cong nghe sua chua may cong cu -...

of 68/68
http://www.ebook.edu.vn Biªn so¹n: Lª V¨n HiÕu 2 Môc lôc Môc lôc ................................................................................................................. 2 Ch¬ng I: Híng dÉn th¸o m¸y ........................................................................ 4 1.1. Híng dÉn chung khi th¸o m¸y .............................................................. 4 1.2. Híng dÉn th¸o mét sè chi tiÕt th«ng dông ............................................ 6 1.3. Röa vμ lμm s¹ch chi tiÕt vμ côm m¸y .................................................... 11 1.4. S¬ ®å tãm t¾t qu¸ tr×nh söa ch÷a m¸y ................................................... 13 Ch¬ng II : B¶o tr× s÷a ch÷a c¸c mèi ghÐp cè ®Þnh ....................................... 15 2.1. Mèi ghÐp ren ......................................................................................... 15 2.2. Mèi ghÐp chªm ...................................................................................... 19 2.3. Mèi ghÐp then ........................................................................................ 20 2.4. Mèi ghÐp then hoa ................................................................................. 21 Ch¬ng III: B¶o tr× söa ch÷a trôc t©m vμ trôc truyÒn .................................. 23 3.1. Trôc bÞ mßn ngâng vμ mÊt ®é nh½n cÇn thiÕt ........................................ 23 3.2. Trôc bÞ biÕn d¹ng xo¾n .......................................................................... 24 3.3. Trôc bÞ cong........................................................................................... 25 3.4. Trôc bÞ nøt hoÆc gÉy .............................................................................. 25 Ch¬ng IV: B¶o tr× söa ch÷a trôc chÝnh ......................................................... 27 4.1. KÕt cÊu cña trôc chÝnh vμ c¸c d¹ng háng thêng gÆp ........................... 27 4.2. Söa ngâng l¾p æ trôc .............................................................................. 28 4.3. Söa ch÷a lç c«n ...................................................................................... 29 4.4. Söa ch÷a ren vμ lç then .......................................................................... 30 4.5. Söa ch÷a lç ®ãng chªm .......................................................................... 31 4.6. Söa ch÷a ngâng c«n ............................................................................... 32 Ch¬ng V: B¶o tr× söa ch÷a trôc æ .................................................................. 34 5.1. Söa ch÷a æ l¨n ........................................................................................ 34 5.2. Söa ch÷a æ trît ..................................................................................... 35

Post on 11-Jan-2020

2 views

Category:

Documents

0 download

Embed Size (px)

TRANSCRIPT

  • http://www.ebook.edu.vn

    Biªn so¹n: Lª V¨n HiÕu

    2

    Môc lôc

    Môc lôc ................................................................................................................. 2

    Ch−¬ng I: H−íng dÉn th¸o m¸y ........................................................................ 4

    1.1. H−íng dÉn chung khi th¸o m¸y .............................................................. 4

    1.2. H−íng dÉn th¸o mét sè chi tiÕt th«ng dông ............................................ 6

    1.3. Röa vµ lµm s¹ch chi tiÕt vµ côm m¸y .................................................... 11

    1.4. S¬ ®å tãm t¾t qu¸ tr×nh söa ch÷a m¸y ................................................... 13

    Ch−¬ng II : B¶o tr× s÷a ch÷a c¸c mèi ghÐp cè ®Þnh....................................... 15

    2.1. Mèi ghÐp ren ......................................................................................... 15

    2.2. Mèi ghÐp chªm...................................................................................... 19

    2.3. Mèi ghÐp then........................................................................................ 20

    2.4. Mèi ghÐp then hoa................................................................................. 21

    Ch−¬ng III: B¶o tr× söa ch÷a trôc t©m vµ trôc truyÒn.................................. 23

    3.1. Trôc bÞ mßn ngâng vµ mÊt ®é nh½n cÇn thiÕt ........................................ 23

    3.2. Trôc bÞ biÕn d¹ng xo¾n.......................................................................... 24

    3.3. Trôc bÞ cong........................................................................................... 25

    3.4. Trôc bÞ nøt hoÆc gÉy.............................................................................. 25

    Ch−¬ng IV: B¶o tr× söa ch÷a trôc chÝnh......................................................... 27

    4.1. KÕt cÊu cña trôc chÝnh vµ c¸c d¹ng háng th−êng gÆp ........................... 27

    4.2. Söa ngâng l¾p æ trôc .............................................................................. 28

    4.3. Söa ch÷a lç c«n...................................................................................... 29

    4.4. Söa ch÷a ren vµ lç then.......................................................................... 30

    4.5. Söa ch÷a lç ®ãng chªm.......................................................................... 31

    4.6. Söa ch÷a ngâng c«n............................................................................... 32

    Ch−¬ng V: B¶o tr× söa ch÷a trôc æ.................................................................. 34

    5.1. Söa ch÷a æ l¨n........................................................................................ 34

    5.2. Söa ch÷a æ tr−ît ..................................................................................... 35

  • http://www.ebook.edu.vn

    Biªn so¹n: Lª V¨n HiÕu

    3

    Ch−¬ng VI: B¶o tr× söa ch÷a trôc vÝt me vµ bé truyÒn vÝt me- ®ai èc......... 38

    6.1. Trôc vÝt me............................................................................................. 38

    6.2. §ai èc cña trôc vÝt me............................................................................ 38

    6.3. Côm trôc vÝt me- ®ai èc ......................................................................... 38

    Ch−¬ng VII: B¶o tr× söa ch÷a khíp nèi, phanh............................................. 40

    7.1. Khíp nèi trôc......................................................................................... 40

    7.2. Phanh ..................................................................................................... 45

    Ch−¬ng VIII: B¶o tr× söa ch÷a trôc bé truyÒn ®ai, xÝch ............................... 48

    8.1. Söa ch÷a bé truyÒn ®ai .......................................................................... 48

    8.2. Söa ch÷a trôc bé truyÒn xÝch ................................................................. 49

    Ch−¬ng IX: B¶o tr× söa ch÷a bé truyÒn b¸nh r¨ng, b¸nh vÝt....................... 50

    9.1. Bé truyÒn b¸nh r¨ng .............................................................................. 50

    9.2. Bé truyÒn trôc vÝt- b¸nh vÝt.................................................................... 54

    Ch−¬ng X: B¶o tr× söa ch÷a trôc khuûu, thanh truyÒn ................................ 56

    10.1. Trôc khuûu .......................................................................................... 56

    10.2. Thanh truyÒn........................................................................................ 57

    Ch−¬ng XI: B¶o tr× söa ch÷a b¨ng m¸y, bµn dao, bµn m¸y, b¨ng tr−ît..... 59

    11.1. B¨ng m¸y............................................................................................. 59

    11.2. Bµn dao m¸y tiÖn ................................................................................. 65

    Tµi liÖu tham kh¶o ............................................................................................ 69

  • http://www.ebook.edu.vn

    Biªn so¹n: Lª V¨n HiÕu

    4

    Ch−¬ng I: h−íng dÉn th¸o m¸y

    1.1. H−íng dÉn chung khi th¸o m¸y

    Dï m¸y háng ®ét xuÊt hoÆc ®em m¸y ®i söa ch÷a theo kÕ ho¹ch, tr−íc

    khi th¸o cÇn quan s¸t kü toµn bé c¸c côm m¸y, c¸c chi tiÕt quan träng cña

    m¸y ®Ó x¸c ®Þnh c¸c chç h− háng vµ lËp phiÕu söa ch÷a.

    Tr−íc khi th¸o m¸y ra ®Ó söa ch÷a cÇn chuÈn bÞ chi tiÕt thay thÕ, c¸c

    dông cô vµ g¸ l¾p cÇn thiÕt. C¸c bé phËn m¸y ph¶i ®−îc quÐt s¹ch phoi, m¹t

    s¾t, lau chïi s¹ch dÇu mì, dung dÞch tr¬n nguéi vµ mäi vÕt bÈn kh¸c.

    §Ó viÖc th¸o m¸y ®óng quy ph¹m, tr¸nh nhÇm lÉn thÊt l¹c vµ t¹o ®iÒu

    kiÖn thuËn lîi cho viÖc l¾p l¹i sau nµycÇn tu©n theo nh÷ng quy t¾c th¸o l¾p khi

    söa ch÷a d−íi ®©y:

    ChØ ®−îc phÐp th¸p rêi mét côm m¸y hoÆc c¬ cÊu nµo ®ã khi cÇn söa

    ch÷a chÝnh côm m¸y hoÆc c¬ cÊu ®ã. §iÒu nµy cµng ®Æc biÖt quan träng khi

    söa ch÷a m¸y cã cÊp chÝnh x¸c cao. ChØ ®−îc phÐp th¸o toµn bé m¸y khi söa

    ch÷a lín (®¹i tu m¸y).

    Tr−íc khi th¸o m¸y ph¶i nghiªn cøu m¸y th«ng qua b¶n vÏ vµ thuyÕt

    minh cña m¸y n¾m v÷ng ®−îc b¶n vÏ c¸c côm m¸y chÝnh tõ ®ã v¹ch ra ®−îc

    kÕ ho¹ch tiÕn ®é vµ tr×nh tù th¸o m¸y. NÕu m¸y kh«ng cã b¶n vÏ s¬ ®éng th×

    nhÊt thiÕt ph¶i lËp ®−îc s¬ ®å ®ã trong qu¸ tr×nh th¸o m¸y. §èi víi c¸c côm

    m¸y phøc t¹p nªn thµnh lËp s¬ ®å th¸o. C«ng viÖc nµy sÏ tr¸nh ®−îc nhÇm lÉn

    hoÆc lóng tóng khi l¾p tr¶ l¹i .

    Trong qu¸ tr×nh th¸o cÇn ph¸t hiÖn vµ x¸c ®Þnh c¸c chi tiÕt h− háng vµ

    lËp phiÕu söa ch÷a trong ®ã cã ghi t×nh tr¹ng kü thuËt h− háng cña chi tiÕt.

    Th−êng b¾t ®Çu th¸o tõ c¸c vá, n¾p che, tÊm b¶o vÖ ®Ó cã chç mµ

    th¸o c¸c chi tiÕt bªn trong. Khi l¾p th× ng−îc l¹i, chi tiÕt th¸o sau th× l¾p vµo

    tr−íc.

    Khi th¸o nhiÒu côm m¸y tr¸nh nhÇm lÉn cÇn ph¶i ®¸nh dÊu tõng côm

    m¸y b»ng ký hiÖu riªng khi cÇn gi÷ nguyªn vÞ trÝ t−¬ng quan cña chi tiÕt.

  • http://www.ebook.edu.vn

    Biªn so¹n: Lª V¨n HiÕu

    5

    Mäi thiÕt bÞ vµo côm m¸y th¸o ra ph¶i t−¬ng øng víi phiÕu söa ch÷a

    c¨n cø vµo tr×nh tù th¸o ®· dù kiÕn.

    §Ó th¸o l¾p c¸c chi tiÕt l¾p chÆt hoÆc trung gian (b¸nh ®ai, nèi trôc, æ

    trôc…) cÇn ph¶i dïng vam, m¸y Ðp hoÆc c¸c dông cô chuyªn dïng ®Ó th¸o.

    Lùc th¸o (hoÆc l¾p) b»ng vam hoÆc trªn m¸y Ðp ®−îc tÝnh theo c«ng thøc sau:

    35,6

    .).3,0(

    +

    +=

    dD

    lidDa

    P

    Trong ®ã: P lµ lùc th¸o l¾p (tÊn)

    D: ®−êng kÝnh ngoµi cña chi tiÕt bÞ bao (mm)

    d: ®−êng kÝnh trong cña chi tiÕt bao (mm)

    i: ®é d«i l¾p ghÐp (søc c¨ng cña mèi ghÐp)

    a: hÖ sè, ®èi víi thÐp a=7,5 ; gang a=4,3

    l: chiÒu dµi may ¬ l¾p ghÐp (mm)

    Khi kh«ng thÓ dïng vam hoÆc c¸c dông cô chuyªn dïng ®Ó th¸o l¾p

    th× cho phÐp dïng bóa tay, bóa t¹ th«ng qua tÊm ®Öm b»ng kim lo¹i mÇu hoÆc

    gç.

    §Ó th¸o cho dÔ cã thÓ nung nãng tr−íc chi tiÕt bao b»ng c¸ch ®æ dÇu

    nãng, phun h¬i nãng hoÆc x× ngän löa. Nhiªt ®é nung nãng chi tiÕt bao ®−îc

    tÝnh nh− sau:

    1.t

    dit +=

    α

    Trong ®ã: t lµ nhiÖt ®é cÇn ®Ó ®èt nãng

    i: ®é d«i l¾p ghÐp (mm)

    α: hÖ sè d·n në dµi cña vËt liÖu, thÐp cacbon α=11,5.10-6 ;

    gang α=10,4.10-6 ;

    ®ång α=17,5.10-6

    d: ®−êng kÝnh chi tiÕt bao

    t1: nhiÖt ®é m«i tr−êng

  • http://www.ebook.edu.vn

    Biªn so¹n: Lª V¨n HiÕu

    6

    §Ó th¸o l¾p c¸c chi tiÕt nÆng nªn dïng cÇn trôc hoÆc pa l¨ng ®Ó tr¸ng

    lµm r¬i vì, h− háng vµ gi¶m ®−îc søc lao ®éng cho c«ng nh©n.

    1.2. H−íng dÉn th¸o mét sè chi tiÕt th«ng dông

    1.2.1. Th¸o vÝt cÊy, bul«ng- ®ai èc

    §Ó tr¸nh lµm toÐt c¸c mÆt c¹nh cña ®ai èc ta dïng ch×a vÆn (cê lª) cã

    kÝch th−íc t−¬ng øng, kh«ng dïng cê lª tÊc anh th¸o bu l«ng ®ai èc hÖ mÐt vµ

    ng−îc l¹i. Kh«ng dïng má lÕt th¸o bu l«ng ®ai èc qu¸ nhá g©y trßn c¹nh.

    Kh«ng dïng tay c«ng qu¸ dµi, m« men qu¸ lín më ®ét ngét lµm g·y bu

    l«ng, ®ai èc.

    Th¸o c¸c bu l«ng, ®ai èc theo thø tù nhÊt ®Þnh, th¸o tõ ngoµi vµo trong,

    th¸o tõ tõ, th¸o ®èi xøng qua t©m ®Ó tr¸nh cho chi tiÕt khái vªnh, nøt vì, ®Æc

    biÖt lµ c¸c chi tiÕt máng, b»ng gang.

    Chó ý: - C¸c bu l«ng ®ai èc ren tr¸i

    - C¸c bu l«ng ë vÞ trÝ khuÊt

    + Ph−¬ng ph¸p th¸o bu l«ng, vÝt cÊy bÞ g·y:

    NÕu vÝt cÊy hay bu l«ng bÞ g·y nh−ng vÉn cßn nh« lªn mét chiÒu cao

    nhÊt ®Þnh cã thÓ dïng ®Çu kÑp ®Ó th¸o. Cã hai lo¹i ®Çu kÑp.

    a. §Çu kÑp con l¨n: Dïng th¸o vÝt cÊy hay bu l«ng nh−ng dông cô nµy

    lµm háng phÇn ren v× bÞ con l¨n chÌn n¸t. §Çu kÑp cã ®u«i 1, cã v¸t c¹nh theo

    ®Çu ®ai èc ®Ó l¾p ch×a vÆn, trong th©n ®Çu kÑp cã lµm r·nh xo¾n gi÷ con l¨n 2

    ®Ó kÑp vµo ®Çu vÝt cÇn th¸o. Khi quay ®Çu kÑp vÝt cÊy quay theo. Vµnh 3 gi÷

    cho con l¨n khái bÞ r¬i (h×nh 1.1)

    H×nh 1.1. §Çu kÑp con l¨n cã ®u«i v¸t c¹nh

  • http://www.ebook.edu.vn

    Biªn so¹n: Lª V¨n HiÕu

    7

    b. §Çu kÑp cã miÕng chÆn: Dïng ®Ó th¸o c¸c vÝt cÊy nh−ng kh«ng lµm

    háng phÇn ren (h×nh 2.2.)

    §Çu 1 ®−îc phay mét r·nh b¸n nguyÖt trong ®ã l¾p miÕng chÆn hai l¾c l−

    trong chèt 3. Lß xo 4 lu«n lµm cho miÕng chÆn t× vµo vÝt cÊy theo chiÒu ng−îc

    chiÒu kim ®ång hå trªn mÆt miÕng chÆn cã khÝa ren ®Ó chÌn vµo ren cña vÝt

    cÊy.

    Khi quay ®Çu kÑp do bè trÝ lÖch t©m miÕng chÆn kÑp vµo vÝt cÊy vµ xoay

    vÝt cÊy ®i cïng.

    Khi vÝt cÊy hoÆc bul«ng bÞ g·y s¸t mÆt ph¼ng chi tiÕt cã thÓ th¸o ra b»ng

    c¸c ph−¬ng ph¸p sau:

    a. Dïng mòi xo¸y r¨ng ( h×nh 1.3.a) cã kÕt cÊu lµ mét thanh h×nh c«n

    b»ng thÐp ®· t«i cã mÆt c¾t ngang h×nh r¨ng c−a vµ ë chu«i cã mÆt c¾t h×nh

    vu«ng ®Ó l¾p ch×a vÆn. Mòi r¨ng ®−îc ®ãng vµo lç khoan trong vÝt cÊy bÞ g·y.

    Sau ®ã dïng ch×a vÆn quay mòi xo¸y r¨ng. Do ma s¸t gi÷a mòi r¨ng vµ vÝt cÊy

    rÊt lín nªn khi quay ch×a vÆn vÝt cÊy bÞ g·y sÏ ®−îc th¸o ra ngoµi.

    b. Dïng mòi chiÕt (h×nh 1.3.b) cã kÕt cÊu h×nh c«n víi gãc nghiªng nhá.

    Trªn mÆt c«n cã xÎ c¸c r·nh tr¸i (gãc xo¾n b»ng 308). Mòi chiÕt ®−îc xo¸y

    H×nh1.2: §Çu kÑp cã miÕng chÆn

  • http://www.ebook.edu.vn

    Biªn so¹n: Lª V¨n HiÕu

    8

    vµo lç khoan trong vÝt cÊy bÞ g·y, nhê c¹nh s¾c cña mòi chiÕt nªn khi xo¸y vÝt

    cÊy ®−îc th¸o ra khái lç ren.

    Còng cã thÓ khoan mét lç trong vÝt cÊy råi ®em ta r« ren, cã chiÒu ren

    ng−îc víi chiÒu ren cña vÝt cÊy. Dïng mét bu l«ng cã ®−êng kÝnh ren t−¬ng

    øng vÆn vµo lç ren võa gia c«ng cho tíi khi th¸o ®−îc vÝt cÊy ra ngoµi.

    c. Dïng ®ai èc: ( h×nh 1.3.c) cã ®−êng kÝnh ren nhá h¬n so víi ®−êng

    kÝnh ren cña vÝt cÊy, hµn ®Ýnh víi phÇn cßn l¹i cña vÝt cÊy. Dïng ch×a vÆn cã

    kÝch th−íc t−¬ng øng. Quay ®ai èc nãi trªn cho tíi khi th¸o ®−îc vÝt cÊy ra

    ngoµi.

    d. Dïng thanh thÐp (h×nh 1.3.d) Hµn ®Ýnh vµo phÇn låi cßn l¹i cña vÝt

    cÊy bÞ g·y tr−íc ®ã ph¶i ®Æt 1vßng ®Öm ë bªn d−íi thanh thÐp ,quay thanh

    thÐp nãi trªn, vÝt cÊy bÞ g·y sÏ ®−îc th¸o ra ngoµi.

    NÕu kh«ng thÓ ¸p dông mét sè ph−¬ng ph¸p trªn ®Ó lÊy vÝt cÊy ta

    khoan bá vµ sau ®ã tar« ren míi cã ®−êng kÝnh ren lín h¬n.

    1.2.2. Th¸o khíp nèi trôc

    H×nh 1.3: C¸c ph−¬ng ph¸p th¸o vÝt

  • http://www.ebook.edu.vn

    Biªn so¹n: Lª V¨n HiÕu

    9

    Th¸o khíp nèi trôc b»ng chèt: Dông cô ®Ó th¸o: Dïng ®ét, bóa ®Ó th¸o, lùc

    t¸c dông ®óng t©m chèt, lùc t¸c dông võa ph¶i, tr¸nh lµm toÐt ®Çu chèt, sao

    cho ®−êng kÝnh ®ét ph¶i nhá h¬n ®−êng kÝnh chèt mét Ýt. Sau khi ®ãng th× lÊy

    chèt ra.

    §èi víi chèt trô: Ta cã thÓ t¸c dông lùc vµo bÊt kú ®Çu nµo cña chèt.

    §èi víi chèt c«n: Th× ta ph¶i t¸c dông lùc vµo ®Çu nhá cña chèt c«n, ë

    khíp nèi lo¹i nµy ng−êi ta l¾p 2 chèt c«n ng−îc chiÒu nhau. Do vËy khi th¸o

    xong chèt c«n thø nhÊt, ta t¸c dông vµo chèt c«n kia theo chiÒu ng−îc l¹i

    (h×nh 1.4).

    Th¸o khíp nèi trôc kiÓu vÊu:

    Khíp nèi trôc kiÓu vÊu hay chÝnh lµ li hîp vÊu. Li hîp vÊu gåm nhiÒu

    lo¹i: Li hîp r¨ng h×nh thang, h×nh vu«ng, h×nh ch÷ nhËt, h×nh tam gi¸c.. .

    Li hîp vÊu gåm hai nöa 1 vµ 2. Nöa1 l¾p chÆt ë ®o¹n cuèi mét trôc b»ng

    then cã vÝt hoÆc chèt ®Þnh vÞ, nöa 2 l¾p di tr−ît trªn ®o¹n cuèi cña trôc thø 2.

    Ph−¬ng ph¸p th¸o: Th¸o chèt hoÆc vÝt ®Þnh vÞ cña nöa li hîp mét l¾p víi

    trôc, sau ®ã th¸o trôc ra khái nöa li hîp 1. Cßn trôc cña li hîp 2 cã thÓ th¸o dÔ

    dµng (H×nh 1.5).

    H×nh 1.4: Th¸o khíp nèi trôc b»ng chèt

    P

  • http://www.ebook.edu.vn

    Biªn so¹n: Lª V¨n HiÕu

    10

    Th¸o Li hîp ma s¸t c«n

    §Æc ®iÓm cÊu t¹o cña ma s¸t c«n gåm 2 ®Üa ma s¸t 1vµ 2. §Üa c«n 1 chñ

    ®éng l¾p cè ®Þnh trªn trôc. §Üa c«n 2 bÞ ®éng l¾p di tr−ît theo chiÒu trôc, mÆt

    lµm viÖc cña c¸c ®Üa lµ mÆt c«n, t¹o ra lùc ma s¸t ®Ó truyÒn m«men

    xo¾n.(H×nh 1.6)

    Ph−¬ng ph¸p th¸o: Th¸o vÝt ®Þnh vÞ trªn ®Üa chñ ®éng, sau ®ã th¸o c¸c

    trôc ra khái nöa chñ ®éng vµ bÞ ®éng.

    §èi víi ®Üa c«n l¾p cè ®Þnh trªn trôc cã thÓ dïng vam, m¸y Ðp th¸o trôc

    ra khái ®Üa c«n.

    Th¸o li hîp ma s¸t ®Üa.

    H×nh 1.6: Khíp li hîp c«n ma s¸t

    H×nh 1.5: Li hîp vÊu

    1 2

    2 1

  • http://www.ebook.edu.vn

    Biªn so¹n: Lª V¨n HiÕu

    11

    Li hîp ma s¸t ®Üa gåm c¸c ®Üa chñ ®éng 3, l¾p vµo r·nh cña èng 4 ®−îc

    l¾p cè ®Þnh trªn trôc dÉn 1. Xen gi÷a c¸c ®Üa 3 lµ ®Üa bÞ dÉn 2. Khi g¹t b¹c 6

    sang ph¶i phÇn c«n ë ®Çu b¹c sÏ n©ng ®ßn bÈy 8 tú vµo vµ Ðp chÆt c¸c ®Üa 2,3

    víi nhau .§ai èc 5 ®iÒu chØnh khe hë gi÷a c¸c ®Üa (H×nh 1.7)

    Ph−¬ng ph¸p th¸o: Th¸o chèt g¹t, trôc, th¸o èng dÉn sè 4, tiÕp ®ã dïng

    ®ét vµ bóa th¸o chèt cña ®ßn bÈy 8, th¸o ®ßn bÈy 8, th¸o ®Üa chñ ®éng, bÞ

    ®éng, th¸o ®ai èc 5 vµ th¸o b¹c g¹t 6.

    1.2.3. Th¸o chi tiÕt l¾p chÆt ra khái trôc

    §Ó th¸o c¸c chi tiÕt l¾p chÆt ra khái trôc nh− B¸nh r¨ng, nèi trôc, æ

    l¨n...v.v

    Ta th−êng dïng c¸c m¸y Ðp thuû lùc ®øng hoÆc ngang lùc ®øng hoÆc

    ngang, khi Ðp c¸c chi tiÕt cã kÝch thø¬c kh¸c nhau cã thÓ dïng c¸c vßng ®Öm,

    vßng ®ì ®Ó tr¸nh lµm s©y s¸t c¸c bÒ mÆt chi tiÕt vµ t¹o ®−îc diÖn tÝch mÆt tú

    lín.

    Khi kh«ng cã m¸y Ðp thuû lùc cã thÓ dïng c¸c vam th¸o cã 2 hoÆc 3 mãc

    NÕu dïng vam ®Ó th¸o æ l¨n.

    1.3. Röa vµ lµm s¹ch chi tiÕt vµ côm m¸y

    C¸c chi tiÕt vµ côm m¸y võa th¸o ra ph¶i ®−îc chïi s¹ch mäi vÕt bÈn, dÇu

    mì, ®¸nh s¹ch gØ, muéi than v.v...tr−íc khi ®em röa. Muéi than cã thÓ ®−îc

    ®¸nh s¹ch b»ng bµn ch¶i s¾t, dao c¹o hoÆc nhóng vµo dung dÞch gåm 24g xót

    H×nh 1.7: Khíp li hîp ma s¸t ®Üa

  • http://www.ebook.edu.vn

    Biªn so¹n: Lª V¨n HiÕu

    12

    ¨n da, 35g canxi cacbonnat, 1,5g n−íc thuû tinh, 25g xµ phßng láng. TÊt c¶

    c¸c chÊt ®ã ®−îc hoµ trong 1 lÝt n−íc.

    C¸c chi tiÕt ®−îc ng©m trong bÓ chøa tõ 2÷3h. Dung dÞch ®−îc ®un nãng

    ®Õn 80÷900C ®Ó t¨ng ho¹t tÝnh. Sau khi lÊy c¸c chi tiÕt ë bÓ ra ®em tr¸ng qua

    n−íc l¶ råi n−íc nãng.

    C¸nh röa s¹ch dÇu mì thuËn tiÖn nhÊt lµ dïng dÇu ho¶, x¨ng, dÇu ma dót.

    DÇu háa, dÇu ma dót, x¨ng dÔ bèc h¬i vµ g©y ®éc h¹i cho ng−êi. V× vËy tèt

    nhÊt lµ röa trong bÓ chuyªn ding (h×nh 1.8) vµ cã c¸c thiÕt bÞ b¶o hé lao ®éng

    thÝch hîp.

    BÓ röa ®−îc hµn ®Ýnh vµo khung 1. Bªn trong bÓ cã gi¸ ®Ó chi tiÕt (kiÓu

    m¾t c¸o) vµ l−íi läc. N¾p bæ ®−îc nèi b¶n lÒ cã g¾n hai vµnh h×nh qu¹t 4 vµ

    liªn hÖ víi bµn ®¹p 6 b»ng xÝch 5. Khi ®¹p ch©n vµo bµn ®¹p 6 n¾p bÓ sÏ më ra

    vµ ta co thÓ bá chi tiÕt vµo bÓ hoÆc lÊy ra mét c¸ch tho¶I m¸i. Khi nhÊc ch©n

    khái bµn ®¹p, n¾p bÓ tù ®éng ®ãng l¹i do trong l−îng b¶n th©n.

    H×nh 1.8: BÓ dÇu röa chi tiÕt m¸y

  • http://www.ebook.edu.vn

    Biªn so¹n: Lª V¨n HiÕu

    13

    1.4. S¬ ®å tãm t¾t qu¸ tr×nh söa ch÷a m¸y

  • http://www.ebook.edu.vn

    Biªn so¹n: Lª V¨n HiÕu

    14

  • http://www.ebook.edu.vn

    Biªn so¹n: Lª V¨n HiÕu

    15

    Ch−¬ng II : B¶o tr× s÷a ch÷a c¸c mèi ghÐp cè ®Þnh

    2.1. Mèi ghÐp ren

    2.1.1. C«ng dông, ph©n lo¹i

    C«ng dông:

    - Ren tam gi¸c lµ lo¹i ren th«ng dông nhÊt, cã ®é kÝn khÝt cao, th−êng

    ®−îc sö dông trong c¸c kÕt cÊu ren vÝt, trong bu l«ng, ªcu, c¸c èng thñy lùc,

    nót ren ë c¸c van tr−ît.

    - Ren vu«ng vµ ren thang th−êng ®−îc dïng trong c¸c c¬ cÊu truyÒn

    ®éng nh− c¸c vÝt me hµnh tinh, vÝt bµn dao cña m¸y c«ng cô, vÝt n©ng cña

    m¸y, vÝt me c¸i cña m¸y tiÖn ren, vÝt me t¶i, may Ðp, vÝt me trong ªt« nguéi…

    - Ren r¨ng c−a th−êng dïng trong c¸c c¬ cÊu chÞu lùc lín theo mét

    h−íng nh− m¸y nÐn d¹ng c¬ khÝ hay thñy lùc, c¸c lo¹i kÝch …

    - Ren cung trßn th−êng ®−îc dïng trong c¸c mãc nèi toa tµu, nèi c¸c

    ®−êng èng n−íc lín…

    Ph©n lo¹i:

    - C¨n cø theo h×nh d¹ng pr«fin th× ren ®−îc chia lµm nhiÒu lo¹i: ren tam

    gi¸c, ren vu«ng, ren thang, ren r¨ng c−a, ren cung trßn, ren b¸n nguyÖt, ren

    ®Þnh vÞ, ren gãc vu«ng…., ®−îc thÓ hiÖn ë (h×nh 2.1).

    - C¨n cø theo vÞ trÝ th× ren ®−îc chia lµm hai lo¹i: ren ngoµi vµ ren trong.

    - C¨n cø theo h−íng xo¾n th× ren ®−îc chia lµm hai lo¹i: ren ph¶i vµ ren

    tr¸i, nh− (h×nh 2.2) thÓ hiÖn. §Æt ®øng bul«ng, ren tõ tr¸i qua ph¶i lªn cao dÇn,

    lµ ph¶i (®ai èc vÆn vµo theo chiÒu kim ®ång hå), ren tõ ph¶i qua tr¸i cao dÇn,

    tøc lµ ren tr¸i (®ai èc vÆn vµo ng−îc chiÒu kim ®ång hå).

    - C¨n cø theo sè ®Çu mèi th× ren ®−îc chia lµm hai lo¹i: ren mét ®Çu mèi

    vµ ren nhiÒu ®Çu mèi.

    Ngoµi ren th−êng dïng ra ng−êi ta cßn ph©n lo¹i theo bÒ mÆt vµ theo

    c«ng dông:

  • http://www.ebook.edu.vn

    Biªn so¹n: Lª V¨n HiÕu

    16

    - C¨n cø theo h×nh d¹ng bÒ mÆt th× ren ®−îc chia lµm hai lo¹i: ren trô vµ

    ren c«n.

    - C¨n cø theo c«ng dông th× ren ®−îc chia lµm ba lo¹i: ren l¾p siÕt, ren

    truyÒn ®éng vµ ren chuyªn dïng.

    - C¨n cø theo tiªu chuÈn th× ren ®−îc chia lµm hai lo¹i: ren tiªu chuÈn vµ

    ren kh«ng tiªu chuÈn.

    - Theo hÖ thèng ren th× ren ®−îc chia lµm ba lo¹i: ren hÖ mÐt, ren hÖ anh

    vµ ren èng (trô), ®−îc thÓ hiÖn ë (h×nh 2.3).

    H×nh 2.1: Ren: a) Ren c«n; b) Ren trô;

    c) Ren hÖ mÐt; d) Ren hÖ Anh; e) Ren èng (hÖ anh)

  • http://www.ebook.edu.vn

    Biªn so¹n: Lª V¨n HiÕu

    17

    H×nh 2.2: Ph−¬ng ph¸p ph©n biÖt ren tr¸i, ren ph¶i.

    H×nh 2.3: ThÓ hiÖn ren theo hÖ Anh vµ hÖ mÐt.

    2.1.2. C¸c d¹ng háng th−êng gÆp cña mèi ghÐp

    C¸c d¹ng h− háng th−êng gÆp nhÊt cña mèi ghÐp ren lµ:

    - Mßn profin ren theo ®−êng kÝnh trung b×nh

    - Gi¶m diÖn tÝch bÒ mÆt lµm viÖc cña ren (v× mßn).

    - Th©n bul«ng bÞ gi·n v× biÕn d¹ng dÎo.

    - Th©n bul«ng hoÆc vÝt cÊy bÞ uèn hoÆc bÞ ®øt.

    - C¸c vßng ren bÞ c¾t ®øt do lùc kÐo hoÆc nÐn däc trôc t¨ng ®ét ngét.

    2.1.3. C¸c biÖn ph¸p s÷a ch÷a c¸c lo¹i h− háng trªn

  • http://www.ebook.edu.vn

    Biªn so¹n: Lª V¨n HiÕu

    18

    Ren bÞ mßn ®øt hoÆc mÎ trªn bu l«ng hoÆc trôc cã ren.

    - TiÖn hÕt ren cò råi c¾t ren míi cã kÝch th−íc nhá h¬n, lóc nµy ph¶i

    thay thÕ ®ai èc míi. NÕu ren cò ®· ®−îc t«i cøng th× tr−íc khi tiÖn cÇn ñ.

    - NÕu kh«ng cho phÐp gi¶m kÝch th−íc ren th× phôc håi b»ng c¸ch hµn

    ®¾p hoÆc m¹ kim lo¹i hoÆc gia c«ng c¬.

    Ren bÞ mßn ®øt, vì hay mÎ, ë trong lç(trong th©n chi tiÕt m¸y).

    - Söa tíikÝch th−íc söa ch÷a b»ng c¸ch tiÖn, khoan hoÆc khoÐt hÕt ren

    cò råi lµm l¹i ren míi cã kÝch th−íc lín h¬n lóc nµy ph¶i thay bu l«ng hoÆc vÝt

    cÊy.

    - §Ó söa ch÷a t¹m mèi ghÐp ren trong tr−êng hîp phøc t¹p ta cã thÓ

    lµm bu l«ng hoÆc vÝt cÊy h¬i nhØnh h¬n lç cò ®Ó l¾p víi lç ren mßn. Khi cã dÞp

    thuËn lîi ph¶i söa ch÷a chÝnh thøc ngay.

    - Trong t−êng hîp lç ren ®−îc söa ch÷a b»ng chi tiÕt bæ sung: muèn

    vËy ta khoÐt hoÆc khoan lç ren cã háng réng thªm 5-6 mm n÷a råi míi tiÖn

    ren ë b¹c víi kÝch th−íc ren ban ®Çu.

    Th©n bu l«ng bÞ cong.

    N¾n b»ng bµn Ðp kiÓu vÝt me hoÆc ªt« ®Ó tr¸nh h− h¹i ren. Khi n¾n ph¶i

    dïng ®Öm mÒm ®Ó kÑp chÆt chi tiÕt.

    C¸c vÝt cÊy bÞ cong hoÆc ren háng ®Òu ®−îc thay míi mµ kh«ng söa ch÷a.

    BÞ c¸c chÊt bÈn cóa chÆt vµo r·nh then.

    Dïng bµn ren, tar« hoÆc chi tiÕt l¾p ren víi nã ®Ó c¹y chÊt bÈn ë ren vµ “

    n¾n l¹i ren”

    §Çu bu l«ng ®ai èc bÞ vì, mÐo “ chên” (kh«ng cã h×nh d¸ng s¸u c¹nh)

    c¸c chi tiÕt kh¸c bÞ søt mÎ.

    Dòa hµn ®¾p, råi gia c«ng c¬ hoÆc chØ gia c«ng c¬ råi dïng ch×a vÆn cã

    ngµm hÑp h¬n vµ vÆn.

    C¸c chi tiÕt ren bÞ nøt.

    Hµn ®¾p hoÆc thay míi

    Ren mÐo v× xiÕt ®ai èc qu¶ t¶i.

  • http://www.ebook.edu.vn

    Biªn so¹n: Lª V¨n HiÕu

    19

    Tuú theo ®é h− háng mµ ¸p dông mét trong c¸c biÖn ph¸p söa ch÷a ®·

    nªu hoÆc thay míi.

    “ChÕt” ren (tøc ren bÞ chÆt cøng kh«ng vÆn ra ®−îc)

    Ng©m trong x¨ng hoÆc dÇu ho¶ tõ vµi giê ®Õn vµi ngµy råi dïng ch×a vÆn

    nèi víi c¸nh tay ®ßn mµ vÆn ra. VÆn ®−îc råi th× tuú theo h×nh d¹ng ren mµ

    söa ch÷a.

    2.2. Mèi ghÐp chªm

    2.2.1. C«ng dông, ph©n lo¹i

    C«ng dông:

    C¸c lo¹i chªm dïng ®Ó ghÐp chÆt dïng trong mèi ghÐp cè ®Þnh vµ chªm

    dïng ®Ó ®iÒu chØnh khe hë trong mèi ghÐp ®éng, vÝ dô nh− chªm ë r·nh tr−ît

    bµn dao m¸y TiÖn.

    Ph©n lo¹i :

    - Chªm ghÐp chÆt - Chªm ®iÒu chØnh cã khe hë.

    2.2.2. C¸c d¹ng háng th−êng gÆp cña mèi ghÐp

    Nh÷ng d¹ng háng th−êng gÆp cña mèi ghÐp chªm lµ :

    - Chªm bÞ biÕn d¹ng vµ níi láng.

    - Chªm vµ r·nh chªm bÞ mßn hoÆc søt mÎ.

    - C¸c chi tiÕt cña mèi ghÐp bÞ nøt.

    2.2.3. C¸c biÖn ph¸p s÷a ch÷a c¸c lo¹i h− háng trªn

    - C¸c chªm háng ®Òu thay thÕ chø kh«ng söa ch÷a.

    - NÕu chªm bÞ biÕn d¹ng Ýt vµ níi láng, cã thÓ dïng t¹m b»ng c¸ch ®ãng

    chªm chÆt l¹i, nh−ng c¸ch nµy chØ lµ t¹m thêi khi ch−a cã chªm thay ®æi. V×

    hiÖn t−îng nµy chøng tá chªm kh«ng ®ñ ®é cøng cÇn thiÕt nÕu dïng l¹i ch¾c

    ch¾n sÏ l¹i bÞ biÕn d¹ng vµ níi láng ra.

    - C¸c r·nh chªm bÞ mßn hoÆc søt mÎ ®−îc ra c«ng réng ra hoÆc l¾p chªm

    míi hoÆc hµn liÒn råi gia c«ng r·nh míi cã kÝch th−íc ban ®Çu.

  • http://www.ebook.edu.vn

    Biªn so¹n: Lª V¨n HiÕu

    20

    - C¸c chi tiÕt cña mèi ghÐp bÞ nøt tuú t×nh tr¹ng sÏ hµn phôc håi hoÆc thay

    míi.

    2.3. Mèi ghÐp then

    2.3.1. C«ng dông, ph©n lo¹i

    C«ng dông: th−êng dïng ®Ó l¾p c¸c chi tiÕt m¸y truyÒn m« men xo¾n nh−:

    b¸nh r¨ng, b¸nh ®ai, ®Üa xÝch... víi trôc. Nã ®−îc dïng réng r·i v× cÊu t¹o ®¬n

    gi¶n, ch¾c ch¾n, dÔ th¸o l¾p, gi¸ thµnh h¹...

    Ph©n lo¹i: Chia ra lµm hai lo¹i

    - Then l¾p láng: Then b»ng, then b¸n nguyÖt, then dÉn h−íng.

    - Then ghÐp c¨ng: then v¸t, then tiÕp tuyÕn,...

    2.3.2. C¸c d¹ng háng th−êng gÆp cña mèi ghÐp

    Mèi ghÐp then b»ng truyÒn m« men xo¾n chñ yªó nhê 2 mÆt bªn cña

    then, trong qu¸ tr×nh lµm viÖc mèi ghÐp then b»ng th−êng ph¶i chÞu t¶i träng

    ®ét ngét (khi b¾t ®Çu truyÒn chuyÓn ®éng). Do ®ã, mèi ghÐp th−êng cã d¹ng

    háng nh−:

    - R·nh then trªn may¬ vµ trªn trôc bÞ nong réng, biÓu hiÖn lµm mèi ghÐp then

    lµm viÖc cã ®é r¬.

    - Khi chÞu t¶i träng ®ét ngét hoÆc khi bÞ qu¸ t¶i mèi ghÐp then cã thÓ bÞ c¾t

    ®øt (biÕt con then). HËu qu¶ lµ mèi ghÐp kh«ng truyÒn ®−îc chuyÓn ®éng.

    2.3.3. C¸c biÖn ph¸p s÷a ch÷a c¸c lo¹i h− háng trªn

    - Tr−êng hîp r·nh then trªn may ¬ hoÆc trªn trôc bÞ nong réng:

    Söa l¹i r·nh then trªn trôc tíi kÝch th−¬c s÷a ch÷a sau ®ã lµm l¹i con then

    míi. Chó ý: khi lµm l¹i con then míi cÇn chän ®óng vËt liªuô t−¬ng thÝch ®Ó

    cã thÓ ®¶m b¶o ®−îc c¸c yªu cÇu cña mèi ghÐp.

    Trong t−êng hîp r·nh then trªn trôc hoÆc trªn may¬ bÞ nong qu¸ réng th×

    chóng ta cã thÓ gia c«ng l¹i r·nh then míi, khi gia c«ng cÇn chó ý quay trôc

    (may ¬) ®i mét gãc 900, 1350 hoÆc 1800 vµ gia c«ng r·nh then míi t¹i vÞ trÝ

    ®ã.

    - Tr−êng hîp con then bÞ c¾t ®øt:

  • http://www.ebook.edu.vn

    Biªn so¹n: Lª V¨n HiÕu

    21

    Trong tr−êng hîp nµy chóng ta xö lý rÊt ®¬n gi¶n theo c¸ch sau: lÊy phÇn

    then bÞ c¾t ®øt trªn trôc vµ may ¬ ra sau ®ã gia c«ng l¹i con then míi. Chó ý:

    Khi lµm l¹i con then míi cÇn chän ®óng vËt liÖu t−¬ng thÝch ®Ó cã thÓ ®¶m

    b¶o ®−îc ®óng yªu cÇu cña mèi ghÐp.

    2.4. Mèi ghÐp then hoa

    2.4.1. C«ng dông, ph©n lo¹i

    C«ng dông: th−êng dïng ®Ó l¾p c¸c chi tiÕt m¸y truyÒn m« men xo¾n, ®¶m

    b¶o mèi ghÐp ®−îc ®ång t©m h¬n vµ dÔ di tr−ît c¸c chi tiÕt kh¸c trªn trôc.

    Ph©n lo¹i:

    - Theo ®iÒu kiÖn lµm viÖc cña mèi ghÐp then hoa cã thÓ chia ra lµm 2 lo¹i :

    + GhÐp cè ®Þnh: Trong ®ã moay¬ ®−îc cè ®Þnh trªn trôc.

    + GhÐp di ®éng: Moay¬ cã thÓ tr−ît däc trôc.

    - Theo d¹ng r¨ng th× cã 3 lo¹i :

    + Then hoa r¨ng ch÷ nhËt: Lo¹i nµy dïng kh¸ phæ biÕn trong ngµnh c¬

    khÝ chÕ t¹o m¸y.

    + Then hoa r¨ng tam gi¸c: Dïng truyÒn m«men kh«ng lín, th−êng ¸p

    dông cho mèi ghÐp cè ®Þnh.

    + Then hoa r¨ng th©n khai: Lo¹i nµy truyÒn m«men xo¾n lín, gi¶m

    ®−îc øng suÊt tËp ë ch©n then do cã biÕn d¹ng th©n khai.

    - Theo c¸ch ®Þnh t©m khi ghÐp chia ra:

    + §Þnh t©m theo ®−êng kÝnh ngoµi: Dïng khi moay¬ kh«ng nhiÖt

    luyÖn vµ ®¶m b¶o ®é ®ång t©m cao.

    + §Þnh t©m theo ®−êng kÝnh trong: Dïng mèi ghÐp cÇn cã ®é ®ång

    t©m cao.

    + §Þnh t©m theo c¹nh bªn: Kh«ng ®¶m b¶o ®é ®ång t©m nh−ng lùc

    ph©n bè ®Òu trªn r¨ng, nªn dïng trong tr−êng hîp truyÒn m«men xo¾n lín.

    2.4.2. C¸c d¹ng háng th−êng gÆp cña mèi ghÐp

    Nh÷ng h− háng cña mèi ghÐp then hoa th−êng gÆp lµ:

    - Mßn then trong trôc vµ r·nh then trong lç.

  • http://www.ebook.edu.vn

    Biªn so¹n: Lª V¨n HiÕu

    22

    - DËp, vì, søt mÎ then hoa.

    - S©y s¸t hoÆc trãc bÒ mÆt lµm viÖc cña then hoa do t¸c dông cña t¶i träng

    ®éng

    2.4.3. C¸c biÖn ph¸p s÷a ch÷a c¸c lo¹i h− háng trªn

    - NÕu then hoa vµ r·nh then mßn Ýt mµ mèi ghÐp ®Þnh t©m theo ®−êng kÝnh

    trong cña trôc th× c¸ch s÷a ch÷a tèt nhÊt lµ söa lç then hoa tíi kÝch th−íc söa

    ch÷a vµ t¨ng kÝch th−íc then hoa trªn trôc b»ng c¸ch sÊn tõng then mét theo

    chiÒu däc then.

    - NÕu then hoa vµ r·nh then mßn Ýt mµ mèi ghÐp ®Þnh t©m theo ®−êng kÝnh

    ngoµi cña trôc th× söa ch÷a nh− sau : Söa ch÷a then hoa tíi kÝch th−íc söa

    ch÷a

    Vµ n©ng ®−êng kÝnh ®−êng kÝnh ngoµi ®Ó c¸c r·nh then hÑp l¹i phï hîp víi

    kÝch th−íc s÷a ch÷a cña chiÒu réng then hoa trªn trôc.

    - NÕu then hoa vµ r·nh then hoa mßn nhiÒu nh−ng ch−a qu¸ 20-25 % chiÒu

    réng then thi gia c«ng lç then hoa ®Õn kÝch th−íc söa ch÷a, hµn ®¾p trôc then

    hoa råi gia c«ng theo kÝch th−íc lç then hoa.

    - NÕu then hoa vµ r·nh then hoa mßn nhiÒu qu¸ 20-25 % chiÒu réng then th×

    ta hµn ®¾p toµn bé r·nh then råi gia c«ng r·nh then míi.

    + L−u ý : Nh÷ng chi tiÕt phøc t¹p gia c«ng khã kh¨n vµ ®¾t tiÒn, nÕu cßn kh¶

    n¨ng lµm viÖc, chØ cã mét phÇn then hoa bÞ háng mµ viÖc hµn ®¾p ¶nh h−ëng

    ®Õn ®é chÝnh x¸c cña chi tiÕt v× vËy ta ph¶i thay phÇn trôc cã then hoa.

  • http://www.ebook.edu.vn

    Biªn so¹n: Lª V¨n HiÕu

    23

    Ch−¬ng III: B¶o tr× söa ch÷a trôc t©m vμ trôc truyÒn

    Trong söa ch÷a c¸c trôc t©m vµ trôc truyÒn chóng ta ph©n trôc lµm ba

    lo¹i: trôc tr¬n, trôc bËc vµ trôc then hoa. Khi n¾n c¸c trôc cong, ta cßn ph©n

    thµnh trôc cøng vµ trôc mÒm. Trôc mÒm lµ trôc cã chiÒu dµi gÊp 5 lÇn ®−êng

    kÝnh trë lªn.

    Tuy vËy ®èi víi tõng trôc cô thÓ trong söa ch÷a còng cã thÓ ph©n lo¹i

    kh¸c víi chÕ t¹o trôc míi.

    KÕt cÊu cña trôc t©m, trôc truyÒn c¬ b¶n gièng nhau vµ ®Òu dïng ®Ó ®ì

    c¸c chi tiÕt quay. Chóng chØ kh¸c nhau ë chç: Trôc truyÒn ngoµi chÞu m«men

    xo¾n vµ th−êng quay cïng víi c¸c chi tiÕt l¾p trªn nã, cßn trôc t©m th−êng

    ®øng yªn vµ chØ chÞu m«men uèn th«i.

    Nh÷ng h− háng th−êng gÆp cña hai lo¹i trôc nµy lµ:

    - Mßn ngçng trôcvµ mÊt ®é nh½n bÒ mÆt cÇn thiÕt.

    - BÞ xo¾n lµm mÊt ®é chÝnh x¸c vÞ trÝ t−¬ng quan gi÷a c¸c bé phËn

    cña trôc (vÞ trÝ gi÷a c¸c r·nh then víi nhau …).

    - BÞ uèn.

    - BÞ nøt hoÆc gÉy.

    3.1. Trôc bÞ mßn ngâng vµ mÊt ®é nh½n cÇn thiÕt

    3.1.1. Söa ch÷a ngâng trôc tíi kÝch th−íc söa ch÷a nhá h¬n kÝch th−íc ban

    ®Çu

    Ph−¬ng ph¸p nµy th−êng ¸p dông cho c¸c ngâng trôc lµm viÖc trong æ

    tr−ît babit hoÆc nh÷ng æ tr−ît sÏ ®−îc tr¸ng l¹i hoÆc thay míi khi söa ch÷a

    ®ång thêi víi trôc.

    - NÕu ngâng trôc mßn ch−a tíi 0,2- 0,3 mm chØ viÖc mµi ®¹t ®é c«n, ®é «

    van vµ ®é nh½n bÒ mÆt cÇn thiÕt.

    - NÕu ®é mßn lín h¬n th× ®em tiÖn. Sau ®ã mµi l¹i cho phÐp gi¶m ®−êng

    kÝnh trôc kh«ng qu¸ 5%.

  • http://www.ebook.edu.vn

    Biªn so¹n: Lª V¨n HiÕu

    24

    3.1.2. Phôc håi ngâng trôc tíi kÝch th−íc ban ®Çu

    Ph−¬ng ph¸p nµy ¸p dông cho ngâng trôc l¾p víi æ l¨n.

    - NÕu ngâng trôc mßn Ýt ta m¹ Cr«m (chiÒu dµy líp m¹ Cr«m chØ tíi vµi

    tr¨m μm) råi mµi.

    - NÕu mßn nhiÒu th× m¹ thÐp, phun thÐp, hµn ®iÖn hå quang rung sau ®ã

    tiÖn råi mµi (chó ý ph¶i ñ tr−íc khi mµi).

    3.1.3. Söa ch÷a b»ng b¹c Ðp trung gian

    Tr−êng hîp ngâng trôc bÞ mßn nhiÒu cßn cã thÓ dïng b¹c söa ch÷a Ðp

    vµo trôc cò (l¾p chÆ) råi gia c«ng b¹c nµy ®¹t kÝch th−íc vµ ®é nh½n bÒ mÆt

    cÇn thiÕt.

    H×nh 3.1: Phôc håi trôc mßn b»ng c¸ch Ðp b¹c trung gian

    3.2. Trôc bÞ biÕn d¹ng xo¾n

    - ChØ trôc truyÒn míi cã d¹ng sai háng nµy. Tr−íc tiªn ph¶i kiÓm tra, x¸c

    ®Þnh chÝnh x¸c ®é sai lÖch vÒ xo¾n cña trôc råi ®−a lªn ®å g¸ chuyªn dïng vµ

    xo¾n trôc theo chiÒu ng−îc l¹i.

    - Khi thao t¸c ph¶i tiÕn hµnh tõ tõ ®Ó lùc xo¾n truyÒn ®Õn toµn bé trôc,

    tr¸nh kh«ng ph¸ huû c¸c cø tú dïng ®Ó xo¾n trôc (th−êng lµ r·nh then).

    - Sau khi n¾n ph¶i nung nãng trôc tíi nhiÖt ®é ram thÊp, gi÷ ë nhiÖt ®é

    nµy 3÷ 4 giê råi lµm nguéi chËm (vÝ dô nguéi trong kh«ng khÝ tÜnh). Sau khi

    nhiÖt luyÖn, nÕu trôc vÉn kh«ng bÞ xo¾n trë l¹i th× kÕt qu¶ nµy sÏ ®−îc duy tr×

    l©u dµi.

    TrôcB¹c

  • http://www.ebook.edu.vn

    Biªn so¹n: Lª V¨n HiÕu

    25

    3.3. Trôc bÞ cong

    Söa ch÷a b»ng c¸ch n¾n hoÆc nung nãng côc bé:

    N¾n trôc (ph−¬ng ph¸p c¬ khÝ): cã thÓ n¾n ë tr¹ng th¸i nguéi hoÆc nãng.

    §èi víi trôc mÒm hoÆc trôc cã ®−êng kÝnh nhá h¬n 50mm ®Òu ®−îc n¾n

    nguéi. ChØ cã nh÷ng trôc cã ®−êng kÝnh lín h¬n 50mm vµ bÞ cong nhiÒu míi

    n¾n nãng; khi n¾n nãng cÇn ph¶i nung trôc ®Õn nghiÖt ®é rÌn (150÷450 0C).

    Cã thÓ n¾n trªn c¸c m¸y Ðp vÝt hoÆc m¸y Ðp thuû lùc.

    Ph−¬ng ph¸p nung nãng côc bé: ¸p dông cho trôc cã ®−êng kÝnh lín h¬n

    50mm.

    3.4. Trôc bÞ nøt hoÆc gÉy

    Nh÷ng trôc kh«ng quan träng nÕu bÞ nøt vì nhá th× hµn v¸, nÕu nøt vì

    lín hoÆc gÉy cã thÓ hµn nèi hai phÇn trôc víi nhau.

    M¸y Ðp

    H×nh 3.2: N¾n trôc

    H×nh 3.3: Nung nãng côc bé

  • http://www.ebook.edu.vn

    Biªn so¹n: Lª V¨n HiÕu

    26

    3.4.1. Hµn

    Trªn trôc ë chç nøt hoÆc g·y t¹o 2 mÆt c«n ®èi ®Ønh nhau, gãc ë ®Ønh

    900 , khoan lç Φ5 ÷ Φ10 l¾p chèt ghÐp s¬ bé kiÓm tra ®é ®ång t©m. Sau ®ã

    hµn tõ tõ võa hµn võa xoay trôc, sau khi hµn th−êng hoa chç hµn ë nhiÖt ®é

    8500C.

    3.4.2. Nèi trôc

    Nh÷ng trôc bÞ nøt, g·y kÌm theo søt mÏ nÕu nèi nh− h×nh 3.4 sÏ bÞ hôt

    chiÒu dµi th× cã thÓ nèi nh− h×nh 3.5, tøc lµ thªm mét ®o¹n phô thªm ®Ó b¶o

    chiÒu dµi ban ®Çu cña trôc söa ch÷a. Sau khi hµn nÕu trôc bÞ cong th× ph¶i n¾n

    söa, ®ång thêi ph¶i ñ ®Ó khö øng suÊt d− råi gia c«ng ®Ó ®¹t ®é chÝnh x¸c vµ

    ®é nh½n bÒ mÆt cÇn thiÕt.

    H×nh 3.5: Phôc håi trôc gÉy cã ®o¹n nèi thªm

    H×nh 3.4: Phôc håi trôc gÉy hoÆc nøt nghiªm träng

  • http://www.ebook.edu.vn

    Biªn so¹n: Lª V¨n HiÕu

    27

    Ch−¬ng IV: b¶o tr× söa ch÷a trôc chÝnh

    4.1. KÕt cÊu cña trôc chÝnh vµ c¸c d¹ng háng th−êng gÆp

    4.1.1. KÕt cÊu cña trôc chÝnh

    Trôc chÝnh lµ mét trong nh÷ng chi tiÕt quan träng nhÊt cña c¸c m¸y c¾t

    kim lo¹i. ë m¸y tiÖn, trôc chÝnh l¾p trùc tiÕp víi c¸c chi tiÕt gia c«ng. ë m¸y

    phay, khoan, doa, mµi, ®¸nh bãng... trôc chÝnh mang cô c¾t vµ quay cïng víi

    chóng. V× vËy ®é chÝnh x¸c, ®é cøng v÷ng vµ ®é æn ®Þnh chuyÓn ®éng cña

    trôc chÝnh cã ¶nh h−ëng quyÕt ®Þnh ®Õn chÊt l−îng s¶n phÈm gia c«ng trªn

    m¸y.

    Trong ®a sè c¸c m¸y c¾t kim lo¹i, trôc chÝnh lµ chi tiÕt gia c«ng rÊt phøc

    t¹p vµ ®¾t tiÒn. V× vËy khi söa ch÷a m¸y ng−êi ta hÕt søc tr¸nh thay trôc chÝnh

    mµ t×m c¸ch phôc håi nã.

    §Ó söa ch÷a tèt, cÇn n¾m v÷ng nh÷ng ®Æc ®iÓm c¬ b¶n cña cÊu t¹o trôc

    chÝnh.

    H×nh 4.1 nªu cÊu t¹o trôc chÝnh cña c¸ lo¹i m¸y tiÖn th«ng dông chÝnh

    x¸c th−êng. Ngâng sau vµ ngong tr−íc ®Ó l¾p æ trôc

    4.1.2. C¸c d¹ng háng hãc th−êng gÆp

    Nh÷ng bé phËn cã thÓ h− háng cña c¸c lo¹i trôc chÝnh lµ:

    - Ngâng trôc l¾p æ

    - Lç c«n

    H×nh 4.1: Trôc chÝnh cña c¸c lo¹i m¸y tiÖn chÝnh x¸c th−êng 1.Ngâng sau. 2. Th©n trôc; 3. NGâng tr−íc; 4. MÆt ®Þnh vÞ ®Ó l¾p m©m cÆp; 5. Lç c«n; 6. Ren ®Ó kÑp m©m cÆp

  • http://www.ebook.edu.vn

    Biªn so¹n: Lª V¨n HiÕu

    28

    - Ren vµ then hoa

    - Ngâng c«n

    - Lç ®ãng chªm

    4.2. Söa ngâng l¾p æ trôc

    4.2.1. C¸c d¹ng háng hãc cña ngâng trôc

    Th−êng ngâng trôc h− háng v× mßn.

    4.2.2. Ph−¬ng ph¸p kh¾c phôc

    - NÕu mßn Ýt < 0,02mm cã thÓ mµi trªn m¸y tiÖn b»ng kÑp gç víi bét mµi

    nh·o.

    - NÕu mßn qu¸ 0,02mm th× mµivíi kÝch th−íc sña ch÷a sau khi mµi ph¶i

    kiÓm tra ®é cøng xem cßn cã líp thÊm than hoÆc t«i cøng. Kh«ng nÕu mµimÊt

    líp cøng ph¶i nhiÖt luyÖn hoÆc hãa nhiÖt luyÖn l¹i. Khi gia c«ng ngâng trôc

    ®¹t tíi kÝch th−íc s÷a ch÷a ph¶i thay bËc lãt æ trôc.

    - NÕu ngâng trôc mßn tíi 0,1 mm th× m¹ cr«m phun kim lo¹i hoÆc hµn hå

    quang. Ph¶i ®¾p ®ñ c¶ l−îng d− gia c«ng v× sau khi tiÖn vµ mµi ph¶i ®¹t ®−îc

    cña chi tiÕt.

    - NÕu ngâng trôc mßn nhiÒu th× cã thÓ tiÖn nhá ®i råi Ðp b¹c söa ch÷a

    gièng nh− mét biÖn ph¸p phôc håi trôc t©m, trôc truyÒn. Nguyªn c«ng cuèi

    cïng trong söa ch÷a ngâng trôc l¾p víi æ lµ ®¸nh bãng nh− sau: L¾p trôc lªn

    c¸c mòi t©m, tèc ®é, quay cña trôc kho¶ng 50-70m/phót, ®¸ ®¸nh bãng lµ mét

    miÕng gang peclit h¹t nhá cã b«i bét mµi nh·o ®Ó ®¸nh bãng ngâng trôc. Khi

    thao t¸c tay cÇm miÕng gang ¸p nhÑ mÆt cã bét mµi vµo ngâng trôc vµ ®−a ®i

    ®−a l¹i theo chiÒu dµi ngâng trôc kho¶ng 3-5 phót. Trong qu¸ tr×nh ®¸nh bãng

    ngâng trôc thØnh tho¶ng l¹i röa bét mµi dÝnh vµo ngâng trôc vµ miÕng gang

    b»ng x¨ng, b«i líp bét mµi míi vµo miÕng gang vµ tiÕp tôc c«ng viÖc. §Õn khi

    bÒ mÆt ngâng trôc bãng nh− g−¬ng th× ®−îc.

  • http://www.ebook.edu.vn

    Biªn so¹n: Lª V¨n HiÕu

    29

    4.3. Söa ch÷a lç c«n

    4.3.1. C¸c d¹ng háng hãc cña lç c«n

    Lç c«n cña trôc chÝnh c¸c m¸y c¾t kim lo¹i th−êng bÞ háng v× mßn. KiÓm

    tra ®é mßn b»ng c¸c vÕt s¬n tiÕp xóc gi÷a lç víi calip c«n.

    4.3.2. Ph−¬ng ph¸p kh¾c phôc

    NÕu lç mßn Ýt cã thÓ ®−a lªn m¸y mµi trßn trong ®Ó söa ch÷a, khi ®ã ®Æt

    ngâng tr−íc cña trôc chÝnh cã lç c«n cÇn mµi lªn gi¸ ®ì chuyªn dïng (luynet),

    ®Çu sau trong m©m cÆp m¸y mµi. Sai sè g¸ ®Æt cho phÐp lµ 0,005 mm. Khi mµi

    chó ý ®¶m b¶o ®é c«n ban ®Çu. NÕu ®é c«n cÇn mµi lµ cña trôc chÝnh m¸y tiÖn

    cã thÓ ®Ó nguyªn trôc trªn m¸y ë d¹ng l¾p, dïng ®å g¸ mµi kÑp trªn bµn giao

    ®Ó mµi lç c«n.

    NÕu lç c«n trôc chÝnh mßn nhiÒu th× cã thÓ phôc håi b»ng c¸ch Ðp b¹c söa

    ch÷a nh− sau:

    TiÖn s½n mét b¹c c«n b»ng thÐp cacbon thÊp ( chi tiÕt 2 trong h×nh 4.2)

    dµy 4-5mm, cã kÝch th−íc phï hîp ®Ó Ðp vµo lç c«n trôc chÝnh sau nµy. §Ó

    ®¶m b¶o ®ång t©m gi÷a ®−êng t©m lç c«n sau khi söa ch÷a víi ®−êng t©m trôc

    chÝnh, cÇn ®Ó nguyªn trôc chÝnh l¾p trªn m¸y (nÕu lµ söa ch÷a trôc c«n trªn

    trôc chÝnh m¸y tiÖn) mµ tiÖn lç c«n theo ®−êng kÝnh ngoµi cña b¹c 2 sao

    chochiÒu dµi cña b¹c khi l¾p khÝt vµo lç c«n ®· tiÖn cña trôc chÝnh, lóc ch−a

    H×nh 4.2: phôc håi lç c«n cña trôc chÝnh b»ng b¹c bæ

  • http://www.ebook.edu.vn

    Biªn so¹n: Lª V¨n HiÕu

    30

    Ðp chÆt th× ®Çu b¹c thß ra ngoµi mÆt ®Çu trôc chÝnh 5mm. ThÊm than lç b¹c

    s©u 0,5-8mm, t«i ®Õn HRC58-60, tÈy s¹ch gØ s¾t vµ c¸c chÊt bÈn b¸m ë b¹c

    b«i mì mÆt ngoµi b¹c vµ ®Æt nã vµo lç c«n trôc chÝnh. Dïng mét ®å v¸ kiÓu

    trôc hót ®Ó Ðp chÆt b¹c vµo lç c«n trôc chÝnh. Sau khi Ðp, mµi lç b¹c ®Ó ®¹t ®é

    nh½n vµ ®é chÝnh x¸c yªu cÇu.

    4.4. Söa ch÷a ren vµ lç then

    4.4.1. C¸c d¹ng háng hãc cña ren vµ lç then

    D¹ng háng c¬ b¶n cña ren vµ lç then lµ ren bÞ mßn, lç then bÞ hoÆc søt

    mÎ.

    4.4.2. Ph−¬ng ph¸p kh¾c phôc

    §èi víi ren cña trôc chÝnh bÞ mßn ®−îc söa ch÷a b»ng m¹ ®iÖn, hµn l¾p

    hoÆc hµn hå quang rung råi gia c«ng c¬ ®¹t kÝch th−íc ban ®Çu. NÕu c¾t ren

    míi víi kÝch th−íc nhá ®i th× ph¶i thay ®Üa b¾t m©m cÆp vÆn vµo ren nµy, c¸ch

    nµy rÊt Ýt dïng v× kÝch th−íc phÇn trë nªn kh«ng tiªu chuÈn.

    §èi víi r·nh then:

    - NÕu mßn Ýt hoÆc søt mÎ th× hµn ®¾p nh÷ng chç søt mÎ råi gia c«ng ®¹t

    kÝch th−íc ban ®Çu. Nh÷ng r·nh then bÞ háng nÆng th× kh«ng söa ch÷a mµ hµn

    ®¾p råi lµm r·nh then míi ë vÞ trÝ kh¸c c¸ch r·nh cò 900, 1350, 1800 theo chu

    vi nÕu kÕt cÊu cho phÐp.

    - NÕu hµn ®¾p mµ sî vªnh th× cã thÓ Ðp mét ®Öm thÐp vµo r·nh cò råi hµn

    liÒn hoÆc b¾t chÆt b¨ng vÝt.

    §èi víi then hoa:

    - NÕu mèi ghÐp then vµ then hoa mßn hÕt mµ mèi ghÐp ®Þnh t©m theo

    ®−êng bªn trong cña trôc th× c¸ch söa ch÷a tèt nhÊt lµ: söa lç then hoa tíi kÝch

    th−íc söa ch÷a vµ t¨ng kÝch th−íc then hoa trªn trôc theo kÝch th−íc cña r·nh

    then lç sau khi söa ch÷a nÕu then vµ r·nh then ®· t«i cøng th× ph¶i ñ tr−íc khi

    söa ch÷a.

    - Lµm t¨ng kÝch th−íc then hoa trªn trôc b»ng c¸ch xÊn tõng then mét

    theo chiÒu däc däc then, xÊn then hoa lµ dïng mét ®Üa b»ng thÐp lµm h»n

  • http://www.ebook.edu.vn

    Biªn so¹n: Lª V¨n HiÕu

    31

    thµnh vÕt trªn bÒ mÆt däc theo then hoa (bÒ mÆt then hoa theo ®−êng kÝnh

    ngoµi). Sau khi xÊn kim lo¹i cña then ®−îc dån sang hai bªn lµm t¨ng chiÒu

    réng vµ ®−êng kÝnh trong cña then. Ta xÊn tõng then tíi khi chiÒu réng cña

    then tíi khi chiÒu réng cña then t¨ng tíi kÝch th−íc v−ît qu¸ chiÒu réng cña

    r·nh ë lç. Sau khi söa ch÷a mét l−îng d− ®ñ ®Ó gia c«ng (0.1÷ 0,2) mm th×

    sang then kh¸c, cø tiÕp tôc nh− thÕ ®Õn hÕt. Sau ®ã gia c«ng l¹i vµ nhiÖt luyÖn

    ®Ó ®¹t ®é cøng ban ®Çu.

    - NÕu r·nh then vµ then hoa mßn Ýt ®èi víi mèi ghÐp ®Þnh t©n theo ®−êng

    kÝnh ngoµi cña trôc th× söa ch÷a nh− sau: Söa ch÷a trôc then hoa tíi kÝch th−íc

    söa ch÷a vµ n©ng ®−êng kÝnh ngoµi cña lç then hoa ®Ó c¸c r·nh then hÑp l¹i

    phï hîp víi kÝch th−íc söa ch÷a cña chiÒu réng then trªn trôc. Sau ®ã söa l¹i

    chiÒu réng r·nh vµ ®−êng kÝnh ngoµi cña lç then hoa (may ¬).

    - NÕu r·nh then vµ then hoa mßn nhiÒu th× hµn l¾p råi gia c«ng c¬ theo

    kÝch th−íc söa ch÷a (ban ®Çu).

    Chó ý: Nh÷ng mèi ghÐp ren vµ then trªn trôc chÝnh rÊt chÝnh x¸c vµ trôc

    chÝnh lµ chi tiÕt quan träng kh«ng nªn v× söa ch÷a ren, then hoa vµ r·nh then

    mµ lµm ¶nh h−ëng tíi ®é chÝnh x¸c cña toµn trôc.

    4.5. Söa ch÷a lç ®ãng chªm

    4.5.1. C¸c d¹ng háng hãc cña lç ®ãng chªm

    Lç ®ãng chªm ®Ó th¸o dông cô c¾t (mòi khoan) ë trôc chÝnh m¸y khoan

    còng hay háng bÞ mßn.

    4.5.2. Ph−¬ng ph¸p kh¾c phôc

    C«ng nghÖ söa ch÷a nh− sau

    H×nh 4.3: Söa ch÷a lç ®ãng chªm

  • http://www.ebook.edu.vn

    Biªn so¹n: Lª V¨n HiÕu

    32

    Gia c«ng réng lç ®ã thµnh h×nh ch÷ nhËt trªn m¸y xäc ®Ó chuÈn bÞ Ðp b¹c

    bæ sung vµo. Theo kÝch lç võa gia c«ng vµ ®−êng kÝnh trôc chÝnh, chÕ t¹o mét

    b¹c ®Ó ®Õn l−îng d− mµi vµ ®é d«i l¾p ghÐp, v¸t bèn gãc b¹c ®Ó khái cÊn vµo

    bèn gãc lç khi l¾p; t«i ®é b¹c ®Õn ®é cøng HRC55- 62 råi mµi bèn mÆt ngoµi

    sÏ l¾p vµo lç. Cuèi cïng, nung nãng trôc chÝnh vµ Ðp b¹c vµo lç ch÷ nhËt võa

    gia c«ng cña trôc.

    4.6. Söa ch÷a ngâng c«n

    NhiÒu lo¹i trôc l¾p ghÐp víi c¸c chi tiÕt ®èi tiÕp b»ng ngâng c«n cã then

    (th−êng lµ then b¸n nguyÖt). Hai lo¹i trong sè c¸c ngâng c«n ®ã ®−îc giíi

    thiÖu trªn h×nh 4.4. §ã lµ kÕt cÊu ®Çu tr−íc cña trôc chÝnh m¸y mµi, mµi dïng

    ®Ó l¾p víi may ¬ cña chi tiÕt ®èi tiÕp nh− Ých kÑp ®¸ mµi, b¹c, m©m cÆp .v.v...

    4.6.1. C¸c d¹ng háng hãc cña ngâng c«n

    C¸c d¹ng háng cña ngâng c«n th−êng lµ:

    - Mßn mÆt c«n l¾p ghÐp trªn trôc vµ trªn lç lµm chi tiÕt bÞ láng chiÒu trôc, do

    ®ã còng bÞ láng h−íng t©m.

    - Mßn vµ chÌn dËp r·nh then, ë trôc vµ lç.

    - ChÌn dËp vµ c¾t ®øt then.

    - Mßn vµ ph¸ huû ren.

    4.6.2. Ph−¬ng ph¸p kh¾c phôc

    ë ®©y ta chØ nghiªn cøu ph−¬ng ph¸p kh¾c phôc d¹ng háng mßn mÆt c«n (cßn c¸ch kh¾c phôc d¹ng háng nh−: Mßn vµ chÌn dËp r·nh then, ë trôc vµ lç;

    ChÌn dËp vµ c¾t ®øt then; Mßn vµ ph¸ huû ren t−¬ng tù nh− æ c¸c phÇn tr−íc).

    H×nh 4.4: Ngâng c«n trôc chÝnh

  • http://www.ebook.edu.vn

    Biªn so¹n: Lª V¨n HiÕu

    33

    - Khi mèi ghÐp bÞ láng v× bÞ mßm mÆt c«n, cã thÓ kh¾c phôc b»ng c¸ch

    c¾t bít mÆt ®Çu phÇn c«n trªn trôc (h×nh 4.5) ®Ó 1 tú ®−îc vµo chi tiÕt 2 trªn

    l¾p.

    - Khi kh«ng cho phÐp chi tiÕt dÞch chuyÓn chiÒu trôc, cÇn phôc håi c¸c mÆt

    c«n víi kÝch th−íc ban ®Çu tøc lµ ph¶i söa c¶ lç vµ trôc: lç ®−îc phôc håi b¨ng

    c¸ch l¾p b¹c söa ch÷a, chån hoÆc hµn ®¾p gia c«ng c¬: trôc ®−îc m¹ cr«m

    hoÆc hµn ®¾p hoÆc gia c«ng c¬, nÕu mßn qua ta thay trôc míi.

    H×nh 4.5: Söa mèi ghÐp trªn ngâng c«n

  • http://www.ebook.edu.vn

    Biªn so¹n: Lª V¨n HiÕu

    34

    Ch−¬ng V: B¶o tr× söa ch÷a trôc æ

    5.1. Söa ch÷a æ l¨n

    5.1.1. §Æc ®iÓm l¾p ghÐp

    æ l¨n ®−îc l¾p ghÐp víi bé phËn m¸y theo ®−êng kÝnh trong- d ( l¾p víi

    trôc) vµ kÝch th−íc ngoµi cña vßng ngoµi-D ( l¾p víi vá hép), æ dïng ®Ó ®ì

    trôc vµ lµm cho trôc chuyÓn ®éng nhÑ nhµng b»ng c¸c con l¨n.

    5.1.2. C¸c d¹ng háng, nguyªn nh©n vµ ph−¬ng ph¸p kh¾c phôc

    D¹ng háng Nguyªn nh©n BiÖn ph¸p kh¾c phôc

    Khe hë h−íng

    kÝnh vµ chiÒu trôc

    qu¸ lín.

    Mßn c¸c chi tiÕt cña æ §iÒu chØnh cho khe hë nhá

    ®i. Sau khi ®iÒu chØnh ®èi

    víi c¸c æ bi b×nh th−êng,

    cho phÐp khe hë v−ît qu¸

    trÞ sè ban ®Çu 3-4 lÇn. NÕu

    khe hë lín qu¸ th× thay æ

    Cã cÆn ®en tõ æ

    lät ra ngoµi

    Kh«ng ®ñ dÇu mì b«i

    tr¬n, æ nãng qu¸

    Röa, b«i tr¬n vµ kiÓm tra

    khe hë, nÕu kh«ng ®¹t yªu

    cÇu kü thuËt th× thay

    DÇu tõ æ lät ra cã

    lÉn mÆt s¾t kim

    lo¹i, æ lµm viÖc cã

    tiÕng ån

    VËt liÖu cña c¸c chi tiÕt æ

    bÞ mßn nªn líp bÒ mÆt c¸c

    vµnh æ vµ bi bÞ trãc

    Thay míi

    VÒ mÆt lµm viÖc

    cña c¸c chi tiÕt æ

    bÞ nøt, x−íc, vì

    æ lµm viÖc qu¸ t¶i, l¾p

    ghÐp chÆt qu¸ chÕ ®é

    th«ng th−êng; cã vËt l¹ lät

    vµo æ v× lãt kÝn kh«ng tèt

    Thay æ. NÕu vÕt x−íc ë

    vµnh æ däc theo chiÒu l¨n

    cña bi th× cã thÓ dïng l¹i

    ®−îc

    Háng vßng c¸ch

    Kh«ng ®ñ dÇu mì b«i tr¬n Söa vßng c¸ch. NÕu kh«ng

    ®−îc th× thay æ

  • http://www.ebook.edu.vn

    Biªn so¹n: Lª V¨n HiÕu

    35

    C¸c bÒ mÆt lµm

    viÖc bÞ han gØ

    Cã h¬i Èm, n−íc, a xÝt, lät

    vµo æ hoÆc dÇn mì b«i

    tr¬n kh«ng tèt

    Lau chïi hÕt vÕt han gØ,

    kiÓm tra dÇu mì b«i tr¬n.

    NÕu gØ nÆng th× thay æ

    æ bÞ kÑt, quay

    b¨ng tay thÊy

    nÆng

    Cã vËt l¹ chui vµo æ v×

    “phít” lãt kÝn bÞ háng,

    thiÕu dÇu mì b«i tr¬n.

    Lau ch×u, b«i tr¬n ®Çy ®ñ

    thay phít. NÕu c¸c vßng æ

    mßn nhiÒu th× thay

    Khe hë l¾p r¸p

    gi÷a æ víi trôc vµ

    lç th©n m¸y

    kh«ng ®¶m b¶o

    Mßn ngâng trôc, lç th©n

    m¸y hoÆc c¸c vßng æ.

    Söa ch÷a ngâng trôc vµ lç

    th©n m¸y. NÕu c¸c chi tiÕt

    æ mßn nhiÒu th× thay míi

    C¸c vßng lãt kÝn

    kh«ng ®¶m b¶o

    lãt kÝn æ

    D¹ bÞ bÈn, cøng; chÊt dÎo

    bÞ l·o ho¸, lâo cña vßng

    lãt kÝn bÞ gi¶m tÝnh ®µn

    håi hoÆc trôc mßn kh«ng

    khÝt víi vµnh trong cña

    vßng lãt kÝn

    Röa vßng lãt kÝn b»ng

    x¨ng, lau kh«, c¾t bít vµi

    vßng lß xo. NÕu vßng lãt

    kÝn mßn hoÆc cøng qu¸ th×

    thay míi

    5.2. Söa ch÷a æ tr−ît

    C¸c d¹ng háng cña æ tr−ît vµ nguyªn nh©n:

    - Líp kim lo¹i chèng ma s¸t bÞ ch¸y hoÆc bÞ bong, bÒ mÆt cña b¹c bÞ c¹o

    x−íc.

    Nguyªn nh©n: Do cæ trôc vµ b¹c lu«n lu«n tiÕp xóc víi nhau g©y ra hiÖn

    t−îng ma s¸t vµ mµi mßn c¸c chi tiÕt do ¸p suÊt dÇu thÊp kh«ng ®¶m b¶o

    l−îng dÇu b«i tr¬n.

    - æ bÞ nãng, trôc ®«i khi bÞ kÑt.

    Nguyªn nh©n : Khe hë nhá qu¸ hoÆc bÞ x−íc v× b«i tr¬n kh«ng tèt

    - æ kh«ng ®iÒu chØnh ®−îc khe hë :

  • http://www.ebook.edu.vn

    Biªn so¹n: Lª V¨n HiÕu

    36

    Nguyªn nh©n : MÆt lµm viÖc mßn qu¸ trÞ sè cho phÐp.

    - MÆt lµm viÖc bÞ s©y s¸t lín, cã vÕt lâm, lµm viÖc ån

    Nguyªn nh©n: Do thiÕu dÇu b«i tr¬n hoÆc dÇu b«i tr¬n bÈn, cã cÆn b·.

    5.2.1. Söa ch÷a æ nguyªn

    Mßn Ýt : ¸p dông mét sè biÖn ph¸p :

    - Chïn cho èng lãt ng¾n l¹i th−êng ¸p dông cho èng lãt cã chiÒu dµi

    L 100 mm th× tiÕn hµnh c¾t èng lãt lµm 2

    phÇn, dòa mÆt c¾t v¸t mÐp sau ®ã hµn l¹i sao cho ®ñ l−îng d− gia c«ng theo

    kÝch th−íc trªn æ.

    - NÕu b¹c cã ®−êng kÝnh Φ < 100 mm th× kh«ng nªn c¾t lµm 2 nöa mµ cã

    thÓ phun 1 líp kim lo¹i chÞu ma s¸t vµo lç b¹c sau ®ã gia c«ng c¬ ®Ó ®¶m b¶o

    ®é nhít.

    - NÕu b¹c bÞ mßn nhiÒu th× ta tiÕn hµnh b»ng c¸ch mµi l¹i ngâng trôc vµ

    thay èng lãt cò b»ng èng lãt míi cã ®−êng kÝnh phï hîp víi ngâng trôc ®·

    mµ.

    5.2.2. Söa ch÷a æ ghÐp hai nöa

    - Tr−íc hÕt ta ph¶i ®iÒu chØnh khe hë gi÷a ngâng trôc vµ b¹c b»ng c¸ch t¨ng

    hoÆc gi¶m chiÒu dµy c¨n ®Öm ë bÒ mÆt l¾p ghÐp.

  • http://www.ebook.edu.vn

    Biªn so¹n: Lª V¨n HiÕu

    37

    - NÕu bÒ mÆt b¹c bi x−íc ta tiÕn hµnh c¹o :

    Ph−¬ng ph¸p c¹o: Nöa b¹c d−íi ®−îc c¹o b»ng c¸ch ngâng trôc ®−îc phñ mét

    líp s¬n máng vµ rµ víi nöa b¹c d−íi sau ®ã ta xoay ®i råi c¹o theo vÕt mµi tiÕp

    xóc. Khi c¹o ph¶i tu©n theo nguyªn t¾c : C¹o chç b¾t mµu vµ c¹o chç nÆng, bá

    chç nhÑ.

    Chó ý : Ph¶i thay ®æi mòi c¹o. Trong qu¸ tr×nh c¹o ®−îc tiÕp tôc ®Õn khi vÕt

    mµu ph©n bè ®Òu trªn bÒ mÆt lµm viÖc cña nöa b¹c vµ chiÕm 70- 75 diÖn tÝch

    bÒ mÆt tiÕp xóc.

    - Sau khi c¹o ®−îc mÆt d−íi ta tiÕn hµnh c¹o mÆt trªn, t−¬ng tù

    - Sau khi c¹o xong c¶ hai mÆt ta tiÕn hµnh b«i mµu vµ c¹o lÇn cuèi b»ng c¸ch

    b«i mµu vµo cæ trôc sau, sau ®ã l¾p ghÐp vµ xoay trôc ®i vµi vßng, sau ®ã th¸o

    trôc ra vµ tiÕn hµnh c¹o

    - HiÖu chØnh sau khi c¹o xong ta lau s¹ch vµ l¾p vµo ngâng trôc vµ b«i tr¬n

    mét líp dÇu.

  • http://www.ebook.edu.vn

    Biªn so¹n: Lª V¨n HiÕu

    38

    Ch−¬ng VI: b¶o tr× söa ch÷a trôc vÝt me vμ bé truyÒn

    vÝt me- ®ai èc

    6.1. Trôc vÝt me

    6.1.1. C¸c d¹ng háng th−êng gÆp

    C¸c d¹ng háng th−êng gÆp cña trôc vÝt ®ã lµ:

    - Trôc vÝt bÞ cong.

    - Trôc vÝt bÞ mßn, søt mÎ bÒ mÆt lµm viÖc.

    - Ngâng trôc vÝt l¾p víi æ bÞ mßn.

    6.1.2. Ph−¬ng ph¸p söa ch÷a thay thÕ

    - Trôc vÝt bÞ cong: ®−îc n¾n th¼ng b»ng ®Çu kÑp, b»ng ®ßn bÈy hoÆc b»ng

    c¸c ph−¬ng ph¸p kh¸c. Khi n¾n trôc vÝt ®−îc chèng lªn 2 mòi t©m ®Ó x¸c ®Þnh

    vÞ trÝ cã ®é ®¶o lín nhÊt, lç t©m ®−îc phôc håi trªn m¸y tiÖn, khi ®ã ph¶i xÐn

    mÆt ®Çu råi míi söa lç.

    - Trôc vÝt bÞ mßn, søt mÎ bÒ mÆt lµm viÖc: NÕu yªu cÇu vÒ ®é chÝnh x¸c

    cña bé truyÒn kh«ng cao th× ta cã thÓ hµn ®¾p sau ®ã tiÖn l¹i ren (tr−íc khi

    tiÖn th× ta ph¶i ñ trôc vÝt).

    - Ngâng trôc vÝt l¾p víi æ bÞ mßn ®−îc söa ch÷a b»ng c¸ch m¹, phun kim

    lo¹i. NÕu mßn nhiÒu th× ta tiÖn nhá ngâng trôc ®i sau ®ã Ðp b¹c.

    6.2. §ai èc cña trôc vÝt me

    6.2.1. C¸c d¹ng háng th−êng gÆp

    Do ®iÒu kiÖn lµm viÖc cña ®ai èc lµ liªn tôc so víi trôc vÝt nªn ®ai èc

    th−êng chãng mßn bÒ mÆt lµm viÖc, nøt hoÆc vì.

    6.2.2. Ph−¬ng ph¸p söa ch÷a thay thÕ

    NÕu ®ai èc bÞ háng th× biÖn ph¸p söa ch÷a tèt nhÊt, kinh tÕ nhÊt lµ thay

    míi. Bëi v× gi¸ thµnh söa ch÷a cã khi cßn cao h¬n gi¸ thµnh cña ®ai èc míi,

    chÊt l−¬ng cña ®ai èc qua söa ch÷a phôc håi kh«ng thÓ b»ng ®ai èc míi.

    6.3. Côm trôc vÝt me- ®ai èc

  • http://www.ebook.edu.vn

    Biªn so¹n: Lª V¨n HiÕu

    39

    6.3.1. C¸c d¹ng háng th−êng gÆp

    §Æc ®iÓm cña bé truyÒn trôc vÝt- ®ai èc: Do bÒ mÆt lµm viÖc cña trôc vÝt

    vµ ®ai èc kh¸c nhau, ®ai èc lµm viÖc liªn tôc nªn chãng mßn h¬n trôc vÝt, mÆt

    kh¸c do ®Æc ®iÓm cña m¸y th−êng lµm viÖc kh«ng hÕt c«ng suÊt nªn b¶n th©n

    trôc vÝt mßn còng kh«ng ®Òu. Tõ nh÷ng nhËn ®Þnh trªn ta cã thÓ ®−a ra mét sè

    d¹ng háng cña bé truyÒn trôc vÝt- ®ai èc lµ:

    - Bé truyÒn lµm viÖc kh«ng æn ®Þnh (lóc nÆng, lóc nhÑ kh«ng ®Òu).

    Nguyªn nh©n do nhiÒu bôi bÈn, trôc vÝt cong, thiÕu dÇu b«i tr¬n.

    - Trôc vÝt quay nh−ng ®ai èc kh«ng tÞnh tiÕn. Nguyªn nh©n do mßn hÕt

    r¨ng cña ®ai èc.

    - Bé truyÒn bÞ r¬ däc. Nguyªn nh©n do mßn ®ai èc.

    6.3.2. Ph−¬ng ph¸p söa ch÷a thay thÕ

    §Ó kh¾c phôc c¸c d¹ng háng trªn tr−íc hÕt ta kiÓm tra l−îng dÇu b«i tr¬n,

    vÖ sinh bé truyÒn, kiÓm tra bÒ mÆt lµm viÖc cña trôc vÝt- ®ai èc, kiÓm tra ®é

    th¼ng cña trôc vÝt, kiÓm tra ®é ®ång t©m gi÷a trôc vÝt vµ ®ai èc. NÕu l−îng dÇu

    b«i tr¬n kh«ng ®ñ th× ta bæ xung thªm, nÕu ®ai èc bÞ mßn th× ta thay míi, trôc

    vÝt cong th× ®em n¾n l¹i, chó ý ®iÒu chØnh sù ®ång t©m gi÷a trôc vÝt vµ ®ai èc.

  • http://www.ebook.edu.vn

    Biªn so¹n: Lª V¨n HiÕu

    40

    Ch−¬ng VII: B¶o tr× söa ch÷a khíp nèi, phanh

    7.1. Khíp nèi trôc

    Khíp nèi lµ chi tiÕt ®−îc tiªu chuÈn ho¸ t−¬ng ®èi cao. §−îc dïng ®Ó liªn

    kÕt c¸c trôc víi nhau, lµm nhiÖm vô truyÒn chuyÓn ®éng gi÷a hai trôc hoÆc nèi

    c¸c trôc ng¾n thµnh mét truc dµi. Ngoµi ra khíp nèi cßn cã t¸c dông ®ãng më

    c¸c c¬ cÊu, ng¨n ngõa qua t¶i, gi¶m t¶i träng ®éng, bï sai lÖch cña trôc.

    7.1.1. C¸c kiÓu khíp nèi

    Khíp nèi ®−îc ph©n chia thµnh 2 nhãm:

    - Nèi trôc: lµ lo¹i khíp nèi liªn kÐt cè ®Þnh hai trôc víi nhau. chØ cã thÓ thùc

    hiÖn nèi, hoÆc t¸ch rêi hai trôc khi dõng m¸y.

    - Ly hîp: lµ lo¹i khíp nèi cã thÓ nèi hoÆc t¸ch rêi liªn kÕt ngay c¶ khi trôc

    ®ang quay.

    H×nh 7.1 nªu c¸c nªu c¸c lo¹i khíp nèi trôc phæ biÕn nhÊt:

  • http://www.ebook.edu.vn

    Biªn so¹n: Lª V¨n HiÕu

    41

    7.1.2. C¸c d¹ng h− háng, nguyªn nh©n vµ c¸ch sö lý

    KiÓu khíp nèi trôc C¸c d¹ng háng Nguyªn nh©n vµ c¸ch xö lý

    (1) (2) (3)

    B¹c nèi ®−îc cè ®Þnh b»ng

    chèt (H×nh 7.1a) hoÆc vÝt

    h·m khíp nèi h×nh 7.1a,

    truyÒn m« men xo¾n b»ng

    hai chèt c«n, khíp nèi ë

    trôc (h×nh 7.1b) truyÒn m«

    men xo¾n b»ng then

    §øt chèt c«n.

    Chên vÝt h·m.

    ChÌn dËp then vµ

    r·nh trôc.

    Nøt ch©n r·nh then

    V× qu¸ t¶i hoÆc t¶i träng va

    ®Ëp. Thay chèt

    Thay vÝt

    Söa then vµ r·nh then

    Khíp nèi trôc (h×nh 7.1c)

    ®−îc dïng trong kÕt cÊu

    kh«ng cho phÐp dïng b¹c

    nguyªn. Hai nöa b¹c ®−îc

    kÑp chÆt víi nhau b»ng bu

    l«ng ®ai èc

    Vì b¹c

    Ren bu l«ng bÞ chên

    chÌn dËp then vµ

    r·nh then

    V× qu¸ t¶i

    Thay hoÆc söa c¸c chi tiÕt

    t−¬ng tù nh− ®èi víi kiÓu

    khíp nèi trªn.

    Khíp nèi trôc kiÓu bÝch,

    truyÒn m« men xo¾n b»ng

    then vµ bu l«ng ghÐp hai

    mÆt bÝch (H×nh 7.1d)

    Bu l«ng bÞ ®øt hoÆc

    uèn cong. Lç l¾p bu

    l«ng ë bÝch bÞ mßn

    hoÆc toÐt.

    ChÌn dËp then vµ

    r·nh then.

    V× qua t¶i ph¶i thay bu l«ng.

    Doa l¹i lç l¾p bu l«ng vµ

    r·nh then.

    Khíp nèi trôc r¨ng (h×nh

    7.1c) truyÒn m« men xo¾n

    b»ng ¨n khíp r¨ng trong (

    hai b¸nh r¨ng chñ ®éng vµ

    bÞ ®éng cã m« ®un vµ sè

    r¨ng b»ng nhau)

    R¨ng bÞ mái uèn,

    g·y, trãc. Then bÞ

    chÌn dËp, søt mÎ

    mßn, ...

    R¨ng bÞ uèn v× mÒm qu¸,

    g·y v× t«i cøng toµn bé vµ

    qu¸ t¶i ®ét ngét; bÞ trãc v×

    qu¸ t¶i liªn tôc; bÞ mßn

    phanh cã thÓ bÞ mÒm qua

    hoÆc thiÕu dÇu b«i tr¬n. NÕu

  • http://www.ebook.edu.vn

    Biªn so¹n: Lª V¨n HiÕu

    42

    m« ®un nhá (2-3mm) cã thÓ

    ®−îc hµn ®¾p toµn bé råi gia

    c«ng c¬ hoÆc söa ch÷a.

    Khíp nèi trôc ch÷ thËp

    (H×nh 7.1g) khíp nèi trôc

    gåm ba ®Üa ¨n khíp víi

    nhau b»ng vÊu vµ r·nh bè

    trÝ chÕo nhau thµnh h×nh

    ch÷ thËp

    VÊu vµ r·nh bÞ mßn.

    Khi ®¶o chiÒu cã

    tiÕn kªu va ®Ëp

    thËm chÝ bÞ trËt

    khíp.

    Bµo hoÆc phay réng r·nh

    ®ång thêi ph¶I thay ®æi ®Üa

    gi÷a víi kÝch th−íc vÊu phï

    hîp theo r·nh ®· söa ch÷a.

    Khíp nèi chèt cã ®Öm cao

    su ®µn håi (H×nh 7.1h).

    Khíp nèi trôc gåm hai nöa

    1 vµ 2 ®−îc l¾p ch¨th víi

    c¸c ®Çu trôc, truyÒn m«

    men xo¾n b»ng mèi ghÐp

    chÆt vµ chèt (bu l«ng) 3;

    ®Öm 4 cho phÐp ®µn håi

    theo chiÒu xo¾n vµ chiÒu

    trôc.

    C¸c ®Öm cao su bÞ

    mßn hoÆc l·o hãa

    C¸c lç l¾p chèt bÞ

    mßn.

    Khi më, t¾t m¸y cã

    tiÕng kªu. Do kim

    lo¹i va ®Ëp víi nhau

    ë khíp nèi trôc

    Thay míi. Cã thÓ dïng ®Öm

    da thay còng ®−îc.

    Doa l¹i lç c«n, thay chèt.

    Láng ®ai èc kÑp chÆt chèt

    c«n. NÕu lç c«n vµ chèt c«n

    ch−a bÞ háng (bÞ mßn hoÆc

    bÞ chÌn dËp) th× xiÕt l¹i ®ai

    èc. NÕu h− háng th× söa ch÷a

    l¹i lç c«n vµ thay chèt.

    Khíp ly hîp vÊu (H×nh

    7.1i) gåm hai nöa 1 vµ 2

    ¨n khíp víi nhau b»ng vÊu

    3. Nöa khíp ly hîp 2 di

    tr−ît ®−îc trªn trôc ®Ó thÓ

    hiÖn ®ãng nh¶ ly hîp. VÊu

    3 cã thÓ lµ h×nh ch÷ nhËt

    hoÆc h×nh thang c¸c nöa

    khíp ly hîp lµm b»ng thÐp

    1. VÊu bÞ mßn

    2. Then , r·nh then

    bÞ mßn vµ h− háng.

    3. R·nh l¾p ngµm

    g¹t bÞ mßn lµm cho

    tay g¹t ®iÒu khiÓn

    kÐm nh¹y.

    4. ë c¸c ly hîp vÊu

    ®µn håi ®Öm cao su

    1. Hµn ®¾p, gia c«ng c¬

    2. Söa ch÷a then vµ r·nh

    then.

    3. Gia c«ng r·nh ra vµ thay

    ngµm g¹t hoÆc hµn ®¾p r·nh

    nµy råi gia c«ng c¬.

    4. Thay ®Öm cao su.

  • http://www.ebook.edu.vn

    Biªn so¹n: Lª V¨n HiÕu

    43

    12, 20X; vÊu ®−îc t«i

    cøng tíi HRC56-62

    bÞ mßn hoÆc l·o hãa

    Khíp ly hîp c«n ma s¸t

    (H×nh 7.1k) gåm 2 ®Üa ma

    s¸t c«n 1 vµ 3. §Üa 1 chñ

    ®éng, ®Üa 3 bÞ ®éng vµ cã

    thÓ di tr−ît theo then 2 ®Î

    thùc hiÖn ®ãng vµ nh¶ ly

    hîp

    1. Khíp ly hîp bÞ

    tr−îy kh«ng truyÒn

    næi m« men xo¾n,

    trôc bÞ ®éng cã tèc

    ®é kh«ng æn ®Þnh

    2. Khíp ly hîp bÞ

    tr−ît vµ cã tiÕng kªu

    1. MÆt c«n lµm viÖc bÞ mßn

    x©y s¸t lµm cho c¸c bÒ mÆt

    tiÕp xóc kh«ng tèt. Ph¶i gia

    c«ng l¹i 2 mÆt c«n trong vµ

    ngoµi, nÕu cÇn co khi ph¶i

    söa ch÷a mét sè kÝch th−íc

    liªn quan ®Ó ®¶m b¶o 2 mÆt

    c«n tiÕp xóc tèt.

    - R·nh l¾p ngµm g¹t cña ®Üa

    «n ma s¸t 3 bÞ mßn nªn

    kh«ng ®ñ lùc Ðp khi ®iÒu

    khiÓn ly hîp vµo khíp: söa

    ch÷a gièng nh− söa ch÷a

    r·nh ë khíp ly hîp vÊu

    2. c¸c mÆt c«n bÞ mßn tíi

    møc mÆt ®Çu cña bÝch nµy

    ch¹m vµo mÆt ®¸y cña bÝch

    kia, söa ch÷a: mµi l¹i chÝnh

    x¸c mÆt c«n, c¾t ng¾n mÆt

    bÝch cã c«n ngoµi. NÕu ®én

    mµi qua lín co thÓ tiÖn mÆt

    c«n ngoµi thµnh mÆt trô råi

    lµm b¹c Ðp bæ xung vµo mÆt

    trô nµy, cã chèt h·m b¹c.

    Sau ®ã gia c«ng mÆt ngoµi

    cña b¹c thµnh mÆt c«n, khíp

  • http://www.ebook.edu.vn

    Biªn so¹n: Lª V¨n HiÕu

    44

    víi mÆt c«n trong cña bÝch 1.

    Khíp ly hîp ®Üa ma s¸t

    (h×nh 7.1 l ) gåm c¸c ®Üa

    chñ ®éng 3 l¾p vµo r·nh

    èng 1, èng ®−îc l¾p cè

    ®Þnh trªn trôc dÉn. Xen kÏ

    gi÷a c¸c ®Üa 3 lµ c¸c ®Üa bÞ

    ®éng 2 l¾p vµo r·nh cña

    mét èng lµm liÒn víi b¸nh

    r¨ng 9. Khi g¹t b¹c 7 sang

    tr¸i, phÇn c«n ë ®Çu b¹c sÏ

    n©ng ®ßn bÈy 8 lµm cho

    ®Çu ®ßn 8 tú vµo ®Üa 4 Ðp

    chÆt c¸c ®Üa 2 vµ 3 víi

    nhau. Muèn nh¶ ly hîp

    b¹c sang ph¶i .

    §ai èc 5 ®Ó ®iiªï chØnh

    khe hë gi÷a ®Üa 2 vµ 3.

    §Þnh vÞ ®ai èc 5 b»ng

    chèt 6 ®−îc c¾m vµo mét

    trong c¸c lç cña ®Üa 4. VËt

    liÖu ®Üa ma s¸t: NÕu ly hîp

    lµm viÖc trong dÇu th× ®Üa

    lµm b»ng thÐp tÊm dµy

    1,2-2mm. Ly hîp lµm viÖc

    kh«, c¸c ®Üa cã cèt thÐp vµ

    t¸n 2 t©m Ferodoo ë hai

    bªn khíp nèi.

    1. C¸c ®Üa ma s¸t

    nèng qu¸ kh«ng nh¶

    ®−îc ly hîp an toµn.

    2. C¸c ®Üa ma s¸t bÞ

    tr−ît khi cã t¶i.

    3. C¸c ®Üa ma s¸t bÞ

    tr−ît kh«ng ®iÒu

    chØnh ®−îc

    4. §ßn bÈy 8 bÞ mßn

    ®Çu.

    5. §Çu c«n n©ng

    ®ßn bÈy cña b¹c sè

    7 bÞ mßn.

    6. R·nh l¾p ngµm

    cña b¹c 7 bÞ mßn

    1. Khe hë gi÷a c¸c ®Üa ma

    s¸t nhá qu¸. Ph¶i ®iÒu chØnh

    khe hë ®èi víi khíp ly hîp

    lµm viÖc trong dÇu, khe hë

    nµy ph¶i n»m trong kho¶ng

    0,2-0,3mm; §èi víi khíp ly

    hîp lµm trong m«i tr−êng

    kh« 0,5-1mm.

    2. Khe hë gi÷a c¸c ®Üa lín

    qu¸ mÆc dï c¸c ®Üa cßn míi.

    Ph¶i ®iÒu chØnh lai khe hë

    theo c¸c trÞ sè ®· nªu trªn.

    §iÒu chØnh b»ng c¸ch rót

    ch«t 6 ra khái lç ë ®Üa 4, v¨n

    ®ai èc 5 råi l¹i c¾m chèt 6

    vµo lç ®Þnh vÞ ë lç 4.

    3. C¸c ®Üa ma s¸t bÞ mßn.

    NÕu mßn Ýt th× mµi l¹i 2 mÆt

    ®Üa råi l¹i thªm vµo 2 ®Üa

    míi. NÕu mßn nhiÒu ph¶i

    thay ®Üa. Sau khi s−a ch÷a

    ph¶i ®iªu chØnh khe hë theo

    c¸c trÞ sè ®· nªu trªn. NÕu

    c¸c ®Üa ma s¸t cã g¾n tÊm

    Ferodoo bÞ háng th× thay tÊm

    Ferodoo míi.

    4. Hµn ®¾p råi gia c«ng c¬

  • http://www.ebook.edu.vn

    Biªn so¹n: Lª V¨n HiÕu

    45

    hoÆc thay míi.

    5. Mßn Ýt th× mµi ®Ó ®¹t ®é

    c«n cÇn thiÕt, mßn nhiÒu th×

    hµn ®¾p råi gia c«ng c¬.

    6. Söa ch÷a gièng nh− c¸ch

    söa r·nh l¾p ngµm g¹t cña

    khíp ly hîp vÊu.

    Khíp nèi trôc an toµn kiÓu

    lß xo vµ chèt h·m

    B×nh th−êng kh«ng

    truyÒn næi m« men

    xo¾n ë t¶i träng lµm

    viÖc. Khi ®iÒu chØnh

    t¨ng lùc c¨ng lùc

    c¨ng lß xo th× kh«ng

    lµm ®óng nhiÖm vô

    an toµn khi qu¸ t¶i,

    kh«ng thÓ ®iÒu

    chØnh tèt ®−îc

    Lß xo yÕu qu¸ nªn thùc tÕ nã

    kh«ng lµm viÖc. Khi ®iÒu

    chØnh qu¸ møc th× vÝt cña lß

    xo m¾c vµo chi tiÕt ®èi tiÕp

    lµm khíp nèi trôc trë thµnh

    cøng, mÊt t¸c dông an toµn.

    Ph¶i thay lß xo míi.

    7.2. Phanh

    §Ó tr¸nh cho c¸c chi tiÕt khái bÞ gÉy, vì hoÆc va ®Ëp qÊ m¹nh khi thay ®æi

    tèc ®é, ph¶i dõng hoÆc gi¶m tèc ®é cña c¸c chi tiÕt quay.

    7.2.1. C¸c kiÓu phanh

    - Phanh c«n ma s¸t

    - Phanh ®Üa ma s¸t

    - Phanh cã vßng ®µn håi

    - Phanh m¸

    - Phanh ®ai

    7.2.2. C¸c d¹ng h− háng, nguyªn nh©n vµ c¸ch sö lý

  • http://www.ebook.edu.vn

    Biªn so¹n: Lª V¨n HiÕu

    46

    KiÓu phanh C¸c d¹ng háng Nguyªn nh©n Vµ c¸ch sö lý

    Phanh c«n ma s¸t:

    Nguyªn lý lµm viÖc

    vµ kÕt cÊu gièng nh−

    ly hîp ma s¸t c«n.

    Phanh bÞ tr−ît

    kh«ng h·m ®−îc

    m¸y

    R·nh l¾p ngµm g¹t

    cña ®Üa c«n di tr−ît

    bÞ mßn

    - §Üa c«ncè ®Þnh bÞ vªnh lªn c¸c

    mÆt c«n ma s¸t kh«ng tiÕp xóc

    tèt.

    - MÆt ®µu ®Üa c«n ngoµi cham

    vµo gê ®¸y ®Üa c«n trong v× mßn

    mÆt c«n.

    - C¸c mÆt c«n bÞ x©y s¸t.

    Xö lý:

    - KiÓm tra ®Üa c«n cè ®Þnh ®iÒu

    chØnh hoÆc c¹o rµ.

    - C¾t bít mÆt ®Çu ®Üa c«n ngoµi,

    cao rµ c¸c mÆt c«n.

    - Mµi, c¹o c¸c mÆt c«n bÞ x©y

    s¸t. TiÖn tíi kÝch th−íc söa ch÷a

    hoÆc hµn ®¾p råi gia c«ng c¬.

    Phanh ®Üa ma s¸t:

    KÕt cÊu nhá gän,

    ®−îc sö dông réng

    r·i trong c¸c m¸y

    Gièng nh− ly hîp

    ma s¸t ®Üa

    Gièng nh− ly hîp ma s¸t ®Üa

    Phanh cã vßng ®µn

    håi: Ýt ®−îc sö dông

    v× lùc ph©n bè lªn

    c¸c bÒ mÆt kh«ng

    ®Òu vµ ®é tin cËy lµm

    viÖc thÊp

    Phanh bÞ tr−ît Mßn c¸c chi tiÕt cña vßng ®µn

    håi, ®Üa vßng ®µn håi hoÆc mÆt

    trong cña m¨t bÝch.

    Xö lý:

    §iÒu chØnh c¬ cÊu bung vßng:

    NÕu cÇn th× thay c¸c chi tiÕt bÞ

    mßn

    Phanh m¸: 1. Phanh kh«ng ¨n. 1. §iÒu chØnh lß xo kh«ng ®óng

  • http://www.ebook.edu.vn

    Biªn so¹n: Lª V¨n HiÕu

    47

    Cã hai kiÓu kÕt cÊu:

    hai m¸ «m vµo trôc

    hoÆc hai m¸ bung ra

    Ðp vµo vµnh trèng.

    Cã lo¹i phanh mét

    m¸ vµ lo¹i phanh hai

    m¸.

    2. Phanh kh«ng

    nh¶ ra ®−îc.

    m¸ bÞ mßn

    Xö lý: §iÒu chØnh l¹i lß xo thay

    m¸ phanh bÞ mßn.

    2. Lß xo c¨ng qu¸, cuén d©y

    ®iÖn tõ kh«ng hót næi.

    Xö lý: §iÒu chØnh l¹i lß xo. Söa

    ch÷a hoÆc thay cuén d©y ®iÖn tõ

    Phanh ®ai:

    KÕt cÊu nhá gän

    nh−ng t¹o ®−îc m«

    men phanh lín. §−îc

    dïng nhiÒu trong c¸c

    hép tèc ®é vµ c¸c c¬

    cÊu. KhuyÕt ®iÓm

    cña phanh nµy la tao

    ra lùc kÐo trôc vÒ

    mét phÝa theo

    ph−¬ng h−íng kÝnh

    lµm æ trôc chãng

    mßn

    1. Phanh kh«ng ¨n

    2. Phanh kh«ng

    nh¶ ®−îc

    1. §iÒu chØnh khe hë gi÷a c¸c

    b¸nh ®ai phanh vµ ®ai phanh

    kh«ng ®óng. Mßn ®ai phanh. Lß

    xo yÕu qu¸.

    Xö lý: §iÒu chØnh l¹i khe hë.

    Th«ng th−êng khe hë ph¶i ®Òu

    ®Æn vµ b»ng 1-2mm.

    - Söa ch÷a hoÆc thay ®ai phanh.

    - Thay lß xo phanh.

    2. §ai èc ®ai phanh xiÕt chÆt

    qu¸. Khe hë gi÷a ®ai phanh vµ

    b¸nh ®ai phanh hÑp qu¸ hoÆc ë

    trang th¸i b×nh th−êng ®ai

    phanh ®· ch¹m vµo b¸nh ®ai

    phanh.

    Cã vËt l¹ m¾c vµo khe hë gi÷a

    ®ai vµ b¸nh ®ai phanh.

    Xö lý:§iÒu chØnh l¹i khe hë, bá

    vËt l¹, lau chïi s¹ch ®ai phanh

    vµ b¸nh ®ai phanh.

  • http://www.ebook.edu.vn

    Biªn so¹n: Lª V¨n HiÕu

    48

    Ch−¬ng VIII: b¶o tr× söa ch÷a trôc bé truyÒn ®ai, xÝch

    8.1. Söa ch÷a bé truyÒn ®ai

    Bé truyÒn ®ai dïng ®Ó truyÒn chuyÓn ®éng gi÷a 2 trôc kh¸ xa nhau ®¶m

    b¶o ªm vµ b¶o vÖ ®−îc khi qu¸ t¶i. Bé truyÒn ®ai ®−îc sö dông nhiÒu trong

    ngµnh c¬ khÝ chÕ t¹o vµ mét sè m¸y c«ng nghiÖp nhÑ.

    Bé truyÒn ®ai gåm cã hai b¸nh ®ai (b¸nh dÉn vµ b¸nh bÞ dÉn) vµ d©y ®ai.

    8.1.1. Söa ch÷a b¸nh ®ai

    C¸c d¹ng háng cña b¸nh ®ai lµ:

    - B¸nh ®ai bÞ ®¶o nguyªn nh©n do sai sè gia c«ng, hoÆc do trôc bÞ cong, æ trôc

    bÞ mßn, c«ng nghÖ l¾p kh«ng ®óng.

    - BÒ mÆt lµm viÖc cña b¸nh ®ai bÞ mßn.

    - Mßn lç may ¬, mßn mÆt ®Çu may ¬, mßn r·nh then, vì vµnh b¸nh ®ai, nøt vì

    may ¬.

    Ph−¬ng ph¸p söa ch÷a:

    - Söa ch÷a bÒ mÆt b¸nh ®ai bÞ mßn:

    + §èi víi b¸nh ®ai dÑt th× tiÕn hµnh tiÖn l¹i m¨t ngoµi b¸nh ®ai. H×nh

    d¸ng h×nh häc cÇn thiÕt ¸p dông ®èi víi bé truyÒn kh«ng quan träng cho phÐp

    thay ®æi tèc ®é ±5% so víi tèc ®é cò.

    + NÕu gi÷ nguyªn tû sè truyÒn i th× ph¶i tiÖn c¶ hai b¸nh ®ai ®Ó ®¶m b¶o:

    2

    1

    DD

    i =

    + NÕu bÒ mÆt b¸nh ®ai bÞ mßn qua vµ vµnh ®ai ®ñ dµy th× tiÕn hµnh tiÖn

    vµnh ngoµi ®Ó Ðp b¹c söa ch÷a sau ®ã gia c«ng c¬.

    + §èi víi ®ai thang khi mßn tiÕn hµnh tiÖn s©u r·nh. ¸p dông ®èi víi bé

    truyÒn cho phÕp thay ®æi tèc ®é ±5% so víi tèc ®é cò.

    8.1.2. Söa ch÷a ®ai truyÒn

  • http://www.ebook.edu.vn

    Biªn so¹n: Lª V¨n HiÕu

    49

    §ai bÞ trïng dÉn ®Õn tr−ît ®ai. Nguyªn nh©n lµ do d©y ®ai bÞ d·n trong

    qu¸ tr×nh lµm viÖc do ®ã ta ph¶i tiÕn hµnh c¨ng ®ai ®Ó t¨ng gãc «m cña ®ai.

    D©y ®ai bÞ mßn , bÞ ®øt th× thay ®ai míi (chän ®ai cã ký hiÖu nh− cò).

    8.2. Söa ch÷a trôc bé truyÒn xÝch

    Khi cÇn truyÒn chuyÓn ®éng tõ mét trôc ®Õn nhiÒu trôc song song mµ bé

    truyÒn b¸nh r¨ng kh«ng sö dông ®−îc, bé truyÒn ®ai kh«ng ch¾c ch¾n th× ta sö

    dông bé truyÒn xÝch. HiÖn nay bé truyÒn xÝch ®−îc sö dông nhiÒu trong c¸c

    ngµnh chÕ t¹o m¸y.

    8.2.1. C¸c d¹ng háng

    C¸c d¹ng háng cña bé truyÒn xÝch lµ:

    - GØ bÒ mÆt khíp nèi

    - Khíp nèi cøng bÞ xoay.

    - Bung chèt xÝch h×nh thµnh tõ cøng khíp vµ chèt bÞ xoay.

    - Mßn b¶n lÒ, g·y chèt.

    - XÝch bÞ ®øt.

    - Con l¨n bÞ vì.

    8.2.2. Ph−¬ng ph¸p söa ch÷a

    - GØ bÒ mÆt khíp nèi. Nguyªn nh©n lµ do thiÕu dÇu b«i tr¬n v× v©y ph−¬ng

    ph¸p kh¾c phôc lµ röa xÝch, dïng chÊt b«i tr¬n hîp lý.

    - Khíp nèi cøng bÞ xoay. Nguyªn nh©n lµ do gØ sÐt bÞ ¨n mßn → thay xÝch

    míi

    - Bung chèt xÝch h×nh thµnh tõ cøng khíp vµ chèt bÞ xoay do qu¸ t¶i → Thay

    xÝch míi.

    - Mßn b¶n lÒ, g·y chèt do ma s¸t, thiÕu dÇu b«i tr¬n g©y nªn, lµm cho sù ¨n

    khíp th−êng xuyªn kh«ng chÝnh x¸c, g©y tuét xÝch → Thay xÝch míi.

    - XÝch bÞ ®øt do mßn, do qu¸ t¶i → Nèi l¹i xÝch.

    - Con l¨n bÞ vì do bôi bÈn, do va ®Ëp ®ét ngét → Lµm s¹ch vµ b«i tr¬n hîp lý

    cho bé truyÒn.

  • http://www.ebook.edu.vn

    Biªn so¹n: Lª V¨n HiÕu

    50

    Ch−¬ng IX:

    b¶o tr× söa ch÷a bé truyÒn b¸nh r¨ng, b¸nh vÝt

    9.1. Bé truyÒn b¸nh r¨ng

    9.1.1. C¸c d¹ng h− háng cña bé truyÒn b¸nh r¨ng

    C¸c d¹ng háng cña b¸nh r¨ng rÊt ®a d¹ng trong ®ã chñ yÕu lµ :

    - Mßn mÆt lµm viÖc cña r¨ng v× ma s¸t vµ gi÷a c¸c r¨ng ng¨n khíp víi nhau trong qu¸ tr×nh lµm viÖc, nhÊt lµ c¸c b¸nh r¨ng di tr−ît.

    - GÉy r¨ng v× qu¸ t¶i ®ét ngét hoÆc v× chÞu m«men uèn víi chu kú nhá. - Ch¾p rç bÒ mÆt r¨ng v× mái tiÕp xóc

    - vì vµnh r¨ng

    9.1.2. Söa ch÷a b¸nh r¨ng trô r¨ng th¼ng bÞ mßn

    NÕu mßn Ýt (l−îng mßn v−ît qu¸ giíi h¹n cho phÐp Ýt) th× cã thÓ hµn r¨ng.

    §èi víi c¸c b¸nh r¨ng kh«ng quan träng ®é mßn cho phÐp ®Õn 0,2mm víi m«

    ®un tõ 1-3mm; ®Õn 0,3 víi m« ®un 4mm ®Õn 0,5mm víi m« ®un trªn 4mm.

    Ph−¬ng ph¸p hµn ®¾p vµ bÒ mÆt lµm viÖc cña r¨ng b»ng hµn h¬i vµ hµn

    ®iÖn rÊt thÝch hîp víi c¸c b¸nh r¨ng m« ®un lín, chÝnh x¸c thÊp (cÊp 2 trë lªn)

    vµ dïng trong c¸c bé truyÒn hë hoÆc nöa kÝn. §èi víi b¸nh r¨ng quan träng

    kh«ng nªn dïng ph−¬ng ph¸p nµy v× líp hµn ®¾p cã søc bÒn tiÕp xóc thÊp vµ

    khã gia c«ng chÝnh x¸. Nh÷ng b¸nh r¨ng m« ®un nhá bÞ mßn Ýt cã thÓ ®¾p

    b»ng hµn ®iÖn hµn quang rung.

    Khi hµn phôc håi r¨ng, tèt nhÊt lµ dïng kim lo¹i ®¾p t−¬ng tù kim lo¹i

    nÒn ( kim lo¹i cña b¸nh r¨ng). Kh«ng nªn hµn ®¾p nh÷ng b¸nh r¨ng b»ng thÐp

    hîp kim .

    1_d−ìng ®ång

  • http://www.ebook.edu.vn

    Biªn so¹n: Lª V¨n HiÕu

    51

    - NÕu b¸nh r¨ng lµm viÖc mét chiÒu th× r¨ng chØ mßn mét phÝa, cã thÓ dïng l¹i

    b»ng c¸ch l¾p ®¶o chiÒu b¸nh r¨ng. NÕu may¬ b¸nh r¨ntg cã h×nh d¸ng ®èi

    xøng ( ®èi xøng qua mÆt ph¼ng vu«ng gãc víi ®−êng t©m vµ chia ®«i chiÒu

    r«ng vµnh r¨ng) th× kh«ng ph¶i ®¶o may¬ ®ång thêi víi ®¶o b¸nh r¨ng.

    - NÕu c¸c b¸nh r¨ng bÞ mßn nhiÒu th× cã thÓ tiÖn hÕt r¨ng råi Ðp b¹c söa ch÷a,

    sau ®ã gia c«ng r¨ng. L¾p b¹c cã thÓ b»ng keo d¸n, Ðp nãng hoÆc Ðp nguéi.

    NÕu r¨ng ®−îc söa ch÷a kh«ng qua nhiÖt th× cã thÓ Ðp b»ng keo d¸n. NÕu cã

    nhiÖt luyÖn th× ph¶i Ðp. Dïng ph−¬ng ph¸p Ðp nãng lµ tèt nhÊt. Khi nhiÖt

    luþÖn r¨ng nªn dïng ph−¬ng ph¸p t«i bÒ mÆt b»ng dßng ®iÖn cao tÇn hoÆc

    b»ng ngän löa «xy axetilen. §Ó ch«ng xoay cho b¹c cã thÓ dïng vÝt h·m hoÆc

    hµn theo chu vi l¾p ghÐp.

    - NÕu mét b¸nh r¨ng trong bé b¸nh r¨ng bËc bÞ mßn th× nªn söa ch÷a b»ng

    c¸ch Ðp b¹c rèi míi lµm r¨ng trªn b¹c.

    - Lç b¸nh r¨ng bÞ mßn ®−îc söa ch÷a b»ng c¸ch tiÖn réng råi Ðp b¹c b»ng vÝt

    ch«ng xoay, sau ®ã gia c«ng lç b¹c ®¹t kÝch th−íc yªu cÇu. §èi víi b¸nh r¨ng

    ®· t«i cøng, tr−íc khi tiÖn lç ph¶i ñ. NÕu lç b¸nh r¨ng mßn Ýt, cã thÓ hµn ®¾p

    råi gia c«ng c¬, nh−ng tr−íc khi hµn ®¾p cung ph¶i tiÔn lç réng ®Ó chiÒu dµy

    líp kim lo¹i ®¾p ®ñ lín.

    - R·nh then trong lç b¸nh r¨ng bÞ h− háng ®−îc söa ch÷a theo c¸c biÖn ph¸p

    ®· nªu ë phÇn söa ch÷a then vµ r¨ng then.

    - MÆt ®Çu r¨ng bÞ mßn : l−înh mßn nµy th−êng kh«ng ®¸mg kÓ vµ kh«ng quan

    träng nªn kh«ng cÇn xö lý.

    9.1.3. Söa ch÷a b¸nh r¨ng nøt vµnh hoÆc moay ¬

    NÕu nøt ë vµnh th× hµn hoÆc t¸p mét miÕng ®Öm vµo chç nøt. TÊm t¸p

    ®−îc hµn hoÆc b¾t vÝt vµo vµnh b¸nh r¨ng. NÕu nøt ë moay¬ th× hµn hoÆc tiÖn

    sÊn mÆt ngoµi moay¬ mét ®o¹n ng¾n råi Ðp ®ai thÐp vµo ®Ó ng¨n ngõa vÕt nøt

  • http://www.ebook.edu.vn

    Biªn so¹n: Lª V¨n HiÕu

    52

    ph¸t triÓn. MÆt mót moay¬ bÞ mßn cã thÓ ®−îc tiÖn bít cho ph¼ng hoÆc hµn

    ®¾p gia c«ng c¬.

    C¸c b¸nh r¨ng sau khi söa ch÷a ph¶i tho¶ m·n c¸c sè liÖu trong c¸c b¶ng

    tõ b¶ng 9.1 ®Õn b¶ng 9.3 vµ nh÷ng yªu cÇu sau ®©y:

    + C¸c yªu cÇu kü thuËt c¬ b¶n cña chi tiÕt míi.

    + §é b¸m tèt cña líp ®¾p, nèi víi kim lo¹i nÒn mÆt r¨ng kh«ng ®−îc cã vÕt

    x−íc hoÆc cã vÕt gia c«ng c¬.

    + §é ®¶o mÆt nót cña vµnh r¨ng kh«ng ®−îc qu¸ 0,1- 0,2mm

    B¶ng 9.1: Tèc ®é vßng giíi h¹n vµ ®é chÝnh x¸c cña b¸nh r¨ng trô

    Tèc ®é vßng giíi h¹n Vmax, m/s øng víi c¸c cÊp chÝnh x¸c

    cña bé truyÒn theo TCVN 1067-72 D¹ng bé

    truyÒn 6 7 8 9 10

    R¨ng th¼ng §Õn 15 §Õn 10 §Õn 6 §Õn 2 §Õn 1

    R¨ng nghiªng §Õn 25 §Õn 20 §Õn 10 §Õn 3,5 §Õn 2

    B¶ng 9.2: Dung sai ®é ®¶o h−íng kÝnh cña vµnh b¸nh r¨ng trô, μm

    (Theo TCVN1067-71)

    Dung sai ®−êng kÝnh vßng chia, mm CÊp

    chÝnh

    x¸c

    ®un

    (mm) 50 50-80 80-

    120

    120-

    200

    200-

    320

    320-

    500

    500-

    800

    6 1-16 20 26 32 38 45 50 58

    7 1-30 32 42 50 58 70 80 95

    8 1-50 50 65 80 95 110 120 150

    9 2,5-50 80 105 120 180 180 200 240

    10 2,5-50 120 170 20 240 280 320 380

    11 2,5-50 200 260 320 380 450 500 600

  • http://www.ebook.edu.vn

    Biªn so¹n: Lª V¨n HiÕu

    53

    B¶ng 9.3: Dung sai cña sai sè h−íng r¨ng, ®é kh«ng song song vµ ®é xiªn

    cña c¸c ®−êng t©m b¸nh r¨ng trô (Theo TCVN 1067-71)

    Dung sai, μm, theo chiÒu réng vµnh r¨ng, mm CÊp

    chÝnh

    x¸c

    M« ®un

    (mm) 55 55-110 111-160 160-220 220-320

    6 1- 16 13 15 17 19 22

    7 1-30 17 19 21 21 28

    8 1-50 21 24 26 36 36

    9 2,5-50 26 30 34 38 45

    10 2,5-50 34 38 42 48 55

    11 2,5-50 42 48 52 58 70

    B¶ng 9.4: H− háng trong c¸c bé truyÒn b¸nh r¨ng trô

    H− háng Dù ®o¸n nguyªn nh©n C¸ch sö lý

    Trãc bÒ mÆt lµm

    viÖc cña r¨ng

    VËt liÖu b¸nh r¨ng bÞ mßn

    v× lµm viÖc l©u víi t¶i

    träng lín. BÒ mÆt lµm viÖc

    cña r¨ng bÞ qu¸ t¶i kh«ng

    ®ñ dÇu b«i tr¬n hoÆc

    kh«ng ®ñ ®é nhít

    Thay b¸nh r¨ng, kiÓm tra

    ®é nhít cña dÇu nÕu cÇn

    thi thay dÇu. nÕu thiÕu

    dÇu th× bæ xung

    X−íc bÒ mÆt lµm

    viÖc cña r¨ng

    R¨ng bÞ lµm viÖc trong

    ®iÒu kiÖn ma s¸t kh«

    B«i tr¬n bé truyÒn ®óng

    c¸c chÕ ®é quy ®Þnh

    R¨ng mßn nhanh

    qu¸, chãng mÊt

    h×nh d¹ng cña

    pr«fin r¨ng

    Cã bïn, bôi, h¹t mµi hoÆc

    m¹t s¾t lät vµo bé truyÒn

    Lau chïi s¹ch vµ b«i tr¬n

    hîp lý

    GÉy r¨ng R¨ng bÞ qu¸ t¶i hoÆc cã

    vËt l¹ lät vµo

    §· nªu c¸ch söa ch÷a ë

    trªn nÕu cÇn th× thay thÕ

  • http://www.ebook.edu.vn

    Biªn so¹n: Lª V¨n HiÕu

    54

    Bé truyÒn lµm viÖc

    ån qu¸ kÌm theo va

    ®Ëp

    Kho¶ng c¸ch trôc lín qu¸

    Gi¶m kho¶ng c¸ch trôc

    (nÕu cã thÓ), §iÒu chØnh

    bé truyÒn NÕu cÇn ®¶m

    b¶o kho¶ng c¸ch trôc vµ

    tû sè truyÒn th× thay thÕ

    b¸nh r¨ng míi

    Bé truyÒn bÞ kÑt vµ

    nãng qu¸

    Khe hë c¹nh r¨ng qu¸ bÐ

    thËm chÝ b»ng 0

    Gi¶m chiÒu dµy r¨ng hoÆc

    thay r¨ng míi (nÕu cÇn

    gi÷ kho¶ng c¸ch trôc)

    t¨ng kho¶ng c¸ch trôc

    9.2. Bé truyÒn trôc vÝt- b¸nh vÝt

    Bé truyÒn trôc vÝt – b¸nh vÝt ®−îc sö rông réng r·i trong c¸c m¸y c¾t kim lo¹i

    vµ ë nh÷ng c¬ cÊu chia ®é. Trôc vÝt th−êng lµm liÒn víi trôc nh÷ng trôc vÝt lín

    cã thÓ chÕ t¹o rêi víi trôc.

    9.2.1. C¸c d¹ng h− háng cña bé truyÒn trôc vÝt

    Mßn r¨ng ë trôc vÝt vµ b¸nh vÝt; s©y s¸t mÆt r¨ng; trãc rç hoÆc søt mÎ

    r¨ng b¸nh vÝt; mßn lç b¸nh vÝt; mßn ngâng trôc b¸nh vÝt; nøt c¸c chi tiÕt cña

    bé truyÒn, r¨ng b¸nh vÝt kh«ng ®Òu..v.v.

    9.2.2. Söa ch÷a bé truyÒn trôc vÝt

    B¶ng 9.5: H− háng th−êng gÆp cña bé truyÒn trôc vÝt b¸nh vÝt

    H− háng Dù ®o¸n nguyªn nh©n C¸ch kh¾c phôc

    TruyÒn ®éng nÆng hoÆc

    kÑt t¾c

    C¸c ®−êng t©m cña trôc

    vÝt vµ b¸nh vÝt kh«ng

    vu«ng gãc víi nhau. khe

    hë c¹nh r¨ng nhá qu¸

    §iÒu chØnh vµ söa l¾p

    T¨ng kho¶ng c¸ch

    trôc ( nÕu cã thÓ) Gia

    c«ng nhá bít trôc vÝt

    Trôc vÝt quay vµ b¸nh

    vÝt kh«ng quay

    TÊt c¶ c¸c bé phËn ®Òu

    mßn qu¸ lµm cho r¨ng

    Thay hoÆc söa ch÷a

    nh− ®· nªu ë trªn

  • http://www.ebook.edu.vn

    Biªn so¹n: Lª V¨n HiÕu

    55

    trôc vÝt vµ b¸nh vÝt

    kh«ng víi tíi nhau

    §øt r¨ng b¸nh vÝt v× qu¸

    t¶i

    Thay b¸nh vÝt

    Khe hë chiÒu trôc cña

    b¸nh vÝt hoÆc trôc vÝt

    qu¸ lín

    Mßn æ trôc

    §iªu chØnh khe hë æ