14 czerwca 2001 roku minie 5 lat od oficjalnego powołania

of 20/20
14 czerwca 2001 roku minie 5 lat od oficjalnego powołania Poltransplantu. Stanowi to okazję do kilku refleksji. System ogólnokrajowej koordynacji pobierania narządów wypracowany przez chirurgów przeszczepiających narządy został zaakceptowany przez większość ośrodków transplantacyjnych. Prowadzona przez Ośrodki Regionalne przy współpracy Pol- transplantu i Novartisu edukacja personelu medycznego dotycząca problemów transplantacji owocuje wzrostem liczby szpitali uczestniczących w identyfikacji i zgłaszaniu zmarłych dawców narządów. Przyczyniła się do tego także Akcja Dawca prowadzona przez ośrodek Wrocławski. W większości szpitali zgłaszających, liczba dawców rzeczywistych nie przekracza 5/rok, ale w pięciu wynosi 10-20 dawców/rok, a w dwóch powyżej 20 dawców/rok. Umocniła się pozycja koordynatorów pobierania narządów.* Stanowiska koordynatorów powstają zwykle z inicjatywy ośrodków przeszczepiających i w niektórych przypadkach przy udziale Poltransplantu. Grupa osób zajmujących się wyłącznie koordynacją pobierania narządów w Polsce nie przekracza 20 i wymaga zwiększenia. Brakuje stanowiska koordynatora szpitalnego, szczególnie w szpitalach o dużej liczbie identyfikowanych zmarłych dawców narządów. Dlatego budzą uznanie szpitale uczestniczące aktywnie w programie pozyskiwania narządów do przeszczepienia od osób zmarłych, gdzie czasochłonne zadania koordynatorów spełniają Ordynatorzy i Zespoły Oddziałów Intensywnej Terapii. Pozycja koordynatora ma zasadnicze znaczenie dla zapewnienia właściwej opieki nad zmarłym dawcą.

Post on 11-Jan-2017

215 views

Category:

Documents

1 download

Embed Size (px)

TRANSCRIPT

  • 14 czerwca 2001 roku minie 5 lat od oficjalnego powoania Poltransplantu. Stanowi to okazj do kilku refleksji. System oglnokrajowej koordynacji pobierania narzdw wypracowany przez chirurgw przeszczepiajcych narzdy zosta

    zaakceptowany przez wikszo orodkw transplantacyjnych. Prowadzona przez Orodki Regionalne przy wsppracy Pol-transplantu i Novartisu edukacja personelu medycznego dotyczca problemw transplantacji owocuje wzrostem liczby szpitali uczestniczcych w identyfikacji i zgaszaniu zmarych dawcw narzdw. Przyczynia si do tego take Akcja Dawca prowadzona przez orodek Wrocawski. W wikszoci szpitali zgaszajcych, liczba dawcw rzeczywistych nie przekracza 5/rok, ale w piciu wynosi 10-20 dawcw/rok, a w dwch powyej 20 dawcw/rok. Umocnia si pozycja koordynatorw pobierania narzdw.* Stanowiska koordynatorw powstaj zwykle z inicjatywy orodkw przeszczepiajcych i w niektrych przypadkach przy udziale Poltransplantu. Grupa osb zajmujcych si wycznie koordynacj pobierania narzdw w Polsce nie przekracza 20 i wymaga zwikszenia. Brakuje stanowiska koordynatora szpitalnego, szczeglnie w szpitalach o duej liczbie identyfikowanych zmarych dawcw narzdw. Dlatego budz uznanie szpitale uczestniczce aktywnie w programie pozyskiwania narzdw do przeszczepienia od osb zmarych, gdzie czasochonne zadania koordynatorw speniaj Ordynatorzy i Zespoy Oddziaw Intensywnej Terapii. Pozycja koordynatora ma zasadnicze znaczenie dla zapewnienia waciwej opieki nad zmarym dawc.

  • 2

    Pomimo zwikszenia liczby zmarych dawcw, liczba pobra narzdw pozanerko-wych nie wzrasta proporcjonalnie wskutek niskiego odsetka pobra wielonarzdo-wych (40% w 2000 r.]. Czsto jest to wynikiem niewaciwej opieki medycznej nad dawc przed pobraniem narzdw. Oglny bilans dziaalnoci Centrum Organizacyjno- Koordynacyjnego Poltransplant jest pozytywny. Liczba rzeczywistych zmarych dawcw narzdw w cigu piciu lat wzrosa ponad dwukrotnie i wynosi obecnie 10,6/milion populacji. Zwikszyo to liczb wykonywanych przeszczepw. W 2000 roku liczba przeszczepw wzrosa o ponad 30% w stosunku do roku ubiegego. W dalszym cigu prowadzona jest edukacja transplantacyjna personelu medycznego, rozpoczto Akcj Dawca na Mazowszu i lsku. rodowisko transplantacyjne ulego dalszej integracji. Zwiksza si liczba przeszczepw nerek od dawcw rodzinnych. Nabra tempa program prze-szczepiania wtroby. Wszystko to wskazuje na pomylny rozwj przeszczepiania na-rzdw w Polsce pod warunkiem, e nie pojawi si nowe czynniki ograniczajce t tendencj.

  • 3

    Konsultant Krajowy ds. Transplantologii Klinicznej Prof. dr hab. med. Wojciech Rowiski

    Dziki uprzejmoci Dyrektora Poltransplantu Prof. Janusza Waaszewskiego od biecego numeru bd przekazywa Pastwu informacje dotyczce mojej dzia-alnoci jako Konsultanta Krajowego oraz postanowienia Krajowej Rady Transplan-tacyjnej.

    1. Jak wszyscy wiemy negocjacje procedur transplantacyjnych Ministerstwo Zdrowia zakoczyo w pocztku stycznia 2001 roku. Poniewa orodki transplan-tacyjne zgosiy ch wykonania znacznie wikszej liczby zabiegw ni pozwalay na to przeznaczone nakady pienine wystpiem wsplnie z Prof. Januszem Waaszew-skim do Pana Ministra Grzegorza Opali przedstawiajc moliwe negatywne skutki takiej decyzji. W czasie ostatniego zebrania Krajowej Rady Transplantacyjnej po-nownie poruszano ten problem, zwracajc uwag na spoeczne nastpstwa decyzji ograniczania liczby przeszczepie narzdw. Pan Minister obieca ponowne roz-patrzenie tego problemu po zatwierdzeniu budetu. Niestety do dnia dzisiejszego (12 lutego 2001] umowy nie zostay jeszcze podpisane. Krajowa Rada Transplan-tacyjna zwrcia si do Przewodniczcego Komisji Zdrowia Sejmu RP z prob o zorganizowanie spotkania merytorycznego powiconego tej metodzie leczenia. Propozycj przyjto.

    2. Przed kilkoma dniami przesaem do wszystkich orodkw transplantacyjnych Zbir Zasad dotyczcy postpowania z chorymi przed i po przeszczepieniu nerki (European Best Practice Guidelines for Renal Transplantation), opracowane przez grup Ekspertw powoan przez Europejskie Towarzystwo Chorb Nerek (EDTA). Zasady te, opracowane w sposb profesjonalny z uwzgldnieniem kategorii dowodw (badania randomizowane, pojedyncze serie, subiektywny pogld Badacza) mog stanowi pomoc w naszej codziennej pracy. Zasady te opu-blikowane zostay w pimie Nephrology, Dialysis, Transplantation (vol. 15, Supl. 7. 2000). Dodatkowe informacje mona znale na stronie internetowej (http://www.ndt.oupjournals.org).

    W Grupie Ekspertw znajdowali si wybitni nefrolodzy europejscy dysponujcy odpowiedni wiedz i dowiadczeniem. Niektre zasady opracowane zostay do powierzchownie, co by moe byo zwizane z faktem, e w gronie Ekspertw nie byo chyba chirurgw zajmujcych si przeszczepianiem narzdw.

  • 4

    Wsplnie z Polskim Towarzystwem Transplantacyjnym, pracownikami Instytutu Transplantologii oraz Zespoem Organizacyjno-Koordynacyjnym Poltransplant rozpoczlimy prace nad uzupenieniem Zasad Postpowania, oraz dostosowa-niem ich do warunkw polskich i przepisw wynikajcych z Ustawy Transplantacyj-nej. Uzupenienia wymaga problem listy oczekujcych biorcw, zasad wymiany na-rzdw, omwienia wpywu niedokrwienia na losy przeszczepu (pominite w opracowaniu europejskim], zasad prowadzenia dawcw w celu utrzymania wa-ciwej czynnoci narzdw, rozpoznawania mierci mzgu co stanowi przedmiot dyskusji w Polskim Towarzystwie Anestezjologii i Intensywnej Terapii, warto jednak podkreli, e aktualnie opublikowano kilka nieco odmiennych zasad tej procedury (np. w Niemczech). Jestem przekonany, ze pomimo tych uwag, Zasady Postpowa-nia stanowi bd pomoc w naszej codziennej pracy. Na Zjedzie w Mikoajkach przed-stawi Pastwu skad Zespou, ktry rozpocz ju prace.

    3. Agencja Reutera przekazaa 2B stycznia 2001 r. informacj o spotkaniu Komitetu Doradczego FDA w USA powiconemu problemowi pobierania tkanek od osb naraonych na kontakt z chorob szalonych krw. W oparciu o istniejce informacje naley zaoy, e nie naley pobiera tkanek od osb, ktre przebywa-y w Wielkiej Brytanii, Francji i Irlandii przez okres ponad 6 miesicy od 1.01.1980 do 31.12.1996 r. Informacji na temat moliwoci przeniesienia zakaenia z narz-dem brak.

    W. Rowiski

  • 5

    Pobieranie i przeszczepianie narzdw w Polsce w 2000 roku

    W 2000 roku w Polsce program pobierania i przeszczepiania narzdw by rea-lizowany przez 22 zespoy chirurgiczne klinik i zakadw opieki zdrowotnej Biaego-stoku, Bydgoszczy, Bytomia, Gdaska, Katowic, Krakowa, Lublina, odzi, Poznania, Szczecina, Warszawy, Wrocawia i Zabrza.

    Pobrania narzdw do przeszczepienia od zmarych dawcw

    Do Centrum Koordynacyjnego Poltransplantu w Warszawie w roku 2000 zgo-szono 483 potencjalnych zmarych dawcw narzdw. W 410 przypadkach (84,9%) pobrano narzdy do przeszczepienia. W pozostaych 73 (15,1%) odstpiono od za-miaru pobrania: ze wzgldw medycznych w 29 przypadkach (6,0%), wskutek sprze-ciwu rodziny zmarego w 43 (8,9%) a w jednym z powodu braku zgody prokuratora.

    Liczba zmarych rzeczywistych dawcw, od ktrych pobrano narzdy do przeszcze-pienia w stosunku do populacji Polski wyniosa w 2000 roku 10,6/milion mieszka-cw i bya wysza o 31% w porwnaniu z rokiem 1999 (8,1 pobra/milion).

    Wrd zmarych dawcw narzdw byo 144 kobiet i 266 mczyzn. Wiek daw-cw waha si od 10 miesicy do 73 lat. Liczb dawcw w poszczeglnych grupach wiekowych przedstawia rycina 1, a przyczyny zgonw rycina 2.

    Rycina 1. Wiek zmarych dawcw narzdw w 2000 roku

  • 6

    Narzdy pobierano w 109 szpitalach 77 miast caego kraju. W 88 szpitalach prze-prowadzono 1-4 pobra w cigu roku, w pitnastu 5-9, w czterech 10-21 [Samo-dzielny Publiczny Zesp Opieki Zdrowotnej w Kaliszu, Szpital Specjalistyczny w Pile, Wojewdzki Szpital Zespolony w Jeleniej Grze, Wojewdzki Szpital Zespolony im. Ko-pernika w odzi) i w dwch powyej 25 (Samodzielny Publiczny Centralny Szpital Kli-niczny AM w Warszawie - 39 pobra, Samodzielny Publiczny Wojewdzki Szpital Ze-spolony w Szczecinie - 27 pobra].

    W wojewdztwach zachodniopomorskim, opolskim, wielkopolskim, dolnolskim, mazowieckim, lubuskim, pomorskim i dzkim liczba zmarych dawcw narzdw by-a wysza od przecitnej krajowej 10,6/milion mieszkacw.

    Od 410 dawcw pobrano narzdy do przeszczepienia. W 246 przypadkach (60%) pobrano tylko nerki (pobranie jednonarzdowe), a w 164 przypadkach (40%) doko-nano pobra wielonarzdowych.

    W trakcie pobra wielonarzdowych pozyskano:

    serce, wtrob, trzustk i nerki w 8 przypadkach

    serce, wtrob i nerki w 48 wtrob, trzustk i nerki w 3

    serce, trzustk i nerki w 2 serce i nerki w 72

    wtrob i nerki w 29 puca i nerki w 1

    trzustk i nerki w 1

    Odsetek pobra wielonarzdowych w poszczeglnych orodkach, w ktrych prze-bywali zmarli dawcy waha si od 27% w Szczecinie do 82% w Krakowie.

    Rycina 2. Przyczyny zgonu dawcw narzdw w 2000 roku

  • 7

    W wyniku wszystkich pobra wykonanych w 2000 roku w Polsce pozyskano 1053 narzdy do przeszczepienia w tym 820 nerek, 130 serc, 88 wtrb, 14 trzustek oraz 1 puco. Ponadto pobrano 36 homograftw zastawek serca i 7 aorty brzusznej.

    Przeszczepianie narzdw pobranych od osb zmarych

    W 2000 roku od 410 dawcw pobrano 1053 narzdy do przeszczepienia. W zwiz-ku z brakiem odpowiednich biorcw w Polsce, w ramach wsppracy midzynarodo-wej udostpniono Eurotransplantowi narzdy od dawcy pediatrycznego (wtrob, 2 nerki, serce] oraz przekazano pobrane od 16 zmarych dawcw wtroby i od jed-nego dawcy puca. Z Eurotransplantu do Polski przysano 2 nerki oraz 1 wtrob po-szukiwan przez Poltransplant z super pilnych wskaza.

    Spord 820 nerek pobranych ze zwok 23 nie przeszczepiono z nastpujcych powodw: brak odpowiedniego biorcy - 1, choroba nowotworowa dawcy - 2, mar-sko nerek - 6, nieprawidowe przechowywanie narzdu - 2. Dwunastu nerek nie przeszczepiono w zwizku z zakaeniem dawcy, zmianami patologicznymi jamy brzu-sznej lub urazowym uszkodzeniem nerek. Przeszczepiono 797 nerek 795 biorcom. W dwch przypadkach nerki pobrane od maych dzieci przeszczepiono w bloku jed-nemu biorcy.

    14 biorcom z cukrzyc typu I przeszczepiono jednoczasowo nerk i trzustk. Cho-remu dziecku przeszczepiono wtrob i nerk pobrane od tego samego dawcy.

    Dziesi na 72 wtroby pobrane od zmarych dawcw zdyskwalifikowano z powo-du stwierdzenia zaawansowanych zmian chorobowych. 62 wtroby pobrane w Pol-sce i jedn otrzyman z Eurotransplantu przeszczepiono 63 biorcom (w tym jedna retransplantacj).

    Ze 166 serc pobranych ze zwok przeszczepiono 129, z 36 serc pobrano homo-grafty zastawek.

    Ogem przeszczepiono 1003 narzdy pobrane od osb zmarych (797 nerek, 129 serc, 63 wtroby, 14 trzustek] 986 biorcom (778 nerek, dwch biorcw otrzymao jednoczasowo 2 nerki, 14 nerek z trzustk, 1 nerk z wtrob, 62 wtrb, 129 serc]. 1000 z 1003 narzdw byo pobrane w kraju, 3 przysano z Eurotransplantu.

    Przeszczepianie narzdw pobranych od ywych dawcw

    W 2000 roku przeszczepiono 32 nerki pobrane od ywych dawcw, co stanowi 3,86% wszystkich przeszczepionych nerek. Przeszczepy nerek od ywych dawcw wy-konywano w Warszawie (8), Katowicach (6), Bydgoszczy (7], Gdasku (5], CZD ( 4], Szczecinie (2).

    10 chorym dzieciom przeszczepiono w CZD segment wtroby pobrany od rodzi-cw w Klinice Chirurgii Oglnej i Chorb Wtroby AM w Warszawie - co stanowi 13,7% wykonanych przeszczepw wtroby.

  • 8

    W 2000 roku przeszczepiono w Polsce 1045 narzdw pobranych ze zwok i od ywych dawcw 1028 biorcom (tab.1). Liczba przeszczepw unaczynionych w sto-sunku do populacji wynosia w 2000 roku 27,1/milion mieszkacw i bya wysza o ponad 37% w stosunku do roku ubiegego (19,7/milion)

    Tabela 1. Przeszczepianie narzdw unaczynionych w 2000 roku w Polsce

    Nerka Wtroba Serce Ogem Orodek Zesp Transplantacyjny CD LD N+T N+W CD LD

    Biaystok AM 6 6

    Bydgoszcz AM 26 7 33

    Gdask AM 45 5 50

    Katowice AM 54 2 56

    Bytom Szp. Publiczny 22 4 26

    Zabrze l. Centrum 55 55

    Klin. Gastroent. 20 20 Krakw

    Klin. Kardiochir. 43 43

    Lublin AM 8 8

    AM 12 12 d

    Szp. Pirogowa 41 41

    Pozna Wojewdzki 111 111

    AM 31 3 34 Szczecin

    Wojewdzki 70 2 1 73

    CSK 73 4 8 32 117

    Szp.Dz.Jezus 77 4 6 5 92

    Szp.MSWiA 19 31 50 Warszawa

    CZD 33 4 1 18 10 66

    AM 118 3 121 Wrocaw

    Wojewdzki. 14 14

    Ogem 780 32 14 1 62 10 129 1028

    CD - zmary dawca narzdw LD - ywy dawca N+T - Jednoczasowe przeszczepienie nerki i trzustki N+W - Jednoczasowe przeszczepienie nerki i wtroby

  • 9

    Przeszczepianie nerek

    W 2000 roku w 18 Orodkach Transplantacyjnych przeszczepiono 827 nerek. 795 nerek przeszczepiono od dawcw zmarych, 32 nerki od dawcw ywych (3,86%). 14 biorcom z cukrzyc przeszczepiono jednoczasowo nerk i trzustk pobrane od te-go samego zmarego dawcy.

    Nerki przeszczepiane s w Biaymstoku, Bydgoszczy, Bytomiu, Gdasku, Katowicach, Krakowie, Lublinie, odzi (2 zespoy], Poznaniu, Szczecinie (2 zespoy], Warszawie (4 zespoy], Wrocawiu (2 zespoy]. Nerka i trzustka przeszczepiana jest w dwch Klinikach AM w Warszawie [Klinika Chirurgii Oglnej i Transplantacyjnej AM Szpital Kliniczny Dziecitka Jezus, Katedra i Klinika Chirurgii Oglnej Naczyniowej i Transplantacyjnej AM, SP CSK).

    W ramach wsppracy pomidzy orodkami transplantacyjnymi w roku 2000 przesano 44 nerki i 4 trzustki z orodka pobierajcego narzdy do innego orodka, w ktrym zostay przeszczepione (tab. 2).

    Tabela 2. Wsppraca pomidzy orodkami transplantacyjnymi w Polsce w roku 2000

    ORODEK TRANSPLANTACYJNY

    WYSYAJCY NARZD

    LICZBA WYSANYCH

    N + T

    ORODEK PRZESZCZEPIAJCY

    OTRZYMANE NARZDY WROCAW 16 N PSK - 11, POZNA - 4, CSK - 1 D WSS 1 x(N+T) + 1 N PSK (N+T)- 1.CZD- 1 N WARSZAWA PSK 4N D - 3 N, POZNA - 1 N WARSZAWA CSK 1 N MSW - 1 N KATOWICE 4N PSK - 4 N KRAKW 2N PSK- 2N D AM 2x(N+T) PSK - 2 x (N+T) POZNA 4N WROCAW - 2 N, BYDGOSZCZ - 2 N

    SZCZECIN WSS 4N PSK 4NSZCZECIN AM 2N PSK -2N CZD 1 N CSK - 1 N GDASK 1 N CZD - 1 N WARSZAWA MSW 1 x (N+T) CSK - 1 x (N+T)

    RAZEM 44 N +4T 44 N + 4T

    N+T - nerka + trzustka; N - nerka; PSK - Szpital Dziecitka Jezus; CSK - Warszawa

    Do Kliniki Chirurgii Oglnej i Transplantacyjnej AM Szpitala Dziecitka Jezus w W-wie wysano 12 nerek od dawcw HCV pozytywnych, ktre przeszczepiono HCV pozytywnym biorcom. 6 nerek przekaza zesp z AM we Wrocawiu, 2 Szpital Wojewdzki w Szcze-cinie, 2 zesp z AM w Szczecinie oraz 2 zesp Collegium Medicum UJ w Krakowie.

    Do Kliniki Chirurgii Oglnej i Transplantacyjnej w Warszawie AM Szpitala Dzie-citka Jezus, w ktrej jest moliwe przechowywanie nerek metod perfuzji pulsa-cyjnej przesano 7 nerek pobranych od dawcw marginalnych i zdyskwalifikowa-nych przez zespoy pobierajce. Po ich ocenie 6 nerek przeszczepiono w Klinice Chirurgii Oglnej i Transplantacyjnej AM Szpitala Dziecitka Jezus, jedn w Kate-drze i Klinice Chirurgii Oglnej Naczyniowej i Transplantacyjnej AM SP CSK.

  • 10

    Do wyej wymienionych obu Klinik Chirurgii Transplantacyjnej w Warszawie, w ktrych wykonuje si Jednoczasowe przeszczepienie nerki i trzustki czterokrotnie przesano oba te narzdy. Dwie nerki z trzustk otrzymano z AM w odzi, jedn nerk i trzustk ze Szpitala im. Pirogowa w odzi, jedn ze Szpitala MSWiA w Warszawie.

    Przeszczepianie serca

    Zabiegi przeszczepienia serca s wykonywane w Krakowie, Warszawie i Zabrzu. W 2000 roku przeszczepiono 129 serc - o 10 (8,5%) wicej w porwnaniu z rokiem 1999 (119 przeszczepw). Zmniejszya si z 49 (w 1999) do 36 (w 2000) liczba serc pobranych na homografty zastawek.

    Przeszczepianie wtroby

    Zabiegi przeszczepienia wtroby wykonuj cztery orodki transplantacyjne: CZD, II Klinika Chirurgii Oglnej i Transplantacyjnej PAM SP Szpital Kliniczny Nr 2 w Szcze-cinie, Katedra i Klinika Chirurgii Oglnej i Chorb Wtroby AM SP CSK w Warszawie, Klinika Chirurgii Oglnej i Transplantacyjnej AM Szpitala Klinicznego Dziecitka Jezus w Warszawie.

    W 2000 roku wykonano w Polsce 73 przeszczepy wtroby. wiadczy to o 100% wzrocie w porwnaniu z rokiem ubiegym, w ktrym przeszczepiono 35 wtrb. 63 biorcom przeszczepiono wtrob pobran ze zwok; wzrost o 80% w porwnaniu z rokiem 1999, w ktrym przeszczepiono 33 wtroby. 10 biorcom pediatrycznym przeszczepiono segment wtroby pobrany od rodzicw.

    W ramach wsppracy pomidzy Orodkami Transplantacyjnymi 2 wtroby przy-sano z orodka pobierajcego do innego orodka, ktry je przeszczepi. Jedna w-troba przeszczepiona w CSK w Warszawie pochodzia ze Szczecina (AM), druga prze-szczepiona w PSK w Warszawie z Wrocawia (AM).

    Przeszczepianie nerki i trzustki

    W 2000 roku w Akademii Medycznej w Warszawie wykonano 14 jednoczasowych zabiegw przeszczepienia trzustki i nerki, ktre zostay pobrane od tego samego zmarego dawcy. 8 zabiegw wykonano w Katedrze i Klinice Chirurgii Oglnej Naczy-niowej i Transplantacyjnej AM SP CSK, 6 w Klinice Chirurgii Oglnej i Transplantacyj-nej AM Szpitala Klinicznego Dziecitka Jezus .

    J. Czerwiski, B. giewska, A. Krawczyk, J. Pliszczyski, K. Antoszkiewicz, J. Waaszewski

  • 11

    Dziaalno Centralnego Rejestru Sprzeciww w latach 1997-2000

    Od daty powoania przy Poltransplancie Centralnego Rejestru Sprzeciww na pobranie po mierci komrek, tkanek i narzdw miny ju 4 lata. W cigu tego okresu wpyny 21593 wnioski, z czego 70 - to owiadczenia o cofniciu sprzeciwu.

    Najwicej sprzeciww zgoszono w pocztkowej fazie dziaania Rejestru - w roku 1997 przysano 68% ogu zarejestrowanych sprzeciww (tab.1).

    Tabela 1. Sprzeciwy zgaszane w latach 1997-2000

    1.11.96 do 31.12.96 1997 1998 1999 2000 RAZEM

    1696 14650 2431 1704 1112 21593

    Wrd osb zgaszajcych sprzeciw obserwujemy niewielk przewag kobiet (53% wnioskw). 45% wnioskw przysyay osoby mode w wieku 20-49 lat, 29% osoby starsze (powyej 60 r. ycia].

    Zgoszenia pochodziy przede wszystkim z miast - 86%, wnioski od osb z duych miast (powyej 200 000 mieszkacw) stanowiy 45%, z miejscowoci poniej 20 000 mieszkacw - 10%.

    Najwicej sprzeciww pochodzio z wojewdztw:

    Mazowieckiego - 4 075

    lskiego - 2 516

    Kujawsko-pomorskiego - 1 979

    Wielkopolskiego - 1 890

    Najmniej sprzeciww pochodzio z wojewdztw:

    witokrzyskiego - 267

    Opolskiego - 358

    Warmisko-mazurskiego - 545

    Lubuskiego - 563

    B. Barcikowska

  • 12

    Oglnopolski Centralny Rejestr Dawcw Szpiku i Krwi Ppowinowej

    Oglnopolski Centralny Rejestr Dawcw Szpiku i Krwi Ppowinowej (OCRDSiKP) zgodnie z zarzdzeniem Ministra Zdrowia z dnia 20.10.2000 r. zosta utworzony

    w Centrum Organizacyjno-Koordynacyjnym ds. Transplantacji Poltransplant. Adres: Warszawa 02-005, ul. Lindleya 4, tel./fax 0-22 627-07-48

  • 13

    Do podstawowych zada Oglnopolskiego Rejestru naley:

    1. Promocja dawstwa szpiku

    2. Rekrutacja dawcw szpiku

    3. Stworzenie oglnopolskiej bazy komputerowej dawcw szpiku

    4. Wsppraca z dziaajcymi w Polsce i zagranic rejestrami dawcw szpiku

    5. Wsppraca z orodkami przeszczepiajcymi szpik w Polsce

    6. Poszukiwanie niespokrewnionych dawcw szpiku na zlecenie orodkw transplan-tacyjnych

    Merytoryczny nadzr nad dziaalnoci Rejestru peni zesp w skad ktrego wchodz:

    Konsultant krajowy w dziedzinie hematologii - prof. dr hab. med. Lech Konopka, Wiceprzewodniczcy Krajowej Rady Transplantacyjnej do spraw transplantacji

    szpiku - prof. dr hab. med. Jerzy Hoowiecki, Konsultant krajowy w dziedzinie onkologii i hematologii dziecicej - prof. dr hab. med.

    Jerzy Kowalczyk

    Do wsppracy z Rejestrem mog by zapraszane take inne osoby: lekarze [hematolodzy, onkolodzy i inni), przedstawiciele fundacji, przedstawiciele stowarzy-sze pacjentw itp.

    Aby zosta kandydatem na dawc szpiku naley wypeni i przesa pod wyej wy-mieniony adres formularz: Owiadczenia woli o wpisanie do Oglnopolskiego Cen-tralnego Rejestru Dawcw Szpiku i Krwi Ppowinowej oraz przej badania kwali-fikacyjne. Formularze bd dostpne w zakadach opieki zdrowotnej i innych instytucjach wsppracujcych z Poltransplantem.

    B. Barcikowska, M. Sankowska, J. Waaszewski

  • 14

    Edukacja rodowiska medycznego w dziedzinie przeszczepiania narzdw

    Dziaalno edukacyjna prowadzona przez Poltransplant ma na celu zwikszenie licz-by narzdw do przeszczepienia. Rocznie umiera 60 % chorych z niewydolnoci ne-rek, ktrych mgby uratowa przeszczep. W 155 orodkach dializ na przeszczepie-nie nerki ze zwok czeka 2100 chorych.

    Przyczyny niewystarczajcej liczby pobra narzdw ze zwok w Polsce 1. Niedostateczne uwiadomienie rodowiska medycznego o moliwoci uratowa-

    nia wielu miertelnie chorych dziki przeszczepieniu serca, wtroby i nerek, pobra-nych od osb zmarych.

    2. Niewaciwe postpowanie z bliskimi potencjalnego dawcy ze zwok podczas in-formowania o mierci mzgu i zamiarze pobrania narzdw.

    3. Rodziny potencjalnych dawcw uniemoliwiaj pobranie narzdw w zwizku z:

    - nieznajomoci zasad obowizujcych przy rozpoznaniu mierci klinicznej mzgu; - obaw, e narzdy pobiera si od chorego, ktry jeszcze mgby y; - obaw, e pobranie narzdw moe by profanacj zwok i jest niezgodne z na-

    uk kocioa; - brakiem informacji, e narzdy pobrane od bliskiej osoby zmarej mog urato-

    wa ycie czterem lub wicej osobom; - niewiadomoci faktu, e 90% ankietowanych rodzin, ktre nie sprzeciwiy si

    pobraniu narzdw od ich bliskiego, wyraao zadowolenie z tego faktu.

    Sprzeciw rodziny uniemoliwiajcy pobranie narzdw od zmarych (wg Poltransplantu)

    Nie pobrano narzdw Liczba zgoszonych potencjalnych dawcw Sprzeciw rodziny Przyczyny medyczne

    w 1998 roku 340 34 (10%) 51(15%)

    w 1999 roku 375 32 (8,5%) 61 (16,5%)

    w 2000 roku 483 43 (8,9%) 30 (6%)

    Od 4 lat Poltransplant organizuje warsztaty psychologiczne dla lekarzy gownie anestezjologw i pielgniarek oddziaw intensywnej terapii, zainteresowanych pozy-skiwaniem od osb zmarych narzdw do przeszczepienia. Przeprowadzono 51 spo-

  • 15

    tka, w ktrych uczestniczyo 415 osb ( wiele z nich dwu lub trzy krotnie). Celem warsztatw jest uczenie waciwego sposobu prowadzenia rozmw z rodzinami po-tencjalnych dawcw przy informowaniu o mierci bliskiego i zamiarze pobrania na-rzdw. W czasie trwania warsztatw przedstawiciele Poltransplantu omawiaj za-gadnienia prawno-etyczne, organizacyjne i medyczne zwizane z pobieraniem narzdw ze zwok i ich przeszczepianiem osobom potrzebujcym.

    Ankiety oceniajce przydatno warsztatw psychologicznych Od 1999 roku uczestnicy spotka wypeniaj anonimowo opracowane przez Poltran-splant dwie ankiety - przed rozpoczciem i po zakoczeniu warsztatw. Otrzymano i przeanalizowano 85 ankiet (40 wstpnych i 45 po konferencji).

    Wyniki ankiety poprzedzajcej szkolenie

    Pytanie Odpowiedzi w % Brak odp.

    1. Czy problemy prawno-etyczne, organizacyjne i medyczne zwizane z przeszczepianiem narzdw s Panu (Pani) znane?

    Tak

    50%

    Nie

    9%

    Sabo

    9% 22%

    2. Czy jest Pan (Pani) zainteresowany

    prowadzeniem rozmw z rodzin

    potencjalnego dawcy w celu pozyskania ze

    zwok narzdw do przeszczepienia?

    Tak

    82%

    Nie

    9%

    Jeszcze

    nie wiem

    9%

    0

    3. Czy ma Pan (Pani) ju jakie

    dowiadczenia w tej dziedzinie ? Tak

    44%

    Nie

    26% 30%

    4. Co Pana (Pani) zdaniem sprawia szczeglne trudnoci w takich rozmowach?

    Lk przed

    kontaktem z

    rodzin i jej

    reakcj 41%

    Trudnoci w

    wyjanieniu

    mierci mzgu

    28%

    Niejasno

    kryteriw

    medycznych

    6%

    25%

    5. Czy rodowisko medyczne w ktrym Pan (Pani)pracuje, akceptuje pobieranie narzdw ze zwok do przeszczepienia?

    Tak

    79%

    Nie

    9%

    Nie wiem

    9% 3%

    6. Jakie sugestie chciaby Pan (Pani)

    przekaza organizatorom konferencji?

    Rozszerzy

    zakres

    szkole 30%

    adnych

    uwag 38%

    Inne

    22% 10%

    82% ankietowanych, chce prowadzi rozmowy z rodzinami potencjalnych dawcw. 40% obawia si i nie chce rozmawia z rodzinami, poniewa nie zna podstawowych problemw prawno-etycznych, organizacyjnych i medycznych zwizanych z przeszcze-pianiem narzdw. 79% uwaa, e rodowisko medyczne w ktrym pracuj akcep-

  • 16

    tuje przeszczepianie narzdw ze zwok. Gwnymi przyczynami nie przeprowadzania rozmowy z rodzin potencjalnego dawcy jest obawa lekarzy, e nie potrafi wyjani zasad obowizujcych przy rozpoznaniu mierci mzgu oraz lk przed negatywn reakcj rodzin na wiadomo o zamiarze pobrania narzdw.

    Wyniki ankiety koczcej warsztaty

    Nr i tre pytania Najczstsze odpowiedzi uczestnikw w % Brak odp.

    1. Jakie zagadnienia poruszane w trakcie konferencji byy dla Pana [Pani] najwaniejsze ?

    wiczenia

    praktyczne,

    rozmowy

    z rodzin

    dawcy

    45%

    Wymiana

    wzajemnych

    dowiadcze

    12%

    Wyjanianie

    pojcia

    mier mzgu"

    5%,

    aspekty

    prawne 5%

    30%

    2. Co z pewnoci by Pan (Pani) pomin lub zmieni ?

    Nic

    48%

    Poszerzy

    grono

    uczestnikw

    o inne ni

    lekarze grupy

    zawodowe

    10%

    Wicej psycho-

    logicznych

    indywi-

    dualnych porad i

    wskazwek 8%

    34%

    3. Jakich wskazwek dotyczcych sposobu prowadzenia zaj udzieliby Pan (Pani) osobom prowadzcym ?

    adnych

    uwag

    27,5%

    Wicej

    indywi-

    dualnych

    porad 13%

    Zawzi temat

    szkolenia tylko do

    zagadnie

    psychologicznych

    5%

    55,5%

    4. Czy zaproponowany program

    warsztatu uwaa Pan (Pani) za

    ksztaccy, a jeli nie to dlaczego?

    Tak

    100% 0

    5.Czy zajcia warsztatowe powinny trwa duej, krcej czy tak jak zaproponowano?

    Wyduy

    czas 25%

    Nie

    zmienia

    22,5%

    Skrci czas

    trwania

    15%

    37,5%

    6.Czy sdzi Pan (Pani) e teraz czciej bdzie podejmowa trud rozmowy z rodzinami dawcw?

    Tak

    80%

    Raczej tak

    7,5%

    Nie

    2,5% 10%

    7. Czy w przyszoci chciaby Pan (Pani) wzi udzia w podobnych warsztatach, jeli tak to jakich zagadnie powinny one dotyczy?

    Tak 92%,

    w tym 22,5%

    w zajciach dla

    zaawansowanych

    8%

  • 17

    100% ankietowanych uwaa, e program szkolenia medycznego i psychologiczne-go prowadzony w czasie trwania warsztatw przybliy w znacznym stopniu proble-my transplantacyjne. 80% ma zamiar czciej ni dotychczas rozmawia z rodzi-nami dawcw o zamiarze pobrania narzdw. 45% uwaa, e wiele nauczyo si dziki moliwoci prowadzenia symulowanych rozmw z udziaem profesjonalnych akto-rw. 92% chciaoby ponownie wzi udzia w warsztatach po upywie 6 lub 12 mie-sicy. 45% uwaa, e podczas szkolenia wicej czasu naley powici zagadnieniom psychologicznym.

    Ocena warsztatw psychologicznych Poltransplantu

    1. Warsztaty spotkay si z pozytywn ocen przewaajcej liczby uczestnikw. 100% ankietowanych uwaa program za ksztaccy, 92% chce uczestniczy w nich ponownie.

    2. W przyszoci naleaoby poszerzy grono uczestnikw o inne ni lekarze grupy zawodowe: pielgniarki, koordynatorzy przeszczepiania.

    3. Efektywno szkole powinna by oceniona w oparciu o zwikszenie liczby pozy-skanych narzdw do transplantacji dziki wikszej aktywnoci uczestnikw war-sztatw.

    A Jakubowska-Winecka, D. Rowiska

  • 18

    7 Spotkanie Koordynatorw Transplantacyjnych 28-29. IX. 2000 - d

    W dniach 28 i 29 wrzenia 2000 r., w Hotelu Savoy w odzi, odbyo si kolejne spotkanie koordynatorw transplantacyjnych.

    cznie w spotkaniu uczestniczyo 29 osb z wikszoci orodkw transplanta-cyjnych w Polsce. Na zaproszenie prof. Janusza Waaszewskiego odpowiedzieli: - Krystyna Antoszkiewicz, Boena Barcikowska, Jarosaw Czerwiski, Agnieszka

    Krawczyk, Beata giewska i Danuta Rowiska reprezentujcy Poltransplant w Warszawie,

    - Romuald Bohatyrewicz, Jerzy Myliwiec oraz Radosaw Ratajski ze Szczecina, - Wojciech Czapiewski z Zespou Transplantacji Nerki z Poznania, - Ewa Danielewska, Maciej Fedorowicz, Piotr Kaliciski z Centrum Zdrowia Dziecka, - Aleksandra Dmitrowicz z Wojewdzkiego Orodka Kardiologii w Zabrzu, - Tomasz Gaszyski oraz Agnieszka Skrzypek z odzi, - Tomasz Kubik, Pawe Nyckowski i Wojciech Lisik z Centralnego Szpitala Klinicz-

    nego oraz Szpitala Klinicznego Dziecitka Jezus Akademii Medycznej w War-szawie,

    - Anna Milecka z Akademii Medycznej w Gdasku, - Irena Mileniak oraz Karol Wierzbicki z Colegium Anatomicum Uniwersytetu

    Jagielloskiego,

  • 19

    - Dariusz Patrzaek, Wojciech Polak i Tomasz Zawada reprezentujcy wrocawskie zespoy transplantacyjne,

    - Sylwia Sekta ze lskiej Akademii Medycznej, - Marek Wolaski z Wojewdzkiego Centrum Medycznego w Opolu. - Marek Rzewuski - przedstawiciel sponsora czyli firmy N0VARTIS Poland Sp. z o.o.,

    Dwudniowe spotkanie rozpocz prof. Janusz Waaszewski przedstawiajc Aktu-alny stan pobierania i przeszczepiania narzdw w Polsce". Nastpnie dr Wojciech Lisik zapozna uczestnikw z Zasadami programu Akcja-Dawca" a doc. Dariusz Patrzaek przedstawi Wasne dowiadczenia w prowadzeniu programu Akcja-Dawca na Dolnym lsku". W drugiej czci spotkania dr Agnieszka Skrzypek, mgr Anna Milecka, mgr Wojciech Czapiewski, pani Aleksandra Dmitrowicz, pan Jerzy Myliwiec oraz dr Jarosaw Czerwiski podzielili si z uczestnikami Problemami dawstwa narzdw" odpowie-dnio w regionie dzkim, gdaskim, poznaskim, grnolskim, szczeciskim i war-szawskim. Trzecia cz spotkania powicona bya Wybranym zagadnieniom zwizanym z opiek nad zmarym dawc narzdw oraz koordynacj pobrania wielonarz-dowego". Dr Karol Wierzbicki, doc. Pawe Nyckowski i dr Jarosaw Czerwiski przedstawili zasady kwalifikacji dawcw serca, wtroby i trzustki. Nastpnie doc. Romuald Bohatyrewicz omwi zasady obowizujce przy orzekaniu mierci mzgowej u osb z odruchami rdzeniowymi i leczonych lekami psychotropowymi. Ostatnim punktem spotkania bya dyskusja panelowa dotyczca dawcw zwik-szonego ryzyka", w ktrej brali udzia: dr Danuta Rowiska, dr Wojciech Polak, doc. Piotr Kaliciski i prof. Janusz Waaszewski. Spotkanie sponsorowaa firma Novartis Poland Sp. z o.o.

    W sumie odbyo si 7 spotka koordynatorw transplantacyjnych:

    1. Grudzie 1994 r. - Dom Chopa w Warszawie

    2. Grudzie 1997 r. - Siedziba Poltransplantu w Warszawie

    3. Maj 1998 r. - Orodek Wypoczynkowy w Supralu

    4. Wrzesie 1998 r. - Klinika Chirurgii Naczy w Krakowie

    5. Maj 1999 r. - Paac w Rydzynie

    6. Czerwiec 2000 r. - Siedziba Poltransplantu w Warszawie

    7. Wrzesie 2000 r. - Hotel Savoy w odzi

    J. Czerwiski

  • 20

    KALENDARIUM

    V Kongres Polskiego Towarzystwa Transplantacyjnego

    (organizuje Orodek Przeszczepiania Narzdw - Samodzielny

    Publiczny Centralny Szpital Kliniczny AM w Warszawie)

    Mikoajki 19-21 kwiecie 2001

    8 wiatowy Kongres Midzynarodowego Towarzystwa Przeszczepiania Trzustek

    i Wysepek Trzustkowych Innsbruck 13-15 czerwiec 2001

    XXXVIII Kongres Europejskiego Towarzystwa Dializ i Transplantacji (EDTA)

    Wiede 24 - 27 czerwiec 2001

    Jubileuszowy Zjazd Towarzystwa Chirurgw Polskich Warszawa 15-20 wrzesie 2001

    Europejskie Towarzystwo Przeszczepiania Narzdw (ESOT)

    i Europejska Organizacja Koordynatorw Transplantacji (ETCO)

    Lizbona 6-11 padziernik 2001