HATA DÜZELTEN KODLARA GİRİŞ

Download HATA DÜZELTEN KODLARA GİRİŞ

Post on 05-Jan-2016

115 views

Category:

Documents

0 download

Embed Size (px)

DESCRIPTION

HATA DZELTEN KODLARA GR. Yrd.Do. Dr. Vedat AP. Konu:. ISBN, UPC, (BAR KODLAR) KMLKLERN ZERNDEK SAYILARIN OLUTURULMASINDA VS. KULLANILAN KODLAMA TEKNKLER. Hazrlayan renciler:. GAMZE DEMRBLEK ENGL SVRBURUN AYENUR ETN. BARKOD NEDR?. BARKOD NEDR?. - PowerPoint PPT Presentation

TRANSCRIPT

<ul><li><p>HATA DZELTEN KODLARA GR</p><p>Yrd.Do. Dr. Vedat AP</p></li><li><p>KONU:ISBN, UPC, (BAR KODLAR) KMLKLERN ZERNDEK SAYILARIN OLUTURULMASINDA VS. KULLANILAN KODLAMA TEKNKLER</p></li><li><p> HAZIRLAYAN RENCLER: </p><p>GAMZE DEMRBLEKENGL SVRBURUNAYENUR ETN</p></li><li><p>BARKOD NEDR?</p></li><li><p>BARKOD NEDR?</p><p>Gnmzde teknolojinin gelimesiyle birlikte iletme saylarnn da artmas, otomatik tanmlama sistemlerinin nemini arttrmtr. Otomatik tanmlama sistemleri, i verimini arttran en nemli unsurlardan biridir. Dolays ile i sistemlerinin kontrol ve takibinde nemli bir yere sahiptir.Bir iletmenin zamannda ve doru bilgiye ulaabilmesi iin, stok kontrol, envanter kontrol vb. ok byk hacimli bilgi girii gerektiren sektrlerde bilgisayarn yansra doru ve hzl bilgi girii salayan sistemlere de ihtiya duyulmaktadr.</p></li><li><p> BARKOD NEDR? </p><p> aa ayak uydurabilmek iin verilerin artk kesin, daha detayl ve daha hzl ak hemen hemen her sektrde zorunlu hale gelmitir. Barkod sistemleri en etkili otomatik tanmlama teknolojilerinden biridir. Bilinen ve en ok kullanlan barkod sistemleri izgi barkod sistemleridir.</p></li><li><p>TARHE </p></li><li><p>TARHE </p><p>izgili kodun ilk kez Amerikan Demiryollar Dernei'nce vagonlarn hareketlerini kontrol etmek amacyla 1967 ylnda ortaya atlm bir standart bulu olduu sylenmektedir. izgili kodun ilk ekli 13 numaradan olumakta, bir malzemenin trn, nereye ait olduunu ve seri numarasn gstermekteydi. Boyutlar da 26 x 55 cm idi. Vagonlar 80 mille hareket ederken bile, yol kenarna yerletirilen elektronik bir okuyucu, k dalgalar gndermek suretiyle kod izgilerinden saniyede 240 tanesini okuyabilmekteydi.</p></li><li><p>TARHE </p><p>Bunun daha deiik ekli, Computer Identics firmas tarafndan gelitirilmitir. New York'un Staten Island adasnda Amerikan Denizcilik Ynetimi tarafndan, adadaki depolara yk giri klarm kontrol iin ayn zamanda da depolarda malzeme ve yk kontrol iin kullanlmaya balanmtr. Bu sistem ayn zamanda ykleme - boaltma ilemlerini, malzemelerin ve eyalarn istenilen yere gidip gitmediini de denetlemekteydi. Yine orada alanlar tehlikeli bir yk sz konusu ise uyarmaktayd. Bu yklerin baka lkelerdeki limanlara ulatnda denetimin yaplmas iin, izgili kod sisteminin yk tamada uluslararas bir standart olmas nerilmi ve ISO tarafndan 1975 yl sonunda uluslararas standart haline getirilmitir.</p></li><li><p>TARHEBarcode teknolojisi 1970'li yllarda yaylmaya balad. Gda maddelerinin kodlanmasnda UPC (Uniform Product Code-Tek biim rn Kodu) sistemi ngiltere'de perakende sat endstrisinde bir standart olarak kabul edildii sralarda, byk destek grd. Aa yukar ayn yllarda CodeA-Bar, Plessey sistemi ktphanelerde dn verme hizmetinin bilgisayara dayal yaplmasnda baar salamtr. Bunlardan yaygn olarak kullanlan Plessey sistemi, 1975'de ngiltere'de 150 ktphanede kullanlmaktayd. Bu sistem her kitaba ve okuyucu kartna yaptrlm olan izgili kodlarla, kitaplar ve okuyucular belirleyen bir sistemdir. Duyarl bir alet, yani Plessey kalemi etiketleri okumakta ve otomatik olarak bilgiyi kaydetmektedir. Kitabn iade tarihi etiketin zerine damgalanmakta ve okuyucu kart geri verilmektedir. Bylece ilem tamamlanmakta, kitap iade edildii zaman ise Plessey kalemi tarafndan sadece kitap etiketi okunmaktadr. 1970'li yllara dnecek olursak, Amerikan Gda Endstrisi, saylarla ifade edilebilen bir numaralama sistemi belirlemek iin geici bir komite oluturdu. 2-3 yllk alma ve denemeler sonunda bu komitenin Sembol Standardizasyon Alt Komite'si, gelitirilen bir sembol kabul etti. Bylece Uniform Product Code dodu. Sembol kabul edildi ve 1973 Mays'nda yaynland.</p></li><li><p>Aslnda Amerikan Gda Endstrisi iin hazrlanmakla beraber, zellikle Kanada bata olmak zere dier lkelerde de yaygnlatrlmas iin almalar hzland. Amerikallarn yapt alma bir kod numaras gelitirmekten daha st dzeydeydi. Buna ek olarak, bu alma koddaki numaralar, UPC'yi bilgisayarca okunabilen sembole dntrd. Gvenilir olmas, Amerika Birleik Devletlerinde perakende sat alannda kullanlmasn ve uygulanmasn yaygnlatrmtr. Sreli yaymlar, plklar, kstl da olsa kitaplardaki kullanm kapsam iine girmitir. Daha ok karton kapakl kitaplarda yaygn olarak kullanlmaktadr ve perakende satclar ISBN (International Standard Book Number - Uluslararas Standart Kitap Numaras)'n dikkate almamaktadrlar. EAN (The European Article Number - Avrupa Malzeme ve rn Kodu) UPC'den domu ve gelitirilmitir. EAN, 1977 ubat'nda kuruldu. Anlamas, 12 Avrupa lkesinden imalat, datmc kurulularn temsilcileri tarafndan imzaland. Bundan sonra lke daha (spanya, Avustralya, Japonya) EAN'a katld. EAN'n douundan sonra varlan anlamaya gre, Kuzey Amerika'daki UPC, sadece bu lkelerin ihtiyacn karlamaya devam edecek, EAN ise dier dnya lkelerinden sorumlu olacakt. EAN zerinde almalar devam ederken, UPC'yi daha byk sistemlerden birisinin mkemmel bir alt birimi olarak belirleme dncesi UPC'i 12 karakterden 13 karakterlik numaraya kard. UPC ile byk sistemi bylece uyuur hale getirmek mmkn oldu. Bu zm, nceleri ngiltere'de kullanlan SBN'nin (Standart Book Number) gelitirilmesiyle elde edilen ISBN almasna benzemektedir.</p></li><li><p>Son on-onbe yldan beri, ngiltere ve dier lkeler baslan her kitab tek tek tanmlamak iin Uluslararas Standart Kitap Numaras kullanmaktadrlar, Bu uygulama yaynclarn muhasebe, bilgi ilem, depo ve stok kontrol ilemlerinde byk kolaylklar salamaktadr. Veri elde etmek iin hzl ve gvenilir aralar kullanma gereksiniminin sonucu olarak, bilgilerin kitaplar zerine makinaca okunabilir formda yazlmas yaynclar tarafndan dnlmtr. Deiik ticari firmalar tarafndan kullanlan, makinaca okunabilir birok kodlama sistemi vardr. Geni aratrmalardan sonra, ngiltere kitap ticaretine ilikin en byk zmn tannm ve deimeden devam edecek olan ISBN sisteminin, Barcode eklinde gsterilen ve 13 karakterden oluan EAN'la birletirilmesi olaca ileri srlmtr. Buna ek olarak ISBN, Barcode etiketinin st ksmnda bulunacak, makinaca okunabildii gibi normal gzle de grlebilecektir. Kitap srtna ya da arka kapana yaptrlm Barcode etiketinin zerinden kl kalem geirilerek, ya da sabit bir tarama nnn zerinden kitap geirilerek stok kontrol yaplabilir, kaytlar dzeltilebilir.</p></li><li><p>Barcode tekniinin yaynclar asndan balca faydas olduu gzlemlenmitir: 1 Depo ilemlerinde, rnein stok kontrolnde, 2 Sipari giriinde, 3 Satlara ilikin daha iyi ve gvenilir bilgi almada.</p></li><li><p>Depoda paketlerin elle kontrol edilmesi, gnderilenlerle gelen faturalarn uygunluk salamas iin harcanlan zaman, kodlanan rnn otomatik olarak taranmasyla azaltlmaktadr. Kitaplardan makinann okuyabilecei formda bir sipari almann avantaj, makinaca okunabilir kodlarn kataloglarda veya ilanlarda grlmesi durumunda yaynclara maliyet asndan byk kolaylklar salamasdr. retim srasnda bir rn kodlamann belirgin bir faydas da, yntemin her kitap veya ktphanede yaplmas yerine sadece bir kez yaplmasdr.</p></li><li><p>BARKODLARIN YAPISI</p></li><li><p>Uluslararas standartlara sahip deiik kodlama biimleri bulunan izgi barkodlar, kodlanabilir bilgilerin barkod okuyucu cihazlar tarafndan alglanarak bilgisayar ve benzeri cihazlar tarafndan okunabilir hale getiren simgelerden olumaktadr. Baka bir deyile, farkl kalnlklardan oluan yan yana dizilmi siyah izgiler topluluudur</p></li><li><p>. izgi barkodlarn bir rnei ekilde gsterilmektedir.</p></li><li><p>izgi barkodlar temel olarak saylar kmesinden olumaktadr. Bu saylar barkod zerinde bir dizi izgi ve boluklarla ifade edilmektedir. Herhangi bir izgi barkod, uygun bir okuyucu ile okutulduunda, okuyucu siyah ve beyaz izgileri elektrik sinyallerine dntrmektedir. Okuyucunun kod zcleri de bu sinyalleri zerek anlalabilir rakam veya karakterlere evirmektedir. Bu izgiler ilgili objenin referans numarasn (kodunu) iermektedir. Bu kod ile obje bilgisayara tantlmaktadr. Bilgisayar ortamnda her obje ile ilgili aklayc ve detayl bilgiler bu kodun karlna tanmlanmaktadr. Dolays ile izgi barkodun ierisine gmlm herhangi bir bilgi bulunmamaktadr.</p></li><li><p>Barkod, paralel ve ardk olarak bar ve boluk serilerinden oluan bir semboldr, ayrca kat zerinde baslabilir tek makine dilidir. nk dijital bilgisayarlarn tasarm mant olan 0 ve 1lerden oluan bit dizilerinden meydana gelmitir. Birok deiik barkod format vardr ve bunlar arasndaki tek fark sadece bitlerin dzenleni ekli byte formatlardr. Barkodlar bilginin bar geniliklerinin, barlar arasndaki boluk geniliklerini ve geni veya dar barlar ve boluklar arasndaki bal pozisyonlarn kodlanmasyla oluan mesajlardr. Bu zellikleri barkodlarn aletler tarafndan okunabilmesini salar. </p></li><li><p>Bir barkoddaki bilgi, bar ve boluklarn kendileri tarafndan(Barlar 1 boluklar 0) gsterilebildii gibi bar ve boluklarn genilikleri ilede kodlanabilir, bu durumda geniler 1 ve dar bar ve boluklar ise 0 olarak kabul edilirler.Bu tekniklerden ilki sfra geri dnemeyen (Non Return to Zero-NRZ) teknii, dieri ise modl genilii kodlanmasdr(Module Width Encoding). NRZ tekniinde 1 veya 0 lardan oluan bir dizi yanstan veya yanstmayan tek bir elemann genilii tarafndan gsterilebilir. UPC ve EAN kodlar ayn mantk deerine sahip 4 bitin tek bir yanstan veya yanstmayan bir elemanndan bulunabilmesinden dolay 4 dzeyli kodlar olarak bilinirler.</p></li><li><p>Barkod bir otomatik tanma teknolojisidir. Barkodlar belirli kalplar iinde ifade edilen verilerin doru ve abuk olarak toplanmasna olanak tanr, ama barkodlar ancak uygun bir bilgisayar sistemi ve uygulama yazlm ile birlikte performans, verimlilii ve karll artrma potansiyeli oluturabilir. Bilgisayar verilerini barkod sembolne dntrmek 4 basamakl bir sretir:1-Verilerin ka karakter olduu ve eidinin belirlenmesi2-nsanlar tarafndan okunabilen bilgilerin ikili tabandaki karlna evrilmesi3-Bulunan karakter karlnn bar ve boluklar ile oluturulmas4-Her bir barkod karakterinin kullanlarak tm veriyi gsterebilecek barkod sembolune dntrlmesi.</p></li><li><p>Bu ekilde oluan tm sembol balang ve biti boluklar, balang ve biti karakterleri, veri karakterleri ve istenildiinde ilave edilen bir salama karakteri(checksum character) ierir. Barkod sembolnn ierebilecei tm blmler gsterilmitir: Balang Blou Balang Karakteri Veri Karakterleri Salama Karakteri Biti Karakteri Biti Blou</p></li><li><p>Birok barkod tipinde bir salama karakteri bulunur. Bu, mesajdaki karakterler zerinde yaplan bir aritmetik ilem sonucunda ortaya kan bir karakterdir. Sembol zmlenirken ayn ilem yaplr.Daha sonra kan sonu semboldeki salama karakteriyle karlatrlarak semboln doruluu kontrol edilir ve ancak doruysa veri tabanna girilir. Biti karakterinden hemen nce gelen salama karakteri veri taban doruluunu bu yolla artrr. </p></li><li><p>Birinci ksm: veya simge kodunu gsterir. Her lkenin kendine ait bir kodu vardr. Trkiyenin kodu 869 dur. kinci ksm: Firma kodunu gsterir. lke kodundan sonra gelen 4 hanedir. Bu kod TOBB (Trkiye Odalar ve Borsalar Birligi ) bnyesinde bulunan Mal Numaralandirma Merkezinden alnr.nc ksm: Firma kodundan sonra gelen 5 hanedir. rn tanmlayan mamul kodudur.Drdnc ksm: En son rakamdr. Kontrol kodudur. Bu kod dier rakamlarn hatal okunmasn engellemek iin belli bir formlle hesaplanan kontrol saysdr.</p></li><li><p>KONTROL KODUNUN HESAPLANMASI</p><p>Barkod tarayc makinas barkodu okuduunda baz matematiksel hesaplar yaparak okuduu kodun doru olup olmadn kontrol eder. Bunun iinde kontrol kodunu kullanr. sterseniz daha iyi renmeniz iin bunu bir rnekle aklayalm.Diyelim ki 9799753293685 koduna sahip bir rn taraycdan geirildi. Yaplan hesaplamalar ve kontrol aynen asadaki gibidir.</p></li><li><p> 1- Sadan balayarak ilk hane tek olmak zere tm haneler tek ift diye ayrlrlar. 2- Tek hanedeki saylar toplanr ve 3 ile arplr. 7+9+5+2+3+8= 34 x 3 = 102 3- ift hanedeki saylar toplanr. 9+9+7+3+9+6 = 43 4- Her iki rakam toplanr ve 10 saysnn katna ulamak iin gerekli say eklenir. 102 + 43 = 145 + 5 =150Barkod tarayc makinas barkodu okuduktan sonra yukarda anlattm ilemleri yapar. Eer bulduu kontrol kodu, okuduu kontrol koduyla aynysa, barkod doru okunmu demektir. Yanlsa tekrar okunmas iin uyar verilecektir.</p></li><li><p>imdi gelelim izgi ve bosluklarn nasl deifre edileceine. ncelikle unun bilinmesi gerekir ki; siyah izgiler 1 saysn, boluklar ise 0 saysn temsil ederler. En ince siyah izgi bir birim (1) iken, en kaln siyah izgi drt birime (1111) denk gelir. Ayn ekilde en ince boluk bir birim iken (0), en kaln boluk drt birim (0000) demektir.</p><p>Bir barkodun banda ve sonunda 101 deerine eit olan baslang ve biti kodlar vardr. Ortada ise 01010 deerini veren daha uzunca barkod bulunur.</p><p>Bir barkodu zmlemek iin asadaki tablolardan ve bilgilerden faydalanmamz gerekecek. Ama bunu bir rnekle aklarsak daha anlalr olur.</p><p>Mesela 9799753293685 barkodunu zmeye aalm. Bu barkodu izgi ve boluklarn kalnlklarna gre, en ince izgi veya boluk 1 birim, en kaln izgi veya boluk 4 birim olduunu dnerek zelim. Unutmayn ki izgiler 1, boluklar 0 olacaktr.</p></li><li><p>BARKOD SSTEMNN FAYDALARI:</p></li><li><p>DORULUK</p><p>En doru bilgiyi almanz salar, kullanc hatalarn ortadan kaldrr. Benzer rnler veyabenzer kodlara sahip rnler arasndaki karkl nler.</p></li><li><p>HIZ</p><p>Hzl veri giriinin iki nemli faydas vardr. 1. stenen bilgi elle toplanacak bilginin ok ok stnde bir hzla ve doru bir ekilde toplanr. 2. Bu toplanan doru bilgiler bilgisayar ortamnda olduu iin yine ok hzl bir ekilde bu bilgileri ileyebilecek, deerlendirebilecek kiilere veya ortama ular.rnein; bu bilgilerin doru bir ekilde, bir katta yazl bilgiler olduunu varsayn. O kadn iinden A marka deterjandan ne kadar satldn nasl bulabilirsiniz? Evet, sayabilirsiniz. Son anda size A marka deterjan deilde tm deterjan satlar sorulursa ne yaparsnz?</p></li><li><p>MALYET</p><p>Doruluun artmas ve veri giri hznn ykselmesi ile iilik maliyeti decek sistem daha ekonomik olacaktr.</p></li><li><p>KULLANILILIK</p><p>Barkod rnleri yani okuyucular, yazclar vs. tm OT/VT rnlerinin kullanm, bilgisayarabalanmas ve iletmesi ok kolaydr. Bu sistem ile gvenilir, detayl, hzl bilgiler toplanr. Bu toplanan bilgiler ile sistem daha etkili ynetilebilir. rnein Hangi rn ne kadar satlyor? u anda stokta eksikler neler.? Gemi satlara bakarak hangi rnden ne kadar sipari vermeli.? Gibi sorulara kolayca cevap bulabilirsiniz.</p></li><li><p>BARKOD TRLERMevcut ve kullanlmakta olan birok farkl izgi barkod tr bulunmaktadr. Bu trlerden en ok ve youn kullanlan izgi barkod trleri unlardr. -EAN(European Article Number Avrupa Maml Kodu) / UPC((Universal Product Code) Barkodlar -Interleaved 2 of 5 (ITF) -Code 39</p></li><li><p>UPC SSTEM</p></li><li><p>UPC numaralama sistemi ABD ve Kanada da kullanlr. Sistemde esas olarak 10 karakter vardr. Ancak daha fazla karakter kullanlmas da mmkndr. Sistemi temsil eden standart sembol makine tarafndan okunabilen deiik geniliklerde birbirine paralel ak ve koyu renkli bir seri izgi ve tketici tarafndan okunabilen saysal ksmdan meydana gelmitir. Sistemin tamam; Say sistem karakteri, 10 esas karakter(soldan merkez izgiye kadar olan 5 karakter retici kodu, merkez izgiden sonraki 5 karakter mamul kodu) ve kontrol karakterlerinden meydana gelmitir. Her iki kod da Milli Numaralar Merkezi tarafndan verilir. </p></li><li><p> UPC-6 UPC-12</p></li><li><p>UPC Sembolnn zellikleri1-10 karakterli sistemde, sembolde 30 koyu ve 29 ak renk izgiyle her iki tarafnda al bulunmaktadr.2-Genel ekli dikdrtgendir.3-Her karakter iki izgi ve iki boluktan meydana gelmitir.4-Her karakter 7 modlden meydana gelmitir.5-Modl koyu veya ak renk olabilir6-Bir izgi, 1,2,3 veya 4 koyu renk modlden meydana gelebilir.7-Her bir karakter birbirinden bamszdr.8-Sembol 10 karakter dnda En sada kontro...</p></li></ul>