ekspertyza mykologiczno - budowlana - bobowa.pl · belki stropowe w ilości sztuk w większości...

Click here to load reader

Post on 28-Feb-2019

214 views

Category:

Documents

0 download

Embed Size (px)

TRANSCRIPT

1

EKSPERTYZA MYKOLOGICZNO - BUDOWLANA

TEMAT OPRACOWANIA: OCENA MYKOLOGICZNA DOTYCZCA

PORAENIA KONSTRUKCJI STROPU

KOCIOA P.W. W. ZOFII W BOBOWEJ

ADRES: MIEJSCOWO BOBOWA

DZ. 1135, OBR. BOBOWA

GMINA: BOBOWA

POWIAT: GORLICKI

WOJEWDZTWO: MAOPOLSKIE

ZAMAWIAJCY: PARAFIA RZYMSKOKATOLICKA

P.W. WSZYSTKICH WITYCH

UL. KOLEGIACKA 1, 38-350 BOBOWA

OPRACOWA: mgr in. Marek Fijakowski

Nowy Scz, wrzesie 2015 r.

2

SPIS ZAWARTOCI OPRACOWANIA. 1. CZE OPISOWA.

- Metryka opracowania 1 - Spis zawartoci opracowania 2 1. Przedmiot i zakres oceny 3 1.1. Przedmiot oceny. 3

1.2. Zakres oceny. 3

1.3. Cel oceny. 3

2. Podstawa opracowania 3 2.1 Podstawy formalne 3 2.2 Podstawy prawne 3 2.3 rda danych metodycznych 3 2.4 rda danych merytorycznych 4 2.5 Literatura. 4 3. Dane charakterystyczne 4 3.1 Dane o budynku 4 4. Ogldziny i stwierdzone uszkodzenia 5 4.1 Wyniki z oglnych ogldzin budynku 6 4.2 Ogldziny konstrukcji stropu budynku 6 5. Zidentyfikowane utwory korozji biologicznej i ich charakterystyka 10 5.1 Owady techniczne szkodniki drewna 10 6. Okrelenie przyczyny wystpujcych zniszcze biologicznych i uszkodze 13 7. Wnioski 13 8. Zalecenia. 14

2. ZACZNIKI. 1. Szkic mykologiczny 2. wiadectwo Polskiego Stowarzyszenia Mykologw Budownictwa, 3. Uprawnienia budowlane.

3

Opis stopnia poraenia elementw budynku kocioa p.w. w. Zofii w Bobowej

1. Przedmiot i zakres oceny. 1.1. Przedmiot oceny:

Przedmiotem oceny s belki stropowe budynku kocioa p.w. w. Zofii w Bobowej.

Budynek zlokalizowano na dziace nr 1135, obrb Bobowa, gmina Bobowa.

Koci wpisany do rejestru zabytkw pod nr: A-92 z 27.03.1972 oraz 532 z 26.02.198

1.2. Zakres oceny.

Ocen objto elementy konstrukcyjne drewnianego stropu nawy gwnej.

1.3. Cel oceny.

Celem opracowania jest ustalenie przyczyn i stopnia poraenia elementw

konstrukcyjnych, przez korozj biologiczn, ze wskazaniem skali uszkodze z czym zwizana

bdzie pniejsze opracowanie dokumentacji projektowej cakowitej odbudowy lub sposobu

usunicia powstaych uszkodze.

2. Podstawa opracowania.

2.1. Podstawy formalne: 2.1.1. Zlecenie Inwestora.

2.2. Podstawy prawne: 2.2.1. Ustawa z dnia 7 lipca 1994r.Prawo budowlane /Dz. U. nr 89 poz. 414

z pniejszymi zmianami/; 2.2.2. Rozporzdzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie

Warunkw technicznych jakim powinny odpowiada budynki i ich usytuowanie /Dz. U. Nr, 75 poz. 690 z dnia 15 czerwca 2002r./;

2.2.3. Rozporzdzenie Rady Ministrw w sprawie bezpieczestwa i higieny pracy przy robotach impregnacyjnych i odgrzybieniowych (Dz. U. Nr 56 poz. 25);

2.2.4. Zarzdzenie Nr 7 Prezesa Rady Ministrw w sprawie wzmoenia ochrony przed korozj;

2.3. rda danych metodycznych:

2.3.1. PN 71/H- 04651 Ochrona przed korozj. Klasyfikacja i okrelenie agresywnoci korozyjnej rodowiska;

2.3.2. PN 80/B 01800 Antykorozyjne zabezpieczenie w budownictwie. Klasyfikacja i okrelenie rodowiska.

2.3.3. PN 80/H 97080 Ochrona przed korozj wytyczne oglne. 2.3.4. PN 80/H 97080 02 Ochrona przed korozj systemy ochronne. 2.3.5. Uwagi dotyczce sporzdzania orzecze mykologiczno budowlanych. Autor

Zygmunt Stramski. Wrocaw 1988. Stowarzyszenie Mykologw Budownictwa; 2.3.6. Warunki techniczne wykonania i odbioru robt budowlano montaowych. Cz I wyd. Katalogw i Cennikw. Warszawa 1972. 2.3.7. Instrukcja ITB Warszawa 1969r. w sprawie powierzchniowego zabezpieczania

drewna budowlanego;

4

2.3.8. Instrukcja MGK wydanie IV Warszawa 1970r. w sprawie impregnacji drewna i odgrzybiania budynkw;

2.3.9. PN 76/C 0490 rodki ochrony drewna oglne wymagania i badania; 2.3.10. PN 81/B 03150 Konstrukcje z drewna i materiaw drewnopochodnych; 2.3.11. PN 80/H 97080 02 Ochrona przed korozj wytyczne oglne; 2.3.12. PN 80/Z 08052 Ochrona pracy. Niebezpieczne i szkodliwe czynniki wystpujce

w procesie prac odgrzybieniowych; 2.4. rda danych merytorycznych:

2.4.1. Ogldziny obiektu z dnia 16 wrzesie 2015r., podczas ktrej dokonano szczegowych ogldzin elementw konstrukcyjnych drewnianego stropu kocioa.

2.4.2. Dokumentacja fotograficzna z dnia 16 wrzenia 2015r.

2.5. Literatura:

Praca zbiorowa pod redakcj J. Wany, J. Kary: Ochrona budynkw przed korozj biologiczn . Arkady, Warszawa 2001 r.

Maciej Rokiel: Poradnik Hydroizolacje w budownictwie. Medium, Warszawa 2009 r.

Alicja B. Strzelczyk, Joanna Karbowska Berent: Drobnoustroje i owady niszczce zabytki i ich zwalczanie. Wydawnictwo Uniwersytetu Mikoaja Kopernika, Toru 2004 r.

E. Masowski, D. Spiewska: Wzmacnianie konstrukcji budowlanych, Warszawa 2000 r.

F. Kopkowicz: Ciesielstwo polskie, Warszawa 1958 r.

3. Dane charakterystyczne.

3.1. Dane o budynku. Koci w. Zofii wzniesiono w latach 1460-1475. Pierwotnie bya to niewielka,

drewniana budowla. Pod koniec XV w przebudowano go na murowany, gotycki koci. W 1820 r. po licznych poarach i niewaciwym uytkowaniu kocioa poddano go gruntownemu odnowieniu. W latach 1942-1948 w kociele pooono nowy drewniany sufit oraz dach, a w 1991 roku wymieniono uszkodzon wieyczk oraz gonty i przeprowadzono gruntown konserwacj caego dachu. Ostatnie wykonane prace przy budynku kocioa wykonano w 2012r. Dotyczyy on wymiany pokrycia z gontu oraz niektrych elementw konstrukcyjnych dachu, wykonania instalacji odgromowej oraz drenau wok kocioa.

Budynek kocioa usytuowano na wydzielonym fragmentami kamiennego muru cmentarza. Do muru przylega rwnie murowana z kamienia dwukondygnacyjna dzwonnica.

Cmentarny koci w. Zofii to orientowana, gotycka witynia. Zbudowano go z kamienia upanego na niewielkim kamiennym cokole i starannie omurowano. W ksztacie prosta jednoprzestrzenna i jednonawowa brya z trjbocznie zamknitym prezbiterium. Dach dwuspadowy, a nad prezbiterium trzyspadowy z szecioboczn wieyczk na sygnaturk z gloriet. Cao pokryta gontem a ostrosupowy hem wiey blach.

Od pnocy do prezbiterium przylega kryta dachem pulpitowym zakrystia. Elewacja pnocna pozbawiona jest otworw okiennych. Artykuowana jest dwoma

dwuskokowymi przyporami pomidzy ktrymi znajduje si ostroukowy o fazowanych ocieach portal kamienny. Do poowy wysokoci dekorowany zamknitym schodkowo kamiennym laskowaniem. Przeciwlega poudniowa elewacja jest nieregularna, czteroosiowa. W pierwszej osi widoczne jest rozglifione ostroukowe niewielkie okno oraz wmurowana tablica upamitniajca Michaa Zowodzkiego (dziedzic Bobowej, ktry na pocztku XIX wieku wykupi koci i przekaza pobliskiej parafii). W drugiej osi znajduje si zamknity ukiem trjkolistnym citym o fazowanych ocieach portal kamienny. W Pozostaych osiach zlokalizowane s rozglifowane, ostroukowe, wysokie okna. Elewacja zachodnia zostaa poszerzona o szerokoci zakrystii. Artykulowana jest dwuskokowymi szkarpami. Podobnie jak w elewacji poudniowej tak i w prezbiterium umieszczone s dwa

5

ostroukowe okna. Natomiast w zakrystii znajduje si niewielkie okratowane okno w kamiennym obramieniu.

Fot.[1] Wygld budynku od strony poudniowo - zachodniej. Fot. autor.

Fundamenty odkrywek nie dokonano.

ciany zewntrzne kamienne, murowane na zaprawie wapiennej.

Stropy - drewniane belkowe.

Dach - wielospadowy, konstrukcji drewnianej, kryty gontem.

Stolarka okienna - drewniana.

Stolarka drzwiowa drewniana.

ciany wewntrzne - wykoczone w tynkach wapiennych.

Podoga pyty kamienne.

Budynek posiada instalacj elektryczn.

4. Ogldziny i stwierdzone uszkodzenia.

4.1. Wyniki z oglnych ogldzin budynku. Elewacja budynku jest utrzymana w dosy dobrym stanie technicznym i estetycznym.

Pokrycie dachu z gontu jest w dobrym stanie technicznym. 4.2. Ogldziny konstrukcji stropu budynku.

Ocenie poddano belki konstrukcyjne stropu nad naw gwn. Strop drewniany od spodu deskowany w latach po drugiej wojnie wiatowej.

Podoga w przestrzeni strychowej zostaa wypoziomowana i wzmocniona na legarach nadbitkami z desek do ktrych zostaa przybita nowa podoga z deski. Podoga na strychu zostaa wykonana okoo 5 lat temu w trakcie remontu pokrycia dachu, wwczas zaimpregnowano konstrukcj wiby dachowej i wymieniono pokrycie z gontu. Deski podogowe na strychu zostay zaimpregnowane.

Po dokonaniu rozbirki deskowania legarw od spodniej strony (stropu parteru nawy gwnej) zauwaono w znacznej czci uszkodzenia belek stropowych w postaci korozji biologicznej.

Belki stropowe w iloci 9 sztuk w wikszoci podczas ostukiwania miay guchy odgos, osypywaa si mczka drzewna oraz uginay si po naciniciu kciukiem powierzchni. Po

6

odupaniu fragmentu belki, co mona byo z atwoci wykona, drewno byo poraone niejednokrotnie do gbokoci okoo 5 - 7 cm swego obwodu.

Na wstpie zauway mona liczne zabiegi naprawcze w postaci dobitych wtrnych elementw drewnianych o zrnicowanych dugociach i przekrojach, podczas remontu dachu. Wzmocnienia te zakryway miejsca jeszcze wikszych ognisk korozji, co byo rzecz naturaln. Brak ladw impregnacji skorodowanych legarw.

Fot.[2] Korozja biologiczna legara. Fot. autor.

Fot.

[3]

Ko

rozj

a b

iolo

gicz

na

lega

ra. F

ot.

au

tor.

7

Fot.

[4]

Ko

rozj

a b

iolo

gicz

na

lega

ra. F

ot.

au

tor.

8

Fot.[5] Korozja biologiczna legara. Fot. autor.

Fot.[6] Prowizoryczne wzmocnienie legara. Fot. autor.

9

Fot.[7] Prowizoryczne wzmocnienie legarw. Fot. autor.

Fot.[8] Niewaciwe wzmocnienie brak oparcia na cianie. Fot. autor.

10

Fot.[9] Korozja biologiczna konstrukcji wiby w ssiedztwie legarw. Osypujca si mczka drzewna wiadczy o aktywnym erowisku owadw. Fot. autor.

Legary wykazay widoczne oznaki ugi w miejscach destrukcji.

5. Zidentyfikowane utwory korozji biologicznej i ich charakterystyka. Po dokonaniu ogldzin makroskopowych, stwierdzono wystpowanie korozji

biologicznej wywoanej obecnoci owadw, rnych rozmiarw i w rnych stadiach rozwoju.

Miejsca ich wystpowania przedstawione zostay w schemacie mykologicznym 5.1. Owady- techniczne szkodniki drewna.

Rozpoznane erowiska owadw w elementach drewnianych legarach wskazuj na

bardzo liczne skupiska Koatka domowego (Anobium punctatum.) Obok spuszczela pospolitego to najgroniejszy szkodnik elementw drewnianych

budynkw. Rozwija si w wyrobionym drewnie gatunkw iglastych i liciastych. eruje gwnie w bielu. Gatunek ten opanowuje gwnie wntrza budynkw ze wzgldu na due mrozy. Koatek domowy w drewnie rozwija si przez kilka pokole. Cykl rozwojowy jednego pokolenia trwa 1-3, czasami nawet do 7 lat w zalenoci od sprzyjajcych warunkw. Owady dr chodniki rednicy 3-4 mm najczciej w drewnie wczesnym (mikkim). Chrzszcze wygryzaj si przez otwory o rednicy 0,7-2,2 mm. Drewno zaatakowane czasami posiada bardzo rozlege zniszczenia przez wystpowanie znacznych kolonii co przez kilka pokole doprowadza do cakowitego zniszczenia materiau posiadajcego dla niego warto pokarmow.

Larwy koatka domowego wykazuj reakcje tylko na niektre substancje czynne i fizyczne czynniki dezynfekcji drewna. Najmniej odporne s larwy mode, wieo wylgnite.

rodki solne zawierajce zwizki boru nie do koca speni swoje zadanie, natomiast rodki zawierajce chlorowane wglowodory s zupenie nieskuteczne. Larwy koatka domowego wykazuj du wraliwo na dziaanie wysokich temperatur.

11

Fot.[21] Koatk domowy (Anobium punctatum.) Pozornie zdrowo wygldajca belka wykazuje gbok destrukcj wywoan przez owada. Widoczne otwory z usypan mczk

drzewn co wiadczy o cigej aktywnoci owadw. Fot. autor. Mniej liczne otwory wylotowe elipsowate o rednicy okoo 6 mm wskazuj na gatunek

najbardziej szkodliwego Spuszczela pospolitego - Hylotrupes bajulus. Obecno wieej mczki wiadczy o stanie aktywnym owada.

Owad ten uznawany jest za najwaniejszego szkodnika elementw drewnianych budynkw i budowli. Najwiksze zniszczenia wykonuje w swej fazie larwalnej, gdzie w zalenoci od wartoci odywczej drewna moe rozwija si od 2 do 18 lat jedno pokolenie. rednio przyjmuje si jego cykl ycia na 3-6 lat. erowiska larw wypenione s mczk i odchodami larw. Larwy w zalenoci od stopnia rozwoju niszcz drewno zarwno wczesne jak i pne co znacznie wpywa na jego wytrzymao.

Larwy wykazuj du wraliwo na impregnaty zawierajce chlorowane wglowodory i niszczce promienie gamma.

12

Fot.[19] Spuszczel pospolity - Hylotrupes bajulus - zaatakowany sup nawy gwnej konstrukcji dachowej. Fot. autor.

Kolejny rozpoznany gatunek owada to Zagwodziak fioletowy(Callidium vialaceum L.)

wygryza krte chodniki gbokoci 2-3 mm w warstwie bielu czsto pod kor. Atakuje drewno suche.

Fot.[20] Zagwodziak fioletowy (Callidium vialaceum L.) - zaatakowany fragment nieokorowanej belki z martwym owadem. Fot. autor.

Zaatakowane elementy to gwnie dolne elementy konstrukcji legarw oraz fragmenty konstrukcji wiby dachowej znajdujce si w bezporednim kontakcie z podog, jak podwaliny, fragmenty supw.

6. Okrelenie przyczyn wystpujcych zniszcze biologicznych.

Bezporedni przyczyn wystpowania rozwoju erowisk owadw stao si wbudowanie niewaciwie zabezpieczonego drewna. Legary drewniane w pniejszym okresie zostay zabudowane desk nie posiadajc impregnacji, czciowo nieokorowan. Stworzyo to doskonae warunki rozwoju owadw, ktre przeniosy swe erowiska na rwnie niezaimpregnowane wczeniej legary. Przykadem wbudowanego niewaciwie zabezpieczonego drewna mog by fragmenty legarw, ktre wysunite s poza lico ciany od wewntrz, gdzie brak byo deskowania. W tym przypadku nie stwierdzono lub w bardzo nieznacznej iloci obecno owadw.

Kolejn przyczyn jest stworzenie warunkw cieplnych i wilgotnociowych od spodu legarw, czyli od wntrza kocioa, gdzie jest wysza temperatura zim a wilgotno powstaje na styku ciepa z zimnem. Szczelnie obudowane stropy stworzyy rwnie brak dostpu dla naturalnych wrogw ze wiata owadw.

Deskowanie stropu w przestrzeni strychowej wykonane w pniejszym okresie, podczas wymiany konstrukcji dachu zastosowano ju jako impregnowane, lecz nie usunito i nie zaimpregnowano legarw stropu, lecz wzmocniono je nadbitkami zasaniajc dostp do moliwoci wykonania impregnacji.

13

Stwierdzone erowiska owadw s bardzo rozlege i stanowi znaczne ubytki w masie drewna co znacznie wpywa na wytrzymao konstrukcji legarw.

Miejsca wystpowania, zasig oraz stopie destrukcji legarw przedstawiony zosta w schemacie mykologicznym.

Kolejne bdy to bdy eksploatacyjne jak brak kontroli stanu technicznego, brak biecych napraw uszkodzonych elementw, brak okresowego powtarzania impregnacji drewna.

Podczas wykonania remontu naleao zwrci szczegln uwag na wykonywanie profilaktycznych impregnacji oraz wykonanie otworw rewizyjnych dla dokonywania okresowych ogldzin stanu technicznego stropu.

7. Wnioski.

Dokadne okrelenie rozmiaru zniszcze elementw konstrukcyjnych moliwe bdzie dopiero po usuniciu deskowania i zapewnieniu dostpu do kadego elementu z rusztowania.

Legary stanowi konstrukcj stropu do ktrego przymocowane jest deskowanie od gry jak i od dou stropu. Legary te nie s widoczne i nie maj szczeglnych walorw architektonicznych. Przystpujc do usunicia zagroenia naley zauway, i stopie destrukcji jest na tyle duy, e zwalczenie owadw w tym przypadku ma znaczenie drugoplanowe. W pierwszej kolejnoci naley zwrci uwag na wytrzymao konstrukcji, ktra jest znacznie zachwiana.

W schemacie mykologicznym zosta przedstawiony przekrj kadego z legarw ze stopniem destrukcji.

W wikszoci drewno nadaje si do usunicia. Legary naley odczyci, obciosa przy uyciu siekierki a do drewna zdrowego oraz wykona impregnacj. W przypadku nieusunicia drewna zniszczonego preparat owadobjczy nie przyniesie wymaganego rezultatu i zostanie nasiknity w powierzchni zniszczon, ktra nie ma znaczenia z punktu widzenia architektonicznego a tym bardziej konstrukcyjnego.

Elementy legarw zabudowane deskami wzmacniajcymi powinno si podstplowa, odbi i zaimpregnowa. Niestety po wykonaniu podogi na strychu rozwizanie to jest

14

znacznie utrudnione. W takich miejscach w przypadku nanoszenia impregnatu pdzlem naley przewidzie kilkukrotn norm zuycia.

Podczas wykonywania impregnacji naley zwrci szczegln uwag na moliwo zabrudzenia cian i posadzki.

Stopie korozji biologicznej konstrukcji stropu nad naw gwn kwalifikuje si w okolicach 50% do wymiany.

8. Zalecenia. W zwizku z planowanym remontem stropu zaleca si po dokonaniu usunicia drewna

uszkodzonego po obciosaniu istniejcych legarw ponownego sprawdzenia przekroju belek pod wzgldem nonoci. Konstrukcja belek stropowych musi przenie obcienia istniejcej konstrukcji dachu wraz ze wszystkimi obcieniami klimatycznymi, konstrukcj podogi na strychu, podbicie z desek od spodu legarw (strop wykoczony z desek z konstrukcj podwieszenia nad naw gwn) oraz obcienia uytkowe zwizane z konserwacj i uytkowaniem strychu oraz obcienia montaowe.

W poddanej ocenie legary naley rozpatrywa: 1. belka konstrukcyjna legara nie uszkodzona (w caoci lub w odcinku) odczyci

powierzchniowo i zapobiegawczo zaimpregnowa przez kilkukrotne nanoszenie preparatu pdzlem w iloci wymaganej przez producenta,

2. w przypadku gdy konstrukcja legara spenia nadal wymagania konstrukcyjne a po obciosaniu posiada znaczne nierwnoci naley nadbi desk wyrwnujc powierzchni boczn belki,

3. jeeli legar uszkodzony jest na niewielkim odcinku swojej dugoci i nie spenienia wystarczajcej wytrzymaoci konstrukcyjnej w tym odcinku - wzmocni poprzez przybicie obustronne zakadki (nadbitki) z zakadem na drewno zdrowe,

4. jeeli legar jest uszkodzony na wikszej dugoci (powyej 30%) i nie spenienia wystarczajcej wytrzymaoci konstrukcyjnej- dooy obustronnie now belk konstrukcyjn na caej dugoci opart na cianach nonych z przytwierdzeniem do bokw istniejcej belki.

Wszystkie elementy naley dokadnie zaimpregnowa zarwno pozostawione jak i nowo wbudowywane. Naley bezwzgldnie usun pozostaoci kory take na istniejcych elementach.

Preparaty zalecane do wykonania impregnacji to np. Anti Insekt, Multi GS firmy Remmers, nanoszony pdzlem w iloci 300 ml/m2 rozwinitej powierzchni. Szybko dziaania od 8 do 16 tygodni. Pozostae rodki to np. Boramon, Hylotox.

Uyte materiay zostay podane przykadowo. Zastosowa naley rodki o parametrach rwnowanych. Przed zastosowaniem rodkw naley poda je do akceptacji autora ekspertyzy.

W kolejnych etapach eksploatacji, aby chroni budowl przed korozj biologiczna naley

j racjonalnie eksploatowa i konserwowa.

Systematycznie kontrolowa i powtarza zabiegi impregnacyjne.

Dokonywa okresowych kontroli sprawdzenia stanu technicznego elementw budynku

jednorocznych i picioletnich.

U w a g a: W przypadku powstania wtpliwoci czy niejasnoci naley zwrci si o pomoc do

autora niniejszego opracowania celem wyjanienia lub informacji. Ekspertyza jest wana 6 miesicy.

O p r a c o w a : mgr in. Marek Fijakowski

Nowy Scz, 17.09.2015 r.

15

2. ZACZNIKI.

1. Szic mykologiczny

2. wiadectwo Polskiego Stowarzyszenia Mykologw Budownictwa,

3. Uprawnienia budowlane.