ccna cisco kurs

of 1158 /1158
Računarski centar Univerziteta u Beogradu Module 1: Introduction to Networking CCNA Semester 1 Sadržaj poglavlja 1.1 Povezivanje na Internet 1.2 Mrežna matematika

Author: danijel-simic

Post on 14-Sep-2014

207 views

Category:

Documents


34 download

Embed Size (px)

TRANSCRIPT

CCNA Semester 1

Module 1: Introduction to Networking

Sadraj poglavlja1.1 Povezivanje na Internet 1.2 Mrena matematika

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 1: Introduction to Networking

1.1 InternetNajvea mrea za prenos podataka na svetu Povezivanje na Internet se sastoji iz tri dela:

fiziko povezivanje (npr. NIC, modem) logiko povezivanje (npr. TCP/IP skup protokola) aplikacije (npr. Web browser)

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 1: Introduction to Networking

1.1 Diskretne komponenteOtpornik Kondenzator Tranzistor Integrisano kolo (integrated circuit IC) LED dioda Konektor

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 1: Introduction to Networking

1.1 Podsistemi PC raunaraKuite (asija, chassis)

napajanje (power supply) mikroprocesor RAM i ROM memorija magistrala (bus) hard disk, flopi disk, CD ROM ISA, PCI, PCMCIARaunarski centar Univerziteta u Beogradu

Matina ploa (motherboard)

Ureaji za skladitenje

Slot za proirenja (expansion slot)

CCNA Semester 1

Module 1: Introduction to Networking

1.1 Ostale PC komponenteKartice za proirenje (expansion cards)

grafika kartica mrena kartica (network interface card NIC, LAN adapter) modemska kartica (tzv. interni modem) serijski paralelniRaunarski centar Univerziteta u Beogradu

Portovi

CCNA Semester 1

Module 1: Introduction to Networking

1.1 Mrena (LAN) kartica (adapter)tampana ploa koje se prikljuuje na slot za proirenja i omoguava pristup LAN mrei

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 1: Introduction to Networking

1.1 Faktori kod nabavke mrene karticeTip LAN mree:

Ethernet, Token Ring FDDI koaksijalni kabl UTP kabl optiki kabl beina konekcija (wireless) PCI ISA PCMCIARaunarski centar Univerziteta u Beogradu

Tip prenosnog medijuma:

Tip interfejsa prema magistrali raunara:

CCNA Semester 1

Module 1: Introduction to Networking

1.1 Komunikacija mrene kartice i raunaraMrena kartica komunicira sa PC sistemom na dva naina:

memorijski I/O prostor (I/O address) prekid (IRQ)

Drajver program koji omoguava vezu izmeu operativnog sistema i mrenog hardvera

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 1: Introduction to Networking

1.1 ModemUreaj koji omoguava prenos podataka preko standardne telefonske linije

konverzija digitalnog signala u analogni oblik (MOdulacija), i obrnuto (DEModulacija)

Prema prikljuivanju na raunar, modem moe biti:

interni (PCI, ISA) eksterni (PCMCIA, USB)Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 1: Introduction to Networking

1.1 Evolucija modemskog pristupa1960

povezivanje terminala na udaljeni raunar (300 bps) razmena poruka preko BBS sistema razmena fajlova (9600 bps) povezivanje na Internet brzinama do 56 kbps DSL servisiRaunarski centar Univerziteta u Beogradu

1970

1980

1990

2000

CCNA Semester 1

Module 1: Introduction to Networking

1.1 TCP/IP konfiguracijaSkup protokola za komunikaciju izmeu raunara Na svakom raunaru koji komunicira TCP/IP protokolom se konfigurie:

adresa (IP address) mrena maska (Subnet mask) Default gateway

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 1: Introduction to Networking

1.1 Provera TCP/IP protokolaProvera TCP/IP veze sa obavlja preko ping servisa Funkcionisanje ping servisa:

raunar alje request pakete prema odreditu prema, koje se kada dobije request paket odredite vraa reply paket

Ping servis verifikuje vezu izmeu dva hosta u oba smeraRaunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 1: Introduction to Networking

1.1 Primeri ping servisaping 127.0.0.1

adresa 127.0.0.1 predstavlja virtuelni interfejs na raunaru; ova komanda ispituje funkcionisanje TCP/IP protokola ispituje funkcionisanje NIC adaptera ispituje vezu do rutera koji povezuje lokalnu mreu sa ostatkom Interneta ispituje vezu do udaljenog raunara

ping

ping

ping

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 1: Introduction to Networking

1.1 Web browserAplikacija koja prikazuje stranicu opisanu HTML dokumentom Tipino funkcionisanje:

Web browser kontaktira Web server i alje zahtev Web server alje odgovor u vidu HTML stranice (putem HTTP protokola) Web browser prikazuje dobijenu stranicu

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 1: Introduction to Networking

1.1 Popularni Web browser-iNetscape Navigator

jedan od prvih Web browser-a zauzima malo mesta na disku integrisan sa ostalim Microsoft-ovim prozivodima zauzima dosta mesta na disku

Internet Explorer

Web browser-i najee omoguuju i druge Internet servise (e-mail, FTP, news...)Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 1: Introduction to Networking

1.1 Kancelarijske aplikacijePC raunari su prvenstveno za namenjeni za kancelarijske aplikacije:

tekst procesor (word processor) unakrsna izraunavanja (spreadsheet) baze podataka (database management) kreiranje prezentacija

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 1: Introduction to Networking

1.1 Koraci pri traenju greaka (troubleshooting)Definisati problem (Define the problem) Prikupiti injenice (Gather the facts) Razmotriti mogunosti (Consider the possibility) Napraviti plan (Create an action plan) Implementirati plan (Implement the plan) Posmatrati rezultate (Observe the results) Dokumentovati rezultate (Document the results)

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 1: Introduction to Networking

1.2 Dekadni brojni sistemBrojni sistem sa osnovom 10 10 cifara 0,1,2,3,4,5,6,7,8,9 Svaka pozicija cifre u broju ima teinu 10n Prilagoen ljudskom poimanju raunanja ali ne i za mainu

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 1: Introduction to Networking

1.2 Binarni brojni sistemBrojni sistem sa osnovom 2 2 cifre 0,1 Svaka pozicija cifre u broju ima teinu 2n, raunato u dekadnom brojnom sistemu Binarna cifra se naziva bit Binarni broj sa osam cifara se naziva bajt (oktet)Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 1: Introduction to Networking

1.2 Prevoenje iz binarnog u dekadni brojni sistemDirektni metod

saberemo teine (u dekadnom obliku) onih pozicija na kojima stoji cifra 1 krenemo od 1. cifre, mnoimo sa 2, dodajemo sledeu, i tako do poslednje cifre

Iterativni metod

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 1: Introduction to Networking

1.2 Prevoenje iz binarnog u dekadni brojni sistem - primerPrevesti broj 100100012 u decimalni oblik: 27 1 128 26 0 0 25 32 0 0 24 16 1 16 23 8 0 0 22 4 0 0 21 2 0 0 20 1 1 1 145

128 64

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 1: Introduction to Networking

1.2 Prevoenje iz dekadnog u binarni brojni sistemPodelimo broj u dekadnom obliku sa 2; zapiemo ostatak; rezultat ponovo podelimo i tako radimo sve dok rezultat ne bude 0 Ostaci pri deljenju napisani u obrnutom redosledu predstavljaju broj u binarnom obliku

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 1: Introduction to Networking

1.2 Prevoenje iz dekadnog u binarni brojni sistem primerPrevesti broj 14510 u binarni oblik: 145 72 72 1 1 36 0 0 36 18 0 0 18 9 0 1 9 4 1 0 4 2 0 0 2 1 0 0 1 0 1 1

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 1: Introduction to Networking

1.2 Prevoenje u 8-bitni binarni brojX := Y := 128 Ponavljamo 8 puta:

ako je X vei ili jednak od Y, upisujemo cifru 1; X := X-Y; ako je X manji od Y, upisujemo cifru 0 Y := Y/2

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 1: Introduction to Networking

1.2 Prevoenje u 8-bitni binarni broj primerPrevesti broj 14510 u binarni oblik: X Y 145 17 128 64 1 0 17 32 0 17 16 1 1 8 0 1 4 0 1 2 0 1 1 1

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 1: Introduction to Networking

1.2 Heksadekadni brojni sistemBroni sistem sa osnovom 16 16 cifara 0,1,2,3,4,5,6,8,7,9,A,B,C,D,E,F Svaka pozicija cifre u broju ima teinu 16n, raunato u dekadnom brojnom sistemu

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 1: Introduction to Networking

1.2 Prevoenje iz heksadekadnog u dekadni brojni sistem - primerPrevesti broj 1A6C16 u decimalni oblik: 163 1 162 10 161 160 16 6 1 12 12 6764

4096 256

4096 2560 96

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 1: Introduction to Networking

1.2 Prevoenje iz dekadnog u heksadekadni brojni sistem- primerPrevesti broj 710310 u heksadekadni oblik: 7103 443 443 15 1 27 11 B 27 1 11 B 1 0 1 F

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 1: Introduction to Networking

1.2 Logike operacije (1)Operacije koje se obavljaju nad varijablama u binarnom obliku (0 ili 1, true ili false) Mogu biti unarne (sa jednim operandom), i binarne (sa dva operanda)

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 1: Introduction to Networking

1.2 Logike operacije (2)Operacija NOT

unarna operacija vraa negaciju operanda npr. NOT(true)=false, NOT(false)=true binarna operacija vraa true samo ako su oba operanda true, u suprotnom vraa false npr. true AND false = false, true AND true = true binarna operacija vraa true ako je bar jedan operanada true, u suprotnom vraa false npr. true OR false = true, false OR false = false

Operacija AND

Operacija OR

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 1: Introduction to Networking

1.2 IP adresaVeliine 32 bita Sastoji se iz dva polja

identifikator mree (netid) identifikator hosta na mrei (hostid)

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 1: Introduction to Networking

1.2 Zapis IP adresaDotted-decimal format:

32 bita se razdvajaju u etiri grupe po osam bita i svaka grupa se predstavlja decimalnim brojem 10010011 01011011 00000100 00110110 = 147.91.4.54

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 1: Introduction to Networking

1.2 Mrena adresaMrena adresa je specijalna IP adresa u kojoj su svi bitovi u hostid polju 0 Predstavlja identifikator mree Primer:

ako je IP adresa 147.91.4.54 i hostid polje je veliine 8 bita, onda je mrena IP adresa 147.91.4.0

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 1: Introduction to Networking

1.2 Mrena maska (subnet mask)Posebna 32-bitna vrednost koja definie koji bitovi IP adrese pripadaju netid polju a koji hostid polju:

sadri 1-ice u bitovima koji sadre netid, a 0-e u bitovima koji sadre hostid

AND =

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 10: Routing Fundamentals and Subnets

Sadraj poglavlja10.1 Rutabilni protokoli 10.2 IP protokoli za rutiranje 10.3 Mehanizam podmreavanja

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 10: Routing Fundamentals and Subnets

10.1 Rutabilni protokoli (routable protocols)Protokoli pomou kojih mogu komunicirati raunari na razliitim fizikim mreama Primeri:

TCP/IP IPX/SPX AppleTalk

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 10: Routing Fundamentals and Subnets

10.1 Nerutabilni protokoli (nonroutable protocols)Protokoli pomou kojih mogu komunicirati samo raunari na istoj fizikoj mrei Primeri:

NetBEUI

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 10: Routing Fundamentals and Subnets

10.1 Connectionless sistem prenosa paketaSvaki paket se nezavisno alje prema odreditu:

paketi ne moraju ii istoj putanji paketi ne moraju stii po redosledu slanja

Odredite se prethodno ne obavetava o slanju paketaPacket-switched

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 10: Routing Fundamentals and Subnets

10.1 Connection-oriented sistem prenosa paketaSvi paketi se alju prema odreditu kroz unapred definisanu putanju:

svi paketi idu istom putanjom paketi stiu po redosledu slanja

Pre poetka slanja paketa uspostavlja se konekcija izmeu odredita i izvoritaCircuit-switched

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 10: Routing Fundamentals and Subnets

10.1 Format IP paketaVERS HLEN SERVICE TYPE FLAGS PROTOCOL TOTAL LENGTH FRAGMENT OFFSET HEADER CHECKSUM

IDENTIFICATION TIME TO LIVE

SOURCE IP ADDRESS DESTINATION IP ADDRESS IP OPTIONS DATA ... PADDING

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 10: Routing Fundamentals and Subnets

10.1 Polja IP paketa (1)Polje VERS specificira verziju IP protokola (4) HLEN specificira veliinu zaglavlja u 32-bitnim reima TOTAL LENGTH dalje ukupnu veliinu paketa u oktetima

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 10: Routing Fundamentals and Subnets

10.1 Polja IP paketa (2)Polje SERVICE TYPE

Bitovi 0-2 odreuju prioritet paketa Bitovi 3-6 odreuju eljeni tip servisa:Minimize delay Maximize throughput Maximize reliability Minimize monetary cost

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 10: Routing Fundamentals and Subnets

10.1 Polja IP paketa(3)Polje FLAGS govori da li je dozvoljeno fragmentovati paket (DF bit), odnosno da li je ovo poslednji fragment (MF bit)

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 10: Routing Fundamentals and Subnets

10.1 Polja IP paketa (4)Polje IDENTIFICATION slui za identifikaciju paketa i njegovih fragmenata Polje FRAGMENT OFFSET sadri poziciju tekueg fragmenta u originalnom paketu, raunatu u 64-bitnim segmentima

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 10: Routing Fundamentals and Subnets

10.1 Polja IP paketa (5)Polje TIME TO LIVE specificira koliko rutera paketa moe da proe (hop count) U prosleeni paket svaki ruter upisuje vrednost manju za 1 od vrednosti u primljenom paketu Svaki primljeni paket sa vrednou 0 u ovom polju se odbacuje

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 10: Routing Fundamentals and Subnets

10.1 Polja IP paketa (6)Polje PROTOCOL specificira protokol iji se PDU nalazi kao podatak paketaIdentifikator 1 4 6 17 41 89 Protokol Internet Control Message Protocol (ICMP) IP encapsulation Transmission control protocol (TCP) User datagram protocol (UDP) IP version 6 (IPv6) Open Shortest Path First (OSPF)

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 10: Routing Fundamentals and Subnets

10.1 Polja IP paketa (7)Polje HEADER CHECKSUM sadri vrednost pomou koje se proverava validnost zaglavlja Raunanje vrednosti polja: zaglavlje se podeli u 16-bitne rei, one se saberu i uzme komplement rezultata Ako se rezultat razlikuje od vrednosti polja primljenog paketa, paket se odbacuje

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 10: Routing Fundamentals and Subnets

10.1 Polja IP paketa (8)Polje SOURCE IP ADDRESS sadri IP adresu interfejsa preko koga je paket poslat Vrednost polja SOURCE IP ADDRESS ne mora biti tana ! Polje DESTINATION IP ADDRESS je IP adresa jednog od interfejsa odredita

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 10: Routing Fundamentals and Subnets

10.1 Polja IP paketa (9)Zaglavlje IP paketa moe imati dodatne informacije u obliku niza opcija Forme opcija:

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 10: Routing Fundamentals and Subnets

10.2 RuterUreaj koji prima pakete i prosleuje ih odreditu ili drugim ruterima Povezan na vie fizikih mrea; prikljuak na takvu mreu se naziva interfejs (interface) ili port

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 10: Routing Fundamentals and Subnets

10.2 Algoritam rada ruteraPrijem okvira Da CRC validan? Uporedi Destination IP adresu sa odreditima u tabeli rutiranja Ne Da Enkapsuliraj paket sa trailer-om Da Prosledi paket na interfejs za odredite

Odredina MAC adresa = MAC adresa rutera? Ne

Ukloni zaglavlje i trailer okvira

Pronaeno odredite?

Ne Ne Da li je paket namenjen ruteru? Postoji default ruta?

Enkapsuliraj paket sa zaglavljem

Odbaci okvir

Prosledi okvir Da Kraj Procesiraj paket Odbaci paket Poalji destination unreachable poruku Kraj Ne

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 10: Routing Fundamentals and Subnets

10.2 Ruteri i svievi - poreenje

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 10: Routing Fundamentals and Subnets

10.2 Tabela rutiranjaStruktura koja sadri kompletne podatke potrebne za rutiranje Svaki red tabele sadri podatke za jednu rutu:

Protokol rutiranja pomou koga je ruta dobijena (Protocol Type) Odredina mrea ili odredini host (Destination) i sledei hop (Next hop), ako je ruta indirektna Mreni interfejs (Outbound interface) Metrika rute (Routing metrics)Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 10: Routing Fundamentals and Subnets

10.2 Tipovi rutaStatike rute (predefinisane rute u tabeli rutiranja) Connected rute (rute prema direktno povezanim mreama) Dinamike rute (rute dobijene putem protokola za razmenu informacija za rutiranje)

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 10: Routing Fundamentals and Subnets

10.2 Tabela rutiranja: primer

Routing table for router G IP destination 20.0.0.0 30.0.0.0 10.0.0.0 IP next hop DIRECT DIRECT 20.0.0.5 Network interface B C B

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 10: Routing Fundamentals and Subnets

10.2 Protokoli rutiranja (routing protocolsProtokoli kojima ruteri meusobno razmenjuju informacije potrebne da bi odredili najbolju putanju do svakog odredita Primeri:

Routing Information Protocol (RIP) Interior Gateway Routing Protocol (IGRP) Enhanced Interior Gateway Routing Protocol (EIGRP) Open Shortest Path First (OSPF)Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 10: Routing Fundamentals and Subnets

10.2 Osobine protokola rutiranjaOptimizovanost Jednostavnost i manji overhead Robusnost i stabilnost Skalabilnost Brza konvergencija

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 10: Routing Fundamentals and Subnets

10.2 Tipovi protokola za rutiranjeDistance-vector Link-state Hybrid

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 10: Routing Fundamentals and Subnets

10.2 Pojam metrikeAlgoritam iza protokola rutiranja mora odrediti najbolju putanju prema odreditu Svaka putanja prema nekoj mrei se kvantifikuje podatkom zvani metrika U tabelu rutiranja se postavlja ruta sa najmanjom metrikom

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 10: Routing Fundamentals and Subnets

10.2 Mogui tipovi metrikePropusni opseg (bandwidth) Kanjenje (delay) Optereenje (load) Pozudanost (reliability) Broj rutera na putanji (hop count) Kanjenje na linku po IBM PC kloku (ticks) Administrativna vrednost (cost)Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 10: Routing Fundamentals and Subnets

10.2 Autonomni sistemSkup IP mrea pod jedinstvenom administrativnom organizacijom

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 10: Routing Fundamentals and Subnets

10.2 Podela protokola rutiranja prema mestu korienjaU okviru autonomnog sistema

RIP OSPF IGRP EIGRP BGP

Izmeu autonomnih sistema

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 10: Routing Fundamentals and Subnets

10.2 EGP i IGP protokoliES ES

AS 1ISIGP

IS

EGP

AS 3IS

AS 2

IS

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 10: Routing Fundamentals and Subnets

10.2 RIP ProtokolDistance vector protokol Najbolja putanja se odreuje prema broju rutera do odredita (hop count) Maksimalni hop count je 15 Na svakih 30 sekundi ruter alje svoju tabelu rutiranja kao broadcast

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 10: Routing Fundamentals and Subnets

10.2 IGRP protokolKreiran od strane Cisco Systems- proprietary protokol Distance vector protokol Najbolja putanja se odreuje prema nekoliko parametara:

propusni opseg (bandwidth) kanjenje (delay) optereenje (load) pouzdanost (reliability)

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 10: Routing Fundamentals and Subnets

10.2 OSPF protokolLink state protokol

svaki ruter poznaje kompletnu topologiju oblasti ne mogu se pojaviti petlje u rutiranju poruke se ne emituju periodino ve samo u sluaju promene na mrei

Najbolja putanja se odreuje prema propusnom opsegu linkova do odredita

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 10: Routing Fundamentals and Subnets

10.3 Podmreavanje (subnetting)Podela A/B/C klase i podeliti na manje blokove podmree zbog efiksnijeg podele adresa Uvodi se dodatni identifikator (subnetid) podmree, tako to se pozajmljuje odreen broj bitova od hostid polja

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 10: Routing Fundamentals and Subnets

10.3 Ogranienja kod pozajmljivanja bitovaSubnetid polje mora biti najmanje 2 bita Preostalo hostid polje mora biti najmanje 2 bita

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 10: Routing Fundamentals and Subnets

10.3 Mrena maska (subnet mask)32-bitna vrednost koja sadri 1-ice u bitovima koji sadre netid i subnetid, a 0-e u bitovima koji sadre hostid Notacija mrene maske

Dotted-decimal format /

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 10: Routing Fundamentals and Subnets

10.3 Mrene maske klasa A, B i CIP blok klase A ima podrazumevanu mrenu masku 255.0.0.0 IP blok klase B ima podrazumevanu mrenu masku 255.255.0.0 IP blok klase C ima podrazumevanu mrenu masku 255.255.255.0

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 10: Routing Fundamentals and Subnets

10.3 Korienje mrene maskeProblem: u procesu rutiranja, ruter mora da utvrdi da li IP adresa pripada odreenoj IP mrei Reenja:

bez podmrea: ruter implicitno rauna mrenu IP adresu i poredi sa zadatom IP mreom sa podmreama: ruter vri bitsku AND f-ju izmeu IP adrese i maske zadate IP mree i rezultat poredi sa zadatom IP mreom

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 10: Routing Fundamentals and Subnets

10.3 Kreiranje podmrea (subnetting)Zadatak: imamo zadatu mrenu IP adresu klase A, B ili C, i delimo je na podmree (subnets) Sve podmree imaju isti broj adresa

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 10: Routing Fundamentals and Subnets

10.3 Veliina podmrea (1)Veliina podmrea se rauna prema:

eljenom broju podmrea (definie minimalni broj bita subnetid polja) minimalnom broju raunara u podmrei (definie minimalni broj bita hostid polja)

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 10: Routing Fundamentals and Subnets

10.3 Veliina podmrea (2)Obratiti panju:

podmree imaju 2n IP adresa broj bita netid + broj bita subnetid + broj bita hostid = 32 prva (subnetid=00..0) i poslednja (subnetid=11..1) podmrea sa ne mogu koristiti prva (hostid=00..0) i poslednja (hostid =11..1) adresa iz IP mree se ne moe koristiti za dodeljivanje raunarimaRaunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 10: Routing Fundamentals and Subnets

10.3 Podmreavanje: primer (1)Zadatak: zadata je IP mrea klase B 156.78.0.0. Napraviti podmreavanje tako da postoji najmanje 20 podmrea, a da svaka moe da ima najmanje 1000 raunara

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 10: Routing Fundamentals and Subnets

10.3 Podmreavanje: primer (2)Klasa B netid ima 16 bita Najmanje 20 podmrea subnetid ima najmanje 5 bita

4 bita 14 podmrea 5 bita 30 podmrea 9 bita 510 raunara 10 bita 1022 raunara

Najmanje 1000 raunara hostid ima najmanje 10 bita

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 10: Routing Fundamentals and Subnets

10.3 Podmreavanje: primer (3)Ukupno: broj bita subnetid + broj bita hostid = 16 Dozvoljene kombinacije

#1: broj bita subnetid = 5, broj bita hostid = 11 #2: broj bita subnetid = 6, broj bita hostid = 10 mrena maska 255.255.248.0 (/21) ukupno 30 podmrea koje moemo koristiti ukupno 2046 korisnih IP adresa u svakoj IP mrei

Uzimamo varijantu #1

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 10: Routing Fundamentals and Subnets

10.3 Podmreavanje: primer (4)Prva IP podmrea po redosledu se ne moe koristiti

156.78.0.0 (subnetid=00000) 156.78.8.0 (subnetid=00001) 156.78.240.0 (subnetid=11110)

Prva IP podmrea koja se moe koristiti

Zadnja IP podmrea koja se moe koristiti

Poslednja IP podmrea po redosledu se ne moe koristiti

156.78.248.0 (subnetid=11111)

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 10: Routing Fundamentals and Subnets

10.3 Podmreavanje: primer (5)U prvoj IP korienoj IP podmrei (156.78.8.0)

Prva IP adresa po redosledu je adresa IP podmree i ne moe se dodeliti raunaru156.78.8.0 (hostid=00000000000)

Prva IP adresa koja se moe dodeliti raunaru je druga adresa po redosledu156.78.8.1(hostid=00000000001)

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 10: Routing Fundamentals and Subnets

10.3 Podmreavanje: primer (6)U poslednjoj korienoj IP podmrei (156.78.240.0)

Poslednja IP adresa koja se moe dodeliti raunaru je pretposlednja adresa po redosledu156.78.247.254 (hostid=11111111110)

Poslednja IP adresa po redosledu je broadcast adresa i ne moe se dodeliti raunaru156.78.247.255 (hostid= 11111111111)

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 11: TCP/IP Transport and Application Layer

Sadraj poglavlja11.1 TCP/IP transportni sloj 11.2 TCP/IP aplikacioni sloj

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 11: TCP/IP Transport and Application Layer

11.1 OSI Transportni sloj (1)Omoguava pozudan prenos informacija izmeu procesa na dva raunara Layer 4 PDU segment, user datagram

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 11: TCP/IP Transport and Application Layer

11.1 OSI Transportni sloj (2)Servisi transportnog sloja:

segmentacija podataka aplikacionog nivoa uspostavljanje end-to-end operacija transport segmenata od izvorinog do odredinog hosta kontrola toka pomou mehanizma klizajuih prozora (sliding windows) pouzdanost prenosa

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 11: TCP/IP Transport and Application Layer

11.1 TCP protokolProtokol transportnog nivoa TCP/IP modela koji omoguuje pouzdan prenos podataka Osobine

Prenosi se nestruktuiran kontinualan tok okteta (Unstructured stream transfer) Pouzdan prenos toka podataka (Reliability) Uspostavljanje konekcije pre transfera toka podataka (Connection-oriented) Kontrola toka podataka (Flow control) Prenos podataka u oba smera preko jedne konekcije (Full duplex connection)Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 11: TCP/IP Transport and Application Layer

11.1 PortPort je apstrakcija koja predstavlja taku izvorita ili odredita podataka na raunaru Sa gledita protokola transportnog nivoa, komunikacija se izvodi izmeu portova Identifikator porta je broj (svaki protokol transportnog sloja ima svoju numeraciju)

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 11: TCP/IP Transport and Application Layer

11.1 Procesi i portoviProces koristi jedan ili vie portova za prijem i/ili za slanje podataka Jedan port koristi jedan proces Jedan port moe komunicirati sa vie razliitih portova na razliitim mainama Serverske aplikacije koriste portove sa poznatim (well-known) brojem

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 11: TCP/IP Transport and Application Layer

11.1 Podele brojeva portovaBrojevi portova od 1 do 1023 su rezervisani za javne aplikacije (well-known ports) Brojevi portova od 1024 navie se dodeljuju dinamiki klijentskim procesima

pojedini portovi su odvojeni za aplikacije pojedinih proizvoaa

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 11: TCP/IP Transport and Application Layer

11.1 Prenos TCP segmenataTCP Header

TCP Data Area

IP Header

IP Data Area

Frame Header

Frame Data Area

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 11: TCP/IP Transport and Application Layer

11.1 TCP konekcijaTCP konekcija je veza izmeu dva porta na istim/razliitim hostovima Identifikator TCP konekcije je etvorka (izvorina IP adresa, izvorini TCP port, odredina IP adresa, odredini TCP port)

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 11: TCP/IP Transport and Application Layer

11.1 Uspostavljanje TCP konekcijeSite 1 Active OPEN Send SYN seq=x Receive SYN segment Send SYN seq=y, ACK x+1 Receive SYN + ACK Send ACK y+1 Site 2 Passive OPEN

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 11: TCP/IP Transport and Application Layer

11.1 Zatvaranje TCP konekcijeSite 1 Send FIN seq=x Receive FIN Send ACK x+1 Receive ACK (inform application) Send FIN seq=y Receive FIN + ACK Send ACK y+1 Receive ACKRaunarski centar Univerziteta u Beogradu

Site 2

CCNA Semester 1

Module 11: TCP/IP Transport and Application Layer

11.1 Metod Sliding windows (1)Obezbeuje pouzdan prenos i kontrolu toka Prozor je deo podataka koje poiljalac moe da poalje bez dobijanja potvrde o njihovom prijemu Promenom veliine prozora ostvaruje se kontrola toka

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 11: TCP/IP Transport and Application Layer

11.2 Metod Sliding windows (2)Poiljalac (Sender):

deli tok u segmente alje odreen broj segmenata (tekui prozor), i startuje tajmer kada dobije ACK alje segmente iz sledeeg prozora ako istekne tajmer alju se segmenti ponovo alje ACK kada primi sve segmente iz prozoraRaunarski centar Univerziteta u Beogradu

Primalac (Receiver):

CCNA Semester 1

Module 11: TCP/IP Transport and Application Layer

11.1 Metod Sliding windows (3)Svaki bajt u toku ima svoj broj sekvence (sequence number) Segmenti koji se alju i ACK-ovi koji se primaju nose broj sekvence koji se alje odnosno potvruje Veliina prozora se menja u toku transfera svaki ACK nosi novu veliinu prozora

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 11: TCP/IP Transport and Application Layer

11.1 Format TCP segmentaSOURCE PORT DESTINATION PORT

SEQUENCE NUMBER ACKNOWLEDGEMENT NUMBER HLEN CODE BITS CHECKSUM OPTIONS (IF ANY) DATA ... WINDOW URGENT POINTER PADDING

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 11: TCP/IP Transport and Application Layer

11.1 Polja TCP segmenta (1)Polje DESTINATION PORT specificira broj odredinog porta Polje SOURCE PORT specificira broj izvorinog porta

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 11: TCP/IP Transport and Application Layer

11.1 Polja TCP segmenta (2)Polje SEQUENCE NUMBER identifikuje poziciju segmenta u toku podataka koji alje izvor ovog segmenta Polje ACKNOWLEDGEMENT NUMBER identifikuje poziciju u toku podataka od koje izvor ovog segmenta oekuje da primi podatke, tj. govori do koje pozicije su primljeni podaci

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 11: TCP/IP Transport and Application Layer

11.1 Polja TCP segmenta (3)Bitovi u polju CODE BITS Bit URG ACK PSH RST SYN FIN Znaenje Polje URGENT POINTER je validno Polje ACKNOWLEDGMENT NUMBER je validno Segment zahteva push Resetuj konekciju Sinhronizuj brojeve sekvence Poslednji segment u sekvenci za slanje

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 11: TCP/IP Transport and Application Layer

11.1 Polja TCP segmenta (4)Polje WINDOW specificira broj bajtova poev od vrednosti polja ACKNOWLEDGMENT NUMBER koje poiljalac ovog segmenta prihvata da primi Polje HEADER CHECKSUM je isto kao kao istoimeno polje u zaglavlju UDP datagrama

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 11: TCP/IP Transport and Application Layer

11.1 Polja TCP segmenta (5)Vrednost polja URGENT POINTER oznaava poziciju kraja urgentih podataka, tj. podataka koji se trebaju predati aplikaciji odmah, bez obzira na njihovu poziciju u toku Poetak urgentnih podataka je polje SEQUENCE NUMBER tog segmenta Validno samo ako je setovan bit URG

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 11: TCP/IP Transport and Application Layer

11.1 Well-known TCP portoviPort 20 21 23 25 53 80 110 Servis File Transfer Protocol (FTP) File Transfer Protocol (FTP) Telnet Simple Mail Transport Protocol (SMTP) Domain Name Server (DNS) Hypertext Transfer Protocol (HTTP) Post Office Protocol v3 (POP3)

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 11: TCP/IP Transport and Application Layer

11.1 UDP protokolProtokol transportnog nivoa koji omoguuje jednostavnu komunikaciju izmeu procesa Osobine iste kao kod IP sloja (Unreliability, Connectionless)

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 11: TCP/IP Transport and Application Layer

11.1 Prenos UDP datagramaUDP Header UDP Data Area

IP Header

IP Data Area

Frame Header

Frame Data Area

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 11: TCP/IP Transport and Application Layer

11.1 Format UDP datagrama

UDP SOURCE PORT UDP MESSAGE LENGTH DATA ...

UDP DESTINATION PORT UDP CHECKSUM

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 11: TCP/IP Transport and Application Layer

11.1 Polja UDP datagrama (1)Polje DESTINATION PORT specificira broj odredinog porta Polje SOURCE PORT specificira izvorini port; potreban je samo ako se alje odgovor Polje MESSAGE LENGTH specificira ukupnu duinu UDP datagrama

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 11: TCP/IP Transport and Application Layer

11.1 Polja UDP datagrama (2)Polje HEADER CHECKSUM sadri vrednost pomou koje se proverava validnost UDP datagrama Raunanje vrednosti polja: datagram+pseudo zaglavlje se podeli u 16-bitne rei, one se saberu i uzme se komplement rezultata; ako je rezultat 0x0000 upise se 0xFFFF Ako je vrednost polja HEADER CHECKSUM dobijenog datagrama 0, ne uzima se u obzirRaunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 11: TCP/IP Transport and Application Layer

11.1 Well-known UDP portovi

Port 53 69 111 123 161 162

Servis Domain Name Server (DNS) Trivial File Transfer Protocol (TFTP) Remote Procedure Call (RPC) Network Time Protocol (NTP) Simple Network Management Protocol (SNMP) monitor Simple Network Management Protocol traps

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 11: TCP/IP Transport and Application Layer

11.2 Domain Name System DNS (1)Sistem za distribuirano prevoenje imena u IP adrese i obratno Imena su podeljena u domene:

=. =... ....Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

Domeni su hijerarhijski organizovani:

CCNA Semester 1

Module 11: TCP/IP Transport and Application Layer

11.2 Domain Name System DNS (2)DNS klijent alje serveru zahteve (npr. za razreenje imena) DNS server:

kontaktira sve druge potrebne servere da bi razreio zahtev uva imena iz odreene zone

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 11: TCP/IP Transport and Application Layer

11.2 Top-level domeni.COM .ORG .EDU .NET .GOV .INT ISO 3166 kodovi zemaljaRaunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 11: TCP/IP Transport and Application Layer

11.2 Funkcionisanje DNS sistemaResolve www.nba.com Ask for nameserver for Resolve domain nba.com www.nba.com Ask for nameserver for com domain

Server for com domain

Internet InternetRoot ServerRaunarski centar Univerziteta u Beogradu

Server for nba.com domain

CCNA Semester 1

Module 11: TCP/IP Transport and Application Layer

11.2 File Transfer Protocol - FTP (1)Protokol koji omoguava razmenu fajlova izmeu dva raunara

slanje fajlova na udaljeni raunar (upload) prenos fajlova sa udaljenog raunara (download) raunar kome se pristupa sadri FTP server raunar sa koga se pristupa sadri klijentsku FTP aplikacijuRaunarski centar Univerziteta u Beogradu

Klijent-server aplikacija

CCNA Semester 1

Module 11: TCP/IP Transport and Application Layer

11.2 File Transfer Protocol - FTP (2)Pre razmene fajlova potrebna je autentifikacija korisnikim imenom i lozinkom

Anonymous FTP: username=anonymous, password=

Fajlovi se mogu prebacivati u tekstualnom ili binarnom obliku

otvara se posebna TCP konekcija sa prenos fajla

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 11: TCP/IP Transport and Application Layer

11.2 Trivial File Transfer Protocol TFTPJednostavan protokol za prenos fajlova:

nema autentifikacije nema direktorijuma koristi UDP

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 11: TCP/IP Transport and Application Layer

11.2 Hypertext Transfer Protocol HTTP (1)Protokol koji implementira WWW servis prenosa hiperteksta Klijent-server aplikacija

klijentski raunar koristi Web browser server sadri Web stranice u HTML formatu koje prenosi klijentu HTTP protokolom

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 11: TCP/IP Transport and Application Layer

11.2 Hypertext Transfer Protocol HTTP (2)HTML je tekstualni format koji opisuje sadraj stranica hiperteksta Hiperlink je deo hiperteksta koji referencira drugu stranicu ili neki drugi objekat (npr. binarni fajl) Svaka stranica se identifikuje putem URL-a

://// http://www.rcub.bg.ac.yu/cnap/Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 11: TCP/IP Transport and Application Layer

11.2 Simple Mail Transfer Protocol SMTPSMTP protokol slui za slanje e-mail poruka:

od klijenta do mail servera izmeu mail servera

Za transfer e-mail prouka sa mail servera na klijent koriste se drugi protokoli (POP3, IMAP)

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 11: TCP/IP Transport and Application Layer

11.2 Simple Network Management Protocol SNMP (1)Protokol za nadgledanje i upravljanje ureaja:

ruteri serveri svievi

Definie se standardni skup podataka za nadgledanje odreenog tipa ureaja (Management Information Base MIB)

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 11: TCP/IP Transport and Application Layer

11.2 Simple Network Management Protocol SNMP (2)Komponente SNMP arhitekture:

Stanica za upravljanje (Network Management Station) Ureaj kojim se upravlja (Management Device) Agent za upravljanje (Agent)

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 11: TCP/IP Transport and Application Layer

11.2 Simple Network Management Protocol SNMP (2)

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 11: TCP/IP Transport and Application Layer

11.2 TelnetProtokol koji omoguava da se raunaru pristupi sa udaljenog mesta Klijent-server aplikacija

raunar kome se pristupa sadri Telnet server raunar sa koga se pristupa sadri klijentsku Telnet aplikaciju klijentska aplikacija alje komande serverskom procesu u ASCII formatu serverski proces izvrava komande i vraa njihov rezultat

Funkcionisanje

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 2: Networking Fundamentals

Sadraj poglavlja2.1 Mrena terminologija 2.2 Propusni opseg 2.3 Mreni modeli

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 2: Networking Fundamentals

2.1 Raunarske mree (data networks)Mree koje meusobno povezuje raunare i omoguavaju prenos podataka

lokalna mrea (Local Area Network LAN) pokriva podruje jedne zgrade ili kampusa WAN (Wide Area Network) povezuje lokalne mree

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 2: Networking Fundamentals

2.1 Podela mrea za prenos podataka prema fizikoj veliini

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 2: Networking Fundamentals

2.1 Ureaji u raunarskoj mreiMreni ureaji (network devices) Terminalni (krajnji) ureaji (end-user devices)

raunari printeri itd.

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 2: Networking Fundamentals

2.1 Mreni ureaji (1)Ripiter (repeater) Hab (hub) Brid (bridge) Svi (switch) Ruter (router)

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 2: Networking Fundamentals

2.1 Mreni ureaji (2)

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 2: Networking Fundamentals

2.1 Mrene topologijeFizika topologija (topologija povezivanja mrenih komponenti)

magistrala, zvezda, proirena zvezda, prsten, hijerarhijska, me

Logika topologija (topologija meusobnog komuniciranja ureaja)

broadcast token passingRaunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 2: Networking Fundamentals

2.1 Fizike mrene topologije

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 2: Networking Fundamentals

2.1 LAN mreePokrivaju ogranien prostor (tipino do 10km) Omoguavaju ureajima neprekidnu vezu na mreu Omoguavaju vezu relativno velikih protoka Tipino u vlasnitvu jedne institucije, koja je i administrira

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 2: Networking Fundamentals

2.1 WAN mreePokrivaju praktino neogranien prostor (minimum na nivou regije ili drave) WAN mrea moe omoguiti ureajima neprekidnu vezu, tako i vezu koja se uspostavlja po potrebi Tipini protoci kroz WAN mreu su mnogo manji nego kod lokalnih mrea Tipino u vlasnitvu kompanije (service provider) koja se bavi iznajmljivanjem razliitih servisa korisnicima

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 2: Networking Fundamentals

2.1 MAN (Metropolitan Area Network) mreePokrivaju prostor na nivou grada ili gradskog podruja Slui za povezivanje lokalnih mrea sa veim propusnim opsegom nego u WAN mreama

optiki kablovi beina veza

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 2: Networking Fundamentals

2.1 SAN (Storage Area Network) mreePosebna mrea koja povezuje servere i diskove za smetanje podataka Osobine:

visoke performanse (npr. za istovremeni pristup dva i vie servera disku) dostupnost proirivost

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 2: Networking Fundamentals

2.1 Virtuelne privatne mree (Virtual Private Networks VPN)Implementacija privatne mree preko javne mree (npr. Internet) Tipovi VPN:

Pristupni VPN (Access VPN) Intranet VPN (Intranet VPN) Extranet VPN (Extranet VPN)

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 2: Networking Fundamentals

2.1 Intranet i Ekstranet (1)Interna mrea organizacije, na kojoj se nalaze serveri koji ne treba da budu dostupni spolja Ekstranet predstavlja mreu partnerske organizacije koja treba da ima pristup internim resursima

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 2: Networking Fundamentals

2.1 Intranet i Ekstranet (2)

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 2: Networking Fundamentals

2.2 Pojam propusnog opsega (bandwidth)Digitalni propusni opseg je maksimalna koliina informacija koja u jedinici vremena moe da proe kroz komunikacioni kanal Ne meati sa analognim propusnim opsegom! Analogije

broj kola koja prou putem u jedinici vremena (~broj kolovoznih traka) koliina vode koja kroz vodovodnu cev proe u jedicini vremena (~prenik cevi)Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 2: Networking Fundamentals

2.2 Jedinice za merenje propusnog opsegaJedinica Bita u sekundi Kilobita u sekundi Megabita u sekundi Gigabita u sekundi Skraenica bps kbps Mbps Gbps Mera 1 bit u sekundi 1 kbps = 1000 bps 1 Mbps = 1000 kbps 1 Gbps = 1000 Mbps

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 2: Networking Fundamentals

2.2 Osobine propusnog opsegaPropusni opseg..

... je konaan! ... kota! ... najvie utie na performanse mree! ... nikada nije dovoljno velik!

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 2: Networking Fundamentals

2.2 Propusni opseg medijuma u LAN mreama (1)Medijum (Tehnologija) 50 Ohm koaksijalni kabl (Eternet 10BASE5) 50 Ohm koaksijalni kabl (Eternet 10BASE2) UTP kabl kategorije 5 (Eternet 10BASE-T) UTP kabl kategorije 5 (Eternet 100BASE-TX) Propusni opseg 10 Mbps 10 Mbps 10 Mbps 10 Mbps Maks. duina medijuma 500 m 185 m 100 m 100 m

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 2: Networking Fundamentals

2.2 Propusni opseg medijuma u LAN mreama (2)Medijum (Tehnologija) 62.5/125 multimodni optiki kabl (Eternet 100BASE-FX) 62.5/125 multimodni optiki kabl (Eternet 1000BASE-SX) 50/125 multimodni optiki kabl (Eternet 1000BASE-SX) 9/125 monomodni optiki kabl (Eternet 100BASE-FX) Propusni opseg 100 Mbps 1 Gbps 1 Gbps 1 Gbps Maks. duina medijuma 2000 m 220 m 250 m 5000 m

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 2: Networking Fundamentals

2.2 Propusni opseg WAN servisaWAN servis Modem DSL ISDN Frame Relay T1/E1 T3/E3 STM-1/OC-3 SMT-4/OC-12 SMT-16/OC-48 Propusni opseg 56 kbps (0.056 Mbps) 128 kbps (0.128 Mbps) 6.1 Mbps 128 kbps (0.128 Mbps) 56 kbps (0.056 Mbps) - 34.368 Mbps 1.544 Mbps/2.048 Mbps 44.736 Mbps/34.368 Mbps 155.52 Mbps 622.08 Mbps 2.488 Gbps

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 2: Networking Fundamentals

2.2 Pojam protoka (throughput)Protok predstavlja koliinu informacija koja proe kroz mreu u jedinici vremena u realnim uslovima Protok je uvek manji od propusnog opsega

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 2: Networking Fundamentals

2.2 Raunanje vremena za prenos informacijaT teorijsko = S / BW T praktino = S / P S duina informacija u bitovima BW propusni opseg P - protok

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 2: Networking Fundamentals

2.3 OSI referentni modelOSI = Open System Interconnection Kreiran od strane ISO (International Standard Organization) Objavljen 1982. godine

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 2: Networking Fundamentals

2.3 Osnove OSI modelaOSI model se sastoji od slojeva (layer) Svaki sloj vri odreenu funkciju za sloj vieg nivoa, koristei usluge sloja nieg nivoa

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 2: Networking Fundamentals

2.3 Prednosti slojevitog modelaPristupanije uenje procesa komunikacije Standardizacija mrenih protokola Interoperabilnost razliitog hardvera i softvera Promena u jednom sloju ne utie obavezno na druge slojeve Jednostavnija implementacija

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 2: Networking Fundamentals

2.3 Slojevi OSI modela

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 2: Networking Fundamentals

2.3 Fiziki slojZadatak: obezbediti mogunost prenosa bit po bit do drugog sistema na istom medijumu

Layer 1: signals, media

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 2: Networking Fundamentals

2.3 Sloj veze podatakaZadatak: obezbediti mogunost prenosa grupe podataka do drugog sistema na istom fizikom medijumu (ili istoj fizikoj mrei) PDU sloja veza podataka: okvir (frame)

Layer 2: media access control

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 2: Networking Fundamentals

2.3 Mreni slojZadatak: obezbediti mogunost prenosa grupe podataka do drugog sistema na drugom medijumu (ili drugoj fizikoj mrei) PDU mrenog sloja: paket

Layer 3: routing, path selection

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 2: Networking Fundamentals

2.3 Transportni slojZadatak: obezbediti da se podaci pouzdano (uz kontrolu toka) prenesu do drugog sistema PDU transportnog sloja: segment

Layer 4: reliability, flow control

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 2: Networking Fundamentals

2.3 Sloj sesijeZadatak: uspostavlja i raskida sesije za prenos podataka izmeu aplikacija

Layer 5: dialogs, conversations

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 2: Networking Fundamentals

2.3 Prezentacioni slojZadatak: obezbediti da podaci koji se prenose budu u formatu koja e druga aplikacija prepoznati

Layer 6: data format, data syntax

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 2: Networking Fundamentals

2.3 Aplikativni slojZadatak: preneti grupu podataka od jedne aplikacije na jednom sistemu, do druge aplikacije na drugom sistemu Najblii korisniku ne obezbeuje usluge drugom sloju, ve aplikacijamaLayer 7: browsers

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 2: Networking Fundamentals

2.3 Pojam PDUPDU (Protocol Data Unit) je grupa informacija koju prenose protokoli n-tog sloja PDU se sastoji iz:

zaglavlja (header) kontrolne informacije podataka (data, payload) tipino PDU vieg sloja trejlera (trailer) kontrolne informacije

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 2: Networking Fundamentals

2.3 PDU na OSI slojevima

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 2: Networking Fundamentals

2.3 Slojevi TCP/IP modela

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 2: Networking Fundamentals

2.3 TCP/IP skup protokola

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 2: Networking Fundamentals

2.3 Odnos OSI slojeva i TCP/IP slojeva

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 2: Networking Fundamentals

2.3 Pojam enkapsulacije

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 3: Networking Media

Sadraj poglavlja3.1 Bakarni medijumi 3.2 Optiki medijumi 3.3 Beini medijumi

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 3: Networking Media

3.1 Borov model atomaAtom se sastoji od jezgra (protoni + neutroni) i elektrona koji krue oko njega

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 3: Networking Media

3.1 Statiki elektricitetElektroni koji ne krue oko jezgra (slobodni elektroni) ine tzv. statiki elektricitet Poto ne postoji sila koja bi ih pomerala, slobodni elektroni se ne kreu

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 3: Networking Media

3.1 Vrste materijala u odnosu na provoenje elektronaProvodnici

bakar (Cu), zlato (Au), srebro (Ag) silicijum (Si), galijum (Ga) plastika, guma, vazduh, papir, staklo

Poluprovodnici

Izolatori

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 3: Networking Media

3.1 Pojam elektrinog naponaRazlika elektrinog potencijala izmeu dve take Oznaka: U Jedinica: Volt [V]

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 3: Networking Media

3.1 Pojam elektrinog otporaMera spreavanja prolaska slobodnih elektrona kroz supstancu Oznaka: R Jedinica: Om []l R = ----S

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 3: Networking Media

3.1 Pojam elektrine strujeKoliina naelektrisanja koja proe kroz provodnik u jedinici vremena Oznaka: I Jedinica: Amper [A]Q I = ----t

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 3: Networking Media

3.1 Napon i struja u vremenuJednosmerna struja (Direct Current, DC) Naizmenina struja (Alternating Current, AC)

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 3: Networking Media

3.1 Omov zakonJednosmerna struja

napon izmeu dve take je jednak proizvodu struje i otpora izmeu tih taaka U=R*I

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 3: Networking Media

3.1 Elektrino kolo (1)Elektrino kolo se sastoji od:

izvora napajanja (source, battery) zatvorenog provodnog puta (path) optereenja (load)

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 3: Networking Media

3.1 Elektrino kolo (2)

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 3: Networking Media

3.1 Koaksijalni kabl (1)

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 3: Networking Media

3.1 Koaksijalni kabl (2)Spoljni provodnik Izolator Unutranji provodnik Omota

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 3: Networking Media

3.1 Koaksijalni kabl (4)Prednosti

vea maksimalna duina medijuma (185m odnosno 500m za 10BASE5 odnosno 10BASE2) tei i skuplji za instalaciju loe terminiranje kablova moe imati velikog uticaja na smetnje

Mane

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 3: Networking Media

3.1 FTP (ScTP) kablUpredena parica Omota Aluminijumska folija + upletena provodna mrea (S-FTP kabl)

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 3: Networking Media

3.1 STP kablUpredena parica Aluminijumska folija Omota Aluminijumska folija + upletena provodna mrea

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 3: Networking Media

3.1 STP i ScTP prednosti i manePrednosti

manja osetljivost, na EMI, RFI i presluavanje (STP) vea teina i prenik kabla osetljiv na nekvalitetno terminiranje

Mane

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 3: Networking Media

3.1 UTP kabl (1)Upredena parica Omota

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 3: Networking Media

3.1 UTP kabl (2)Prednosti

cena lakoa instalacije nain terminacije najpodloniji smetnjama od svih LAN medijuma najmanja maksimalna duina (100m)

Mane

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 3: Networking Media

3.1 Terminiranje UTP kablovaKabl se terminira:

RJ-45 konektorom RJ-45 utinicom

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 3: Networking Media

3.1 Rasporedi pinova na RJ-45 konektoru (1)Straight-through

1-1, 2-2 .... 7-7, 8-8 slui za povezivanje raunara sa habom/sviem 1-3, 2-6, 3-1, 6-2 slui za povezivanje dva svia 1-8, 2-7 .... 7-2, 8-1 slui za povezivanje raunara na konzolni port ureaja

Cross-over

Rollover

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 3: Networking Media

3.1 Rasporedi pinova na RJ-45 konektoru (2)

Straight-through

Crossover

Rollover

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 3: Networking Media

3.2 Elektromagnetski talasKretanjem naelektrisanja emituju se elektromagnetski (EM) talasi Najvanija osobina EM talasa je talasna duina (wavelength)

sporije kretanje naelektrisanja vea talasna duina

EM talasi u vakuumu putuju brzinom svetlosti ( 300.000 km/s)Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 3: Networking Media

3.2 Elektromagnetski spektarEM talasi sa talasnom duinom od 400 nm (ljubiasta) do 700 nm (crvena) predstavljaju vidljivu svetlost

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 3: Networking Media

3.2 Model svetlosnih zrakaEM talasi se prostiru pravolinijski, od izvora u svim pravcima, ali razliitom brzinom u razliitim sredinama Kada incidentni zrak naie na drugu sredinu, formirae se dva zraka:

reflektovani zrak, koji se odbija od druge sredine refraktovani zrak, koji ulazi u drugu sredinu ali sa promenjenim pravcemRaunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 3: Networking Media

3.2 Indeks refrakcijeUgao savijanja refraktovanog zraka zavisi od odnosa brzina prostiranja dve sredine

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 3: Networking Media

3.2 RefleksijaUgao reflektovanog zraka prema normali na povrinu je isti kao ugao incidentnog zraka

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 3: Networking Media

3.2 RefrakcijaAko refraktovani zrak ulazi u sredinu sa manjim indeksom refrakcije (npr. staklo vazduh), ugao refraktovanog zraka prema normali na povrinu je vei od ugla incidentnog zraka

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 3: Networking Media

3.2 Optiko vlakno (1)Vlakno napravljeno od materijala koje provodi svetlost Svi zraci svetlosti generisani na jednom kraju treba da stignu na drugi kraj ne treba da ima refrakcije Reenje: vlakno se sastoji iz dva dela:

unutranji deo (core) koji provodi svetlost spoljanji deo (cladding) od koga se svetlost odbijaRaunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 3: Networking Media

3.2 Optiko vlakno (2)Reenje:

core ima vei indeks refrakcije od cladding-a ugao pod kojim padaju incidentni zraci je vei od kritinog ugla opseg uglova incidentnih zraka za koje se postie totalna refleksija (numerical aperture) modovi tj. putanje kojima putuju zraci

Totalna refleksija zavisi od dva faktora:

Efekat koji se postie je totalna interna refleksija

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 3: Networking Media

3.2 Optiko vlakno (3)

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 3: Networking Media

3.2 Multimodno optiko vlaknoVeliina core-a (50 ili 62.5 m) omoguava da svetlost putuje po vie putanja (modova)

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 3: Networking Media

3.2 Monomodno optiko vlaknoVeliina core-a (8-10 m) omoguava da svetlost putuje samo jednoj putanji (modu)

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 3: Networking Media

3.2 Optiki kablKabl koji sadri jedno ili vie optikih vlakana

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 3: Networking Media

3.2 Delovi optikog kabla (1)Core

vlakno od silicijuma koje provodi EM talas konstruisano je tako da se indeks refrakcije postepeno poveava prema cladding-u tako da ima to manje odbijanja (graded-index fiber) omota od silicijuma sa manjim indeksom refrakcije nego core tipini prenik je 125 mRaunarski centar Univerziteta u Beogradu

Cladding

CCNA Semester 1

Module 3: Networking Media

3.2 Delovi optikog kabla (2)Buffer

omota koji uva core i cladding dva naina konstrukcije:tight-buffered loose-tube

Strength Material

omota od Kevlara koji uva kabl od istezanja spoljni omotaRaunarski centar Univerziteta u Beogradu

Jacket

CCNA Semester 1

Module 3: Networking Media

3.2 Optiki predajniciMultimodna vlakna (850 nm i 1310 nm):

Infrared Light Emitting Diodes (LEDs) Vertical Cavity Surface Emitting Lasers (VCSELs) infracrveni laser

Monomodna vlakna (1310 nm i 1550 nm):

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 3: Networking Media

3.2 Optiki prijemniciElement koji proizvodi elektrini impuls kada detektuje svetlost PIN fotodioda

po detekciji svetlosti generie struju za predefinisani napon

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 3: Networking Media

3.2 Optiki konektoriSC (Subscriber Connector) ST (Straight Tip)

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 3: Networking Media

3.2 Prenos signala kroz optika vlakanaOptiki kabl nije podloan nekim smetnjama koje se javljaju kod bakarnih kablova:

nema uticaja EMI nema presluavanja

Jacket i buffer spreavaju spoljanju svetlost da ue u core Ipak, postoje odreeni problemi pri prenosu signala:

slabljenje disperzija

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 3: Networking Media

3.2 SlabljenjeUzroci:

rasejanje zbog mikroskopskih neuniformnosti vlakna (scattering) apsorbcija signala na neistoama u vlaknima neravna core-cladding granica

Dodatno slabljenje moe biti izazvano loom instalacijom:

prekomernim vuenjem ili savijanjem kablaRaunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 3: Networking Media

3.2 DisperzijaHromatska disperzija utie da talasi razliitih talasnih duina kroz isti materijal putuju sa razliitim brzinama:

poto svaki izvor svetlosti generie vie talasnih duina onda se puls svetlosti rairi u vremenu problem i kod multimodnih i kod monodnih vlakana

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 3: Networking Media

3.2 Instalacija optikih kablovaProvlaenje kablova Seenje (cut) i poliranje (polish) krajeva kabla Postavljanje konektora Zatita konektora od prljavtine

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 3: Networking Media

3.2 Problemi u instalaciji optikih konektora

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 3: Networking Media

3.3 Standardi beinih LAN-ova (1)IEEE 802.11

Direct Sequence Spread Spectrum (DSSS) tehnologija 1 i 2 Mbps 2.4 GHz DSSS i Frequency Hopping Spread Spectrum (FHSS) tehnologija 1, 2, 5.5 i 11 Mbps kompatibilan sa 802.11 2.4 GHz

IEEE 802.11b (Wi-Fi)

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 3: Networking Media

3.3 Standardi beinih LAN-ova (2)IEEE 802.11a

do 54 Mbps 5 GHz Othogonal Frequency Division Multiplexing (OFDM) tehnologija do 54 Mbps kompatibilan sa 802.11bRaunarski centar Univerziteta u Beogradu

IEEE 802.11g

CCNA Semester 1

Module 3: Networking Media

3.3 Tipovi beinih LAN mrea (Wireless LAN -WLAN)Ad-hoc

mrea koju formiraju sami terminalni ureaji sa beinim NIC karticama mrea gde postoji centralni ureaj (access point-AP) koji komunicira sa svakim terminalnim ureajem

Infrastructure

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 3: Networking Media

3.3 Access point (AP)Prostor pokrivanja jednog AP se naziva elija (poluprenik od 91.44 to 152.4 metara) elije AP-ova se mogu preklapati Kada se klijent startuje on pokuava da se pridrui (associate) AP-u na dva naina:

alju se probni paketi sa eljenim SSID-om sve dok neki AP ne odgovori pozitivno (aktivno skaniranje) eka se beacon paket (koji alje AP) sa eljenim SSID-om (pasivno skaniranje)Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 3: Networking Media

3.3 Tipovi WLAN frejmova

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 3: Networking Media

3.3 Pristup medijumuPoto je u pitanju deljeni medijum, postoji problem kolizija koristi se Carrier Sense Multiple Access/Collision Avoidance (CSMA/CA) Svaki poslati frejm se potvruje, to moe odneti i do 50% propusnog opsega! Adaptive Rate Selection (ARS) omoguuje automatsko smanjivanje brzine u sluaju degradacije signala zbog daljine ili interferencije

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 3: Networking Media

3.3 WLAN autentifikacijaMetodi autentifikacije:

openzahteva poklapanje SSID AP-a i klijenta

sharedkoristi Wireless Equivalency Protocol (WEP) zahteva poklapanje WEP kljueva na AP-u i klijentu

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 3: Networking Media

3.3 Tipovi autentifikacije i pridruivanja (asocijacije)Neautentifikovan i nepridruen Autentifikovan i nepridruen Autentifikovan i pridruen

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 3: Networking Media

3.3 ModulacijaModulacija je proces promene noseeg (carrier) signala pomou signala koji se prenosi Tipovi modulacije:

amplitudska modulacija (AM) frekventna modulacija (FM) fazna modulacija (PM)

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 4: Cable Testing

Sadraj poglavlja4.1 Frekvencijski-bazirano testiranje kablova 4.2 Signal i um

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 4: Cable Testing

4.1 TalasOsobine:

amplituda perioda frekvencija

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 4: Cable Testing

4.1 Sinusoidni talas

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 4: Cable Testing

4.1 etvrtasti talas

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 4: Cable Testing

4.1 Logaritamska funkcijaax = b x = loga = b

102 = 100 log10 100 = 2 25 = 32 log2 32 = 5 log log10 ln loge

Skraenice:

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 4: Cable Testing

4.1 DecibelMera slabljenja elektrinih veliina Formula za napon (EM talasi kroz bakarni medijum):

aV = 20 log10 (Vfinal / Vref) [dB]

Formula za snagu (svetlosni talasi kroz optiki medijum, radio talasi kroz beini medijum):

aP = 10 log10 (Pfinal / Pref) [dB]

Ako je Vfinal < Vref slabljenje u decibelima ima negativnu vrednost

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 4: Cable Testing

4.1 Vremenski i frekventni domenSignal se moe posmatrati na dva naina:

ako X-osa predstavlja vreme, a Y-osa vrednost signala u tom vremenskom trenutku posmatramo signal u vremenskom domenu (osciloskop) ako X-osa predstavlja frekvenciju, a Y-osa vrednost komponentu signala za datu frekvenciju posmatramo signal u frekventnom domenu (analizator spektra)

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 4: Cable Testing

4.1 Sintetizacija etvrtastog signala

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 4: Cable Testing

4.1 Izvori umaOblinji kablovi koji prenose signale Radio-frekventna interferencija (RFI) Elektro-magnetska interferencija (EMI) Laserski um kod optikih kablova

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 4: Cable Testing

4.1 Propusni opsegAnalogni propusni opseg je raspon frekvencija koje zauzima analogni signal

meri se u hercima (Hz)

Digitalni propusni opseg je koliina podataka koja moe da proe u datom vremenskom periodu

meri se u bitima/kilobitima/megabitima/gigabitima u sekundi (bps/kbps/Mbps/Gbps)Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 4: Cable Testing

4.2 Prenos digitalnog signala preko bakarnih kablovaSignali se predstavljaju naponskim nivoima prema referentnom nivou

prijemnik i predajnik moraju da imaju isti referentni nivo koaksijalni kabl (shielded) UTP kabl (unshielded) STP kabl (shielded)Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

Tipovi bakarnih medijuma:

CCNA Semester 1

Module 4: Cable Testing

4.2 Prenos digitalnog signala preko optikih kablovaSignali se predstavljaju razliitim intenzitetima svetlosti Na prenos signala u optikim kablovima ne utiu spoljne smetnje

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 4: Cable Testing

4.2 Slabljenje na bakarnim medijumima (1)Slabljenje signala je pojava da signal na prijemu ima manju amplitudu nego na predaji Slabljenje izazivaju:

gubitak elektrine energije na kablu zbog pretvaranja u toplotnu energiju curenje energije van kabla neispravni konektori

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 4: Cable Testing

4.2 Slabljenje na bakarnim medijumima (2)Slabljenje signala je pojava da signal na prijemu ima manju amplitudu nego na predaji Na slabljenje utiu:

duina kabla visoke frekvencije u spektru (slabljenje je vee na viim frekvencijama) vrednosti su uvek negativneRaunarski centar Univerziteta u Beogradu

Meri se u decibelima:

CCNA Semester 1

Module 4: Cable Testing

4.2 Impedansa na bakarnim medijumimaBakarni kabl se zavrava karakteristinom impedansom ako bi ne dolo do pojave reflektovanog signala

100 za Cat5 UTP kabl

U sluaju da da kabl nema celom svojom duinom karakteristinu impedansu javlja se refleksija i u samom kablu, to dovodi da se na prijemu isti signal viestruko pojavljuje (jitter)Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 4: Cable Testing

4.2 Presluavanje (crosstalk)Pojava da signal iz oblinjeg provodnika generie EM talas koji dodaje um na postojei signal

signal iz druge parice u istom kablu signal iz drugog kabla (alien crossstalk)

Vei uticaj na viim frekvencijama Zbog presluavanja se koristi upredanje parica u xTP kablovima:

svaka ica u parica dobije identinu smetnju, tako da se na prijemu oduzimanjem primljenih signala potire uticaj smetnje magnetska polja koju generiu ice u parici se meusobno ponitavaju

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 4: Cable Testing

4.2 Tipovi presluavanjaPresluavanje na bliem kraju (Near-end Crosstalk - NEXT) Presluavanje na daljem kraju (Far-end Crosstalk - FEXT) Power Sum Near-end Crosstalk (PSNEXT)

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 4: Cable Testing

4.2 Presluavanje na bliem kraju (Near-end Crosstalk - NEXT)Odnos izmeu test napona na jednoj parici i izmerenog napona (dobijenog presluavanjem) na drugoj parici na istom kraju Meri se u decibelima:

vee apsolutne vrednosti su bolje

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 4: Cable Testing

4.2 Presluavanje na daljem kraju (Far-end Crosstalk - FEXT)Odnos izmeu test napona na jednoj parici i izmerenog napona (dobijenog presluavanjem) na drugoj parici na drugom kraju Zbog slabljenja, predstavlja manji problem od presluavanja na bliem kraju

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 4: Cable Testing

4.2 Power Sum Near-end Crosstalk (PSNEXT)Kumulativni efekat NEXT od svih parica u kablu

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 4: Cable Testing

4.2 Test parametri za UTP kablove prema TIA/EIA568BWire map Insertion loss Near-end crosstalk (NEXT) Power sum near-end crosstalk (PSNEXT) Equal-level far-end crosstalk (ELFEXT) Power sum equal-level far-end crosstalk (PSELFEXT) Return loss Propagation delay Cable length Delay skewRaunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 4: Cable Testing

4.2 WiremapRaspored ica na konektorima

standardi 568A i 568B

Kod ispravnog wiremap-a svaka ica se zavrava na istom pinu konektora na oba kraja (1-1, 2-2 itd) Neispravni wiremap:

open pair short pair reversed-pair (1-2, 2-1) split-pair transposed-pair

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 4: Cable Testing

4.2 Insertion loss i Return lossInsertion loss je zbirni uticaj slabljenja i diskontinuiteta u impedansi

meri se u decibelima na daljem kraju

Return loss je mera reflektovanog signala

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 4: Cable Testing

4.2 CrosstalkNEXT PSNEXT ELFEXT

razlika (u decibelima) izmeu izmerenog FEXT-a i Insertion Loss-a (~ slabljenje) suma ELFEXT-ova sa svih parica u kablu

PSELFEXT

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 4: Cable Testing

4.2 Propagation delayPropagation delay je vreme putovanja signala kroz kabl

poto su parice razliito upredene, vrednost je razliita za svaku od njih

Pomou tog parametra se rauna i duina kabla (elektrina duina)

rauna se prema parici sa najkraom el. duinom

Test koji meri el. duinu se naziva Time Domain Reflectometer (TDR)Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 4: Cable Testing

4.2 Delay skewRazlika u vremenu putovanja signala kroz razliite parice Kritian parametar za tehnologije koje koriste vie parica za slanje signala (npr. 1000BASE-T)

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 4: Cable Testing

4.2 Testiranje optikih kablovaEksterne smetnje (EMI, presluavanje) nemaju uticaja na prenos svetlosti u optikih kablovima Slabljenje i interna refleksija na dikontinuitetima u kablu doprinosi smanjenju jaine signala na prijemu Maksimalno slabljenje signala pri kome prijemnik moe da radi se naziva optical link loss budgetRaunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 5: Cabling LANs and WANs

Sadraj poglavlja5.1 Kabliranje u LAN mreama 5.2 Kabliranje u WAN mreama

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 5: Cabling LANs and WANs

5.1 Prenosni medijumi u LAN mreama (1)Kablovi sa upredenim paricama (twisted pair)

UTP ScTP (FTP) STP multimodna vlakna (multi-mode) monomodna vlakna (single-mode)

Kablovi sa optickim vlaknima (fibre optics)

Koaksijalni kablovi (coaxial cable)Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 5: Cabling LANs and WANs

5.1 Prenosni medijumi u LAN mreama (2)

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 5: Cabling LANs and WANs

5.1 Kriterijumi za izbor prenosnog medijumaMaksimalna duina kabla Cena Lakoa instalacije Osetljivost na smetnje

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 5: Cabling LANs and WANs

5.1 Eternet tehnologijeLegacy Ethernet (10 Mbps)

10BASE2 (Thick coax) 10BASE5 (Thin coax) 10BASE-T (UTP Cat3) 100BASE-TX (UTP Cat5) 100BASE-FX (MM FO 62.5/125) 1000BASE-T (UTP Cat5) 1000BASE-SX (MM FO 62.5/125; MM FO 50/125)

Fast Ethernet (100 Mbps)

Gigabit Ethernet (1 Gbps)

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 5: Cabling LANs and WANs

5.1 Pozicija Eternet tehnologija u LAN mrei

Ethernet End-user nivo Workgroup nivo Backbone nivo X

Fast Ethernet X X X

Gigabit Ethernet X X

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 5: Cabling LANs and WANs

5.1 Fizi ke konekcije kod Eternet fizi kih specifikacijaAUI (Attachment User Interface)

10BASE5 10BASE2 10BASE-T 100BASE-TX 1000BASE-T 100BASE-FX 1000BASE-SX

BNC RJ-45 (Registered Jack 45)

SC (ST)

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 5: Cabling LANs and WANs

5.1 RJ-45 konektor

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 5: Cabling LANs and WANs

5.1 Terminiranje UTP kabla RJ-45 konektorom - rasporedi

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 5: Cabling LANs and WANs

5.1 RJ-45 uti nica (1)Terminacija UTP kabla horizontalne instalacije Nalazi se u:

razvodnom (patch) panelu na strani vorita (wiring closet) nazidnoj/uzidnoj kutiji (surface/flash mount box) na strani mrenog prikljuka(work area)

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 5: Cabling LANs and WANs

5.1 RJ-45 uti nica (2)Moe biti fiksirana za razvodni panel/kutiju, ili u obliku modula koji se posebno montira Sa prednje strane strane (gde ulazi RJ-45 konektor) je standardni ulaz sa osam pinova Sa zadnje strane je punchdown blok u koji se postavlja osam ica iz UTP kabla

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 5: Cabling LANs and WANs

5.1 RJ-45 uti nica (3)

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 5: Cabling LANs and WANs

5.1 Deljeni medijum i kolizijaDeljeni medijum je medijum na koji je prikljueno istovremeno vie ureaja Kolizija je pojava da dva sistema pokuaju da istovremeno alju okvir Kolizija se deava

u fizikoj topologiji magistrale u logikoj topologiji magistrale

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 5: Cabling LANs and WANs

5.1 Kolizioni domenKolizioni domen je deo LAN mree u kome u jednom trenutku samo jedan ureaj sme da alje okvir Kolizioni domen se sastoji od ureaja fizikog OSI nivoa, tj. ti ureaji proiruju kolizioni domen

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 5: Cabling LANs and WANs

5.1 Ripiter (1)Povezan na dva razliita medijuma Preuzima signal sa jednog medijuma, pojaava ga i prenosi na drugi Pripada fizikom OSI sloju Slui za prevazilaenje ogranienja duine medijuma i broja ureaja na medijumu

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 5: Cabling LANs and WANs

5.1 Ripiter (1)

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 5: Cabling LANs and WANs

5.1 Hab (1)Koncentrator u topologiji zvezde/stabla Sadri vie mrenih interfejsa praktino, po ripiter na svakom interfejsu Pripada fizikom OSI sloju

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 5: Cabling LANs and WANs

5.1 Hab (2)

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 5: Cabling LANs and WANs

5.1 Tipovi habovaPasivni hab

hab koji predstavlja samo fiziku konekciju i ne regenerie signale hab koji regenerie signale na svakom portu hab koji sadri procesor i ima mogunost nadzora

Aktivni hab

Inteligentni hab

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 5: Cabling LANs and WANs

5.1 Funkcionisanje habaBit podataka sa bilo kog porta se prenosi na sve druge portove Ako se u jednom trenutku pojavi signal na dva porta (kolizija), na sve portove se alje signal collision enforcement Ako se na bilo kom portu pojavi collision enforcement signal, prenosi se na sve druge portoveRaunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 5: Cabling LANs and WANs

5.1 BridPovezan na dva razliita medijuma Preuzima okvir sa jedne mree i preusmerava na drugu Pripada OSI sloju veze podataka

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 5: Cabling LANs and WANs

5.1 Funkcionisanje brida

Po dobijanju okvira, postavi u tabelu par (izvorina MAC adresa, dolazni port) Ako u tabeli ne postoji odredina MAC adresa, poalji okvir na drugi port Ako je odlazni port isti kao i dolazni, odbaci okvir

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 5: Cabling LANs and WANs

5.1 SviKoncentrator u topologiji zvezde/stabla Sadri vie mrenih interfejsa praktino, brid izmeu svaka dva interfejsa Pripada OSI sloju veze podataka

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 5: Cabling LANs and WANs

5.1 Funkcionisanje svi a

Po dobijanju okvira, postavi u tabelu par (izvorina MAC adresa, dolazni port) Ako u tabeli ne postoji odredina MAC adresa, poalji okvir na sve portove Ako je odlazni port isti kao i dolazni, odbaci okvir

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 5: Cabling LANs and WANs

5.1 Mrena kartica (NIC)Periferijski ureaj koji omoguava raunaru da se povee na lokalnu mreu Pripada OSI sloju veze podataka

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 5: Cabling LANs and WANs

5.1 Transiver (1)Povezan na dva razliita tipa medijuma Preuzima signal sa jednog medijuma, prenosi na drugi Pripada fizikom OSI sloju Slui za konvertovanje signala sa jednog medijuma na drugi (npr. UTP kabl o optiki kabl)

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 5: Cabling LANs and WANs

5.1 Transiver (2)

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 5: Cabling LANs and WANs

5.1 Podela ure aja prema OSI slojuFizikom (1) OSI sloju pripadaju pasivne komponente, odnosno ureaji koji razumeju samo bitove

Pasivne komponente: kablovi, konektori, pe paneli Ureaji: ripiter, hab, transiver

OSI sloju veze (2) pripadaju ureaji koji razumeju okvire (frames)

brid, svi, NIC

Mrenom (3) OSI sloju pripadaju ureaji koji razumeju pakete

ruter

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 5: Cabling LANs and WANs

5.1 Peer-to-peer mrea (1)Mrea ekvivalentnih raunara od kojih svaki moe imati resurse (npr. fajlove) koji drugi raunari mogu da koriste

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 5: Cabling LANs and WANs

5.1 Peer-to-peer mrea (2)Prednosti:

jeftinija za implementaciju ne zahteva posebnog mrenog administratora teko odriva u veoj mrei svaki korisnik mora da zna deo administracije manje sigurna slabije performanseRaunarski centar Univerziteta u Beogradu

Mane:

CCNA Semester 1

Module 5: Cabling LANs and WANs

5.1 Client-server mrea (1)Mrea u kojoj postoji centralni raunar (server) koji sadri deljene resurse

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 6: Ethernet Fundamentals

Sadraj poglavlja6.1 Osnove Eterneta 6.2 Funkcionisanje Eterneta

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 6: Ethernet Fundamentals

6.1 Uvod u EternetUspeh Eterneta se zasniva na:

jednostavnosti i lakoi odravanja mogunosti inkorporiranja novih tehnologija pouzdanosti niskoj ceni

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 6: Ethernet Fundamentals

6.1 Istorija Eterneta (1)Eternet je nastao od ideje da dva ili vie ureaja komuniciraju preko zajednikog medijuma

Univerzitet na havajima je 1970. godine razvio radio-mreu Alohanet

Idejni tvorac Etherneta je Robert Metcalfe iz Xerox korporacije, gde je i razvijan 1970-ih godina 1980. godine konzorcijum DIX (Digital Equipment Company, Intel, i Xerox) objavljuje prvi Eternet standard DIX 1.0

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 6: Ethernet Fundamentals

6.1 Istorija Eterneta (2)1985. godine IEEE objavljuje 802.3 standard zasnovan na DIX specifikaciji ali sa malim razlikama 1995. godine IEEE objavljuje Fast Ethernet standard (100 Mbps) 1998. i 1999. godine IEEE objavljuje Gigabit Ethernet standard (1 Gbps)

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 6: Ethernet Fundamentals

6.1 Oznaavanje Eternet specifikacijaEternet tehnologije (Legacy Ethernet, Fast Ethernet, Gigabit Ethernet) mogu koristiti razne fizike medijume Specifikacija koja definie prenos preko jednog medijuma se imenuje na sledei nain:

{10|100|1000} {BASE|BROAD} {2|5|-T|-TX|-SX|-LX} 10BASE2 100BASE-TX 1000BASE-LX

Primeri:

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 6: Ethernet Fundamentals

6.1 Eternet i OSI modelEternet se pozicionira u fizikom sloju i MAC podsloju sloja veze OSI modela

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 6: Ethernet Fundamentals

6.1 IEEE 802 standardi

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 6: Ethernet Fundamentals

6.1 Adresiranje u EternetuSvaki ureaj na Eternet mrei ima jedinstveni identifikator MAC adresa

Veliine 48 bita Zapisuje se u heksadecimalnom oblikuXX:XX:XX:XX:XX:XX

MAC adresa sa svim jedinicama (FF:FF:FF:FF:FF:FF) predstavlja broadcast adresu

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 6: Ethernet Fundamentals

6.1 Format MAC adresa

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 6: Ethernet Fundamentals

6.1 MAC adrese kod mrenih ureajaMreni ureaji na fizikom OSI sloju (hab) ne raspoznaju ni okvire ni MAC adrese Mreni ureaji na OSI sloju veze (brid, svi) koriste odredinu mrenu adresu iz zaglavlja primljenog okvira da usmere okvir prema odreditu

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 6: Ethernet Fundamentals

6.1 MAC adrese kod mrenih klijenataSvaki NIC adapter poseduje svoju MAC adresu Kada sistem alje okvir, u zaglavlje okvira upisuje:

adresu svog NIC adaptera preko koga alje okvir (izvorina adresa) adresu odredinog sistema ili broadcast adresu

Kdaa primi okvir, sistem ga uzima u proceduru de-enkapsulacije ako:

odredina adresa okvira je jednaka adresi NIC adaptera preko koga je primljen okvir odredina adresa okvira je broadcast adresa

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 6: Ethernet Fundamentals

6.1 Format Eternet okvira

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 6: Ethernet Fundamentals

6.1 Polja Preamble i SFDPolje Preamble se sastoji od naizmeninih bitova 0 i 1 i slui da se primaoci sinhronizuju sa okvirom Polje SFD oznaava poetak okvira (10101011 ) Preamble (Ethernet II) = Preamble+SFD (802.3)

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 6: Ethernet Fundamentals

6.1 Polja Type i LengthPolje Type (Ethernet II) specificira protokol mrenog nivoa iji se datagram sadri u korisnom delu okvira Polje Length (802.3) predstavlja broj okteta posle tog polja do kraja okvira U kasnijoj verziji 802.3 standarda polje se naziva LengthIType (802.3) i ima dvojako znaenje:

ukoliko je vrednost polja manja od 0x600 (1536) tada ima znaenje kao polje Length u suprotnom, ima znaenje kao polje Type

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 6: Ethernet Fundamentals

6.1 Polje DataPolje Data sadri podatke u vidu LLC paketa (802.3) ili u vidu datagrama mrenog sloja (Ethernet II) Minimalna duina podataka je 46 okteta (okvir duine 64 okteta) Maksimalna duina podataka je 1500 okteta (okvir duine 1518 okteta)

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 6: Ethernet Fundamentals

6.2 Kontrola pristupa medijumuProtokol koji odreuje koji ureaj ima pravo da poalje okvir na mreu Dve vrste protokola

deterministiki nedeterministiki

Raunarski centar Univerziteta u Beogradu

CCNA Semester 1

Module 6: Ethernet Fundamentals

6.2 Dete