waardestelling station soest

of 86/86
Soest Cultuurhistorische waardestelling Station Monumenten Advies Bureau Soest De Collectie Onderdeel van

Post on 01-Aug-2016

230 views

Category:

Documents

4 download

Embed Size (px)

DESCRIPTION

 

TRANSCRIPT

  • SoestCultuurhistorische waardestelling

    Station

    Monumenten Advies Bureau

    Soest

    De CollectieOnderdeel van

  • SoestCultuurhistorische waardestelling

    Station

    Redactie Miguel Loos - Bureau Spoorbouwmeester Noor Scheltema - NS Stations Roderick Jacobs - NS Stations

    MAB 30 mei 2014

    Soest

    Onderdeel van

    De Collectie

  • Contact:[email protected]

    Stations in een wereld van verandering

    Stationserfgoed en De Collectie ProRail en NS Stations voelen zich als gezamenlijk eigenaar van alle stations in Nederland verantwoordelijk voor dit vastgoed met maatschappelijke waarde. Daarom is samen met Bureau Spoorbouwmeester door Crimson Architectural Historians, Urban Fabric en SteenhuisMeurs onderzoek gedaan naar de cultuurhistorische waarde van voor- en naoorlogse stations. Aan de hand van inventarisaties zijn vijftig stations geselecteerd met de hoogste cultuurhistorische waarde die zijn omgedoopt tot De Collectie. Daarbij is uit ieder cluster van gelijksoortige stations telkens het gaafste, beste exemplaar, qua interieur en exterieur, toegevoegd. NS Stations en ProRail hebben De Collectie sindsdien omarmd en de verantwoorde omgang met deze waardevolle stations als belangrijk thema aangemerkt.

    WaardestellingenNa vaststelling van De Collectie bleek diepgaand onderzoek nodig om bij het plannen van stationsverbouwingen gerichte aanpassingen te kunnen doen om de cultuurhistorische waarde te herstellen en te bewaken. In 2012 is besloten om voor alle stations uit De Collectie een Cultuurhistorisch Onderzoek en Waardestelling, kortweg Waardestelling, uit te laten voeren door gespecialiseerde onderzoeksbureaus. De mate waarin een stationsgebouw kan functioneren als station blijkt essentieel voor de cultuurhistorische waarde. Daarom zijn door Bureau SteenhuisMeurs speciale richtlijnen opgesteld, waardoor het functioneren van het station als rode draad door iedere Waardestelling loopt.

    De Waardestellingen geven waardevolle inzichten voor het ontwikkelen van een visie en ontwerp bij stationsverbouwingen en worden zodoende al vanaf de eerste fase van ieder project geraadpleegd. De meerwaarde van deze rapportages heeft ProRail en NS Stations doen besluiten om ook voor monumentale stations buiten De Collectie een waardestellend onderzoek op te laten stellen.

    ProRail, NS Stations en Bureau Spoorbouwmeester zijn trots op de reeks Waardestellingen die door jaren van succesvolle en nauwe samenwerking tot stand zijn gekomen. Met de kennis die door de Waardestellingen aanwezig is zal de cultuurhistorische waarde van deNederlandse stations de aandacht krijgen die het verdient.

    Veel leesplezier met de beschrijving van de rijke cultuurhistorie en architectonische kwaliteiten van de stations.

    April 2016

    NS StationsProRailBureau Spoorbouwmeester

    Kaders van aanbevelingen

    ProRail en NS Stations zijn zich bewust van de kracht en waarde van het stationserfgoed. Vanuit dit perspectief zijn onafhankelijk experts gevraagd om de Waardestellingen op te stellen. Vooropgesteld, NS Stations en ProRail hebben de intentie om de conclusies en aanbevelingen uit de Waardestellingen te volgen. Echter, functionele eisen of financile en juridische kaders kunnen maken dat sommige aanbevelingen niet, niet geheel of niet direct haalbaar zijn. Desondanks nemen NS Stations en ProRail alle aanbevelingen serieus omdat hiermee de juiste discussies gevoerd kunnen worden. We willen graag met de belanghebbenden in gesprek gaan over hoe we gezamenlijk de cultuurhistorische waarde van het stationserfgoed kunnen borgen. Met als doel om de reizigers goed functionerende en aangename stations te bieden.

    Het is meer dan 175 jaar geleden dat de eerste trein ging rijden in Nederland. In al die jaren is een unieke verzameling van stationsgebouwen ontstaan met een veelheid aan afmetingen, stijlen en materialen. De historische ontwikkeling van de spoorwegen en stationsgebouwen is in deze diversiteit terug te zien. De stations zijn ongeacht hun bouwperiode continu aan veranderingen onderhevig: Van het verdwijnen van aparte bagage afhandeling tot het inpassen van OV-chipkaart poortjes. Het is bijzonder dat ondanks deze grote veranderingen, de stationsgebouwen uit de 19e eeuw dagelijks nog tienduizenden mensen bedienen met uiteenlopende voorzieningen. Dit oude en jongere stationserfgoed verdient dan ook speciale aandacht. Het stationserfgoed is een enorme kans om reizigers en betrokkenen mee te nemen in het verhaal van de spoorwegen in Nederland door de tijd heen. Door het bewaken, herstellen en oppoetsen van de unieke kwaliteiten van het stationserfgoed blijven stations bijzondere en aansprekende plekken.

  • CULTUURHISTORISCHONDERZOEK&WAARDESTELLINGNSStationSoest

    Onderzoeki.o.v.NSStationsB.V.30mei2014

  • CHONSSTATIONSOESTII30mei2014IIblad2

    COLOFON ProjectgegevensNSStationSoestStationsweg183764CJSOESTOpdrachtgeverNSStationsB.V.ExploitatiebedrijfRapportageIng.G.Korenberg

    DitiseenuitgavevanhetMonumentenAdviesBureau,Nijmegen, mei2014,copyrightMABNijmegen2014

    MONUMENTENADVIESBUREAUdrs.C.J.B.P.Frankdrs.F.A.C.Haans

    mw.drs.C.H.J.M.vandenBroeking.G.Korenberg

    mw.drs.M.Lemmens

    Bredestraat16542SNNIJMEGEN

    tel:0243786742fax:0243792477

    [email protected]/www.monumentenadviesbureau.nl

  • CHONSSTATIONSOESTII30mei2014IIblad3

    CULTUURHISTORISCHONDERZOEK&WAARDESTELLINGNSSTATIONSOEST

    INHOUD0INLEIDING 5

    1HISTORISCHECONTEXT:debouwengebruiksgeschiedenis 7

    1.1Nederlandkrijgteenspoorwegennetwerk 71.2Soestvindtaansluitingbijhetspoorwegennet 81.3Gebiedstransformatierondhetnieuwestation 11

    2STEDENBOUWKUNDIGECONTEXT:hetgroteverband 19

    2.1SituatievoordebouwvanstationSoest 192.1Nieuwestedenbouwkundigesituatie 202.2Laterewijzigingen 222.3Huidigesituatie 23

    3EMPLACEMENTCONTEXT:opzet,routingenreizigersbeleving 31

    3.1Opzetemplacement 313.2Routingenvoorzieningen 323.3Laterewijzigingen 333.4Huidigesituatie 36

    4ARCHITECTONISCHECONTEXT:degebouwentotindedetails 43

    4.1Gebouwen 434.2Stationsgebouw 434.3Bijgebouw 554.4Perrons 564.5Fietsenstalling 57

    5WAARDESTELLING:degebouwdeerfenis 60

    5.1Waarderingstationopcomplexniveau 605.2Waarderingstationsgebouw 635.8Toelichtingenomschrijvingwaarden 67

    6HOENUVERDER 69

    6.1Aanbevelingenvooreigenaar,opdrachtgeverenontwikkelaar 696.2Aanbevelingenvoorbeheer 706.3AanbevelingenvoorArchitectenstedenbouwkundige 706.4Aanbevelingenvoorplantoetsers 716.5Potentiesenaanbevelingenvanuitcultuurhistorie 716.6Relevanteontwerpthemas 72

    7LITERATUURENARCHIEFSTUKKEN 75

    8WOORDENLIJST 76

    9NOTEN 80

  • CHONSSTATIONSOESTII30mei2014IIblad4

  • CHONSSTATIONSOESTII30mei2014IIblad5

    0INLEIDINGIn2012werddoorNSStationshetinitiatiefgenomentothetaanwijzenvan De Collectie, een selectie van stationsgebouwen uit het rijkebestand van de Nederlandse Spoorwegen die in de toekomst hetboegbeeldzullenvormenvooreenzorgvuldigeomgangmethetcultureelerfgoedvanhetspoor.Naast de publicatie van het boek De Collectie BijzonderestationsgebouweninNederlandisdeintentieombijdezegebouwenhetcultuurhistorischeaspect leidendte latenzijnbijdeplanvormingvoortoekomstigeingrepen.Omechterdeaanwezigewaardeneenduidigvasttestellen ishetvanbelang dat er voor de gebouwen uit De Collectie een opcultuurhistorischonderzoekgebaseerdewaardestellingbeschikbaaris.HiervoorheeftNSStationsBVdiverseonderzoeksbureausbenaderdvoorhetuitvoerenvandezeonderzoeken,waarbijdeverschillendestationsopbasisvaneenuniformerapportagewordenbeschrevenengewaardeerd.Het Monumenten Advies Bureau heeft opdracht gekregen voor hetuitvoerenvaneenCultuurhistorischonderzoekvanNSStationSoest.Voorderapportagesbinnendezeopdracht isvooreenvasteopbouwgekozen,waarbijnadeweergavevandehistorischecontextvervolgenssteedsverderwordtingezoomdvandeomgevingvanhetstationnaardegebouwenopdetailniveau.Voordezerapportageheeftop12juni2013veldwerkplaatsgevonden.

    DitrapportvangtdanookaanmetdehistorischecontextvanstationSoest. In hoofdstuk 2 wordt vervolgens ingegaan op destedenbouwkundige context,waarnavervolgensopdeemplacementcontext wordt ingegaan in hoofdstuk 3. Hoofdstuk 4 gaat in op dearchitectonischecontext,waarbijnaasthetgrotegeheelookdedetailsaandeordekomen.Nadattotopdetailniveau is ingezoomdwordt inhoofdstuk5dewaardestellingweergegeven.Hierbijwordtookweeropdeverschillendeschaalniveausnaarhetstationgekeken.Totslotwordtinhoofdstuk6dewaardestellingvertaaldnaardepraktijkvaneenvolopinbedrijfzijndstation.Daarbijdienendesterkepuntenbewaardteblijvenen inspiratie tebiedenvoor toekomstige ingrepen, terwijldezwakkepunten als mogelijkheden voor verbeteringen kunnen wordenbeschouwd.MonumentenAdviesBureau,30mei2014

  • CHONSSTATIONSOESTII30mei2014IIblad6

  • CHONSSTATIONSOESTII30mei2014IIblad7

    1HISTORISCHECONTEXT:debouwengebruiksgeschiedenis1.1NederlandkrijgteenspoorwegennetwerkOp20september1839werdtussenAmsterdamenHaarlemdeeersteNederlandse spoorlijn geopend. De lijn werd tussen 1842 en 1847doorgetrokkentotaanRotterdam.Naastdeaanzienlijkeconcurrentievandebestaandevervoersmiddelenoverhetwaterenoverdewegleverdeookde aankoop vande voorde spooraanlegbenodigdegrondendenodigemoeilijkhedenop.Het spoorwegennet breidde zich tot ca. 1860 dan ook slechts zeerlangzaamuit.In1843werddetweedeNederlandsespoorlijngeopend,deRhijnspoorwegvanAmsterdamnaarUtrecht,diein1845werdverlengdnaarArnhem.InhetzuidenvanNederlandwerdenenkelebuitenlandselijnentotoverde Nederlandse grens doorgetrokken,maar van een aaneengeslotennetwerk was tot ca. 1860 nog geen sprake. Nederland liep daarmeeduidelijkachtertenopzichtevandeonsomringendelanden.In 1860 besloot de regering dan ook tot de uitbreiding van hetspoorwegennet met de aanleg en exploitatie van de Noorder enZuiderspoorweg.Bijwetwerddeaanlegvanintotaaltienlijnenbepaald,dietussen1863en1973werdenaangelegd(1eStaatsaanleg).Daarmeeontstondeengrotendeelslandelijke,zijhetvrijgrofmazigedekking.Doorte werken met standaard bestekken en standaard stations inverschillendeklassenkondeaanlegvandeinfrastructuurbetrekkelijksnelplaatsvinden.Links:StationSoestindejaren20.bron:GASoestFotonr.2950.0008

    Boven:Despoorwegkaartvan1868,nadeaanlegvandeeerstestaatslijnen, laateenspoorwegennetmetvrijwellandelijkedekkingzien.bron:wikimedia.org;VandenHeuvell&VanSanten'sofficieelereisgids1868.

  • CHONSSTATIONSOESTII30mei2014IIblad8

    ParticuliereinitiatievenNaastdevanstaatswegeaangelegdelijnenontstondenookdenodigeparticuliere initiatieven. In 1860 werd de Nederlandsche CentraalSpoorwegMaatschappij(NCS)opgericht.Dezelegdetussen1863en1865delijnUtrechtZwolleKampenaanenin1869(UtrechtEindhoven).Metdeaanleg, in1872,vande lijnLageZwaluweDordrecht werdenvoorheteerstdegroterivierenoverbrugdenwasereenvolledigenoordzuidverbindingontstaan.Hiermee was in een periode van slechts 15 jaar eenhoofdspoorwegennetwerkmet landelijkedekkingontstaan,waarmeeNederlanddeeerdereachterstandruimschootsgoedmaakte.Indehieropvolgendejarenzoudendoordeverschillendeparticulieremaatschappijennogdiverse(locaalspoor)lijnenwordenaangelegd.OokdoordeNCSwerdennogdiverselocalelijnenaangelegd,waaronderde in 1897aangelegde lijnBaarnDenDolder,waaraanstationSoestwerdaangelegd. 1.2SoestvindtaansluitingbijhetspoorwegennetAlindejaren30vande19deeeuwleekerzichtopeenaansluitingophetspoorwegennetvoorSoest.Hetin1833ontworpeneerstetracvoordeRijnspoorweg van Amsterdam naar Keulen verliep aanvankelijk viaNaardenenAmersfoort.Nadatin1836tweealternatieverouteswerdenontworpen, ontstond in 1838 het plan voor een verkorte route viaHilversum en Soestdijk. Bij Koninklijk besluit van 1838 werd echterbeslotenvooreentracviaUtrechtenArnhem.In1863werddoordeNCSdelijnUtrechtKampengeopend,welketenzuidenvanSoestkwam te liggen. In 1874werddedoordeHollandse

    IJzeren Spoorweg (HSM) aangelegde lijn Amsterdam Zutphen (viaHilversumenAmersfoort)geopend.DezespoorlijnliepaandenoordzijdelangsSoest.DaarmeewerdSoestomslotendoorspoorlijnen,maarlagbinnendegemeenteSoest slechtsn station.Dezebevondzich,opruimeafstand(ca.3km.)vandedorpskern,aandelijnUtrechtKampen.Ditishetin1998buitengebruikgesteldestationSoestduinen.

    Overzicht vande spoorlijnen en stations rond Soest. AandeonderzijdedeNCSlijnUtrechtAmersfoortKampen,waaraanhetstationSoestduinen(A)lag.Aandebovenzijdede HSMlijn AmsterdamHilversumAmersfoortZutphen. Daartussen de ULSlijn DenDolder(B)BaarnBuurtspoor(G),metdaaraandehalteDePalts(C),halteNieuweWeg(D),StationSoest(E)enStationSoestdijk(F).

    Pasindejaren90vande19deeeuwwerdenplannenontwikkeldvoordeaanlegvanlocalelijneninhetgebiedrondUtrechtenopdewestelijkeVeluwe.In1897werddoordeUtrechtseLokaalspoorwegMaatschappij(ULS) de spoorlijn Baarn Den Dolder aangelegd1. De lijn werd

  • CHONSSTATIONSOESTII30mei2014IIblad9

    gexploiteerd door de NCS. Aan de lijn kwamen de stations Soest,SoestdijkenBaarnBuurtspoor(in1948gesloten)teliggen.TevenswarenerdehalteplaatsenDePaltz(tot1933)enNieuweWeg(sinds1939stationSoestZuid).NederlandscheCentraalSpoorwegMaatschappij(NCS)De NCS werd opgericht in februari 1860, nadat op 14 juli 1859 eendefinitieveconcessiewasverleendaanH.A.J.baronvanLockhorst,W.C.Brade,C.v.d.ElstenAug.BlondotvooreenspoorlijnvanUtrechtnaarZwolle. Hoewel men ook plannen voor andere lijnen had bleken definancile middelen onvoldoende voor de aanleg van de anderespoorlijnen.DeeerstetweedecenniavanhaarbestaankendedeNCSeenmoeizaambestaandoortegenvallendreizigersengoederenvervoerenonverwachteherstelwerkzaamhedenaandespooorlijn.PasnadatdespoorlijnUtrechtZwolle,metdeaanlegvandespoorlijnAmsterdamZutphenin1874inAmersfoorteenaansluitingrichtingAmsterdamkreegendaarmeevooralookeentoenamevanhetvervoertussenAmersfoortenZwolletradenigeverbeteringvande financilesituatieop.Desondankswerden indezeperiode ook onderhandelingen gevoerd met de NRS (NederlandscheRhijnspoorwegMaatschappij),deSSendeHSMvooroverdrachtvandeexploitatie.In1885werddemeerderheidvandeaandelenNCSdoordeNRSovergenomen.In1890werddeNRSvervolgensovergenomendoordeSS,zodatdezemaatschappijdezeggenschapverkreegoverdeNCS.VoordeNCSboodditmogelijkhedenomzichterichtenopdeaanlegenexploitatievanlocalelijneninaansluitingopdehoofdlijnen,waaronderdeexploitatievandedoordeULSaangelegdelijnBaarnDenDolder.In1919werddeexploitatievandeNCSovergenomendoordeSS.In1934werddeNCSdoordeNederlandseSpoorwegenovergenomen.

    AffichevandeNCSuithetbeginvande20steeeuw.Bron:collectiespoorwergmuseumUtrechtseLokaalspoorwegMaatschappij(ULS)NadatA.J.Kriegerinapril1896concessiehadverkregenvoordeaanlegvan een spoorlijn tussen Soesterberg en Baarn, werd deULS enkelemaandenlateropgericht.DedoordeULSaanteleggenlijnmoestdaarbijeveneensverbondenwordenmetdebestaandelijnUtrechtZwollevandeNCS.Denieuwelijnwerdop27juni1898geopend.Vanaf1919werddeexploitatieovergenomendoordeSS.In1934werddeULSdoordeNederlandseSpoorwegenovergenomen.

  • CHONSSTATIONSOESTII30mei2014IIblad10

    LatereOntwikkelingenIn1939werdopverzoekvandegemeenteSoestdenaamvandehalteNieuweWeggewijzigd inSoestZuidomdatzich ronddezehalteeennieuwekernbegonteontwikkelen.In 1948vondelektrificatievanhetbaanvakplaats.Eind 1962werddebedieningvanseinenenwisselsvanuitstationSoestovergenomendoordecentraleverkeersleidinginBlauwkapel.Hierbijwerdendearmseinenvervangendoorseinlichten.In1963kreegstationSoestZuideennieuwstationsgebouwenditstationzou zich onder invloed van de stedenbouwkundige veranderingengeleidelijkontwikkelentothetbelangrijkstestationaandelijnBaarnDenDolder.In 1972 werden de stations Soest en Soestdijk gesloten voorgoederenverkeer,waarnadeomvangvanhetemplacementvanstationSoestforswerdteruggebracht.Het stationsgebouw van station Soestwas al in 1968buiten gebruikgeraaktmethetvertrekvandelaatstestationsbeambte.Naeenperiodevanonregelmatigeverhuuren(gedeeltelijke)leegstandwashetstationsgebouw,mededoorillegalesloopwerkzaamheden,watbetrefthetinterieureindjaren80inzeerslechtestaatgeraakt.2Omdatverhuur indieconditienietmeermogelijkwasenerookgeenanderebestemming in beeld was werd door de NS een sloopvergunningaangevraagd,maardezewerddoordegemeenteSoestgeweigerd.HieropheeftarchitectRobGommerscontactgezochtmetdeNSenin1988 werd door Gommers een huurcontract voor 15 jaar met de NSafgeslotenopvoorwaardedatGommershetstationsgebouwweer ingoedebouwkundigeconditiezoubrengen.Inhetvoorjaarvan1989werd

    Hetbuitengebruikgeraaktestationsgebouwin1988.Bron:collectieRobGommers

    vergunningverleendvoorde ingrijpende interieurverbouwingdiehetstationsgebouwgeschiktmaaktevoorbewoningenhuisvestingvanhetarchitectenbureau van Gommers. Tot op heden wordt hetstationsgebouw door Gommers gehuurd t.b.v. diens Buro voorBouwkunstenbewoning.

    Zichtvanafdeverdiepingnaardebeganegrondin1988.Ditbeeldkenmerktehetgeheleinterieur.Bron:collectieRobGommers.

  • CHONSSTATIONSOESTII30mei2014IIblad11

    1.3GebiedstransformatierondhetnieuwestationTot de aanleg van station Soest bestond de kern van Soest uit eenlanggerekte strook bebouwing langs enkeleminofmeer parallel aanelkaarronddeoostrandvandeEngeBerglopendewegen.DehuidigehoofdasKerkstraatTorenstraatMiddelwijkstraatvormdedewestelijkebegrenzingvandeverspreidebebouwing.In 1897 werd de spoorlijn ter plaatse van Soest ten westen van deaanwezigewegenstructuurineentotdantoeuitsluitendalsbouwlandgebruiktgebiedaangelegd.Doordathetterreininwestelijkerichtingvrijsterkopliepmoestengrotedelenvanhettracwordenuitgegraven.TerhoogtevanhetstationwerdvanafdeTorenstraatnwegnaarhetstation geleid. Dit is het zuidelijke deel van de thans voor hetstationsgebouwdoorlopendeStationsweg.Eenietsverderinnoordelijkerichtinggelegenwegwerddoorhetspoortracdoorsneden.Rondhetstationsgebouw ontstond een globaal driehoekig plein, waaraangeleidelijkverderebebouwingontstond.Hetgebiedtenwestenvandespoorlijnbleefalsbouwlandingebruikenbleefbehoudensdeaanlegvandealgemenebegraafplaats(sinds1906)enbebouwinglangsderandeneenlandelijkkarakterbehouden.

    UitsnedetopografischemilitairekaartwelkedesituatiekortnadeaanlegvanstationSoestweergeeft.MetroodisdehuidigehoofdasKerkstraatTorenstraatMiddelwijkstraataangegeven.Omdathetstationsgebiedzichopdegrensvantweekaartenbevindtisdezeafbeeldingsamengestelduitkaartnr.407uit1899(bovenstehelft)enkaartnr.427uit1902(onderstehelft).

  • CHONSSTATIONSOESTII30mei2014IIblad12

    OpzetvanhetstationDestationsgebouwenvanstationSoestwerdenevenalsdegebouwenvanstationSoestdijkenBaarnBuurtstationaandezelfdespoorlijnvoordeULSontworpendoorprof.ir.J.F.Klinkhamer(18541928).Aanvankelijkwerdoverwogenomeenstationtebouwenvolgenseenneoclassicistischontwerp,zoalsdezebijdeNCSvaakwerdentoegepast,maarditplanvondgeendoorgang.3Vanwege de beperkte omvang van de spoorlijn werden voor deverschillendegebouwenindividueleontwerpengemaakt.Daarbijwerdoverigenswelduidelijkonderscheidgemaaktinopzetengrootte.StationBaarnBuurspoorkreeghetgrootstestationsgebouw,datoverigensvlakbijhetalbestaandestationsgebouwvanA.L.vanGendtkwamtestaan.Station Soest werd beduidend kleiner, maar kreeg nog wel tweebouwlagen.StationSoestdijkkreegeenkleinenkellaagsgebouw,waarinde Koninklijke wachtkamer een prominente plaats in nam. Destopplaatsen Nieuwe Weg en De Paltz kregen zeer eenvoudigewachtgebouwtjes.Klinkhamerontwierpdegebouwen ineenzeerverzorgde,zorgvuldiggedetailleerd overgangsarchitectuur met duidelijke invloeden van deChaletstijlenJugendstil.4Degebouwenkregeneenduidelijkeverticaleenhorizontale geleding door toepassing van risalerende geveldelen enspeklagenengevellijsteninafwijkendekleuren.Desamengesteldedakenkregen ruime overstekken met fraai uitgewerkte betimmeringen.Daarmeekregendegebouweneenuitstralingdiepastebijhetlandelijke,bosrijkegebiedwaarindegebouwenwerdengeplaatst.

    Het stationsgebouw van Soest, kort na de oplevering in 1898. Bron: NAI ArchiefKlinkhamerklixb21afb.1

    Naast het tweelaags stationsgebouw met bovenwoning enreizigersfunctiesopdebeganegrond,kreegstationSoesteenbijgebouwmetdaarinwcseneengoederenopslagruimte.Langsdewestzijdevanhetstationsgebouwlageen(deelsoverkapt)perron.Tenwestendaarvanlagnogeenongeveerevenlangeilandperron.Zoweltenzuidenvanhetstationsgebouw als ten westen van de spoorlijn lagen enkeledoodlopendegoederensporenmetnverhoogdelosenlaadplaats(tenzuidenvanstation)eneenlosweglangsdewestzijdevandespoorlijn(zieooktekeningpag.21).

  • CHONSSTATIONSOESTII30mei2014IIblad13

    Prof.Ir.JacobFrederikKlinkhamer(18541928)JacobFrederikKlinkhamerwerd in 1854geboren teAmsterdam.Zijninteresse voor de bouwkunst zal zeker ook zijn ingegeven door hetberoep van zijn vader, Hendrik Abraham Klinkhamer, die eerstehoofdopzichterwasbijhetRijksmuseuminAmsterdamendaarnaastooktekenaar5.NadeHBSstudeerdehijeenjaarchemieaandePolytechnischeSchoolteDresden.HiernastudeerdehijaandePolytechnischeSchoolteDelft.Vaneenzelfstandigebouwkundigeopleidingwastoennoggeensprake.Menmoestmoestnaastallevakkenvancivieletechniekextravakkenvolgen.In1878behaaldehijzijndiplomatotarchitect,waarnahijnogdriejaaralsassistentvanprof.EugnGugelwerkte.NaeenstudiereisnaarDuitsland,WenenenItaliwashijeenjaarindienstalskapiteinbijdegenie inAmersfoort,waarhijwaarschijnlijkvoorheteerstindepraktijktemakenkreegmetutiliteitsbouw.Hiernavestigdehijzichin1882alszelfstandigarchitectinAmsterdam.NazijnhuwelijkmetMargarethaElisabethBosschain1883,kreeghijviazijnschoonfamiliedekansomookinNederlandsInditebouwen.Dezefamilie,VanKerkhoven,wasinNederlandsIndiactiefintheeplantagesen later ook bij de aanleg van spoorwegen. In 1892 gingBert JohanOundagbijhetbureauvanKlinkhamerwerkenenin1899gingenzijhetbureausamenleiden.Vanaf1899wasKlinkhameralshoogleraarverbondenaandeopleiding'burgerlijke bouwkunde' in Delft. Hierbij ijverde hij voor eenverzelfstandigingvandeopleidingbouwkunde,dietotdantoenogaltijdonderdeelwasvandeopleidingcivielebouwkunde.Inzijncollegeszouhijondermeereenfunctionele,maarveelmeerarchitectonischebenaderingvoormetnamefabrieksgebouwenvoorstaan.StudentenvanKlinkhamer,zoalsonderanderenB.Bijvoeten J.Duikerzoudenuitgroeien totdeeerstegeneratiefunctionalisten.

    Prof.Ir.J.F.Klinkhamer.Bron:collectieNAI.OeuvrevanJ.F.KlinkhamerNaastveelstadsvillasspecialiseerdeKlinkhamerzich ingroteutilitairegebouwenalseenkruitfabriekteMuiden(1883),eendistilleerderijteDelft(1890)entweegraansilo'sinAmsterdam(1895en1897).Verderontwierphij enkele gebouwen voor Artis (1897). De eerste opdracht voor despoorwegenistevensookheteerstegrotegebouwmeteenopenbaarkarakterdatdoorKlinkhamerwerdontworpen(uitgezonderdeerdereprijsvragen).HetbetrofhethoofdkantoorvoordeSSteUtrecht(1895).HiernavolgdendestationsgebouweninBaarn,SoestenSoestdijkin1897en1898.

  • CHONSSTATIONSOESTII30mei2014IIblad14

    Klinkhamervondhetbelangrijkdatdedoorhemontworpengebouwenzichvoegdeninhunomgevinginmateriaalgebruikenhoofdvorm.Hijhadeenvoorkeurvoortoepassingvanbaksteen,maarpasteookalgewapendbeton (uit het zicht) toe. Belangrijk was dat gevelontwerp enplattegrondenverbondenwaren.EenbelangrijkthemavoorKlinkhamerwasookde esthetica van fabrieksgebouwen.Totdan toewas veelalgebruikelijk om voor fabrieksgebouwen een sobere repeterende,uitsluitendpraktischearchitectuurtoetepassen.Ondanks de aandacht van Klinkhamer voor de relatie tussen dearchitectuur en toegepaste constructies, die met name in zijnfabrieksgebouwentotuitingkwam,heeftstationSoesteentraditioneleopbouwmetdragendegemetseldegevels,metenkelvoudigebalklageneneeneenvoudigedakconstructie.Hierin,eninhundetailleringvertonende door Klinkhamer ontworpen stationsgebouwen groteovereenkomsten.Deverschillenkomenvoortuitde locatieenhieruitvoorkomendefunctioneleeisen.DaarbijvaltmetnamehetkleinestationSoestdijkopomdatditstationfeitelijkeenluxeuitgevoerdehalteplaatsisvoor paleis Soestdijk6.Bij alle drie de stationsgebouwen vertoont dearchitectuur van de gevels een duidelijke relatiemet de indeling.Degeledingvandegevelskomtduidelijkovereenmetdehoofdstructuurvanhet interieur. Ook is bij station Soest de plaats van het trappenhuisduidelijkaanhetexterieurafleesbaar.BijstationBaarnBuurspoorisditechterniethetgeval.

    DoorKlinkhamerontworpenWoonhuizenJanLuykenstraat1214teAmsterdam(1896).Bron:NAIklixb13

  • CHONSSTATIONSOESTII30mei2014IIblad15

    Hetin18931895gebouwdeadministratiekantoorvoordeMaatschappijtotExploitatievanStaatsspoorwegeninUtrechtwasdeeerstegroteopdrachtvooreenopenbaargebouwwaarmeerKlinkhamerbekendheidverwierf.Bron:NAIklixb10afb2.

    Met de distilleerderij van Meerten (18901891) in Delft vestigde Klinkhamer zich alsontwerpervoorgroteindustrilecomplexen.Bron:NAIklixB5

  • CHONSSTATIONSOESTII30mei2014IIblad16

    GraansiloaandeWesterdoksdijkteAmsterdam.Klinkhamerontwierp in1895en1897tweegebouwenvandittypegebouwen.Bron:NAIklixb17.

    VoorArtisontwierpKlinkhamerenkelegebouwen,waaronderditPachidermenhuis(18971898).Bron:NAIklixb16

    VoordeULSontwierpKlinkhamernaaststationSoestookdegebouwenvoorstationSoestdijk(boven)enBaarnBuurtspoor(onder)Bron:NAIklixb20/b22

  • CHONSSTATIONSOESTII30mei2014IIblad17

    Volgendepagina:Overzichtvanhetstationsgebied,waarschijnlijkomstreeks1930.Bron:GASoest,fotonr.2950.0006

    OVERZICHTHISTORISCHECONTEXTStationSoestisvanwaardeals- Onderdeelvaneenserie,voordeULSontworpenstationsgebouwen,waartoeookdestations

    SoestdijkenBaarnBuurtspoordeeluitmaken- KwaliteitsvolontwerpvandebekendearchitectJ.F.Klinkhamer- Stationenhiervooraangelegdeontsluitingwegvormdestartvoorverdereontwikkelingvan

    directomliggendgebied- NieuweontsluitingsmogelijkhedenvoorSoestConceptvanStationSoest- Eenvoudigeopzetmeteenstationsgebouwtussendeopenbarewegenhetperron- Nieuwestedenbouwkundigestructuurbijaanlegopstation- Reizigersfunctieshoofdzakelijkinstationsgebouweninnevengebouwmetsanitair- Keuze voor bekende architect en gebouw met een bij het landelijke gebied passende

    architectuur

  • CHONSSTATIONSOESTII30mei2014IIblad18

  • CHONSSTATIONSOESTII30mei2014IIblad19

    2STEDENBOUWKUNDIGECONTEXT:hetgroteverband2.1SituatievoordebouwvanstationSoestVoordeaanlegvanstationSoestbestondSoesthoofdzakelijkuitenkeleparallelaandeoostzijdevandeEngeBerglopendewegen,waaraanzichwatverspreidebebouwingbevond.InhetgebieddirectronddeOudeKerk was sprake van beperkte komvorming. Ten westen van deTorenstraatbegondeEngeBerg.Ditgebiedbestondhoofdzakelijkuitbouwlandenwerddoorenkelekleinerewegendoorsneden.Ookterplaatsevanhethuidigestationsgebiedbevondzichbouwland.Hetterreinliephieralenigszinsopinwestelijkerichting,watookthansnogzichtbaarisaandedeelsverdiepteliggingvandespoorlijn.Even tennoorden vanhet latere stationsgebiedbevonden zich tweewegen,dievanafdedoorgaandeasMiddelwijkstraatTorenstraat inwestelijkerichtingliepen.Denoordelijkevandezetweewegenstakietsverderdoorinwestelijkerichtingenwerdbijdeaanlegvandespoorlijndoorsneden.Dezeweg isthansnogherkenbaar indeoverweg,directlangsdenoordzijdevanheteilandperron.OpenigeafstandtenzuidenhethuidigestationliepdeveldwegvanafdeKerkstraatinwestelijkerichtingoverdeEngeBerg.DezewegvertaktezichterhoogtevandehuidigespoorlijnenkendezotweeaansluitingenopdeKerkstraat.Dezuidelijkevertakkingisookthansnogaanwezig.Hetisdeeersteoverwegtenzuidenvanhetstation.

    UitsnedetopografischemilitairekaartwelkedesituatiekortvoordeaanlegvanstationSoestweergeeft.Omdathetstationsgebiedzichopdegrensvantweekaartenbevindtisdezeafbeeldingsamengestelduitkaartnr.407uit1890(bovenstehelft)enkaartnr.427uit1900(onderstehelft).

  • CHONSSTATIONSOESTII30mei2014IIblad20

    2.1NieuwestedenbouwkundigesituatieMetdeaanlegvandespoorlijn tussenBaarnenDenDolderwerd terhoogtevanSoestdevoetvandeEngeBergaangehouden.Despoorlijnkreeg daardoor evenals de bestaande wegenstructuur een enigszinsgebogenverloop.Doordatdespoorlijn,endaarmeeookhetstationopenigeafstandvandebestaandewegenwerdgesitueerdwaseennieuweontsluitingswegvoorhetstationnodig.DezewerdaangelegdtegenoverdealbestaandewegtenzuidenvandeOudeKerk,dehuidigeNeerweg.DenieuweStationswegwerdhaaksopdeTorenstraatgelegd,waarmeedeasvandeweg langsdezuidzijdevanhetstationsgebouwkwamteliggen. Ter hoogte van het station verbrede de weg zich tot eendriehoekigplein.LangsdevoorzijdevanhetstationwerddeStationswegdirectoverkorteafstanddoorgetrokken.Aanvankelijkliepdeweghiermogelijkdood.HoeweldezeopeensituatietekeningwordtaangeduidalsToegangswegwordtdezeaanvankelijkopdetopografischekaartennietweergegeven.Eventennoordwesteneindigdehettothetstationsgebiedbehorendeterrein.Tennoordenvanditweggedeeltelageenplantsoen.Hetterreintenoostenvanhetvoorpleinvoorhetstationvieleveneensbinnenhettothetemplacementbehorende terrein,maarkreeggeenfunctie.Vanafhetpleinvoorhetstationsgebouw liep inzuidelijkerichtingeenloswegdietenzuidenvandeperronseenoverwegkreegnaarhettenwesten van de spoorlijn gelegen goederenemplacement. DitgoederengedeeltekreegtevensaandezuidzijdeeenaansluitingopdenoordelijkevertakkingvandeVeldweg,diedirect ten zuidenvanhetemplacementookeenoverwegkende.Tenwestenvanhetgoederengebiedbleefhetgebiedalsbouwland ingebruik.

    Topografischekaart1952.Hoewelertenoostenvanhetstation(pijl)enigeverdichtingplaatsheeftgevonden,blijftdespoorlijndewestelijkebegrenzingvandedorpsstructuur.Zieooksituatie,kortnaaanlegstationoppag.11.

  • CHONSSTATIONSOESTII30mei2014IIblad21

    Stedenbouwkundigesituatienadebouwvanhetstation.Uiterstlinks(zuid)bevindtzichdeVeldweg.Aandeonderzijde(oost)deStationsweg.Aandebovenzijde(west)ligthetgoederenemplacement.Bron:GASoest.

    ZichtvanafdeStationswegophetstation,kortnadebouw.Bron:GASoest, fotonr.2950.0001.

    Zichtlangsdevoorzijdevanhetstationinnoordelijkerichting.Opdeachtergrondisaldeomstreeks1905gebouwdevillaaandeStationswegzichtbaar.DeStationswegeindigtdannogeventennoordenvanhetstation.Bron:GASoest,fotonr.2950.003

  • CHONSSTATIONSOESTII30mei2014IIblad22

    ZichtvanafdeaandezuidzijdelangshetemplacementlopendeVeldwegophetstationsemplacementvr1922.Bron:GASoest,fotonr.2950.0005 2.2LaterewijzigingenEenbelangrijkestedenbouwkundigewijzigingdiealkortnadeaanlegvanhet station plaats vond was het doortrekken van de Stationsweg innoordoostelijke richting, zodat het station niet langer aan eendoodlopendeweglagenertevensruimtewerdgecreerdvoordebouwvanwoningenopdegewildelocatievlakbijhetstation.Hetplantsoentennoordenvanhetstationsgebouwbleefbewaard.Hetterreintenoostenvanhetvoorpleinbleefookonbebouwden is lateralstuin ingebruikgenomenbijdeaangrenzendewoningen.Hierdoorheefthetvoorpleineen zeer groen karakter. Dit terrein behoort nog altijd tot hetemplacement.

    Luchtfotovanhetemplacement,waarschijnlijkindejaren20.Hetgoederengebiedtenwestenvanhetspoor(onder)isdannogonbebouwd.DeStationswegistennoordenvanhetstationaldoorgetrokken(pijl).Bron:HUA,fotonr.95112(uitsnede).

    Dewegdievanafhetvoorpleinvanhetstationinzuidelijkrichtingaftaktebehield tot na de Tweede Wereldoorlog globaal dezelfde opzet terontsluitingvanhethiergesitueerdelaadenlosperron.Tenzuidoostenvan dit perron verrees omstreeks 1918 het gebouw van de in 1917opgerichtecoperatieveLandbouwverenigingSoest.Nadatterplaatstevan het laad en losperron al een pakhuis was gebouwd werd ditgoederengebiedbijhetterreinvandeLandbouwvereniginggevoegdenvormt behoort dit terrein bij de vanaf de Torenstraat toegankelijkeWelkoopvestiging.DebevoorradingvandewinkelvindtnogplaatsvanafdeStationsweg,maarhetterreinwordtthansdirectlangsdeStationswegmiddelshekkenafgescheiden.

  • CHONSSTATIONSOESTII30mei2014IIblad23

    Vanafdebouwliepdeverhardingdoortotaandevoorgevel.Pasnadeherbestemmingtotwoningenkantoorin1989werdlangsdevoorgeveleengroenstrookaangelegd.Dezewerddoormiddelvanbetonpaaltjesmet daartussen aangebrachte kettingen van de openbare wegafgescheiden.Tenwestenvandespoorlijnwerdhetaanvankelijkvrijwelonbebouwdegoederenterreingeleidelijkmeerbebouwd.Rondhetmiddenvande20steeeuw waren hier enkele grote brandstoffenloodsen (kolen) en eenveevoederloodsgebouwd.Deontsluitingvondnogaltijdplaatsvanafdeveldweg.Het terrein ten westen van het goederenterrein was aanvankelijkonbebouwd, maar hier is vanaf 1906 de Algemene Begraafplaatsgevestigd.Met het wegvallen van de goederenfunctie in 1972 werden degoederensporen verwijderd en werd het goederenemplacementomgevormdtotbedrijventerrein.2.3HuidigesituatieIn de huidige situatie loopt de Stationsweg met een bocht langs devoorzijdevanhetstationsgebouw.Hetstationsgebouwwordtvandemetasfaltverhardeopenbareweggescheidendooreensmallegroenstrookdieookdoorloopttennoordenvanhetstationsgebouw.Inditgedeeltewordtdegroenstrookonderbrokendooreenbestraatparkeervakendetoegang tot een in het vroegere plantsoen geplaatste overdekteprivparkeerplaats.Hetvroegereplantsoenvormtthansdetuinvandeinhetstationgesitueerdewoning.DehieraanwezigeforsebomengevenditdeelvandeStationswegeenzeergroenkarakter.Ditistevenshetenigedeel van de Stationsweg, waar sprake is van semipubliekegroenvoorzieningen. Aan het resterende deel van de Stationsweg

    grenzenparticuliere tuinen en eenbedrijventerrein.Metnamebijdetuinenheeft zich sindsdebouw vanhet station een verdichting vangroenstructurenvoorgedaan.Tegenover het stationsgebouw ligt langs de Stationsweg een smallegrasstrook met daarachter de dichte begroeiing van de het als tuingebruikte terrein. Langs deze zijde van de Stationsweg wordt ookgeparkeerddoorreizigers.Doordedichtebebossingenhetversmaldeprofiel vande Stationsweg terplaatse vanhet stationsgebouw isdeoorspronkelijkeopenheidhierdeelsverdwenen.

    Door de dichte begroeiing, geparkeerde autos en de groenstrook langs hetstationsgebouwisdeoorspronkelijkeopenheiddeelsverdwenen.

    IndebochtvandeStationswegtenzuidvanhetstationsgebouwliggendemettegelsbestratetoegangtotdeperronsendemetbetonklinkersbestrateleverancierstoegangvandeWelkoopwinkel.Beidenliggenietsterug,zodatdeStationsweghierplaatselijkeenbrederprofielheeft.

  • CHONSSTATIONSOESTII30mei2014IIblad24

    Tenzuidenvanhetstationliggenlangsdeoostzijdevandespoorbaanverschillendebedrijfsgebouwen.Alleendirect langsdeverderzuidelijkgelegenVeldwegligteenparticulieretuinlangsdespoorlijn.Ten westen van de spoorbaan is vanaf de Veldweg tot voorbij hetstationsgebouw een bouwbedrijf gevestigd. Het terrein tussen despoorbaan en de langgerekte bedrijfsgebouwen en het terrein tennoorden van de bedrijfsgebouwen wordt als werk en opslagterreingebruikt,waarbijdespoorzijdealsachterzijdevandeopslagwordtbeschouwd.Vanafhethuidigeemplacementspringtdezeopslagsterkinhet oog. Ten noorden van het bedrijfsterrein grenst de AlgemeneBegraafplaatsaandespoorbaan,maardezewordtdoormiddelvaneenmetbomenbegroeidtaludvandespoorbaangescheidenenisdaardoornietzichtbaar.Directtennoordenvanheteilandperronligteenonbewaakteoverwegvoor voetgangers,diede tenoosten vande spoorbaangelgegenDeGoudenPloegverbindtmethet langsdenoordzijdevandeAlgemeneBegraafplaats lopende Chris Uiterwijkpad. Hoewel dit geen officiletoegangis,kanmenvanafdeoverwegheteilandperronbetreden.Tennoordenvandezeonbewaakteoverwegligtdespoorbaaningebedtussentweemetbomenenstruikenbegroeidetaluds.

    Huidigesituatiemetcentraalhetstationsgebouw.AandeonderzijdeligtdeVeldwegenaandebovenzijdedeonbewaakteoverwegbijhetChisUiterwijkpad.Ditistevensdenoordelijkebegrenzingvanheteilandperron.Tenzuidenvanhetstationzijngoeddeverschillendebedrijfsgebouwenzichtbaar.Bron:maps.google.com.

  • CHONSSTATIONSOESTII30mei2014IIblad25

    ZichtoverdeStationsweginwestelijkerichtingmetlinksdetoegangtothetperronendeleverancierstoegangvandeWelkoop

    Metnamehetnoordelijkedeelvanhetstationligtingebedinhetgroen.

    Langsdewestzijdevanhetspoorwordthetbeeldbepaalddoorhetopslagterreinvanhethiergevestigdebouwbedrijf.

  • CHONSSTATIONSOESTII30mei2014IIblad26

    OORSPRONKELIJKE SITUATIE

    A=StationsgebouwB=BijgebouwC=HoofdperronD=EilandperronE=ZuidoostelijkgoederenterreinF=WestelijkgoederenterreinG=ParkjeenbegroeidetaludsH=Groenstrook(terreinbehoorttotemplacement)

  • CHONSSTATIONSOESTII30mei2014IIblad27

    A=StationsgebouwB=BijgebouwC=EilandperronD=TerreinWelkoop(toelevering)E=TerreinbouwbedrijfF=TotprivtuinomgevormdparkjeG=GroenezonedoorparticulieretuinenH=Begroeitalud

    HUIDIGE SITUATIE

  • CHONSSTATIONSOESTII30mei2014IIblad28

    OVERZICHTSTENBOUWKUNDIGECONTEXTConcept- Aanleg spoorlijn en station op onbebouwd terrein direct langs bestaande terrein en

    stedenbouwkundigestructuur- AanlegStationswegomhetnieuwestationteontsluiten.Hetgoederengebiedwerd(mede)ontsloten

    viadebestaandeveldwegtenzuidenvanhetemplacement.- Stationsgebouwmetbelangrijkstefunctiestussenopenbarewegenperron- Toegangtotperronlangsweerszijdenvanstationsgebouw- AaneindevanaanvankelijkdoodlopendeStationswegeenkleinplein- GoederenterreineneveneensbereikbaarvanafStationswegRuimtelijkeuitvoering- Nieuweonverharde,aanvankelijkdoodlopendeStationswegmetveelruimtevoorstationsgebouw- Stationaanrandvanbebouwdekom,tegendeSoesterEng- Stationsgebouwenaangepastaanlandelijkesitueringdoorsterkegeledingenspeelsekapvormen- Reizigersgebiedomslotendoorgoederenterreinen- AanlegparknaaststationsgebouwvoorreizigersbelevingBelangrijkeingrepen- DoortrekkenStationswegvoorbetereroutinglangsstationbouwenvannieuwewoningen- Goederenterreinenrakenbuitengebruik(1972)enwordenbedrijventerreinen- Oorspronkelijkehoofdperron,stationsgebouwenparkjewordenin1989privterrein,waarbijdeze

    delenfunctioneelenvisueelvandeopenbarewegwordenafgescheidenHuidigesituatie- Stationsgebouwenvormenhoofdzakelijkdecorvoorhuidigestation- Stedenbouwkundigestructuurnogdeelsovereenkomstigsituatierond1900- Opslagterreintenwestenvanspoorbepaaltinhogematehetbeeldophetperron- Noordelijkedeelperronheeftlandelijkkarakterbehouden- Nauwelijksvoorzieningenvoorautos- Geenaansluitendopenbaarvervoer

  • CHONSSTATIONSOESTII30mei2014IIblad29

  • CHONSSTATIONSOESTII30mei2014IIblad30

    Overzichtstekeningoorspronkelijkeopzetemplacement.Terhoogtevanheteilandperroniseendubbelspooraanwezig.Opdedoorgaandesporenzijndriekopsporenaanwezigt.b.v.deverschillendelaadenlosplaatsenvoorgoederen.NaastdehuidigeoverwegenterplaatsevandeVeldwegenhetChrisUiterwijkpadisooktenzuidenvandeperronseenoverwegaanwezigdiedegoederenterreinenaanweerszijdenvandespoorlijnonderlingverbindt.Doordatdeperronsnoglaagzijnisheteilandperronviaeenoversteekvanafhethoofdperron bereikbaar. Bron: GA Soest; dossier Russer (verzameld materiaal t.b.v.publicatieTram&Trein).

    Vorigepagina:overzichtvandestraatzijdevanhetstationomstreeks 1900.Bron:GASoest,fotonr.2950.0002

  • CHONSSTATIONSOESTII30mei2014IIblad31

    3EMPLACEMENTCONTEXT:opzet,routingenreizigersbelevingStationSoestwerdaangelegdineengebieddattotdantoeonbebouwdwasgebleven.Behoudensdeinhetterreinaanwezigehoogteverschillenendenoodzaakomhetemplacementaantesluitenopdebestaandewegenstructuurwarenergeenbelemmeringenvoordeaanlegvanhetnieuweemplacement.StationSoestkreegeenopzetmeteenvrijwelsymmetrischehoofdopzetmeteenstationsgebouwdatmiddenvoorhetaanweerszijdendoorstekendeperronwerdgeplaatst.Eentweedeperronwerd als eilandperron uitgevoerd. Naast het stationsgebouw en deperronswaren eenbijgebouw en aanweerszijden vande spoorbaangesitueerdegoederenterreinenmetlaadenlosplaatsenaanwezig.3.1OpzetemplacementHoeweldespoorlijntussenBaarnenDenDolderalsenkelspoorwasuitgevoerd,wasterhoogtevanstationSoesteendubbelspooraanwezigmetaan weerszijden van het emplacement eenwissel. Aan de westzijde van het doorgaandespoorontsprongen terhoogtevandeperronstwee doodlopende sporen naar het hiergesitueerdeOverzicht van het emplacement omstreeks 1900. Op devoorgrondhetgoederenterreinmetloswegenverhoogdelaadenlosplaats.Bron:CollectieSpoorwegmuseum.

    goederengedeelte.Tenzuidenvandeperronslagaandeoostzijdevanhet doorgaande nog een derde goederenspoor. Langs degoederensporenwarendeelsverhoogdelaadenlosplaatsenaanwezig.VoortswarendezesporenbereikbareviaonderlingverbondenloswegenmetaansluitingenopdeStationswegendeVeldweg.Hetgoederenterreintenwestenvandespoorbaanwerdaandewestzijdebegrensddooreentalud.HetgeheleemplacementstrektezichuitvandeVeldweg(zuidzijde)toteenoverwegaannoordzijde(thansChrisUiterwijkpad).ZoweldeontsluitingvandegoederenterreinenvanhetstationalsdeontsluitingvandereizigersperronsvondplaatsvanafdeStationsweg.

  • CHONSSTATIONSOESTII30mei2014IIblad32

    3.2RoutingenvoorzieningenReizigers konden het station benaderen vanaf de Stationsweg. Hetemplacementwashiervandeopenbareweggescheidenmiddelseenafrasteringvanpalenmetdaartussengaaswerk.Aanweerszijdenvanhetstationsgebouwbevondzicheenpoortomhetperrontebetreden(zieookkaartoppag.38).Langsdeachterzijdevanhetstationsgebouwlaghethoofdperron,dataanbeidezijdenongeveerevenvervoorbijhetstationsgebouwstak.Tenwestenvandithoofdperron lageenongeveerevenlangeilandperron.Hethoofdperronwasvoorzienvanlagegemetseldeperronrandenmetafgerondehoeken. Heteilandperronhadwaarschijnlijkoorspronkelijkgeen verharde randen. De verharding van de perrons bestondaanvankelijk uit grind. Door de beperkte perronhoogte was heteilandperronbereikbaarviapadenoverhetspoor.Dezetoegangentotheteilandperronbevondenzichrechtvoordeperrontoeganglangsdelinkerzijgevel(zuid)vanhetstationsgebouwendirecttenzuidenvanhettoiletgebouw.Ookkonmenviahetstationsgebouw,waarineenloket,bagageruimte en verwarmdewachtruimtewarenondergebracht,hetperron betreden. De diverse routes om de perrons te benaderenomslotenzohetstationsgebouw,ofvoerdendoorhetstationsgebouw.Hetgoederenterrein tenzuidenvanhet stationsgebouwwasvanhetperrongescheidenmiddelseengaashekwerk.Langsdithekwerkstondenstruiken om het zicht op het goederenterrein af te schermen. Tennoorden van het stationsgebouw lag langs het hoofdperron eenplantsoen,watbijdroegindelandelijkesfeervanhetstation.Tenzuidenvan het stationsgebouw bevond zich een klein bijgebouw, waarintoiletteneneenkleinebergruimtewarenondergebracht.Dedirectopdehoofdroutingaansluitendetoegangwerddoormiddelvaneenschermvanhetperronafgeschermd.

    Overzichtvanhetemplacementvr1922.Deperronskregenlagegemetselderandenmetafgerondehoeken.Opdevoorgrondenrechtszijndegoederengebiedenzichtbaar.Bron:GASoest,fotonr.2950.0005

    ZichtopdestationsgebouwenvanafdeStationsweg.Bron:HUAfotnr.14528.

  • CHONSSTATIONSOESTII30mei2014IIblad33

    Zichtopdeperronzijdevandestationsgebouwen.Voordetoegangtotdetoiletteniseenschermaanwezig.Bron:HUAfotonr.14530

    3.3LaterewijzigingenEenbelangrijkewijzigingvondplaatsin1922.Detotdantoebinnenhetstationsgebouw ondergebrachte goederenruimte werd aanzienlijkuitgebreid ineennieuweaanbouw, ineenophetbestaandegebouwaangepaste architectuur, aan de zuidzijde van het stationsgebouw.Tegelijkertijdwerdookdeperronoverkappinglangsdenieuweaanbouwdoorgetrokken,zodathetbestaandegebouwendenieuweaanbouweenduidelijkevisueleeenheidgingenvormen.Daarmee werd het grootste deel van de ruimte tussen hetstationsgebouw en het bijgebouw dicht gebouwd. Het perron bleefechter wel toegankelijk vanaf deze zijde via een toegangshek op dezuidoosthoekvandenieuwegoederenbergplaats.Vanafdithekkonmenlangsweerszijdenvanhetbijgebouwnaarhethoofdperronofdoorlopen.

    Zicht op de perronzijde van de stationsgebouwen na de aanbouw van degoederenbergplaatsin1922.Deeerdereoversteeknaarheteilandperronisinnoordelijkerichtingverschoven.Tenzuidenvanhetbijgebouwiseennieuweoversteekaangelegd.Bron:GASoest,fotonr.2950.0009

    Eerderalwasdeoversteeknaarheteilandperroninnoordelijkerichtingverschoven en was een tweede oversteek direct ten zuiden van hetbijgebouwtjeaangelegd.Beideoverstekenwarenmetbielsenverhard.Waarschijnlijk kort voor 1948werdhet eilandperron aande zuidzijdeverkort en aan de noordzijde aanzienlijk verlengd, waarmee het dehuidige omvang kreeg en geschikt werd voor de volledigereizigersafhandeling.7Heteilandperronkreegbetonnenwandeneneenklinkerbestrating. Ook het hoofdperron had op dat moment eenklinkerbestratinggekregen.Ditperronfungeerdeechternoguitsluitendalslooproutevanhetstationsgebouwnaarheteilandperron.Langsdespoorzijdevanhetperronwaseenhekwerkvandamwandprofielenmethorizontale houten regels geplaatst. Het zuidelijke deel kreeg geenbestratingenwasopdatmomentalgeheelbuitengebruikgeraakt.Dit

  • CHONSSTATIONSOESTII30mei2014IIblad34

    Opzet van het emplacement in 1948.Het eilandperron isdan in noordelijke richting(rechts)verlengd.Bron:GASoest,dossierRusser.

    goldwaarschijnlijkookvoorhetnoordelijkedeelvanhethoofdperron.Vr 1948 was aan deze zijde van het spoor al het noordelijkedoodlopendegoederenspoorverwijderd.Daarvoorindeplaatswasaandezuidzijdeeenextrakopspooraangelegd.Tussendebeidekopsporenaandezezijdewerdeenverhoogdelaadenlosplaatsaangelegd.Rond het midden van de 20ste eeuw werden op het aanvankelijkonbebouwdegoederenterreintenwestenvandespoorlijnverschillendegroteloodsenvooropslagvanbrandstoffenenveevoerdersgebouwd.

    Onder: Zicht vanaf het hoofdperron op deoverweg naar het eilandperron in 1952. Hetzuidelijkedeelvanhethoofdperronisdanalinonbruik geraakt. Rechts zijn debrandstoffenloodsen langshetgoederenspoorzichtbaar.Bron:HUA,fotonr.164109.

  • CHONSSTATIONSOESTII30mei2014IIblad35

    In1948werdhetbaanvakgelektrificeerd.8Eind1962werddebedieningvande seinenenwissels,dieaanvankelijkvanuithet stationsgebouwgebeurde,overgenomendoordecentraleverkeersleidinginBlauwkapel.Devroegerearmseinenwerdennuvervangendoorseinlichten.In1960wastenwestenvandespoorlijneenvrijweldoorlopendereeksloodsenvanafhetstationsgebouwtotaandeVeldwegontstaan.Ooktenzuiden van het station was tussen het doorgaande spoor en hetgoederenspooreenpakhuisgebouwd.In1972werdhetgoederenemplacementvanstationSoestgesloten.Deomvang van het emplacement kon daarmee aanzienlijk wordenteruggebracht. Na het verwijderen van de goederensporen aan dewestzijde van de doorgaande spoorlijn bleef dit gebied eenbedrijventerrein, waar zich later bouwbedrijf Van den Hengel zouvestigen.Hetoostelijkegoederenterreinraaktesteedsverderbebouwdenkreeglangsdespoorbaaneenbijnaaaneengeslotenbebouwing.HetdirectaandeStationsweggrenzendedeelwerdingebruikgenomendoorde Welkoopwinkel, in het gebouw van de vroegere CoperatieveLandbouwVereniging.In 1968 raakte het stationsgebouwbuitengebruik.VervoersbewijzenkondenvanafdatmomentindetreinwordengekochttotdattenwestenvanhetbijgebouweenTicketVerkoopMachine(TVM)werdgeplaatst.Hetbijgebouwwerdvr1970ingrijpendverbouwd.Deoorspronkelijkopentoiletruimteskregeneennieuweindelingenwerdenafsluitbaar.Depoort indewestgevelwerddichtgezet.Degoederenruimtebleef alsongedeelderuimteaanwezig.In1988slootdeNSeenhuurcontractafmetdhr.Gommers.Gommerskonhetstationsgebouweneendeelvanhetterreingebruikenvoorbewoningenhuisvestingvanzijnbouwkundigadviesbureau tegeneengunstige

    huur,opvoorwaardedathijhetopdatmoment inzeerslechtestaatverkerende interieur zou renoveren. Het voormalige plantsoen tennoordenvanhetgebouwwerdalstuiningebruikgenomenenhetaanhetstationsgebouw grenzende hoofdperron werd ook tot privterreinomgevormd.Langsdeoostzijdevanhetstationsgebouwenhettottuinomgevormdeplantsoenwerdeengroenstrookaangelegddiemiddelsbetonpalenvandeopenbarewegwerdgescheiden.Indejaren90werdnaastdewestgevelvanhetbijgebouweenabrimetdaarineenTVMgeplaatst.In2000werdalsonderdeelvanhetprojectRuimtevoordefietsdetenzuidenvanhetbijgebouwgesitueerdefietsenstallingvernieuwdenietsvergroot.HiervoorwerdeendeelvandegroenstrooktussendetoegangtothetperronenhetterreinvandeWelkoopwinkelgekapt.

    Situatierondstationsgebouwt.b.v.aanpassingeninhetkadervanhetprojectRuimtevoor de fiets. Hierbij werd de huidige fietsenstalling geplaatst. Bron: archiefopdrachtgever,nr.769805.

  • CHONSSTATIONSOESTII30mei2014IIblad36

    3.4HuidigesituatieHet huidige emplacement is sterk gereduceerd ten opzichte van deoorspronkelijkeomvang.Zohebbenallegoederengedeelteseenanderebestemminggekregenenzijndedirectrondhetstationsgebouwgelegenterreinentotprivterreinbijdeinhetstationsgebouwgevestigdewoningomgevormd.Doordatdevroegeregoederenterreinennietmeerbijhetemplacementbehoren,hebbendezedeleneeneigenontwikkelingondergaan,waarbijdenaarhetstationgerichtezijdetoteenachterzijdeisverworden.Metnamevoorhet terrein langsdewestzijdevandespoorlijnbepaaltdeopslagvanhethiergevestigdebouwbedrijfinsterkematehetbeeldvanafhetperron. Ten zuiden vanhet stationsgebouw zijndehier langsdeoostzijde van de spoorlijn aanwezige bedrijfsgebouwen met hunachterzijdeophetspoorgericht,watookhetbeeldvanafhetperronniettengoedekomt.Detoegangtothetperronvindtthansplaatslangsdezuidzijdevanhetbijgebouw.Langsditmetklinkersbestratetoegangspadisookdekleineoverdektefietsenstalinggesitueerd.Tennoordenvanhettoegangspadbevindtzich tussenhetbijgebouwenhetonverharde restantvanhetvroegerehoofdperroneenabrimetdaarineenTVM.Inhetverlengdevanhet toegangspad ligtdemetslagbomenbeveiligdeoverwegnaarheteilandperron. De oorspronkelijke gemetselde perronrand van hethoofdperronishierplaatselijkonderbroken.Vanafdeoverwegwordtdezuidzijdevanheteilandperronmiddelseenhellingbaanbereikt.Hetperronstrektzichuittotaandeonbewaakteoverweg in het Chris Uiterwijkpad. Doordat dit pad direct langs hetnoordelijkeeindevanhetperronlooptenergeenafscheidingaanwezigiskanmenookvanafdezezijdehetperronbetreden.Ophetperronzijneigentijdsereizigersvoorzieningenaanwezig.

    Zichtoverheteilandperroninnoordelijkerichting,metlinkshetopslagterreinvaneenbouwbedrijf.

    Aandewestzijdevanheteilandperronwordthetbeeldgedomineerddoorhetstationsgebouwenhethiertennoordenvangelegenvroegereplantsoen.Langsditdeelvandespoorbaan isnogdeoorspronkelijkegemetseldeperronrandmetaandenoordzijdeeenhalfrondebeindigingaanwezig.Terhoogtevanhetvroegereplantsoenishetperrongeheelbegroeid.Terhoogtevanhetstationsgebouwstaatlangsdeperronrandeenindejaren40geplaatstehekwerk.Dithekwerkisgrotendeelsmetklimplantenbegroeid.Dezebegroeiinggeefteengroenkarakteraanhetstationsgebied,maarontneemtookenigszinshetzichtophethiernogaanwezigevroegereperron.Ten noorden van het vroegere plantsoen en het terrein van hetbouwbedrijfliggenaanweerszijdenvandespoorbaandichtbegroeidetaluds, waardoor hier vrijwel geen zicht meer is op het omliggendegebied.

  • CHONSSTATIONSOESTII30mei2014IIblad37

    Toegangtothetperronlangsdezuidzijdevanhetbijgebouw.

    Hetmetklimopbegroeideheklangsdeoudeperronrand,gezienvanafheteilandperron.

    Zichtvanafhetzuidelijkeperroneindeopdehiergevestigdebedrijven.

    Hetnoordelijkeperroneinde.

  • CHONSSTATIONSOESTII30mei2014IIblad38

    Beeldvandeoorspronkelijkeopzet

    Toegang tot stationvanaftationsweg

    Reisbewijs via loket instationsgebouw

    Wachten in verwarmdewachtkamer(laterekachel)

    Grotendeels onverharde perrons metminimalevoorzieningen

    Nevengebouw met sanitairevoorzieningen

    Personeelopstationaanwezig

  • CHONSSTATIONSOESTII30mei2014IIblad39

    Belangrijksteveranderingen

    Uitbreidinggoederenberplaats(1922)

    Verleggingperrons(voor1948) Verhogingeilandperron(ca.1948)

    Goederenterreinenbuitengebruik(1972)

    Bijgebouwbuitengebruik(1988) Stationswegdoorgetrokkenenbebouwd(voor1920)

    Bedieningcentraalgeregeld(1962)

    Elektrificatiespoor(1948) Vertrekstationspersoneel(1968) Stationsgebouwbuitengebruik(1968)

    Stationsgebouwraaktonttakeld(vanaf1968)

    RenovatieStationsgebouw(1988)

    Woonenkantoorfunctieinstationsgebouw(1988)

    Vernieuwingfietsenstalling(2000)

    PlaatsingTVM(jaren90) PlaatsingOVpaaltjes(ca.2010) OmvorminggoederenterreintotWelkoop1972)

    Parkwordttuin(1988)

    Plaatsingpalenlangsvoorzijdestationsgebouw(na2000)

    Westelijkgoederengebiedwordtbedrijfsterrein(1972)

    Verdereverdichtinggroenvoorzieningen

    Hoofdperronwordtprivterrein(1988)

    Eigentijdsereizigersvoorzieningen

    ParkerenlangsStationsweg

  • CHONSSTATIONSOESTII30mei2014IIblad40

    HuidigereizigersbelevingstationSoest

    AankomstviaStationsweg Autoparkeren Fietsstallen ReisbewijsviaTVM Routenaareilandperron IncheckenbijOVpaaltjes

    Alternatievetoegangviaoverweg Wachtenopperron Zichtopstationsgebouw Aankomstofvertrek Routelangsstationsgebouw Vervolgroute

  • CHONSSTATIONSOESTII30mei2014IIblad41

    OVERZICHTEMPLACEMENTCONTEXTConcept- Belangrijkstevoorzieningenondergebrachtinstationsgebouw- Toegangtotperronsdooroflangshetstationsgebouw- Grotendeelsscheidingtussenreizigersengoederen- Stationlaginmiddenvanemplacementenperronswerdengrotendeelsomgevendoorgoederenterreinen- Onverharde,nauwelijksverhoogdeperrons,waarbijwestelijkeperronalseilandperronwasuitgevoerdRuimtelijkeuitvoeringVoorstationSoestwerdeenlocatiegekozenterhoogtevandedorpskomaaneennieuwaangelegdeontsluitingswegdieterhoogtevanhetstationeindigdemeteenkleinpleintje.Zoweldehetreizigersgebiedalsdegoederenterreinenwerdenvanafditpleintjeontsloten.Daarbijwashetdeelvanhetgoederenterreintenwestenvandespoorlijnbereikbaarviaeenoverwegbinnenhetemplacement.Hetstationsgebouwlagcentraalbinnenhetemplacement,maarvormdegeenafsluiting.Deperronswarenlangsweerszijdenvanhetgebouwtoegankelijk.Binnenhetstationsgebouwkonmenviadekaartverkoopbalieenafgiftebalievoorbagagestukkendeeveneensinditgebouwondergebrachteverwarmdewachtkamerbereiken.Desanitairevoorzieningenwarenineenbijgebouwtenzuidenvanhetstationsgebouwondergebracht.RuimtelijkeerfenisStationSoestheeftindeloopdertijdgroteveranderingenondergaan,waarbijvrijwelhetgeheleemplacementonherkenbaarisgewijzigd.Kernvanhetemplacementvormtechternogaltijdhetmarkantestationsgebouw.Hoewelookditgebouwnietongeschondenisgeblevenenhaaroorspronkelijkefunctieheeftverloren,isdekarakteristiekgoedbewaardgebleven.Doordenieuwewoonfunctieheeftechterweltotgevolgdathetgebouwvolledigbuitenhetfunctionerenvanhetstationisgeraaktenhierdoordenodigegroenelementenookenigszinsvanwordtafgeschermd.Ditgaattenkostevandeherkenbaarheidvandeoorspronkelijkeopzet.Vandezevroegereopzetresteertnogngemetseldeperronrand.Devroegeregoederenterreinenzijnalsbedrijventerreineningebruikgenomen.Daarbijkomthetfeitdatdebedrijvendespoorzijdealsachterzijdebeschouwenhetbeeldvanhetstationniettengoede.ConclusieHetstationheeftzeeringrijpendewijzigingenondergaan,zodatdeoorspronkelijkeopzetnogslechtsaanhetstationsgebouweneenrestantvanhetoorspronkelijkeperronherkenbaaris.Hoewelheteerderbuitengebruikgeraaktestationsgebouweenpassendeherbestemmingheeftgekregen,ishetgebouwthanswelvolledigbuitendestationsfunctionaliteitgeraakt.Ondanksdelandelijkesitueringwordthetbeeldvoordereizigerssterkbenvloeddooromliggendebedrijventerreinen.

  • CHONSSTATIONSOESTII30mei2014IIblad42

  • CHONSSTATIONSOESTII30mei2014IIblad43

    4ARCHITECTONISCHECONTEXT:degebouwentotindedetailsIndithoofdstukvolgteenbeschrijvingvanStationSoest.Hierbijwordtingezoomdtotgebouwniveau,waarbijookspecifiekebijzonderhedenendetailwordenbelicht.Indebeschrijvingwordentevensdebelangrijkstewijzigingenvermeld.4.1GebouwenNaasthetstationsgebouwuit1897meteenaanbouwuit1922bestaathetemplacement uit een herbestemd bijgebouw (1897), het vroegereplantsoen, twee perrons (waarvan slechts n functioneel) en eenoverdekte rijwielstalling (2000). De fietsenstalling en alleperronvoorzieningenzijnineeneigentijdsevormgevinguitgevoerd.4.2StationsgebouwHet stationsgebouw werd in 1897 gebouwd naar ontwerp van J.F.Klinkhamerineenverzorgdearchitectuur,waarbijnaastdetraditioneleopzet in de rijzige hoofdvorm, venstervormen, kleurgebruik enornamentenalinvloedenvandeJugendstilzijnteherkennen,terwijldeforseoverstekkeninvloedvandechaletstijllatenzien.Klinkhamerpastevergelijkbare, fijn gedetailleerde architectuur vooral toe bij zijnwoonhuizen, maar bijvoorbeeld ook bij de gebouwen van Artis. Hetgebouwbestaatuiteentweelaagshoofdgebouwmetgemetseldegevelsen pannengedekte zadeldaken met overstekken en een daar aan dezuidzijdein1922aangebouwdegoederenbergplaatsmeteveneenseenpannengedekt zadeldak. Deze aanbouw werd door de bouwkundigedienstvandeNCSontworpen,waarbijdearchitectuurvanKlinkhamerzoveelmogelijkisgevolgd.

    Overzichtvanhetstationsgebouwvanuithetzuidoosten.

    Routingdoorhetgebouwnadeaanbouwvandegoederenbergplaats.

    Hiernavolgendetekeningenbetreffendeoorspronkelijkebouwtekeningenuit1897endetekeningent.b.v.deaanbouwvaneengoederenbergplaatsin1922.Bron:HUA9598579

  • CHONSSTATIONSOESTII30mei2014IIblad44

  • CHONSSTATIONSOESTII30mei2014IIblad45

  • CHONSSTATIONSOESTII30mei2014IIblad46

    PlantekeningenvanArchitectuurburoGommersuit1988voordebeganegrond(boven)enverdieping(rechts)vanhetstation.Bron:GASoest.

  • CHONSSTATIONSOESTII30mei2014IIblad47

    ExterieurhoofdgebouwHet deels onderkelderde stationsgebouw heeft een rechthoekigeplattegrondmetaandeoostzijdeeenmiddenrisaliet.Hetgebouwtelttweebouwlagenondereenmetrodekruispannengedektschilddakmethierop aansluitende zadeldaken. De daken hebben bakgoten enoverstekkenopbewerkteklossen,voorzienvansiertimmerwerkbijdetopgevelsbovendeoostenwestgevel.Ophetzuidelijkedakvlakstaateenschoorstenenmet(nietoorspronkelijke)zinkenbekroning.Bovenallegevelszijndakkapellenmetdoorconsolesondersteundezinkgedektedakenmetwolfeindenaanwezig.Denokeindenvanzowelhetschilddakalsdedakkapellenhebbenzinkenpirons.Aandezuidzijdebevindtzicheen enkellaags aanbouw uit 1922 onder een eveneens met rodekruispannengedektschilddak.

    Overzichtvanhetstationsgebouwvanuithetwesten.Aandezezijdewordthetzadeldakonderbrokendoorhetzadeldakbovenderisaliet.

    Overzichtvannvandetopgevelsbovendeoostgevel.

    Detailvanhetzuidelijkedakvlakmethieropaanwezigedakkapelenschoorsteen.

  • CHONSSTATIONSOESTII30mei2014IIblad48

    Degrotendeelsongewijzigdegevelszijnuitgevoerd inrodemachinalebaksteeninkruisverbandmetspeklagenvangeleverblendsteen.Deietsuitspringendeplintzonesluitafmetroodbruingeglazuurdeprofielstenen.Terhoogtevandeverdiepingsvloeriseentussenprofielstenengevattelijstmetsiermetselwerktoegepast.Allegevelshebbenaandebovenzijdeeen trapsgewijs uitgemetselde strook met aan de onderzijdedoorstekende penanten. Ter plaatse van de topgevels volgt deuitmetselingtrapsgewijsdehellingvandedakvlakken.

    Bijdeomhoekende lijstenenplintafdekkingenvanprofielstenenzijnhardstenenhoekstukkentoegepast.

    Links de zuidgevel van het stationsgebouw met de hier later tegenaan gebouwdegoederenbergplaats.Boveneendetailvandeuitmetselingdiebijelkegevelistoegepastenhetgemetseldetrapjetegendeoostgevel.

    Deverschillendegevelshebbendiverse, invormenafmetingen sterkwisselende gevelopeningen, merendeels onder gedeeltelijk in geleverblendsteen uitgevoerde steens segmentbogen. Bij enkele kleinevensterszijn steens strekken toegepast.Bijnverdiepingsvenster isbinnen de opening een gemetselde driedeling met daarbovensiermetselwerktoegepast.Bijeentweedevensterindewestgevelisdezeverdelingvervangendooreendriedeligkozijn.Bijtweedeuropeningenindeoostgevel isbinnendeopeningeenhardstenenkalftoegepastmetdaarboven een reeks, door gemetselde penanten gescheidenbovenlichtjesmetglasinlood.Bijdeopeningeninhetrisalerendedeelvan de westgevel zijn de dagkanten trapsgewijs uitgemetseld. Devenstershebbenlekdorpelsvaninmeerdererijengestapeldegeglazuurdeprofielstenen.Bijdebeganegrondvenstersishetonderstedeelvandedorpelsinharsteenuitgevoerd.Indevensteropeningenzijnhoutenkozijnentoegepast.Enkelegrotereopeningen hebben een verdeelstijl. De onderramen zijn merendeelsongedeeld. De bovenlichten hebben op de begane grond verticaleroeden.

  • CHONSSTATIONSOESTII30mei2014IIblad49

    Linksboven: een overzicht van de noordgevel. Het verdiepingsvenster werd lateringebroken.Boven:eendetailvannvandevenstersindenoordgevelRechtsboven:dezuidgevelvandegoederenbergplaatsLinks:eenoverzichtvandewestgevel.

  • CHONSSTATIONSOESTII30mei2014IIblad50

    Naastenkeleopgeklamptedeurenhebbendemeestedeurenboveneenborstweringspaneeleenglasopeningmeteenroedenverdelingmetindeonderrandeenkleinereverdeling.Bij de in 1922 aangebouwde goederenbergplaats hebben de forsedeuropeningen kozijnen met bovenlichten voorzien van eenroedenverdeling. Bij de dubbele deuropeningen is binnen deoorspronkelijke kozijnen isolerende beglazing aangebracht. Aan deperronzijdezijndeopgeklamptedeurennogaanwezigeningeopendepositievastgezetomalsvenstertefungeren.Onder:deuropeningenmetglasinloodbovenlichtenindeoostgevelRechtsboven:gewijzigdevenstersopdeverdiepingvandewestgevelRechtsonder:totvenstersomgevormdedeurenvandegoederenbergplaats.

  • CHONSSTATIONSOESTII30mei2014IIblad51

    Tegenhetmiddendeelvandeoostgevelbevindtzicheenhoutenluifelopdrieopengewerktehouten schorenophardstenenconsoles.De luifelheeftbewerktedakrandenengootklossen.De luifelheefteenzinkenroevendak.Langsdegehelewestgevellooptdeperronoverkappingmetbewerktedakranden met daaronder een verticale beschieting. De overkappingwordtterplaatsevanhetrisalerendegeveldeeldoorbewerkteschorenenbijdeoverigedelendoorspantenophoutenstijlenondersteund.Inhetmiddendeelvanhetmetbitumengedektedakzijneigentijdsedaklichtengeplaatst.Bijdeaanbouwvandegoederenbergplaats in1922werddeperronoverkappingooklangsdenieuweaanbouwdoorgetrokken.

    De luifel tegen de oostgevel met links een detail vandebewerkteondersteuningenvandezeluifel.

    InterieurstationsgebouwVoorafgaandaanderenovatievan1988/1989verkeerdehetgrotendeelsontmantelde interieur van het stationsgebouw in een zeer slechteconditie.Eengrootdeelvandevloerenenbalklagenwasverwijderd,evenals ook veel binnendeuren en een aanzienlijk deel van debetimmeringen.Vandeverschillendestookplaatsenwasnogslechtsnschouwaanwezig.

    Deenigebewaardgeblevenschouwbevindtzich indehuidigekeuken,hetvroegerekantoor.

    Bij de hierop volgende renovatie is de constructie weer opnieuwopgebouwdenzijnnieuwevloerenenplafondsaangebracht.Verderishetinterieur geheel nieuw afgewerkt. Daarbij is grotendeels deoorspronkelijkeindelinggehandhaafd.Deverschillendestookplaatsenzijnnogherkenbaar,maarineenaangepastevormgevinguitgevoerd.

  • CHONSSTATIONSOESTII30mei2014IIblad52

    Opeenenkeleherplaatsteouderebinnendeurnazijnoveralvaneldersafkomstigeouderebinnendeurentoegepast.Nogaanwezigerestantenvandeurenvensteromlijstingen zijnaangevuld.Geheelontbrekendedelenzijninenkelegevallengereconstrueerd.Doordeafgewogenbalanstussendeoorspronkelijkeindeling,dedeelsgereconstrueerde historische afwerkingen en aanvullingen in eeneigentijdsevormgevingiseeninterieurontstaandatdesuggestiewektdat een groot deel van het oorspronkelijke interieur behouden isgebleven.DitisechtervooreenbelangrijkdeelhetresultaatvanhetdoorGommersineigenbeheeruitgewerkterenovatieplan.Deindelingvandebeganegrondkomtnogvrijwelovereenmetdeopzetdieontstondnadevergrotingvandegoederenbergplaatsin1922.Hierbijwerd de oorspronkelijk binnen het volume van het stationsgebouwgelegengoederenbergplaatssamengevoegdmetderuimtebinnendenieuweaanbouw.In1988/1989werdopdebeganegrondindevestibuletegenhettrappenhuisentoiletruimtemeteenhalfrondewandgeplaatst.Ookwerdnaastdittoileteenin1922dichtgezettetoegangsdeurtussendevestibuleenhettrappenhuisweergeopend.

    Tussendevestibuleenhettrappenhuisnieuwaangebrachtedriehoekigetoiletrruimtemetafgerondehoek.Linkseendetailvandevloerindevestibule.

  • CHONSSTATIONSOESTII30mei2014IIblad53

    Linksbovenhetvenstermetluikjetussenhetvroegerekantoorendegoederenruimte.Middenboven:detailvaneenhandgreepopnvandeschuiframenLinksonder:devestibule,gezienvanuithettrappenhuis.Boven:bijderenovatieaangebrachtepuitussendevestibuleendewoonkamer(vroegerewachtkamer)

  • CHONSSTATIONSOESTII30mei2014IIblad54

    Achterdehoofdentreeindeoostgevelbevindtzichdeondiepevestibule.Hierzijnnogdeoorspronkelijkeplavuizenvloerendehoutenbovenlijstvan de (oorspronkelijk betegelde) lambrisering behouden. In deachterwandbevindtzichhetoorspronkelijkeloket.Achter de vestibule ligthet thans tot keukenomgevormde vroegerekantoor.De stookplaats indeze ruimteheeftnogdeoorspronkelijkezwartmarmerenschouw.Rechtsvandevestibuleenhetvroegerekantoorligtdevroegerewachtkamerdiethanstotwoonkamerisbestemd.Indehuidige keuken en woonkamer zijn oorspronkelijke vensterbanken,omlijstingen en houten lambriseringen gereconstrueerd. In de brededoorgangtussendewoonkamerendevestibuleiseennieuweinvullinggeplaatst.Linksvandevestibulelichthetnoggrotendeelsauthentieketrappenhuis.Onderdeverhoogdehoutenvloervandezeruimteligtdekleinekelder.Devroegeregoederenbergplaats isherbestemdalskantoorengeheeleigentijdsafgewerkt.

    Overzichtvanhettrappenhuis,gezienvanafdezolder.Linksonderenkeledetailsvandeoorspronkelijketrap.

    Opdeverdiepingisdeoorspronkelijkeindelinggrotendeelsbehouden.Vanafhettrappenhuisloopteengangparallelaandevoorgevel,diealleruimtesontsluit.Langsdevoorgevelliggennaasthettrappenhuistweeruimtes.Aandeachterzijde liggendrieruimtes.Hetmerendeelvandescheidingswanden isoorspronkelijk.Alleeneenwand tussende tweelinkerachterkamersisverwijderdt.b.v.deaanlegvaneengarderobekasten de omvorming van n kamer tot badkamer. In de middelsteachterkamerisnoghetrestantvandeschouwherkenbaar.Enkeledeurenopdeverdiepingzijnnogoorspronkelijk.De zolderverdieping heeft een onregelmatige vorm en wordtgedomineerddoorde inhet zich liggendedakconstructie.De ruimtewordtslechtsdoornconstructiemuurverdeeld.

  • CHONSSTATIONSOESTII30mei2014IIblad55

    Overzichtvandezolderinnoordelijkerichting.

    ConstructieHethoofdgebouwheefteenopzetmetdragendebakstenengevelsenenkelvoudige grenenbalklagen. Inde kelder ende vestibulewerdensteenachtige vloeren aangelegd. De goederenbergplaats had eenklinkerbestrating die bij de renovatie werd vervangen door eenbetonvloer.Bij de renovatie in de jaren 1988/1989 moest een groot deel van debalklagenweernieuwwordenaangebracht.De dakconstructie bestaat uit een reeks grenen spanten met eentussenbalkmetdaaropgeplaatstenokstijl.Despantenondersteunendegordingen,waaroverhetverticaledakbeschotisaangebracht.Deaanbouwheefteendakconstructiemetterhoogtevandemuurplatenstalenliggers,waaropgrenenAspantenzijngeplaatst.Dezeconstructiewordt thans door de later aangebrachte plafonds aan het zichtonttrokken.

    4.3BijgebouwHettenzuidenvanhetstationsgebouwgesitueerdebijgebouwheeftnbouwlaag op een rechthoekige plattegrond. Het gebouw heeft eenflauwhellend, met rode kruispannen gedekt zadeldak. Het dak heeftbakgoten en overstekken op bewerkte klossen en voorzien vansiertimmerwerkbijdetopgevelsbovendeoostenwestgevel.Deingevelszijnuitgevoerdinrodemachinalebaksteeninkruisverbandmetspeklagenvangeleverblendsteen.Deietsuitspringendeplintzonesluitafmetroodbruingeglazuurdeprofielstenen.Denoordenzuidgevelhebben,evenalshetstationsgebouw,aandebovenzijdeeentrapsgewijsuitgemetseldestrookmetaandeonderzijdedoorstekendepenanten.

    Overzichtbijgebouwvanuithetzuidoosten.

  • CHONSSTATIONSOESTII30mei2014IIblad56

    Boveneendetailvandegevelendakdetailleringvanhetbijgebouw.Onder de enige nog oorspronkelijke deuropening en rechts een later toegevoegdedeuropening.

    Bij de omhoekende plinafdekkingen zijn hardstenen hoekstukkentoegepast. Bij de oost en westgevels zijn geprofileerde hardstenenconsolesonderdedakrandentoegepast.Degevelindeling is inbelangrijkemategewijzigd,waarbijalleen indenoordgevel een oorspronkelijke deuropening onder een steenssegmentboogbewaardbleef.Indeopeningziteenopgeklamptedeurmetbovenineenstrookmetsmalleruitjes.Denaastdezedeuraanwezige,lateraangebrachterechthoekigedeuropeningheefteeneenvoudigedeurmettweeverticalepanelen.Eenovereenkomstigeopeningisookindezuidgevel aangebracht. Naast deze deur is nog een dichtgezetoorspronkelijktoiletvensterzichtbaar.Dit gebouw heeft een eenvoudige constructie met twee grenen Aspantenmetkreupelestijleneneendragendescheidingsmuurdiehetgebouw intweeevengroteruimtesverdeeld.Hetvoorstedeel iseenvroegereopslagruimte.Hetachterstedeelisherbergteensanitairegroep.

    4.4PerronsHet eilandperron heeft een hedendaagse opbouw met een uitbetonelementensamengesteldeperronwandeneentegelbestrating.Dezuidzijdevanhetperronlooptgeleidelijkafenvormtzoeenhellingbaandieaansluitopdeoverwegvanafdetoeganglangshetstationsgebouw.Indeoorspronkelijkeopzetliepheteilandperronverderdoorinzuidelijkrichting, maar van deze opzet zijn restanten zichtbaar. Op heteilandperronzijnmodernereizigersvoorzieningenaanwezig,waarondereenoverdektewachtruimte.Hetlangshetstationsgebouwgelegen,deelsoverkaptehoofdperronisthans als priv buitenruimte bij het herbestemde stationsgebouw ingebruik.Deoorspronkelijkeopzet ishiernogherkenbaaraande lage

  • CHONSSTATIONSOESTII30mei2014IIblad57

    gemetseldeperronrandmetaandeuiteindenafgerondehoeken.Terplaatsevandehuidigeoverwegnaarheteilandperronisdezeperronrandonderbroken.Tenzuidenvandeoverwegzijnbuitendeperronrandgeenrestantenvanhet(onverharde)perronmeerzichtbaar.Tennoordenvanhetstationsgebouwishetvroegereperronbijdetuingevoegdenvolledigbegroeid. Ter hoogte van het stationsgebouw is een bestrating vanbaksteenklinkersaanwezig.Tennoordenvandeoverwegislangsdegeheleperronrandeenhekwerkmetstalenstaanderseneenvoudigehorizontale liggersaanwezig.Dithekwerkwerdalvr 1948geplaatstnadatdeperronfunctievanhethoofdperronkwamtevervallen.TerhoogtevanhetbijgebouwbevindtzichophetvroegerehoofdperroneeneigentijdseabrimetdaarineenTVM.4.5FietsenstallingTen zuiden van het bijgebouw bevindt zich een uit 2000 daterendeoverdektefietsenstalling.Destallingheefteengetoogdeoverkappingenis toegankelijkvanafdedoorgaande route langsde zuidzijdevanhetbijgebouw.

    De zuidelijke (boven) en noordelijke (onder) beindiging van het eilandperron.

  • CHONSSTATIONSOESTII30mei2014IIblad58

    Bovenhetzuidelijkedeelvandeoorspronkelijkeperronrand.Ondereendetailvandenoordelijkebeindigingvandeperronrand.

    Het hoofdperronwerd nadebuitengebruikstelling inde jaren 40 voorzien van eenhekwerklangshetspoor.

    Dein2000geplaatstefietsenstallingtenzuidenvanhetbijgebouw.

  • CHONSSTATIONSOESTII30mei2014IIblad59

  • CHONSSTATIONSOESTII30mei2014IIblad60

    5WAARDESTELLING:degebouwdeerfenis5.1Waarderingstationopcomplexniveau

    BouwenArchitectuurhistorischewaardenNaastdehistorischegebouwendieinhiernavolgendeparagraafaandeordezullenkomen,isbouwenarchitectuurhistorischewaardegelegeninde langs het stationsgebouw bewaard gebleven oorspronkelijkegemetseldeperronrandmetafgerondehoeken.Hieraankannogeendeelvandeoorspronkelijkstationsopzetwordenafgelezen.Bovendienisdeperronrandbouwhistorischinteressantomdathieraanisaftelezenhoedeoorspronkelijkeverderonverhardeperronswarenuitgevoerd.Indeverzorgdeoorspronkelijkebeindigingenistevensarchitectuurhistorischewaardegelegen.StedenbouwkundigHoewel het station aanvankelijk werd ingepast in de bestaandestedenbouwkundige structuur, werd de aanwezigheid van hetstationsemplacementvervolgensbepalendvoordeverdereontwikkelingvanhetdirectomliggendegebied.Devoordebereikbaarheidvanhetstation aangelegde Stationsweg en de later ontwikkeldebedrijventerreinen rond het emplacement zijn thans sterkbepalendeelementen.DirectrondhetstationsgebouwontstondmetdeaanlegvaneenparkjeenhetbehoudvaneengroenezoneaandeoverzijdevandeStationswegeengebiedmeteenopvallendgroenkarakter.Helaasdreigtditgroenekarakterdooronvoldoendeonderhoudtesterkdeoverhandtekrijgen.Kenmerkendisdeliggingvanhetemplacementaanderandvanhettot

    opdedagvanvandaaggrotendeelsonbebouwdgeblevengebiedvandeSoesterEng.DezenatuurlijkeverhogingwasnietalleenbepalendvoorontwikkelingvanSoest,maarbepaaldeookhettracvandespoorlijninditgebied.DoordatdespoorlijnindevoetvandeEngeBergligt,wordtde spoorbaan aan weerszijden van het station, en daarmee ook hetnoordelijkedeelvanhetperron,omgevendoorbegroeidetaluds.EnsembleensitueringswaardeOpvallendisdathetstationjuistbuitendoorgaandewegenstructuurligt.Incombinatiemethetvelegroenrondhetstationsgebouwgeeftditeenbijnalandelijkkarakter,terwijlhetstationtochbinnendebebouwdekomligt.Doordezeliggingishetstationechterwelwatonopvallend.Alleenvoor de Stationsweg, die geen doorgaande functie heeft, speelt hetstationeenrolinhetstraatbeeld.BijstationSoestissprakevaneenhistorischensembleeneenfunctioneelensemble.Belangrijkewaardeisgelegeninhethistorischeensemble,datbestaat uit het stationsgebouw, het bijgebouw, de resten van hetoorspronkelijke perron en de tot tuin omgevormde oorspronkelijkeparkaanlegtennoordenvanhetstationsgebouw.Daarnaast is waarde gelegen in het ensemble, bestaand uit de nogbewaardgebleven,deelsnietmeerfunctionele,historischeaanlegendehuidige functionaliteit van het eilandperron en de hierbij behorendeelementen.Hoeweldehistorischedelendeelsbuitengebruikzijngeraakt,zijndezedelennogaltijdzeerbepalendvoorhetbeeldophetstation.CultuurhistorischewaardeStationSoestmarkeerteenbelangrijkeverbeteringindebereikbaarheidvanSoest.HoewelSoestnadeaanlegvandespoorlijnenHilversum

  • CHONSSTATIONSOESTII30mei2014IIblad61

    Amersfoort en Utrecht Amersfoort bijna door spoorlijnen werdomslotenhadhetdorpaanvankelijkalleeneenhalteopruimeafstandvandedorpskernaandeNCSspoorlijnUtrechtAmersfoort.DeaanlegvandespoorlijnDenDolderBaarnbetekendeeenbelangrijkeverbeteringvoorhetgebiedrondSoest,datzichdaarnaontwikkeldealseenmeertoeristisch gebied, dat ook aantrekkelijk werd voor bewoners uit deomliggendesteden.VoorhetontwerpvandestationsgebouwenaandelijnkoosdeULSvoordebekendearchitectJ.F.Klinkhamer.Hijontwierpdegebouwenalseenseriegebouweninovereenkomstigearchitectuur.Daarbijkreegechterwel elk station zeer duidelijk zijn eigen karakteristieke opbouw enindeling.HierdoorzijndegebouwenvanKlinkhamerenerzijdsduidelijkverwant, maar anderzijds ook sterk verschillend. De keuze voor eenbekende architect was met name bij de kleinerelokaalspoorwegmaatschappijen niet ongebruikelijk, om zo methoogwaardigestationsgebouwendekwaliteitvanhundienstverleningtebenadrukken.Dezegebouwenonderscheiden zichduidelijk vande indezelfdeperiodedoordegroteremaatschappijengebouwdestations,dieveelal nog volgens een slechts op beperkte punten aangepaststandaardontwerpwerdengebouwd.StationSoestvormdedaarbijvoorhetdorpSoestdebelangrijkstehalte.Geleidelijk is het belang van station Soest echter onder invloed vanstedenbouwkundigeveranderingenafgenomenenwerdstationSoestZuid,deoorspronkelijkehalteNieuweweghetbelangrijkstestation.Hoewel de oudere delen van het station hunoorspronkelijke functiehebbenverloren,gevendemarkantegebouwennogeenbeeldvandeallurediedeUtrechtseLocaalspoorwegMaatschappij(ULS)degebouwenaanhaarenigespoorlijnmeegaf.

  • CHONSSTATIONSOESTII30mei2014IIblad62

    WAARDERINGEMPLACEMENTOPONDERDELEN

    HogeWaarde

    Landelijkesituering,ondanksliggingbinnenbebouwdekom InbeddingindevoetvandeEngeBerg Behoudstationfunctie,ondanksbuitengebruikstellingvandelenvanhethistorischeemplacement Behoudhistorischestationsgebouwen Restantenvandeoorspronkelijkeperronopzetmetgemetseldeperronwanden Toegangentotemplacementlangszuidzijdestationsgebouwenviaallangetijdaanwezigeoverweg Aanwezigheidvanouderegroenstructuren(bomen)rondhetemplacement(parkengroenstrookoverzijdeStationsweg) Stedenbouwkundigestructuurrondhetstationdieisontstaanalsgevolgvandeaanwezigheidvanhetstation

    Positievewaarde

    Hoofdvormeilandperronvoorwatbetrefthetdeeltegenoverhetoudehoofdperron Klinkerbestratingopoudehoofdperron,naaststationsgebouw Hetuitdejaren40daterendeheklangshetoudehoofdperron

    Indifferentewaarde

    Huidigeherbestemmingalswoningenkantoor Latertoegevoegdenoordelijkdeelvanheteilandperron Materialiseringeilandperron Opdeperronsaanwezigereizigersvoorzieningen Bestratingenrondstationsgebouw,m.u.v.klinkerbestratingopoudehoofdperron Groenstrookjelangsvoorzijdestationsgebouw Fietsenstalling

    Storend

    Zichtbaarheidvanachterzijdebouwbedrijflangswestzijdestation Hetfysiekenvisueelafgeschermdekaraktervanhettotprivruimtesomgevormdeterreindirectrondhetstationsgebouw

  • CHONSSTATIONSOESTII30mei2014IIblad63

    5.2Waarderingstationsgebouw

    BouwenarchitectuurhistorischewaardeHetstationsgebouwheeftarchitectuurhistorischewaardevanwegedezeer verzorgde architectuur, waarbij een traditionele opzet werdgecombineerdmetinvloedenvandeChaletstijlendeindeperioderond1900 opkomende Jugendstil. Door te kiezen voor deze stijl wistKlinkhamerditgebouw,ondanksdepublieke functie,eenkleinschaligkaraktertegevendatpastebijdedorpselocatie.HetgebouwisdaarmeevanbelangalsonderdeelvanhetoeuvrevandebekendearchitectJ.F.Klinkhamer.NaastzijnstrevennaarmeerarchitectonischekwaliteitvoorfabrieksgebouwenwasKlinkhamervanmeningdatgebouwenvooralmoesten passen in hun omgeving. Dit is binnen het oeuvre vanKlinkhamermetnameherkenbaarbijdedoorhemontworpenwoningen,waarbij de meer stedelijk gesitueerde woningen een meer formelegevelopzetkregen,terwijlvoorbijvoorbeeldwoningenaandegroenesingelsenineenlandelijkeomgevingeenmeerspeelsontwerpwerdtoegepast.HetontwerpvanstationSoestishiereengoedvoorbeeldvan.DegebouwenvanStationSoestmakendeeluitvaneenseriegebouwendie door Klinkhamer voor de ULS werd ontworpen voor de in 1897aangelegde spoorlijn Den Dolder Baarn. Na het station BaarnBuurtspoorwasstationSoesthetgrootstestationaandenieuwe lijn.StationSoestdijkwashetkleinstegebouw.Degebouwenkenmerkenzichallendooreensterkeindividualiteiteneenduidelijkeafstemmingopdelocatieenspecifiekegebruikseisen.Hierdoorhebbendestationselkeeensterkverschillendehoofdopbouw,terwijldegebouwendoortoepassingvanovereenkomstigearchitectonischevormen,materialenendetailleringookduidelijkaanelkaarverwantzijn.Indenogtendeleherkenbarekarakteristiekeopzetmetopdebeganegrondreizigersvoorzieningenendienstruimtesenopdeverdiepingeen

    woningisarchitectuurhistorischewaardegelegen.Vanbelangzijnmetnamedenogherkenbarehoofdstructuur,constructieveenruimtelijkeopbouweninhetinterieurbewaardgeblevenhistorischeonderdelen.Vanhetbijgebouw,oorspronkelijkbestemdvooropslagensanitairzijn,naasthet vrij goede bewaard gebleven exterieur, de hoofdstructuur enconstructieveenruimtelijkeopbouwvanbelang.Situeringsenensemblewaarde

    Indeligging,directnaasthethoofdperronenaansluitendopdespeciaalvoor de bereikbaarheid van het station aangelegde Stationsweg issitueringswaarde gelegen. Voorts is ensemblewaarde gelegen in devisueleenfunctionelerelatiemethetomliggendeemplacementendedirectomliggendeouderegroenelementen,waarvandeoorsprongdeelsterugvoerttotdestationsaanleg.Tezamenvormenhetstationsgebouwenbijgebouwookonderlingeenwaardevolhistorischensemble,waarbijechterdeoorspronkelijkeruimtelijkewerkingenigszinswerdaangetastdoordeaanbouwvandegoederenbergplaats in 1922.Dezeaanbouwwerd overigens wel zorgvuldig op de oorspronkelijke architectuurafgestemd,zodatookditdeelarchitectonischekwaliteitbeziteneenextrageledingaanhethoofdgebouwgeeft.Cultuurhistorischewaarde

    Hetstationsgebouwheeftcultuurhistorischewaardevanwegedenogaandeindelingenopzetafleesbareoorspronkelijkefunctiealshoofdgebouwvanhetin1898geopendestationSoest.MetdeopeningvandespoorlijnDenDolderBaarnendebouwvanStationSoestkregenSoestenhetomliggende gebied een goede aansluitingop het spoorwegennet endaarmeeeenaanzienlijkeverbeterdeontsluiting.Hetstationsgebouwgeeft,ondankshetverliesvanhaaroorspronkelijkefunctienogeengoedbeeldvande functionele,maarzeerverzorgde

  • CHONSSTATIONSOESTII30mei2014IIblad64

    uitvoeringvandedoordeULSgenitieerdespoorlijnendaaraangelegenstations. De goed op de oorspronkelijke architectuur afgestemdegoederenbergplaatsweerspiegeltnogdehoogtijdagenvanstationSoest,waarbij het oorspronkelijke gebouw onvoldoende ruimte bood voortoenemendegoederenstromen.

  • CHONSSTATIONSOESTII30mei2014IIblad65

    WAARDERINGSTATIONSGEBOUWENOPONDERDELEN

    HogeWaarde

    Hoofdvormvanstationsgebouwmeteentweelaagshoofdvolumeenbijgebouw Gevels,inclusiefmateriaalendetailleringenhierinopgenomenoorspronkelijkevenstersendeurenvanhetstationsgebouwenhetbijgebouw Detailleringdakenmetbetimmeringenvanstationsgebouwenbijgebouw Plaatsendetailleringvandeaanwezigedakkapellenendenogoorspronkelijkeschoorstenen Detegendeoostgevelaanwezigeluifel,inclusiefdetailleringenmaterialisering Delangsdewestgevelaanwezigeperronoverkapping,inclusiefdetailleringenmaterialisering Oorspronkelijkeconstructies(dakconstructies,delenvanverdiepingsbalklagenenoverwelfdkelderplafond) Totdehoofdstructuurbehorendebinnenwandenendaarinaanwezigeoorspronkelijkebinnendeurenvanzoweldebeganegrondalsdeverdieping Historischetegelvloerenbetegeldelambriseringenbovenlijstinvestibule Oorspronkelijkenatuurstenenschouw,loket,binnenpuimetdoorgeefluikjeendebewaardgeblevenoorspronkelijkebinnendeuren Trappenhuismethierinaanwezigeafwerkingen

    Positievewaarde

    Hoofdvorm,gevelsendakvanhetin1922aangebouwdeenkellaagsgoederengedeelte,inclusiefmateriaal,detailleringenhierinopgenomenvensters. Niettotdehoofdstructuurbehorendebinnenwandenvanzowelbeganegrondalsverdiepingen Bijderenovatievan1988/1989nieuwgeplaatstehistorischedeuren Keldertrap Restantvandeoorspronkelijkeschouwenvandewachtkamerenslaapkamerverdieping Naaroorspronkelijkerestengereconstrueerdeomlijstingen,betimmeringenenafwerkingeninhetinterieur

    Indifferentewaarde

    Delateraangebrachteindelingmeteenportaalendoucheruimteopdeverdieping Huidigeinterieurafwerkingen,m.u.v.denogspaarzaambewaardgeblevenoudereonderdelen Delaterindeperronoverkappingaangebrachtedaklichten

  • CHONSSTATIONSOESTII30mei2014IIblad66

  • CHONSSTATIONSOESTII30mei2014IIblad67

    5.8ToelichtingenomschrijvingwaardenDevolgendewaardengradatie(getraptewaardenstelling),toegesnedenop het toegepast bouwhistorisch onderzoek, wordt in dewaardenbepalinggehanteerd(debijbehorendekleurencorresponderenmetdegebruiktegradatiesindewaardenkaarten).Achteriederewaardevolgt een korte toelichting ten behoeve van het toegepastbouwhistorischonderzoek,zoalsditinhetherontwikkelingsproceskanwordeningezet. Hogemonumentwaarde(blauw)Allebeschermenswaardigeonderdelendievanwezenlijkenonlosmakelijkbelangzijnvoorhetmonumentenzijnbouwhistorischeontwikkelingenderhalveonverkortgerespecteerdmoetenworden. Positievemonumentwaarde(groen) Allebeschermenswaardigeonderdelendievoordeinstandhoudingvandeontwikkelingsgeschiedenis van het monument veel waarde bezitten.Behoudisgewenst,maardewaardeisnietdusdanighoog,dataanpassingof verandering onmogelijk is. Voorwaarde is dat het onderdeel alsdusdanigherkenbaarblijft. Indifferentemonumentwaarde(geel) Onderdelen, die niets of weinig aan de waarde van het gebouwtoevoegen en ook geen wezenlijke onderdelen van deontwikkelingsgeschiedenis zijn. Behoud is mogelijk, maar nietnoodzakelijk.

    Storend(rood) Betreft meestal vrij recente toevoegingen, die een sterke aantastingvormen van het oorspronkelijke concept, de ruimtewerking of dedetaillering.

  • CHONSSTATIONSOESTII30mei2014IIblad68

    KWALITEITEN

    Karakteristiekelandelijkesituering Stationsgebouwenvormenfraaihistorischensemble Oorspronkelijkeperronopzetnogafleesbaar

    Behoudengeblevenstationsfunctionaliteit Groenkaraktervoorperron Ondanksverliesoorspronkelijkefunctievormthetgoed

    herbestemdestationsgebouweenfraaieachtergrond

  • CHONSSTATIONSOESTII30mei2014IIblad69

    6HOENUVERDERMetdeaanlegvande lokale lijnDenDolderBaarnkreegSoesteengoedeaansluitingophetspoorwegennet.Deaanlegbetekendedanookeenflinkestimulansvoordeontwikkelingvanhetgebied.Doordejarenheefthetstationgroteveranderingenondergaan,waarbijhetemplacementgeleidelijksteedskleinerwerdenlaterookdefunctievanhetstationsgebouwkwamtevervallen.Thansvormenhetmarkantestationsgebouwenhetnaastgelegenvroegereparkeenmooiegroeneachtergrondvoornogfunctioneleeilandperron.Voorhetfunctionerenvanhetstationspelendehistorischegebouwengeenrolmeer.6.1Aanbevelingenvooreigenaar,opdrachtgeverenontwikkelaarMet het verlies van de oorspronkelijke functionaliteit en deherbestemming van het stationsgebouw tot een woning en kantoorwerdenditgebouw,hetvroegerehoofdperron,hetbijgebouwendeoorspronkelijk als park aangelegde tuin ten noorden van hetstationsgebouwgeheelbuitendestationsfunctionaliteitgeplaatst.Hetterrein direct rond de gebouwen is afgesloten en als privruimte ingebruik.Dereizigerskunnenheteilandperronbereikenlangsdezuidzijdevanhetbijgebouw.Doordezefunctiewijziginghebbendeoorspronkelijkestationsgebouwenthansvooraleendecorfunctievoorhetstation.Hoewel de goede herbestemming van het stationsgebouwprijzenswaardig is,heeftdezeherbestemmingooktotgevolgdathetstationsgebouwnaastdefunctionelerelatie,ookdevisuelerelatieverderverliest.Ditdooreensteedsverdereafschermingvanhetprivateterrein.Hierdoorwordtdeoorspronkelijkefunctiesteedsminderbeleefbaar.Deplaatsing van de abri met TVM, de afscherming ter hoogte van het

    bijgebouw en de dichte begroeiing langs het oorspronkelijke perronspelenhierbijeenbelangrijkerol.Metnamedeherkenbaarheidvanhetoorspronkelijkeperronzoutoteenversterking van het beeld kunnen leiden. De nog behoudenoorspronkelijkegemetseldeperronrandkanhierbijeenleidendelementzijn. Hiervoor kan een goed op de historische situatie afgestemdterreinontwerprichtinggeven.Daarbijzouaandachtmoetenzijnvoorhetzichtbaar maken van de nog aanwezige delen, terwijl middels een(eigentijdse)reconstructievandeverdwenendeleneenbeeldversterkingkanwordenbereikt.Ten aanzien vande reizigersbeleving valt voortsbehoorlijkewinst tebehalenaandewestzijdevandespoorbaan.Indehuidigesituatiegrenstdeopslagvanhethiergevestigdebouwbedrijfdirectaandespoorbaan.Dehoogopgetastebouwmaterialenensteigeronderdelendoensterkafbreukaanhetverder zeergroenekaraktervanhet station.Aandeoostzijdezouhetaanbrengenvaneengroenstrooktussenhetvroegereperron en het terrein van de Welkoop hier het zicht op hetbedrijventerreinwatkunnenverzachten.Hoewelhet interieurvanhetstationsgebouweind jaren 80 inslechtestaatverkeerde,washetexterieurvrijgoedbewaardgebleven.Daarbijhebbenooknogdenodigeherstelenreconstructiewerkzaamhedenaanhetexterieurplaatsgevonden.Hetexterieurverkeertdaarmeethansineengoedeconditieenheeftbovendienookinbelangrijkematenoghetoorspronkelijkekarakterbehouden.Hetisvooreventueletoekomstigeingrepenvanbelangdatwijzigingenaanhetexterieurtoteenminimumwordenbeperkt.Uitzonderingvormendeeerdergewijzigdevenstersopdeverdiepingindewestgevel.Hierzouoverwogen kunnen worden om de oorspronkelijke opzet tereconstrueren.

  • CHONSSTATIONSOESTII30mei2014IIblad70

    Watbetrefthetinterieurdientzorgvuldigtewordenomgesprongenmetdeindelingendespaarzameelementendieeindjaren80nogbehoudenwarengeblevenen zijngentegreerd inhet in 1988/1989uitgevoerdeherstelplan.Omdehistorischestationsbebouwingweermeerbijdehuidigestationsfunctionaliteittebetrekkenzouoverwogenkunnenwordenomeendeelvandereizigersfunctionaliteitweerindehistorischegebouwenondertebrengen.Daarbijzoudeoorspronkelijkeopzetrichtinggevendkunnenzijn.6.2AanbevelingenvoorbeheerSindsdebouwvanstationSoestishetemplacementtelkensweergeheelopdenieuwebehoeftenvanhetvervoeraangepast.Ditheefter toegeleiddatdeoorspronkelijkeopzetweliswaarvollediggewijzigdeis,maarhetstationwelgoedkonblijvenfunctioneren.Voorallenieuweelementenisgekozenvooreeneigentijdsevormgevingen toepassing van de gebruikelijke standaard elementen. Voor hetmerendeelvoegendezedelenzichgoedbijdestationsopzetomdatereenduidelijkescheidingistussendehistorischeonderdelenendenieuwetoevoegingen.InhetgevalvandeabrivoordeTVMishetcontrastmethetdirectnaastgelegenbijgebouwechteropvallendgroot.Voortoekomstigeaanpassingenzaldanooksterkopdespecifiekelocatieafgestemdmoetenworden.Voorhetmerendeelzullenwijzigingenplaatsvindenopenigeafstandvandehistorischebebouwingenkandehuidigewerkwijze worden aangehouden. In specifieke gevallen kan hetnoodzakelijkzijnomaf tewijkenvandegebruikelijke toepassingvanstandaardelementen.Voorwatbetrefthetstationsgebouwdienteenveelmeerbehoudende

    koers teworden aangehouden.Ditgebouwheefthaar karakteristiekwetentebehoudendoordehoogwaardigearchitectuurentoepassingvandeugdelijkematerialenendetailleringen.Bijtoekomstigonderhoudmoetdanookwordenvoorkomendattijdgebrekofhetkostenaspectleiden tot de keuze voor minder duurzame materialen of slechtontworpendetailleringen.Hoeweldegroenelementenrondhetstationsgebouwinhogematehetkaraktervanhetstationbepalen,moetookwordenvoorkomendateentedichte en hoge begroeiing alle ruimtelijkheid van dit deel van deStationswegwegneemt.Eenvakkundigegroenonderhoudkanhierineengroterolspelen.6.3AanbevelingenvoorArchitectenstedenbouwkundigeBehoudvandebelangrijkstekwaliteitenvanstationSoest,degroenesituering en de bijzondere stationsgebouwen, zijn voor eventueletoekomstigeingrependevoornaamsteaandachtspunten.Watbetreftdestedenbouwkundigestructuurrondhetstationkandehuidigeopzet,dieontstondbijdeaanlegvanhetstationalsuitgangspuntgehandhaafdblijven.Metnamedeforsegroenelemententennoordenenoostenvanhetstationsgebouwbepaleninhogematehetkaraktervandeentreezijdevanhet station.Behoudvanditgroenekarakter,datnogwordt versterkt door het feit dat de Stationsweg tegenover hetstationsgebouwonbebouwdis,dientbijeventueleaanpassingenleidendtezijn.Hoewel de Stationsweg geen doorgaande weg is, veroorzakengeparkeerde autos in combinatie met vrachtverkeer t.b.v. debevoorradingvandeWelkoopwinkelsomseenbelemmering.Daarbijbestaat het risico dat de dicht langs het stationsgebouw rijdendevrachtwagensschadeaanhetgebouwveroorzaken.Recentwerdennog

  • CHONSSTATIONSOESTII30mei2014IIblad71

    enkele betonnen paaltjes onder de luifel omgereden. Met name hetrealiserenvanparkeerfaciliteitenbuitenhetprofielvandeStationswegzoueenverbeteringbetekenen,diemogelijkookhetbeeldtengoedekankomen.Bijeventueleaanpassingenaanhetstationsgebouwdientdebestaandearchitectuurvoorzowelhetexterieurenexterieurleidendtezijn,zodataanpassingenzichvoegenbinnendebestaandekarakteristiek.Uiteraardverdientbehoud vanbestaande elementendaarbij altijdde voorkeurbovenvernieuwingofaanpassing.6.4AanbevelingenvoorplantoetsersDebelangrijksteaandachtspuntenbijplantoetsingkunnen inprincipeonderlingtegenstrijdigzijnmaarsluitenookaanbijdethansbinnendemonumentenzorgheersendeopvattingdatbehoudsomsalleenmogelijkis wanneer mogelijkheden worden geboden voor weloverwogen enzorgvuldiguitgevoerdevernieuwing.HetstationsemplacementwerdontworpentendienstevanhetspoorenalsbelangrijkeontsluitingvanSoestendeomliggenderegio.Omdezefunctionaliteitendoordejarentebehoudenhebbenvoortdurendgrotereenkleinereaanpassingenplaatsgevonden.Ookindetoekomstkanhetstationsgebiedalleenblijvenfunctionerenwannee