penerokaan stail syed ahmad jamal dalam seni lukis sezaman malaysia

Download Penerokaan Stail Syed Ahmad Jamal Dalam Seni Lukis Sezaman Malaysia

Post on 04-Nov-2015

225 views

Category:

Documents

2 download

Embed Size (px)

DESCRIPTION

sdsdsdsd

TRANSCRIPT

Penerokaan Stail Syed Ahmad Jamal Dalam Seni Lukis Sezaman Malaysia

Oleh: Faizal Sidik

PengenalanSyed Ahmad Jamal dilahirkan pada 19 September 1929 di bandar Maharani Johor. Bapanya Syed Jamal pernah menjadi wartawan dan bekerja sebagai penolong pengarang di Lembaga Malaya, Johor Bahru, bersama-sama Dato Onn Jaafar, Syed Jaadar Albar dan Syed Alwi Alhady. Datuknya Syed Sahih peniaga yang terkenal di Johor Bahru dan menjadi majlis bandar Johor Bahru.

Syed Ahmad Jamal mendapat pendidikan awal di Sekolah Tambatan Rendah dari tahun 1936 hingga 1938. Kemudian beliau melanjutkan persekolahannya di Sekolah Tambatan Tinggi pada tahun 1939; Ngee Heng English School, 1940; Bukit Zahra English School dan English College, Johor Bahru hingga tahun 1949.

Beliau mendapat biasiswa Sultan Ibrahim dan dengan biasiswa tersebut beliau telah melanjutkan pelajaran di Chelsea School of Architecture pada tahun 1950. Pada tahun 1951 hingga 1955, beliau melanjutkan pelajaran di Chelsea School of Art, London. Setahun kemudian beliau belajar pula di Institute of Education, London University. Semasa di Chelsea School of Art, beliau memenangi beberapa hadiah dalam pertandingan dalam seni lukis.

Setelah pulang dari England, beliau menjadi guru di High School, Batu Pahat, Johor dari tahun 1956 hingga 1957. Pada tahun 1957, beliau menjadi pensyarah di Maktab Perguruan Harian, Kuala Lumpur. Diantara tahun 1958 hingga 1959, beliau menjadi pensyarah di Malayan Teacher College, Kirby, Lancs, United Kingdom dan pulang semula ke Maktab Perguruan Harian, Kuala Lumpur pada tahun 1960. Pada tahun 1951 hingga 1963, beliau bertugas sebagai Ketua Jabatan Pendidikan Seni di Maktab Perguruan Ilmu Khas, Cheras.

Syed Ahmad Jamal merupakan nama yang tidak asing lagi dalam sejarah seni lukis negara. Penglibatan yang tidak mengenal jemu selama empat puluh tahun bergelut dengan seni ini telah memberi peluang kepada beliau untuk menyumbangkan ke arah pembinaan dan perkembangan seni lukis moden negara. Berdasarkan sumbangan penting beliau itulah kerajaan menganugerahkan Anugerah Seni Negara kepada beliau.

Beberaoa faktor yang menyebabkan Syed Ahmad Jamal dipilih dalam kajian ini. Pertama Syed Ahmad Jamal merupakan pelopor aliran ekspresionisme abstrak di negara ini. Sesudah sekian lama menceburi lapangan ini, Syed Ahmad Jamal mempunyai pandangan yang kukuh terhadap seni lukis. Malah pandangan ini banyak dikongsi bersama oleh kebanyakan pelukis.

Syed Ahmad Jamal merupakan seorang tokoh di dalam seni tampak yang paling unggul di negara ini. Beliau mempunyai ketokohan dalam bidang berikut seperti pelukis moden, pereka, pengarca, pensyarah, pendidikan, penulis dan pemimpin organisasi-organisasi.

Kedudukan beliau sebagai pendidik, pengiat dan pentadbir seni menjadi beliau sebagai sumber inspirasi dan daya penggerak dalam perkembangan seni lukis tanahair. Ilmu kesarjanaan dalam seni lukis serta falsafah dan aliran seni ekspressionisme yang dianuti, menjadikan beliau sumber rujukan di kalangan pendidik, pelajar dan pengiat seni lukis di Malaysia. Di kalangan pelukis tanahair, Syed Ahmad Jamal telah dianggap sebagai pelopor lukisan abstrak pada tahun-tahun 1960 an dan 1970 an, terutamanya yang berukuran melebihi 500 cm.

Beliau juga mempelopori Wednesday Art Group dan Art Council Malaysia pada awal tahun 1960 an. Kewibawaan dan kepimpinan beliau amat terserlah dimana beliau merupakan pengasas kepada penubuhan Muzium Seni Asia di Universiti Malaya dan Pengarah Balai Seni Lukis Negara. Kepimpinan dan kewibawaan Syed Ahmad Jamal di dalam bidang seni lukis tidak dapat dinafikan lagi. Berliau telah di beri kepercayaan dan penghormatan untuk menjadi Ahli Lembaga Pengarah, Ahli Lembaga Penasihat dan Pengurusi kepada pertubuhan dan agensi-agensi kerajaan yang berkaitan dengan bidang kesenian.

Sebagai pelukis-penulis dan pemikir budaya yang mempunyai pandangan dan falsafah kesenian yang mendalam, melalui bukunya yang bertajuk Rupa dan Jiwa terbitan Dewan Bahasa dan Pustaka, beliau telah melukiskan pengamatannya terhadap unsur-unsur kesenian dalam nilai-nilai dan kebudayaan Melayu. Beliau juga cuba menggarapkan semula aspek rupa dan bentuk sesuatu unsur kepada seni rupa Melayu ini telah diolah dengan pengalaman bahasa seni antarabangsa melalui bentuk, gaya, gerak dan corak.

Bakat Syed Ahmad Jamal terserlah. Beliau adalah pelukis yang terkenal serta mendapat sanjungan masyarakat seni dalam dan luar negeri. Antara kebolehan beliau ialah melukis dengan menggunakan pemikiran ilmu dan pengalaman berasaskan falsafah serta nilai-nilai Melayu. Beliau juga terlibat dalam membuat Dasar dan Pemikiran tentang program dan pentadbiran kepada masyarakat umum. Selain daripada itu beliau juga terlibat dalam kritikan seni dan menulis berbagai majalah dan media massa.

Syed Ahmad Jamal melihat seni lukis sebagai satu bidang yang berautonomi tanpa ikatan dengan sebarang naungan. Penggiat bidang ini, iaitu pelukis, pula dianggap oleh beliau sebagai seorang individu yang unik dan bebas. Manakala sesebuah karyadilihatnya sebagai sesuatu yang memiliki kewujudan mistik dan makna tersendiri.Perkara ini terjadi kerana seni terhasil daripada khayalan dalaman. Khayalan ini berpusat dalam diri pelukis dan akan diluahkan atas rasa kerelaan serta mempunyai motif yang bersifat keindividuan.

Ketika di England aliran ekspressionis dan ekspressinisme abstrak sedang melanda kepulauan itu. Gerakan tadi merupakan satu yang amat baru bagi beliau dan benar-benar memikat indera seninya. Beliau meminati ekspressionisme kerana ia menyedarkan satu landasan baru bagi menentukan atah dan tujuan arah seni secara perseorangan atau individu.

Bagi ekspressionis abstrak pula, ia memberikan kelangsungan dalam berkarya kerana fleksbiliti aliran itu. Ia membenarkan pemikiran diterjemahkan secara langsung menjadi bahan seni. Penentuan secara individu dan penterjemahan secara langsung itu memberikan beliau perspektif baru dalam melihat serta menangani seni. Perspektif ini pula dipadankan dengan pendapat beliau yang melihat artis sebagai seorang individu yang bebas. Jadi keindividuan langsung dan kebebasab menjadi tonggak pemikiran Syed Ahmad Jamal dalam seni lukis sezaman Malaysia.

Perkara-perkara diatas secara tidak langsung mendasari cara beliau berkarya. Secara huraian, keindividuan memberikan beliau ruang untuk mengambarkan pengalaman-pengalaman peribadinya. Kelangsungan membenarkan diri berterus terang melalui kegiatan seni. Manakala kebebasan beliau melepaskan beliau daripada kongkongan konvensi-konvensi dan memasuki serta membina keperibadian seni lukis moden. Secara umumnya penerokaan Syed Ahmad Jamal dalam aliran yang diamalkannya melalui beberapa era atau revolusi iaitu dari era 50an hinggalah di alaf baru.

Era 1950anUntuk mengetahu perkembangan seseorang seniman atau artis rasanya tidak lengkap jika tidak melihat sentuhan-sentuhan awal penerokaanya. Lukisan-lukisan berwajah herot dan abstrak yang bertunjangkan unsur tanahair cuba dihasilkan ketika masih menuntut di London. Perubahan awal menggunakan kaedah tersebut melihatkan kejayaan awalnya apabila berjaya menghasilkan mandi Laut (1957). Karya ini merupakan titik permulaan bagi Syed Ahmad Jamal untuk menempuh sejarah yang lebih gemilang dalam bidang seni lukis.

Catan-Catan awal ini menunjukan beliau cuba meneroka bentuk, suasana ruang serta hubungan diantara bentuk dan latar. Dalam catan Mandi Laut lenturan berus menampakkan pengaruh Eropah namun keadaan anak gadis yang sedang mandi di tepi laut itu sesungguhnya berlatar belakangkan suasana yang biasa dilihat di tanah air pada ketika itu.

Kecenderungannya terhadap unsur serta pertalian alam dan manusia atau dalam bahasa seninya latar dan bentuk terserlah dalam karya berkenaan. Pembinaan antara dua elemen seni tadi amat galak sekali dan ia terus mendomonasikan catannya sehingga pertengahan tahun 1960an. Penggayaan warna-warna yang hampir sama terhadap unsur yang telah di herotkan itu menyebabkan kehadiran sifat alam dan aksi manusia begitu dirasai sekali dalam kesatuan.

Penerokaan sulung terhadap bentuk, susunan ruang serta hubungan diantara bentuk dengan latar menghasilkan suatu kerasian yang amat ampuh diantara tiga perkara yang disebutkan tadi mula tercermin dalam karya seperti Umpan yang dihasilkan pada tahun 1959. Kedua-dua karya ini dianggap sebagai karya abstrak terawal dalam seni lukis kontemporari tanahair.

Karya Umpan khususnya diakui sebagai sebuahmasterpiecesoleh pensejarahan mahupun pengkritik seni dari dalam mahupun luar negara. Berbeza dengan Mandi Laut, pengherotan terhadap Bait dilakukan dengan lebih cirta sekali sehingga aksi burung hadir secara separuh lut sinar seolah-olah berada dipermukaan air yang beriak-riak, ini merupakan penerokaan yang amat drastik kerana bentuk dan latar telah hilang dari pandangan mata.

Namun kehadirannya secara emosi dan tenaga elemen itu tetap dipertahankan serta dapat dinikmati terus tanpa perlu banyak persoalan.Dalam catan seperti Umpan Syed Ahmad Jamal lebih mengutamakan lengkungan bentuk tidak seperti pelukis barat yang lain seperti Jackson Pollock dan Mark Rothko yang menolak sebarang bentuk serta banyak bermain dengan jalinan dan warna. Bentuk-bentuk mula dilekukkan bagi menggambarkan aksi atau suasana yang lebih agresif beliau seakan-akan ingin menyatakan perasaan dirinya yang berkecamuk semasa menghasilkannya.

Dalam Umpan lengkungan dan putaran berjaya menvisualkan keadaan yang tegang antara si mangsa dengan musuhnya. Kecenderungan terhadap lekukan itu juga telah menyebabkan Syed Ahmad Jamal meminati kaligrafi atau seni khat yang mempunyai lengkunagan yang bermakna secara semulajadi.

Era 1960anDekad 1960an memperlihatkan riak wajah menerusi genjala abstrak ekspresionistik. Karya-karyanya mula menampilkan imej-imej abstrak dalam latar budaya setempat. Karya Sunday Market (1960), St