funda elmacıoğlu

Download Funda Elmacıoğlu

Post on 01-Feb-2017

212 views

Category:

Documents

0 download

Embed Size (px)

TRANSCRIPT

Prof. Dr. Funda ELMACIOLU

Marmara niversitesi

Beslenme ve Diyetetik Blm Bakan

ANNE ST TARHES

M 1500 (ESK MISIR (EBERS PAPRS)

Anne st nemli

Kolostrum nadiren neriliyor / kimi zaman deersiz

Hamurabi yasas st anneler st verdii ocua iyi

bakmyorsa memeleri kesilmelidir.

Babiller (Mezopotamya)

TAR Bebeini emzirirken tasvir edilmitir

(Batanra)

2

slamiyet

slama gre bebein anne karnnda kanla beslenmesi arasnda kesintisiz bir devamllk vardr.

Biz insana anne ve babasn (onlara iyilikle davranmay)tavsiye ettik. Annesi onu, zorluk stne

zorlukla karnnda tamtr. Onun stten ayrlmas, iki yl iindedir.

Lokman Suresi, 14 3

Eski Trkler I

Anne st kutsaldr.

Yakut Trklerinde tanra Ayztn yeni doan bebein azna

st glnden getirdii stn damlatarak can verdiine

inanlrd.

bni Sina (980-1037) nl eseri El-Kaanun fit-tp (tp kanunu)

da anne stnn anne karnndayken onu besleyen kana en

ok benzeyen besin olduunu; bebeklerin mmkn

olduunca anne st ile beslenmeleri gerektii belirtilir.

4

Eski Trkler II

lk Trk ocuk hekimlii kitab olan Tedbir-l Mevlt (ocuklarn korunmas) (1700)n yazar olan Ayal aban ifai (1645-1701) bebeklerin beslenmesinde anne stnn nemini belirtmektedir.

Onsekizinci yzylda yaam olan Resill Etbba Gevzekzade Hafz Hasan, Neticetl fikriyye fi tedbiri viladetl bikriyye (ocuklarn doumlar konusunda fikirlerin sonular) adl eserinde (1794) anne stnn stn zelliklerini anlattktan sonra szn ksas eer bebein annesinin st olup da emzirmeye elverirse ise ondan alas yoktur demektir.

5

Bireyler arasnda genetik varyasyonlar bulunmas onlarn besin ve

besin esi gereksinimlerini, beslenme durumlarn ve dolays ile

salk durumlarn etkilemektedir. Bu noktadan hareketle;

Kimlerde kronik hastalklara yatknlk vardr?

Diyet dzenlemelerine kimler daha iyi yant verecektir? sorular

sorulmaya balanmtr.

Birisi iin besin olan dierleri iin kuvvetli bir zehir olabilir

Lukretius (M.. 99-55).

Lukretiusun bu sz, besinlere yantta bireysel farkllklar vurgular.

Latin Celsus (M..25) Besin gruplarn belirtmitir.

Gremeli Arataes (M.S.200) diyabet ve sprue yi tanmlamtr.

6

Endstri Devrimi / AVRUPA

1850 1950

Biberonla beslenme neriliyor

Yaygnlayor.

Formlalara vitamin ve mineraller ekleniyor.

1941de formla ierii deklerasyonu

AS beslenme azalyor.

Ek besinlere erken balanyor (8 hafta..- ay)

ANNE ST

7

1975 sonras

AS ile beslenmenin nemi artyor.

AS ile beslenme (din kitaplarnda da yazl)

Kolostrumun nemi artyor.

ANNE ST

8

AAP (American Pediatri Akademisi)

2020 hedefi: Salkl her anneden %60.5inin ilk 6 ay bebeini sadece anne st ile beslenmesini

hedeflenmitir.

1978 de Anne St En yisidir.

DS ve UNICEF 1989 Emzirmenin korunmas,

zendirilmesi ve desteklenmesi iin doum hizmetlerine

ilikin nerileri belirten bir ortak bir bildiri yaynlanmtr.

9

Dnyada Mevcut Durum

Dnyada

130 milyon bebek douyor

4 milyon bebek lyor

lk 6 ay anne st verildiinde 1,3 milyon bebein lm nlenebilir.

10

http://www.google.com.tr/url?sa=i&rct=j&q=&esrc=s&source=images&cd=&cad=rja&uact=8&docid=7HWoWSuSDrpgBM&tbnid=pmj0u2Ix8i_DzM:&ved=0CAYQjRw&url=http://www.biaile.com/detail.asp?id=334&ei=O5MhU8PKPKKR0AXP5oG4Dg&bvm=bv.62922401,d.bGE&psig=AFQjCNHE_jIaDbGYS8Z0yI7LTyDxF07q3g&ust=1394795633221098

Trkiyede Anne St ile Beslenme Durumu

lk 6 ay anne st ile beslenme oranlar

Trkiye Nfus ve Salk Aratrmalar-(TNSA) 1998, 2003 ve 2008 verileri

11

lkemizde Yllara Gre Bebek lm Hz

208

180

153

1418294250

65

7132441.7

364145

0

50

100

150

200

250

1960 1970 1980 1990 1994 1998 2003 2008 2013

Bebek

lm Hz

Perinatal

lm Hz

12

Yetersiz ve Dengesiz Beslenme

ocuk lmlerinin (WHO)

% 7sinin birincil

% 46snn ikincil nedeni

13

TNSA, 2008

Besin Tketim Alkanlklarnda Trkiyede Durum: Salk Sorunlar

14

Trkiyede Mevcut Durum (nemli gelimeler)

lk 6 ay sadece Anne St ile Beslenme Oran

1998de %1,4

2008de %22

Bebek lm Hz

1998de %042,7

2008de %017,6

2013de %07

16 kat artm

6 kat azalm

HEDEFMZ lk 6 ay sadece anne st kullanmn %22den %50ye karabilmek Bebek lmlerini binde 17,6dan binde 10un altna indirebilmek

TNSA 2008 15

Dnya Salk rgt ve Amerikan Pediatri Akademisi bebeklerin ilk 6 ay sadece anne st almasn ve emzirmeye devam ederken 6 aydan sonra uygun tamamlayc besinlere balanmasn

nermektedir.

16 American Academy of Pediatrics Work Group on Breastfeeding. WHO/UNICEF. Global strategy for infant and young child feeding.

http://www.google.com.tr/url?sa=i&rct=j&q=&esrc=s&source=images&cd=&cad=rja&uact=8&docid=fFmmhWVMqhoUiM&tbnid=yWEY1c1v4Xr8oM:&ved=0CAYQjRw&url=http://footage.shutterstock.com/clip-2286263-stock-footage-girl-eating-bread-nearby-is-a-basket-of-flowers.html&ei=NrAiU8PWNceHtQa174CADQ&bvm=bv.62922401,d.bGQ&psig=AFQjCNHYYtSTqzbDTSpP89yLhBRzrsUOQw&ust=1394868615730901http://www.google.com.tr/url?sa=i&rct=j&q=&esrc=s&source=images&cd=&cad=rja&uact=8&docid=fFmmhWVMqhoUiM&tbnid=P-ay8RfQo8M4BM:&ved=0CAYQjRw&url=http://footage.shutterstock.com/clip-2286263-stock-footage-girl-eating-bread-nearby-is-a-basket-of-flowers.html&ei=UbAiU4qVMYjTtQafsYH4BA&bvm=bv.62922401,d.bGQ&psig=AFQjCNHYYtSTqzbDTSpP89yLhBRzrsUOQw&ust=1394868615730901

Yeterli ve dengeli beslenme

Besin eitlilii olan bir diyet tketmek gereklidir.

Trk mutfa Besin piramidi

Trk ailelerinin sofralarndaki menler dengeli: Kurufasulye-bulgur/pirin pilav - yourt

Kymal pirinli spanak yemei yourt

Terbiyeli kfte mevsim salata

Saln devam iin;

Salkl beslenmenin

anahtar modeli

17

http://www.google.com.tr/url?sa=i&rct=j&q=&esrc=s&frm=1&source=images&cd=&cad=rja&docid=GEtHVQqju37vwM&tbnid=VFWl5lQHvK4YGM:&ved=0CAUQjRw&url=http://www.beslenme.gov.tr/index.php?lang=tr&page=188&ei=GmVcUrilFvSr0AXuu4HYDw&bvm=bv.53899372,d.bGE&psig=AFQjCNEq1WwjYtEc0Eiqp94iE4jbrTNIQA&ust=1381873300042667http://www.google.com.tr/url?sa=i&rct=j&q=&esrc=s&frm=1&source=images&cd=&cad=rja&docid=1Fi-0ZQj_v4BVM&tbnid=wPDx6qUK7oh7mM:&ved=0CAUQjRw&url=http://saglikrehberi.gen.tr/beslenme-saglikli-yasam/besin-piramidi-nedir.html&ei=dGVcUqmnNu350gWxzIDoCQ&bvm=bv.53899372,d.bGE&psig=AFQjCNG8elgx_SGHKNYOxEwp7bjjVqgrkQ&ust=1381873391115865

KARBONHDRAT (CHO)

Gnlk enerjinin %55-60 CHOlardan gelmeli Komplex CHO Sindirilmeyen CHO (fiber, posa, lif)

rnein: Kepek ekmei avdar ekmei Bulgur Kurubaklagiller Sebze ve meyveler (Basit ekerlerden gelen enerjinin %10u gememeli)

18

Besin Tketim Alkanlklarnda Trkiyede

Durum

DPT-2001: Ulusal Gda ve Beslenme Stratejisi Raporu

1974 Trkiye Beslenme ve Salk Aratrmas

1984 Trkiye Besin Tketimi Aratrmas

ve

Baz Kk lekli almalar

(TEKHARF, UNICEF-HACETTEPE vd)

2010 (TBSA-2010) Trkiye Beslenme ve Salk

Aratrmas

19

Besin Tketim Alkanlklarnda Trkiyede

Durum: Deerlendirme*

Trkiyede temel besin, ekmek ve dier tahl mamul rnleri

Gnlk enerjinin ortalama %50si ekmek ve tahl mamlleri

Besin tketim eilimi incelendiinde; ekmek, st-yourt, et, taze sebze ve

meyve tketimi azalrken, kurubaklagil, yumurta ve eker tketiminin artt

belirtilmektedir.

Tahl arlkl beslenen toplumumuzda buday ve ekmek tketiminin yksek

olmas ve unun beyazlatrlmas bu sorunlar arttrabileceini (zellikle de B

grubu vitaminler ve baz minerallerin yetersizlikleri) dndrmektedir.

Toplumun baz kesimlerinde hane halk besin gvencesizlii ve hayvansal

rnlerin az tketimi nedeni ile makro ve mikro besin eleri yetersizlikleri

grlmektedir.* DPT, 2001 20

25000 yldr Diyetin Temel Enerji Kayna: Tahllar

21

Tahllar

Tm toplumlarda ana besin esidir.

Buday, arpa, pirin, avdar balcalardr.

Byk oranda karbonhidrat (%60-70) ierirler.

Karbonhidrat ieriinin byk ksm niastadan oluur ve iyi bir enerji kaynadr.

Trk Pediatri Arivi 2006;41:181-8 22

Yetikin kadn ve erkein gnlk ortalama gereksinimleri dnldnde

200 g ekmek (TBSA 2010 verilerine gre)

Gnlk alnmas gereken enerjinin %20-24n,

Demirin %8-32ini,

Proteinin %26-28ini,

Kalsiyumun %6-38i,

B1 vitamininin %18-42sini,

B2 vitamininin %8-20sini

Niasinin %10-18ini karlamaktadr.

23

Tam tahl tketen bireylerde baz hastalklarn riski nemli derecede azalmaktadr.

Kalp hastalklar riski

Tip 2 Diyabet riski

GIS Sistem kanserleri riski

Obezite riski

%25-36 %21-27 %21-43 %47

24

Ekmein Piirilmesi-Kayplar

Ekmein piirilmesi srasnda mineral ieriinde nemli bir deiim beklenmemektedir.