![Page 1: VISUEEL- RUIMTELIJKE PERCEPTIEEN VISUOMOTORIEK · •Zie les fijne motoriek. Ontwikkeling van de visuele, visueel-ruimtelijke perceptie en visuomotoriek . 1. Doe-fase Pasgeborene:](https://reader036.vdocuments.mx/reader036/viewer/2022081602/6131338f1ecc5158694495fb/html5/thumbnails/1.jpg)
VISUEEL-RUIMTELIJKEPERCEPTIE EN
VISUOMOTORIEK
Griet Dewitte en Nathalie Vanassche
8/10/2016 en 28/1/2017
![Page 2: VISUEEL- RUIMTELIJKE PERCEPTIEEN VISUOMOTORIEK · •Zie les fijne motoriek. Ontwikkeling van de visuele, visueel-ruimtelijke perceptie en visuomotoriek . 1. Doe-fase Pasgeborene:](https://reader036.vdocuments.mx/reader036/viewer/2022081602/6131338f1ecc5158694495fb/html5/thumbnails/2.jpg)
INHOUD
• Begrippen
• Ontwikkeling van visuele perceptie,visueel-ruimtelijke perceptie en visuomotoriek
• Visuele perceptie omvat verschillende aspecten
• Visuele ontwikkeling volgens Beery
• Visuomotorische ontwikkeling volgens Beery
• PRAKTIJK
![Page 3: VISUEEL- RUIMTELIJKE PERCEPTIEEN VISUOMOTORIEK · •Zie les fijne motoriek. Ontwikkeling van de visuele, visueel-ruimtelijke perceptie en visuomotoriek . 1. Doe-fase Pasgeborene:](https://reader036.vdocuments.mx/reader036/viewer/2022081602/6131338f1ecc5158694495fb/html5/thumbnails/3.jpg)
Verduidelijking van enkele begrippen
• Visus
• Visuele perceptie/waarneming
• Visueel-ruimtelijke perceptie
• Visuomotoriek
![Page 4: VISUEEL- RUIMTELIJKE PERCEPTIEEN VISUOMOTORIEK · •Zie les fijne motoriek. Ontwikkeling van de visuele, visueel-ruimtelijke perceptie en visuomotoriek . 1. Doe-fase Pasgeborene:](https://reader036.vdocuments.mx/reader036/viewer/2022081602/6131338f1ecc5158694495fb/html5/thumbnails/4.jpg)
Visus
= dominante zintuig of systeem om in interactie te gaan met de omgeving
(Mulligan, 2014)
= het kind leert zien door te kijken
= mensen, voorwerpen zien nodigt uit tot bewegen
![Page 5: VISUEEL- RUIMTELIJKE PERCEPTIEEN VISUOMOTORIEK · •Zie les fijne motoriek. Ontwikkeling van de visuele, visueel-ruimtelijke perceptie en visuomotoriek . 1. Doe-fase Pasgeborene:](https://reader036.vdocuments.mx/reader036/viewer/2022081602/6131338f1ecc5158694495fb/html5/thumbnails/5.jpg)
= Visus motoriek : eigen lichaam en wereld ontdekken
= Veel motorische vaardigheden worden beïnvloed door de visus.
(Case-Smith, 2010)
![Page 6: VISUEEL- RUIMTELIJKE PERCEPTIEEN VISUOMOTORIEK · •Zie les fijne motoriek. Ontwikkeling van de visuele, visueel-ruimtelijke perceptie en visuomotoriek . 1. Doe-fase Pasgeborene:](https://reader036.vdocuments.mx/reader036/viewer/2022081602/6131338f1ecc5158694495fb/html5/thumbnails/6.jpg)
Visuele perceptie/waarneming
= het vermogen om waar te nemen, te herkennen en betekenis te geven aan
= meer dan zomaar kijken naar een beeld
= ook ordenen, benoemen, herkennen, een ruimtelijke oriëntatie en structuur aan verbinden
![Page 7: VISUEEL- RUIMTELIJKE PERCEPTIEEN VISUOMOTORIEK · •Zie les fijne motoriek. Ontwikkeling van de visuele, visueel-ruimtelijke perceptie en visuomotoriek . 1. Doe-fase Pasgeborene:](https://reader036.vdocuments.mx/reader036/viewer/2022081602/6131338f1ecc5158694495fb/html5/thumbnails/7.jpg)
![Page 8: VISUEEL- RUIMTELIJKE PERCEPTIEEN VISUOMOTORIEK · •Zie les fijne motoriek. Ontwikkeling van de visuele, visueel-ruimtelijke perceptie en visuomotoriek . 1. Doe-fase Pasgeborene:](https://reader036.vdocuments.mx/reader036/viewer/2022081602/6131338f1ecc5158694495fb/html5/thumbnails/8.jpg)
•omvat verschillende aspecten
= Visuele info mentaal manipuleren om steeds complexere problemen op te lossen, plannen te maken en beslissingen te nemen.
(Powell &Bishop, 2008)
![Page 9: VISUEEL- RUIMTELIJKE PERCEPTIEEN VISUOMOTORIEK · •Zie les fijne motoriek. Ontwikkeling van de visuele, visueel-ruimtelijke perceptie en visuomotoriek . 1. Doe-fase Pasgeborene:](https://reader036.vdocuments.mx/reader036/viewer/2022081602/6131338f1ecc5158694495fb/html5/thumbnails/9.jpg)
Tekorten in visuele perceptie en visueel-ruimtelijke vaardigheden
Functionele problemen
- Bij bewegen
- Bij ADL act
- Bij spelen
- Bij schoolse vaardigheden
(op participatieniveau ICF )
![Page 10: VISUEEL- RUIMTELIJKE PERCEPTIEEN VISUOMOTORIEK · •Zie les fijne motoriek. Ontwikkeling van de visuele, visueel-ruimtelijke perceptie en visuomotoriek . 1. Doe-fase Pasgeborene:](https://reader036.vdocuments.mx/reader036/viewer/2022081602/6131338f1ecc5158694495fb/html5/thumbnails/10.jpg)
Visueel-ruimtelijkeperceptie
• = visuele waarneming, waarbij richting, positie en plaats van voorwerpen of figuren belangrijk is
![Page 11: VISUEEL- RUIMTELIJKE PERCEPTIEEN VISUOMOTORIEK · •Zie les fijne motoriek. Ontwikkeling van de visuele, visueel-ruimtelijke perceptie en visuomotoriek . 1. Doe-fase Pasgeborene:](https://reader036.vdocuments.mx/reader036/viewer/2022081602/6131338f1ecc5158694495fb/html5/thumbnails/11.jpg)
![Page 12: VISUEEL- RUIMTELIJKE PERCEPTIEEN VISUOMOTORIEK · •Zie les fijne motoriek. Ontwikkeling van de visuele, visueel-ruimtelijke perceptie en visuomotoriek . 1. Doe-fase Pasgeborene:](https://reader036.vdocuments.mx/reader036/viewer/2022081602/6131338f1ecc5158694495fb/html5/thumbnails/12.jpg)
Visuomotoriek of visuomotorische integratie
waarnemen
plannen uitvoeren
![Page 13: VISUEEL- RUIMTELIJKE PERCEPTIEEN VISUOMOTORIEK · •Zie les fijne motoriek. Ontwikkeling van de visuele, visueel-ruimtelijke perceptie en visuomotoriek . 1. Doe-fase Pasgeborene:](https://reader036.vdocuments.mx/reader036/viewer/2022081602/6131338f1ecc5158694495fb/html5/thumbnails/13.jpg)
•1. Waarneming van wat je moet tekenen of bouwen: grootte, richting, vorm, aantal,...
•2. Plannen van de beweging: geen beweging op zich, maar bewegen met een bepaald doel, in een bepaalde richting, met een bepaalde kracht en op basis van de visuele info
•Uitvoering: voor, tijdens en na de uitvoering wordt de info uit de vis waarn vgl met de motorische sturing = feedback
![Page 14: VISUEEL- RUIMTELIJKE PERCEPTIEEN VISUOMOTORIEK · •Zie les fijne motoriek. Ontwikkeling van de visuele, visueel-ruimtelijke perceptie en visuomotoriek . 1. Doe-fase Pasgeborene:](https://reader036.vdocuments.mx/reader036/viewer/2022081602/6131338f1ecc5158694495fb/html5/thumbnails/14.jpg)
• Verdere ontwikkeling van oog-handcoördinatie
• Zie les fijne motoriek
![Page 15: VISUEEL- RUIMTELIJKE PERCEPTIEEN VISUOMOTORIEK · •Zie les fijne motoriek. Ontwikkeling van de visuele, visueel-ruimtelijke perceptie en visuomotoriek . 1. Doe-fase Pasgeborene:](https://reader036.vdocuments.mx/reader036/viewer/2022081602/6131338f1ecc5158694495fb/html5/thumbnails/15.jpg)
Ontwikkeling van de visuele, visueel-ruimtelijke perceptie en visuomotoriek
![Page 16: VISUEEL- RUIMTELIJKE PERCEPTIEEN VISUOMOTORIEK · •Zie les fijne motoriek. Ontwikkeling van de visuele, visueel-ruimtelijke perceptie en visuomotoriek . 1. Doe-fase Pasgeborene:](https://reader036.vdocuments.mx/reader036/viewer/2022081602/6131338f1ecc5158694495fb/html5/thumbnails/16.jpg)
1. Doe-fase
Pasgeborene: reageert op licht
![Page 17: VISUEEL- RUIMTELIJKE PERCEPTIEEN VISUOMOTORIEK · •Zie les fijne motoriek. Ontwikkeling van de visuele, visueel-ruimtelijke perceptie en visuomotoriek . 1. Doe-fase Pasgeborene:](https://reader036.vdocuments.mx/reader036/viewer/2022081602/6131338f1ecc5158694495fb/html5/thumbnails/17.jpg)
2. Doe en zie fase
• = motorische zintuiglijke fase
• Wereld ontdekken
• Door aanraking (mond en handen vanaf 9 maand bewuster) en beweging
• Tot 2 jaar
• Hand-oog- en oog-handcoördinatie
![Page 18: VISUEEL- RUIMTELIJKE PERCEPTIEEN VISUOMOTORIEK · •Zie les fijne motoriek. Ontwikkeling van de visuele, visueel-ruimtelijke perceptie en visuomotoriek . 1. Doe-fase Pasgeborene:](https://reader036.vdocuments.mx/reader036/viewer/2022081602/6131338f1ecc5158694495fb/html5/thumbnails/18.jpg)
3. Zie en doe fase
• Tussen 2 j en 3,5 j
• = perceptueel motorische fase
• Zintuigen nemen vastpakken en betasten over
• Zien wordt geholpen door het doen
• Zie ‘haptische perceptie’ les fijne motoriek
![Page 19: VISUEEL- RUIMTELIJKE PERCEPTIEEN VISUOMOTORIEK · •Zie les fijne motoriek. Ontwikkeling van de visuele, visueel-ruimtelijke perceptie en visuomotoriek . 1. Doe-fase Pasgeborene:](https://reader036.vdocuments.mx/reader036/viewer/2022081602/6131338f1ecc5158694495fb/html5/thumbnails/19.jpg)
4. Zie en weet fase
• Tussen 3,5 en 6 jaar
• Neemt omgeving waar zonder hulp van de motoriek
• Begrijpen van waarneming = perceptie
![Page 20: VISUEEL- RUIMTELIJKE PERCEPTIEEN VISUOMOTORIEK · •Zie les fijne motoriek. Ontwikkeling van de visuele, visueel-ruimtelijke perceptie en visuomotoriek . 1. Doe-fase Pasgeborene:](https://reader036.vdocuments.mx/reader036/viewer/2022081602/6131338f1ecc5158694495fb/html5/thumbnails/20.jpg)
5. Zie en denk fase
• Tussen 6 en 8 jaar
• = nadenken en redeneren over wat het ziet
• = loskomen van concreet voorbeeld, maar vaak nog nodig
• = perceptuele-conceptuele fase
![Page 21: VISUEEL- RUIMTELIJKE PERCEPTIEEN VISUOMOTORIEK · •Zie les fijne motoriek. Ontwikkeling van de visuele, visueel-ruimtelijke perceptie en visuomotoriek . 1. Doe-fase Pasgeborene:](https://reader036.vdocuments.mx/reader036/viewer/2022081602/6131338f1ecc5158694495fb/html5/thumbnails/21.jpg)
6. Denkfase
• Vanaf 8 jaar
• = conceptuele fase
• Begrippen kunnen worden voorgesteld en gebruikt zonder concreet voorbeeld
![Page 22: VISUEEL- RUIMTELIJKE PERCEPTIEEN VISUOMOTORIEK · •Zie les fijne motoriek. Ontwikkeling van de visuele, visueel-ruimtelijke perceptie en visuomotoriek . 1. Doe-fase Pasgeborene:](https://reader036.vdocuments.mx/reader036/viewer/2022081602/6131338f1ecc5158694495fb/html5/thumbnails/22.jpg)
• Vanuit het ontdekken en manipuleren van materiaal kan het kind figuurkenmerken waarnemen: bv grootte, vorm, aantal, kleur, gewicht,….
• Kind komt geleidelijk los van materiaal en evolueert naar een volledig abstract niveau op papier
• (vb 4)
![Page 23: VISUEEL- RUIMTELIJKE PERCEPTIEEN VISUOMOTORIEK · •Zie les fijne motoriek. Ontwikkeling van de visuele, visueel-ruimtelijke perceptie en visuomotoriek . 1. Doe-fase Pasgeborene:](https://reader036.vdocuments.mx/reader036/viewer/2022081602/6131338f1ecc5158694495fb/html5/thumbnails/23.jpg)
VISUELE WAARNEMING
Verschillende aspecten
![Page 24: VISUEEL- RUIMTELIJKE PERCEPTIEEN VISUOMOTORIEK · •Zie les fijne motoriek. Ontwikkeling van de visuele, visueel-ruimtelijke perceptie en visuomotoriek . 1. Doe-fase Pasgeborene:](https://reader036.vdocuments.mx/reader036/viewer/2022081602/6131338f1ecc5158694495fb/html5/thumbnails/24.jpg)
Visuele vormconstantie
=
herkennen van figuren die ‘relatief’ gelijk zijn
![Page 25: VISUEEL- RUIMTELIJKE PERCEPTIEEN VISUOMOTORIEK · •Zie les fijne motoriek. Ontwikkeling van de visuele, visueel-ruimtelijke perceptie en visuomotoriek . 1. Doe-fase Pasgeborene:](https://reader036.vdocuments.mx/reader036/viewer/2022081602/6131338f1ecc5158694495fb/html5/thumbnails/25.jpg)
![Page 26: VISUEEL- RUIMTELIJKE PERCEPTIEEN VISUOMOTORIEK · •Zie les fijne motoriek. Ontwikkeling van de visuele, visueel-ruimtelijke perceptie en visuomotoriek . 1. Doe-fase Pasgeborene:](https://reader036.vdocuments.mx/reader036/viewer/2022081602/6131338f1ecc5158694495fb/html5/thumbnails/26.jpg)
![Page 27: VISUEEL- RUIMTELIJKE PERCEPTIEEN VISUOMOTORIEK · •Zie les fijne motoriek. Ontwikkeling van de visuele, visueel-ruimtelijke perceptie en visuomotoriek . 1. Doe-fase Pasgeborene:](https://reader036.vdocuments.mx/reader036/viewer/2022081602/6131338f1ecc5158694495fb/html5/thumbnails/27.jpg)
![Page 28: VISUEEL- RUIMTELIJKE PERCEPTIEEN VISUOMOTORIEK · •Zie les fijne motoriek. Ontwikkeling van de visuele, visueel-ruimtelijke perceptie en visuomotoriek . 1. Doe-fase Pasgeborene:](https://reader036.vdocuments.mx/reader036/viewer/2022081602/6131338f1ecc5158694495fb/html5/thumbnails/28.jpg)
t t
![Page 29: VISUEEL- RUIMTELIJKE PERCEPTIEEN VISUOMOTORIEK · •Zie les fijne motoriek. Ontwikkeling van de visuele, visueel-ruimtelijke perceptie en visuomotoriek . 1. Doe-fase Pasgeborene:](https://reader036.vdocuments.mx/reader036/viewer/2022081602/6131338f1ecc5158694495fb/html5/thumbnails/29.jpg)
Visuele discriminatie
=
waarnemen van kleine gelijkenissen en verschillen
![Page 30: VISUEEL- RUIMTELIJKE PERCEPTIEEN VISUOMOTORIEK · •Zie les fijne motoriek. Ontwikkeling van de visuele, visueel-ruimtelijke perceptie en visuomotoriek . 1. Doe-fase Pasgeborene:](https://reader036.vdocuments.mx/reader036/viewer/2022081602/6131338f1ecc5158694495fb/html5/thumbnails/30.jpg)
![Page 31: VISUEEL- RUIMTELIJKE PERCEPTIEEN VISUOMOTORIEK · •Zie les fijne motoriek. Ontwikkeling van de visuele, visueel-ruimtelijke perceptie en visuomotoriek . 1. Doe-fase Pasgeborene:](https://reader036.vdocuments.mx/reader036/viewer/2022081602/6131338f1ecc5158694495fb/html5/thumbnails/31.jpg)
![Page 32: VISUEEL- RUIMTELIJKE PERCEPTIEEN VISUOMOTORIEK · •Zie les fijne motoriek. Ontwikkeling van de visuele, visueel-ruimtelijke perceptie en visuomotoriek . 1. Doe-fase Pasgeborene:](https://reader036.vdocuments.mx/reader036/viewer/2022081602/6131338f1ecc5158694495fb/html5/thumbnails/32.jpg)
a d
o c
![Page 33: VISUEEL- RUIMTELIJKE PERCEPTIEEN VISUOMOTORIEK · •Zie les fijne motoriek. Ontwikkeling van de visuele, visueel-ruimtelijke perceptie en visuomotoriek . 1. Doe-fase Pasgeborene:](https://reader036.vdocuments.mx/reader036/viewer/2022081602/6131338f1ecc5158694495fb/html5/thumbnails/33.jpg)
Figuur-achtergrond perceptie
=
Figuur herkennen in een drukke achtergrond
![Page 34: VISUEEL- RUIMTELIJKE PERCEPTIEEN VISUOMOTORIEK · •Zie les fijne motoriek. Ontwikkeling van de visuele, visueel-ruimtelijke perceptie en visuomotoriek . 1. Doe-fase Pasgeborene:](https://reader036.vdocuments.mx/reader036/viewer/2022081602/6131338f1ecc5158694495fb/html5/thumbnails/34.jpg)
![Page 35: VISUEEL- RUIMTELIJKE PERCEPTIEEN VISUOMOTORIEK · •Zie les fijne motoriek. Ontwikkeling van de visuele, visueel-ruimtelijke perceptie en visuomotoriek . 1. Doe-fase Pasgeborene:](https://reader036.vdocuments.mx/reader036/viewer/2022081602/6131338f1ecc5158694495fb/html5/thumbnails/35.jpg)
![Page 36: VISUEEL- RUIMTELIJKE PERCEPTIEEN VISUOMOTORIEK · •Zie les fijne motoriek. Ontwikkeling van de visuele, visueel-ruimtelijke perceptie en visuomotoriek . 1. Doe-fase Pasgeborene:](https://reader036.vdocuments.mx/reader036/viewer/2022081602/6131338f1ecc5158694495fb/html5/thumbnails/36.jpg)
![Page 37: VISUEEL- RUIMTELIJKE PERCEPTIEEN VISUOMOTORIEK · •Zie les fijne motoriek. Ontwikkeling van de visuele, visueel-ruimtelijke perceptie en visuomotoriek . 1. Doe-fase Pasgeborene:](https://reader036.vdocuments.mx/reader036/viewer/2022081602/6131338f1ecc5158694495fb/html5/thumbnails/37.jpg)
Visuele analyse en synthese
=
Figuur in stukjes delen en terug tot een geheel voegen
![Page 38: VISUEEL- RUIMTELIJKE PERCEPTIEEN VISUOMOTORIEK · •Zie les fijne motoriek. Ontwikkeling van de visuele, visueel-ruimtelijke perceptie en visuomotoriek . 1. Doe-fase Pasgeborene:](https://reader036.vdocuments.mx/reader036/viewer/2022081602/6131338f1ecc5158694495fb/html5/thumbnails/38.jpg)
![Page 39: VISUEEL- RUIMTELIJKE PERCEPTIEEN VISUOMOTORIEK · •Zie les fijne motoriek. Ontwikkeling van de visuele, visueel-ruimtelijke perceptie en visuomotoriek . 1. Doe-fase Pasgeborene:](https://reader036.vdocuments.mx/reader036/viewer/2022081602/6131338f1ecc5158694495fb/html5/thumbnails/39.jpg)
![Page 40: VISUEEL- RUIMTELIJKE PERCEPTIEEN VISUOMOTORIEK · •Zie les fijne motoriek. Ontwikkeling van de visuele, visueel-ruimtelijke perceptie en visuomotoriek . 1. Doe-fase Pasgeborene:](https://reader036.vdocuments.mx/reader036/viewer/2022081602/6131338f1ecc5158694495fb/html5/thumbnails/40.jpg)
![Page 41: VISUEEL- RUIMTELIJKE PERCEPTIEEN VISUOMOTORIEK · •Zie les fijne motoriek. Ontwikkeling van de visuele, visueel-ruimtelijke perceptie en visuomotoriek . 1. Doe-fase Pasgeborene:](https://reader036.vdocuments.mx/reader036/viewer/2022081602/6131338f1ecc5158694495fb/html5/thumbnails/41.jpg)
![Page 42: VISUEEL- RUIMTELIJKE PERCEPTIEEN VISUOMOTORIEK · •Zie les fijne motoriek. Ontwikkeling van de visuele, visueel-ruimtelijke perceptie en visuomotoriek . 1. Doe-fase Pasgeborene:](https://reader036.vdocuments.mx/reader036/viewer/2022081602/6131338f1ecc5158694495fb/html5/thumbnails/42.jpg)
bal = b a l
v uu r = vuur
![Page 43: VISUEEL- RUIMTELIJKE PERCEPTIEEN VISUOMOTORIEK · •Zie les fijne motoriek. Ontwikkeling van de visuele, visueel-ruimtelijke perceptie en visuomotoriek . 1. Doe-fase Pasgeborene:](https://reader036.vdocuments.mx/reader036/viewer/2022081602/6131338f1ecc5158694495fb/html5/thumbnails/43.jpg)
Visuele gestalt herkennen
=
Het geheel is meer dan de som van de delen
![Page 44: VISUEEL- RUIMTELIJKE PERCEPTIEEN VISUOMOTORIEK · •Zie les fijne motoriek. Ontwikkeling van de visuele, visueel-ruimtelijke perceptie en visuomotoriek . 1. Doe-fase Pasgeborene:](https://reader036.vdocuments.mx/reader036/viewer/2022081602/6131338f1ecc5158694495fb/html5/thumbnails/44.jpg)
![Page 45: VISUEEL- RUIMTELIJKE PERCEPTIEEN VISUOMOTORIEK · •Zie les fijne motoriek. Ontwikkeling van de visuele, visueel-ruimtelijke perceptie en visuomotoriek . 1. Doe-fase Pasgeborene:](https://reader036.vdocuments.mx/reader036/viewer/2022081602/6131338f1ecc5158694495fb/html5/thumbnails/45.jpg)
oe r k b
=
broek
![Page 46: VISUEEL- RUIMTELIJKE PERCEPTIEEN VISUOMOTORIEK · •Zie les fijne motoriek. Ontwikkeling van de visuele, visueel-ruimtelijke perceptie en visuomotoriek . 1. Doe-fase Pasgeborene:](https://reader036.vdocuments.mx/reader036/viewer/2022081602/6131338f1ecc5158694495fb/html5/thumbnails/46.jpg)
Visuele sluiting
=
Figuur herkennen die niet volledig gesloten is
![Page 47: VISUEEL- RUIMTELIJKE PERCEPTIEEN VISUOMOTORIEK · •Zie les fijne motoriek. Ontwikkeling van de visuele, visueel-ruimtelijke perceptie en visuomotoriek . 1. Doe-fase Pasgeborene:](https://reader036.vdocuments.mx/reader036/viewer/2022081602/6131338f1ecc5158694495fb/html5/thumbnails/47.jpg)
![Page 48: VISUEEL- RUIMTELIJKE PERCEPTIEEN VISUOMOTORIEK · •Zie les fijne motoriek. Ontwikkeling van de visuele, visueel-ruimtelijke perceptie en visuomotoriek . 1. Doe-fase Pasgeborene:](https://reader036.vdocuments.mx/reader036/viewer/2022081602/6131338f1ecc5158694495fb/html5/thumbnails/48.jpg)
Sluiting/onvolledige tekeningen
![Page 49: VISUEEL- RUIMTELIJKE PERCEPTIEEN VISUOMOTORIEK · •Zie les fijne motoriek. Ontwikkeling van de visuele, visueel-ruimtelijke perceptie en visuomotoriek . 1. Doe-fase Pasgeborene:](https://reader036.vdocuments.mx/reader036/viewer/2022081602/6131338f1ecc5158694495fb/html5/thumbnails/49.jpg)
![Page 50: VISUEEL- RUIMTELIJKE PERCEPTIEEN VISUOMOTORIEK · •Zie les fijne motoriek. Ontwikkeling van de visuele, visueel-ruimtelijke perceptie en visuomotoriek . 1. Doe-fase Pasgeborene:](https://reader036.vdocuments.mx/reader036/viewer/2022081602/6131338f1ecc5158694495fb/html5/thumbnails/50.jpg)
Continuïteit
=
Als 2 lijnen over elkaar heen getekend zijn, kunnen we die volgen in hun continuïteit
![Page 51: VISUEEL- RUIMTELIJKE PERCEPTIEEN VISUOMOTORIEK · •Zie les fijne motoriek. Ontwikkeling van de visuele, visueel-ruimtelijke perceptie en visuomotoriek . 1. Doe-fase Pasgeborene:](https://reader036.vdocuments.mx/reader036/viewer/2022081602/6131338f1ecc5158694495fb/html5/thumbnails/51.jpg)
![Page 52: VISUEEL- RUIMTELIJKE PERCEPTIEEN VISUOMOTORIEK · •Zie les fijne motoriek. Ontwikkeling van de visuele, visueel-ruimtelijke perceptie en visuomotoriek . 1. Doe-fase Pasgeborene:](https://reader036.vdocuments.mx/reader036/viewer/2022081602/6131338f1ecc5158694495fb/html5/thumbnails/52.jpg)
![Page 53: VISUEEL- RUIMTELIJKE PERCEPTIEEN VISUOMOTORIEK · •Zie les fijne motoriek. Ontwikkeling van de visuele, visueel-ruimtelijke perceptie en visuomotoriek . 1. Doe-fase Pasgeborene:](https://reader036.vdocuments.mx/reader036/viewer/2022081602/6131338f1ecc5158694495fb/html5/thumbnails/53.jpg)
![Page 54: VISUEEL- RUIMTELIJKE PERCEPTIEEN VISUOMOTORIEK · •Zie les fijne motoriek. Ontwikkeling van de visuele, visueel-ruimtelijke perceptie en visuomotoriek . 1. Doe-fase Pasgeborene:](https://reader036.vdocuments.mx/reader036/viewer/2022081602/6131338f1ecc5158694495fb/html5/thumbnails/54.jpg)
Visueel (sequentieel) geheugen
=
Figuur (reeks figuren) onthouden en herkennen
![Page 55: VISUEEL- RUIMTELIJKE PERCEPTIEEN VISUOMOTORIEK · •Zie les fijne motoriek. Ontwikkeling van de visuele, visueel-ruimtelijke perceptie en visuomotoriek . 1. Doe-fase Pasgeborene:](https://reader036.vdocuments.mx/reader036/viewer/2022081602/6131338f1ecc5158694495fb/html5/thumbnails/55.jpg)
![Page 56: VISUEEL- RUIMTELIJKE PERCEPTIEEN VISUOMOTORIEK · •Zie les fijne motoriek. Ontwikkeling van de visuele, visueel-ruimtelijke perceptie en visuomotoriek . 1. Doe-fase Pasgeborene:](https://reader036.vdocuments.mx/reader036/viewer/2022081602/6131338f1ecc5158694495fb/html5/thumbnails/56.jpg)
![Page 57: VISUEEL- RUIMTELIJKE PERCEPTIEEN VISUOMOTORIEK · •Zie les fijne motoriek. Ontwikkeling van de visuele, visueel-ruimtelijke perceptie en visuomotoriek . 1. Doe-fase Pasgeborene:](https://reader036.vdocuments.mx/reader036/viewer/2022081602/6131338f1ecc5158694495fb/html5/thumbnails/57.jpg)
• Letterbeelden onthouden:
k v e p eu
• Woordbeelden onthouden:
bal reus ik vis
![Page 58: VISUEEL- RUIMTELIJKE PERCEPTIEEN VISUOMOTORIEK · •Zie les fijne motoriek. Ontwikkeling van de visuele, visueel-ruimtelijke perceptie en visuomotoriek . 1. Doe-fase Pasgeborene:](https://reader036.vdocuments.mx/reader036/viewer/2022081602/6131338f1ecc5158694495fb/html5/thumbnails/58.jpg)
Visueel opmerkingsvermogen
Afhankelijk van interesse, motivatie, concentratie, rijping
![Page 59: VISUEEL- RUIMTELIJKE PERCEPTIEEN VISUOMOTORIEK · •Zie les fijne motoriek. Ontwikkeling van de visuele, visueel-ruimtelijke perceptie en visuomotoriek . 1. Doe-fase Pasgeborene:](https://reader036.vdocuments.mx/reader036/viewer/2022081602/6131338f1ecc5158694495fb/html5/thumbnails/59.jpg)
VISUELE PERCEPTIE
Ontwikkeling volgens Beery
![Page 60: VISUEEL- RUIMTELIJKE PERCEPTIEEN VISUOMOTORIEK · •Zie les fijne motoriek. Ontwikkeling van de visuele, visueel-ruimtelijke perceptie en visuomotoriek . 1. Doe-fase Pasgeborene:](https://reader036.vdocuments.mx/reader036/viewer/2022081602/6131338f1ecc5158694495fb/html5/thumbnails/60.jpg)
1 m: Houdt van zwart-wit of hoog-contrast patronen, meer dan van kleur
2m: Kijkt naar de begeleider zijn gezicht en ogen met interesse
3 m: Ziet voorwerpen op ruim 30 cm afstand
6 m: kleurzien is ontwikkeld
8m: Kijkt op zijn minst kort naar het gekrabbel van een volwassene
![Page 61: VISUEEL- RUIMTELIJKE PERCEPTIEEN VISUOMOTORIEK · •Zie les fijne motoriek. Ontwikkeling van de visuele, visueel-ruimtelijke perceptie en visuomotoriek . 1. Doe-fase Pasgeborene:](https://reader036.vdocuments.mx/reader036/viewer/2022081602/6131338f1ecc5158694495fb/html5/thumbnails/61.jpg)
9 m: Kijkt naar eenvoudige figuren als deze benoemd worden
11 m: Vindt een klein voorwerp nadat je het geheel onder een doek verstopte
13m: Geniet van het kijken naar foto’s/ prenten in boekjes
16m: Lijkt zichzelf te herkennen in de spiegel
![Page 62: VISUEEL- RUIMTELIJKE PERCEPTIEEN VISUOMOTORIEK · •Zie les fijne motoriek. Ontwikkeling van de visuele, visueel-ruimtelijke perceptie en visuomotoriek . 1. Doe-fase Pasgeborene:](https://reader036.vdocuments.mx/reader036/viewer/2022081602/6131338f1ecc5158694495fb/html5/thumbnails/62.jpg)
19m: Kijkt zelfstandig naar foto- en prentenboeken en draait de pagina’s
21m: Draait de figuur juist indien ze omgekeerd werd aangereikt
23m: Matcht foto’s en figuren met reële zaken
23m: Matcht identieke objecten indien er 3 objecten aangeboden worden
![Page 63: VISUEEL- RUIMTELIJKE PERCEPTIEEN VISUOMOTORIEK · •Zie les fijne motoriek. Ontwikkeling van de visuele, visueel-ruimtelijke perceptie en visuomotoriek . 1. Doe-fase Pasgeborene:](https://reader036.vdocuments.mx/reader036/viewer/2022081602/6131338f1ecc5158694495fb/html5/thumbnails/63.jpg)
•2j5m: sorteert objecten volgens kleur indien dit eerst getoond wordt (met gelijke vorm)
•2j5m: sorteert objecten volgens vorm indien dit getoond wordt (met gelijke kleur)
•3j: Herkent voorwerpen die slechts gedeeltelijk zichtbaar zijn
•3j6m: Matcht eenvoudige voorwerpen met contourtekeningen
![Page 64: VISUEEL- RUIMTELIJKE PERCEPTIEEN VISUOMOTORIEK · •Zie les fijne motoriek. Ontwikkeling van de visuele, visueel-ruimtelijke perceptie en visuomotoriek . 1. Doe-fase Pasgeborene:](https://reader036.vdocuments.mx/reader036/viewer/2022081602/6131338f1ecc5158694495fb/html5/thumbnails/64.jpg)
3j11m: Herkent een tekening wanneer deze slechts voor de helft zichtbaar is
4j6m: Sorteert vlot op kleur, grootte en vorm
4j11m: Kan een alledaags voorwerp herkennen wanneer slechts ¼ zichtbaar is en kan 3 plaatjes in juiste volgorde leggen
5j4m: Herkent cijfers tot 5
5j4m: Matcht letters tussen andere
![Page 65: VISUEEL- RUIMTELIJKE PERCEPTIEEN VISUOMOTORIEK · •Zie les fijne motoriek. Ontwikkeling van de visuele, visueel-ruimtelijke perceptie en visuomotoriek . 1. Doe-fase Pasgeborene:](https://reader036.vdocuments.mx/reader036/viewer/2022081602/6131338f1ecc5158694495fb/html5/thumbnails/65.jpg)
5j6m: Herkent meeste drukletters
5j6m: Herkent eigen naam in drukletters en kleine letters
5j11m: Raadt tekening van vriendje wanneer slechts een deel getekend is
5j11m: Vervolledigt woorden die er niet volledig staan
![Page 66: VISUEEL- RUIMTELIJKE PERCEPTIEEN VISUOMOTORIEK · •Zie les fijne motoriek. Ontwikkeling van de visuele, visueel-ruimtelijke perceptie en visuomotoriek . 1. Doe-fase Pasgeborene:](https://reader036.vdocuments.mx/reader036/viewer/2022081602/6131338f1ecc5158694495fb/html5/thumbnails/66.jpg)
VISUOMOTORIEKOntwikkeling volgens Beery
![Page 67: VISUEEL- RUIMTELIJKE PERCEPTIEEN VISUOMOTORIEK · •Zie les fijne motoriek. Ontwikkeling van de visuele, visueel-ruimtelijke perceptie en visuomotoriek . 1. Doe-fase Pasgeborene:](https://reader036.vdocuments.mx/reader036/viewer/2022081602/6131338f1ecc5158694495fb/html5/thumbnails/67.jpg)
1. tekenen
ontwikkeling
![Page 68: VISUEEL- RUIMTELIJKE PERCEPTIEEN VISUOMOTORIEK · •Zie les fijne motoriek. Ontwikkeling van de visuele, visueel-ruimtelijke perceptie en visuomotoriek . 1. Doe-fase Pasgeborene:](https://reader036.vdocuments.mx/reader036/viewer/2022081602/6131338f1ecc5158694495fb/html5/thumbnails/68.jpg)
•Krabbelen
•Beginnen bewegingen imiteren: ,
6 maand later (Beery, ‘04)
•Rond leeftijd van 3 jaar (Beery, ‘04): copiëren van
•Verder vormen copiëren (Beery, ‘04)
![Page 69: VISUEEL- RUIMTELIJKE PERCEPTIEEN VISUOMOTORIEK · •Zie les fijne motoriek. Ontwikkeling van de visuele, visueel-ruimtelijke perceptie en visuomotoriek . 1. Doe-fase Pasgeborene:](https://reader036.vdocuments.mx/reader036/viewer/2022081602/6131338f1ecc5158694495fb/html5/thumbnails/69.jpg)
• 4;01 jaar:
• 4;04 jaar:
• 4;06 jaar:
• 4;07 jaar:
![Page 70: VISUEEL- RUIMTELIJKE PERCEPTIEEN VISUOMOTORIEK · •Zie les fijne motoriek. Ontwikkeling van de visuele, visueel-ruimtelijke perceptie en visuomotoriek . 1. Doe-fase Pasgeborene:](https://reader036.vdocuments.mx/reader036/viewer/2022081602/6131338f1ecc5158694495fb/html5/thumbnails/70.jpg)
• 4;10 jaar: tekent herkenbare, eenvoudige vormen
• 4;11 jaar:
• 5;03 jaar:
• 5;06 jaar:
• 5;09 jaar:
![Page 71: VISUEEL- RUIMTELIJKE PERCEPTIEEN VISUOMOTORIEK · •Zie les fijne motoriek. Ontwikkeling van de visuele, visueel-ruimtelijke perceptie en visuomotoriek . 1. Doe-fase Pasgeborene:](https://reader036.vdocuments.mx/reader036/viewer/2022081602/6131338f1ecc5158694495fb/html5/thumbnails/71.jpg)
• 4j 0m: tekent een kindje met 3 verschillende lichaamsdelen
• 4j 5m: gebruikt een mal om eenvoudige figuren zoals een boot of bloem te tekenen
• 4j 10m: tekent eenvoudige, herkenbare voorwerpen
![Page 72: VISUEEL- RUIMTELIJKE PERCEPTIEEN VISUOMOTORIEK · •Zie les fijne motoriek. Ontwikkeling van de visuele, visueel-ruimtelijke perceptie en visuomotoriek . 1. Doe-fase Pasgeborene:](https://reader036.vdocuments.mx/reader036/viewer/2022081602/6131338f1ecc5158694495fb/html5/thumbnails/72.jpg)
Ondertussen:
• zelf creeëren: kind tekent en vertelt nadien pas wat het getekend heeft
• ontwerpen: kind zal op voorhand bedenken wat het gaat tekenen (voorstellingsvermogen!)
![Page 73: VISUEEL- RUIMTELIJKE PERCEPTIEEN VISUOMOTORIEK · •Zie les fijne motoriek. Ontwikkeling van de visuele, visueel-ruimtelijke perceptie en visuomotoriek . 1. Doe-fase Pasgeborene:](https://reader036.vdocuments.mx/reader036/viewer/2022081602/6131338f1ecc5158694495fb/html5/thumbnails/73.jpg)
![Page 74: VISUEEL- RUIMTELIJKE PERCEPTIEEN VISUOMOTORIEK · •Zie les fijne motoriek. Ontwikkeling van de visuele, visueel-ruimtelijke perceptie en visuomotoriek . 1. Doe-fase Pasgeborene:](https://reader036.vdocuments.mx/reader036/viewer/2022081602/6131338f1ecc5158694495fb/html5/thumbnails/74.jpg)
2. bouwen met blokken
ontwikkeling
![Page 75: VISUEEL- RUIMTELIJKE PERCEPTIEEN VISUOMOTORIEK · •Zie les fijne motoriek. Ontwikkeling van de visuele, visueel-ruimtelijke perceptie en visuomotoriek . 1. Doe-fase Pasgeborene:](https://reader036.vdocuments.mx/reader036/viewer/2022081602/6131338f1ecc5158694495fb/html5/thumbnails/75.jpg)
•1 jaar: vertikale torens
•2,5 jaar: horizontaal bouwen
•Combineren van vertikaal en horizontaal (2 dim)
•Vanaf 3 jaar: nauwkeuriger stapelen
•Vanaf 4 jaar: trap en piramide
•Vanaf 5 jaar: diepterichting (3 dim)
![Page 76: VISUEEL- RUIMTELIJKE PERCEPTIEEN VISUOMOTORIEK · •Zie les fijne motoriek. Ontwikkeling van de visuele, visueel-ruimtelijke perceptie en visuomotoriek . 1. Doe-fase Pasgeborene:](https://reader036.vdocuments.mx/reader036/viewer/2022081602/6131338f1ecc5158694495fb/html5/thumbnails/76.jpg)
3. Puzzelen
ontwikkeling
![Page 77: VISUEEL- RUIMTELIJKE PERCEPTIEEN VISUOMOTORIEK · •Zie les fijne motoriek. Ontwikkeling van de visuele, visueel-ruimtelijke perceptie en visuomotoriek . 1. Doe-fase Pasgeborene:](https://reader036.vdocuments.mx/reader036/viewer/2022081602/6131338f1ecc5158694495fb/html5/thumbnails/77.jpg)
15m: Selecteert en plaatst een rond object in een ronde uitsparing
17m: Selecteert en plaatst een rechthoekig object in bijhorende uitsparing
23m: Plaatst vierkante, ronde, en cirkelvormige vormen in een vormbord zonder hulp
![Page 78: VISUEEL- RUIMTELIJKE PERCEPTIEEN VISUOMOTORIEK · •Zie les fijne motoriek. Ontwikkeling van de visuele, visueel-ruimtelijke perceptie en visuomotoriek . 1. Doe-fase Pasgeborene:](https://reader036.vdocuments.mx/reader036/viewer/2022081602/6131338f1ecc5158694495fb/html5/thumbnails/78.jpg)
23m: Maakt een inlegpuzzel of een 2-3 delige puzzel
3j6m: Maakt puzzel van 4 -5 stukken
![Page 79: VISUEEL- RUIMTELIJKE PERCEPTIEEN VISUOMOTORIEK · •Zie les fijne motoriek. Ontwikkeling van de visuele, visueel-ruimtelijke perceptie en visuomotoriek . 1. Doe-fase Pasgeborene:](https://reader036.vdocuments.mx/reader036/viewer/2022081602/6131338f1ecc5158694495fb/html5/thumbnails/79.jpg)
PRAKTIJK
![Page 80: VISUEEL- RUIMTELIJKE PERCEPTIEEN VISUOMOTORIEK · •Zie les fijne motoriek. Ontwikkeling van de visuele, visueel-ruimtelijke perceptie en visuomotoriek . 1. Doe-fase Pasgeborene:](https://reader036.vdocuments.mx/reader036/viewer/2022081602/6131338f1ecc5158694495fb/html5/thumbnails/80.jpg)
Indeling
• 1. Werkelijke ruimte• Met lichaam• Met materiaal
• 2. Verkleinde ruimte
• 3. Abstracte ruimte met materiaal
• 4. Abstracte ruimte op papier
![Page 81: VISUEEL- RUIMTELIJKE PERCEPTIEEN VISUOMOTORIEK · •Zie les fijne motoriek. Ontwikkeling van de visuele, visueel-ruimtelijke perceptie en visuomotoriek . 1. Doe-fase Pasgeborene:](https://reader036.vdocuments.mx/reader036/viewer/2022081602/6131338f1ecc5158694495fb/html5/thumbnails/81.jpg)
1. In de werkelijke ruimte met eigen lichaam
• Sherborneoefeningen
• Verstoppertje
• 1,2,3, piano
• Balestaffette
• Wie haalt de trein?
• Bewegingsvierkant
• Hoepelweb
• Raamfiguren
• Rijen en kolommen
• Klok
• …
![Page 82: VISUEEL- RUIMTELIJKE PERCEPTIEEN VISUOMOTORIEK · •Zie les fijne motoriek. Ontwikkeling van de visuele, visueel-ruimtelijke perceptie en visuomotoriek . 1. Doe-fase Pasgeborene:](https://reader036.vdocuments.mx/reader036/viewer/2022081602/6131338f1ecc5158694495fb/html5/thumbnails/82.jpg)
2. In de werkelijke ruimte met materiaal
• Raamfiguren met touw of latten
• Bewegingsvierkant met materiaal
• Naar de overkant met veel of weinig materiaal of met hoepels en latten
• Bouwen met schoendozen
• Groot spinnenweb
• Klok
• …
![Page 83: VISUEEL- RUIMTELIJKE PERCEPTIEEN VISUOMOTORIEK · •Zie les fijne motoriek. Ontwikkeling van de visuele, visueel-ruimtelijke perceptie en visuomotoriek . 1. Doe-fase Pasgeborene:](https://reader036.vdocuments.mx/reader036/viewer/2022081602/6131338f1ecc5158694495fb/html5/thumbnails/83.jpg)
3. Verkleinde ruimte
concreetschematisch
• Poppenhuis
• Boerderij
• Garage met auto’s
• Schoendoos als slaapkamer
![Page 84: VISUEEL- RUIMTELIJKE PERCEPTIEEN VISUOMOTORIEK · •Zie les fijne motoriek. Ontwikkeling van de visuele, visueel-ruimtelijke perceptie en visuomotoriek . 1. Doe-fase Pasgeborene:](https://reader036.vdocuments.mx/reader036/viewer/2022081602/6131338f1ecc5158694495fb/html5/thumbnails/84.jpg)
![Page 85: VISUEEL- RUIMTELIJKE PERCEPTIEEN VISUOMOTORIEK · •Zie les fijne motoriek. Ontwikkeling van de visuele, visueel-ruimtelijke perceptie en visuomotoriek . 1. Doe-fase Pasgeborene:](https://reader036.vdocuments.mx/reader036/viewer/2022081602/6131338f1ecc5158694495fb/html5/thumbnails/85.jpg)
![Page 86: VISUEEL- RUIMTELIJKE PERCEPTIEEN VISUOMOTORIEK · •Zie les fijne motoriek. Ontwikkeling van de visuele, visueel-ruimtelijke perceptie en visuomotoriek . 1. Doe-fase Pasgeborene:](https://reader036.vdocuments.mx/reader036/viewer/2022081602/6131338f1ecc5158694495fb/html5/thumbnails/86.jpg)
4. Abstracte ruimtemet materiaal
![Page 87: VISUEEL- RUIMTELIJKE PERCEPTIEEN VISUOMOTORIEK · •Zie les fijne motoriek. Ontwikkeling van de visuele, visueel-ruimtelijke perceptie en visuomotoriek . 1. Doe-fase Pasgeborene:](https://reader036.vdocuments.mx/reader036/viewer/2022081602/6131338f1ecc5158694495fb/html5/thumbnails/87.jpg)
![Page 88: VISUEEL- RUIMTELIJKE PERCEPTIEEN VISUOMOTORIEK · •Zie les fijne motoriek. Ontwikkeling van de visuele, visueel-ruimtelijke perceptie en visuomotoriek . 1. Doe-fase Pasgeborene:](https://reader036.vdocuments.mx/reader036/viewer/2022081602/6131338f1ecc5158694495fb/html5/thumbnails/88.jpg)
![Page 89: VISUEEL- RUIMTELIJKE PERCEPTIEEN VISUOMOTORIEK · •Zie les fijne motoriek. Ontwikkeling van de visuele, visueel-ruimtelijke perceptie en visuomotoriek . 1. Doe-fase Pasgeborene:](https://reader036.vdocuments.mx/reader036/viewer/2022081602/6131338f1ecc5158694495fb/html5/thumbnails/89.jpg)
Strategieën
• Hoe aanpakken?
• Meichenbaumprincipes
• Strategieën aanleren via taal
• ….
![Page 90: VISUEEL- RUIMTELIJKE PERCEPTIEEN VISUOMOTORIEK · •Zie les fijne motoriek. Ontwikkeling van de visuele, visueel-ruimtelijke perceptie en visuomotoriek . 1. Doe-fase Pasgeborene:](https://reader036.vdocuments.mx/reader036/viewer/2022081602/6131338f1ecc5158694495fb/html5/thumbnails/90.jpg)
![Page 91: VISUEEL- RUIMTELIJKE PERCEPTIEEN VISUOMOTORIEK · •Zie les fijne motoriek. Ontwikkeling van de visuele, visueel-ruimtelijke perceptie en visuomotoriek . 1. Doe-fase Pasgeborene:](https://reader036.vdocuments.mx/reader036/viewer/2022081602/6131338f1ecc5158694495fb/html5/thumbnails/91.jpg)
Mogelijke activiteiten :
• Gezicht samenstellen, mr patat
• Puzzels
• Luciferfiguren
• Ringen en stokken
• Vouwoefeningen: www.origamivoorkinderen.nl
• Tangram (zie digitale pengreep): visuomotoriek
![Page 92: VISUEEL- RUIMTELIJKE PERCEPTIEEN VISUOMOTORIEK · •Zie les fijne motoriek. Ontwikkeling van de visuele, visueel-ruimtelijke perceptie en visuomotoriek . 1. Doe-fase Pasgeborene:](https://reader036.vdocuments.mx/reader036/viewer/2022081602/6131338f1ecc5158694495fb/html5/thumbnails/92.jpg)
• Spiegelbeeld ( boven/onder – links/rechts)
• Combino
• Matrix
• Katamino
• Rijgoefeningen
• Blokpatronen nabouwen ( 2 – 3 dimensioneel)
![Page 93: VISUEEL- RUIMTELIJKE PERCEPTIEEN VISUOMOTORIEK · •Zie les fijne motoriek. Ontwikkeling van de visuele, visueel-ruimtelijke perceptie en visuomotoriek . 1. Doe-fase Pasgeborene:](https://reader036.vdocuments.mx/reader036/viewer/2022081602/6131338f1ecc5158694495fb/html5/thumbnails/93.jpg)
•Structuro
•Lego
•Knex
•Mecano
•Beaufix
•Creanimaux
•…
° concreet voorbeeld
° prentvoorbeeld
° auditieve opdracht
![Page 94: VISUEEL- RUIMTELIJKE PERCEPTIEEN VISUOMOTORIEK · •Zie les fijne motoriek. Ontwikkeling van de visuele, visueel-ruimtelijke perceptie en visuomotoriek . 1. Doe-fase Pasgeborene:](https://reader036.vdocuments.mx/reader036/viewer/2022081602/6131338f1ecc5158694495fb/html5/thumbnails/94.jpg)
![Page 95: VISUEEL- RUIMTELIJKE PERCEPTIEEN VISUOMOTORIEK · •Zie les fijne motoriek. Ontwikkeling van de visuele, visueel-ruimtelijke perceptie en visuomotoriek . 1. Doe-fase Pasgeborene:](https://reader036.vdocuments.mx/reader036/viewer/2022081602/6131338f1ecc5158694495fb/html5/thumbnails/95.jpg)
5. Abstracte ruimte op papier
Inzicht in structuur van blad:
bovenkant
onderkant
linker kant
rechter kant
hoeken
midden
![Page 96: VISUEEL- RUIMTELIJKE PERCEPTIEEN VISUOMOTORIEK · •Zie les fijne motoriek. Ontwikkeling van de visuele, visueel-ruimtelijke perceptie en visuomotoriek . 1. Doe-fase Pasgeborene:](https://reader036.vdocuments.mx/reader036/viewer/2022081602/6131338f1ecc5158694495fb/html5/thumbnails/96.jpg)
Mogelijke activiteiten
• Raamfiguren
• Ruitjesfiguren
• Matrix ( cfr. rekenoefeningen)
• Leren werken met coördinaten
• Spiegelbeeld tekenen
• Plattegrond van 3 dim. Constructies
• …
![Page 97: VISUEEL- RUIMTELIJKE PERCEPTIEEN VISUOMOTORIEK · •Zie les fijne motoriek. Ontwikkeling van de visuele, visueel-ruimtelijke perceptie en visuomotoriek . 1. Doe-fase Pasgeborene:](https://reader036.vdocuments.mx/reader036/viewer/2022081602/6131338f1ecc5158694495fb/html5/thumbnails/97.jpg)
Mentaal voorstellen
• ‘vooruitdenken’
• Voorbeelden van activiteiten :
- smartgames
- computerspelletjes
- zie blaadjes : enveloppen natekenen, figuren mentaal samenstellen,…
![Page 98: VISUEEL- RUIMTELIJKE PERCEPTIEEN VISUOMOTORIEK · •Zie les fijne motoriek. Ontwikkeling van de visuele, visueel-ruimtelijke perceptie en visuomotoriek . 1. Doe-fase Pasgeborene:](https://reader036.vdocuments.mx/reader036/viewer/2022081602/6131338f1ecc5158694495fb/html5/thumbnails/98.jpg)
![Page 99: VISUEEL- RUIMTELIJKE PERCEPTIEEN VISUOMOTORIEK · •Zie les fijne motoriek. Ontwikkeling van de visuele, visueel-ruimtelijke perceptie en visuomotoriek . 1. Doe-fase Pasgeborene:](https://reader036.vdocuments.mx/reader036/viewer/2022081602/6131338f1ecc5158694495fb/html5/thumbnails/99.jpg)
Plaats in gedachte de auto tussen de koe en het huis. Zet daarna de bal voor voor de koe. Op welke plaats staat de koe nu?
![Page 100: VISUEEL- RUIMTELIJKE PERCEPTIEEN VISUOMOTORIEK · •Zie les fijne motoriek. Ontwikkeling van de visuele, visueel-ruimtelijke perceptie en visuomotoriek . 1. Doe-fase Pasgeborene:](https://reader036.vdocuments.mx/reader036/viewer/2022081602/6131338f1ecc5158694495fb/html5/thumbnails/100.jpg)
• Gevolgen van visuele perceptie, visueel-ruimtelijke problemen op schools vlak.
![Page 101: VISUEEL- RUIMTELIJKE PERCEPTIEEN VISUOMOTORIEK · •Zie les fijne motoriek. Ontwikkeling van de visuele, visueel-ruimtelijke perceptie en visuomotoriek . 1. Doe-fase Pasgeborene:](https://reader036.vdocuments.mx/reader036/viewer/2022081602/6131338f1ecc5158694495fb/html5/thumbnails/101.jpg)
• meetkunde
![Page 102: VISUEEL- RUIMTELIJKE PERCEPTIEEN VISUOMOTORIEK · •Zie les fijne motoriek. Ontwikkeling van de visuele, visueel-ruimtelijke perceptie en visuomotoriek . 1. Doe-fase Pasgeborene:](https://reader036.vdocuments.mx/reader036/viewer/2022081602/6131338f1ecc5158694495fb/html5/thumbnails/102.jpg)
![Page 103: VISUEEL- RUIMTELIJKE PERCEPTIEEN VISUOMOTORIEK · •Zie les fijne motoriek. Ontwikkeling van de visuele, visueel-ruimtelijke perceptie en visuomotoriek . 1. Doe-fase Pasgeborene:](https://reader036.vdocuments.mx/reader036/viewer/2022081602/6131338f1ecc5158694495fb/html5/thumbnails/103.jpg)
![Page 104: VISUEEL- RUIMTELIJKE PERCEPTIEEN VISUOMOTORIEK · •Zie les fijne motoriek. Ontwikkeling van de visuele, visueel-ruimtelijke perceptie en visuomotoriek . 1. Doe-fase Pasgeborene:](https://reader036.vdocuments.mx/reader036/viewer/2022081602/6131338f1ecc5158694495fb/html5/thumbnails/104.jpg)
Metend rekenen
![Page 105: VISUEEL- RUIMTELIJKE PERCEPTIEEN VISUOMOTORIEK · •Zie les fijne motoriek. Ontwikkeling van de visuele, visueel-ruimtelijke perceptie en visuomotoriek . 1. Doe-fase Pasgeborene:](https://reader036.vdocuments.mx/reader036/viewer/2022081602/6131338f1ecc5158694495fb/html5/thumbnails/105.jpg)
![Page 106: VISUEEL- RUIMTELIJKE PERCEPTIEEN VISUOMOTORIEK · •Zie les fijne motoriek. Ontwikkeling van de visuele, visueel-ruimtelijke perceptie en visuomotoriek . 1. Doe-fase Pasgeborene:](https://reader036.vdocuments.mx/reader036/viewer/2022081602/6131338f1ecc5158694495fb/html5/thumbnails/106.jpg)
![Page 107: VISUEEL- RUIMTELIJKE PERCEPTIEEN VISUOMOTORIEK · •Zie les fijne motoriek. Ontwikkeling van de visuele, visueel-ruimtelijke perceptie en visuomotoriek . 1. Doe-fase Pasgeborene:](https://reader036.vdocuments.mx/reader036/viewer/2022081602/6131338f1ecc5158694495fb/html5/thumbnails/107.jpg)
![Page 108: VISUEEL- RUIMTELIJKE PERCEPTIEEN VISUOMOTORIEK · •Zie les fijne motoriek. Ontwikkeling van de visuele, visueel-ruimtelijke perceptie en visuomotoriek . 1. Doe-fase Pasgeborene:](https://reader036.vdocuments.mx/reader036/viewer/2022081602/6131338f1ecc5158694495fb/html5/thumbnails/108.jpg)
cijferen
![Page 109: VISUEEL- RUIMTELIJKE PERCEPTIEEN VISUOMOTORIEK · •Zie les fijne motoriek. Ontwikkeling van de visuele, visueel-ruimtelijke perceptie en visuomotoriek . 1. Doe-fase Pasgeborene:](https://reader036.vdocuments.mx/reader036/viewer/2022081602/6131338f1ecc5158694495fb/html5/thumbnails/109.jpg)
![Page 110: VISUEEL- RUIMTELIJKE PERCEPTIEEN VISUOMOTORIEK · •Zie les fijne motoriek. Ontwikkeling van de visuele, visueel-ruimtelijke perceptie en visuomotoriek . 1. Doe-fase Pasgeborene:](https://reader036.vdocuments.mx/reader036/viewer/2022081602/6131338f1ecc5158694495fb/html5/thumbnails/110.jpg)
• Hoeken meten
• Punten; lijnen evenwijdig, snijden, …
• Herkennen en tekenen en materiaal hanteren, planning, …
• Bewerkingen : cijferen, breuken, kommagetallen
• Getallenkennis : getalbeelden, getallenas honderdveld,
![Page 111: VISUEEL- RUIMTELIJKE PERCEPTIEEN VISUOMOTORIEK · •Zie les fijne motoriek. Ontwikkeling van de visuele, visueel-ruimtelijke perceptie en visuomotoriek . 1. Doe-fase Pasgeborene:](https://reader036.vdocuments.mx/reader036/viewer/2022081602/6131338f1ecc5158694495fb/html5/thumbnails/111.jpg)
Discussie NLD/ VSLD
Nonverbal Learning Disability
= niet verbale leerstoornis
VSLD =
Visuospatial Learning Disability
=visueel-ruimtelijke stoornis
![Page 112: VISUEEL- RUIMTELIJKE PERCEPTIEEN VISUOMOTORIEK · •Zie les fijne motoriek. Ontwikkeling van de visuele, visueel-ruimtelijke perceptie en visuomotoriek . 1. Doe-fase Pasgeborene:](https://reader036.vdocuments.mx/reader036/viewer/2022081602/6131338f1ecc5158694495fb/html5/thumbnails/112.jpg)
De term NLD is echter omstreden.
Hij staat niet vermeld in officiële classificatiesystemen.
(zoals de DSM-5 en de ICD-10)
VSLD wordt dan meer gezien als onderdeel van dyscalculie.
(visuo-spatiële subtype)
![Page 113: VISUEEL- RUIMTELIJKE PERCEPTIEEN VISUOMOTORIEK · •Zie les fijne motoriek. Ontwikkeling van de visuele, visueel-ruimtelijke perceptie en visuomotoriek . 1. Doe-fase Pasgeborene:](https://reader036.vdocuments.mx/reader036/viewer/2022081602/6131338f1ecc5158694495fb/html5/thumbnails/113.jpg)
Discussie laten voor wat ze is en vnl kinderen helpen!
![Page 114: VISUEEL- RUIMTELIJKE PERCEPTIEEN VISUOMOTORIEK · •Zie les fijne motoriek. Ontwikkeling van de visuele, visueel-ruimtelijke perceptie en visuomotoriek . 1. Doe-fase Pasgeborene:](https://reader036.vdocuments.mx/reader036/viewer/2022081602/6131338f1ecc5158694495fb/html5/thumbnails/114.jpg)
Prevalentie en comorbiditeit
Prevalentie :
Tussen 1 en 5%, evenveel jongens als meisjes
Comorbiditeit :
ADHD, ASS
Dyslexie, dyscalculie
Syndroom van Asperger
(Baert, K., Desoete, A. Ik hoor er ook bij, 2015, Brugge, die Keure)
![Page 115: VISUEEL- RUIMTELIJKE PERCEPTIEEN VISUOMOTORIEK · •Zie les fijne motoriek. Ontwikkeling van de visuele, visueel-ruimtelijke perceptie en visuomotoriek . 1. Doe-fase Pasgeborene:](https://reader036.vdocuments.mx/reader036/viewer/2022081602/6131338f1ecc5158694495fb/html5/thumbnails/115.jpg)
Kenmerken
Op kleuterleeftijd:
-Moeilijk knippen met een schaar-Problemen met tekenen-Afkeer van knutselopdrachten-Zwak visueel-ruimtelijke inzicht-Veelvuldig praten zonder inhoud
Desoete, A., Baert, K.,(2015), Ik hoor er ook bij. Brugge : Die Keure
![Page 116: VISUEEL- RUIMTELIJKE PERCEPTIEEN VISUOMOTORIEK · •Zie les fijne motoriek. Ontwikkeling van de visuele, visueel-ruimtelijke perceptie en visuomotoriek . 1. Doe-fase Pasgeborene:](https://reader036.vdocuments.mx/reader036/viewer/2022081602/6131338f1ecc5158694495fb/html5/thumbnails/116.jpg)
In de lagere school :
-Vlot mondeling begrijpen, herhalen
-Auditief waarnemen gaat vlot
-Problemen met zien, voelen en doen
-Zwakke schrijfmotoriek
-Problemen met FM
-Vaak overschatten door het volwassen praten
-Problemen met visueel geheugen en beeldvorming
![Page 117: VISUEEL- RUIMTELIJKE PERCEPTIEEN VISUOMOTORIEK · •Zie les fijne motoriek. Ontwikkeling van de visuele, visueel-ruimtelijke perceptie en visuomotoriek . 1. Doe-fase Pasgeborene:](https://reader036.vdocuments.mx/reader036/viewer/2022081602/6131338f1ecc5158694495fb/html5/thumbnails/117.jpg)
-Problemen met visueel-ruimtelijk waarnemen
-Problemen met de tijd, moeilijk oriënteren
In het secundair, hoger onderwijs :
-Plannen van taken, stages,… blijft moeilijk
-Moete om iets af te werken tegen tijdsdruk
-Problemen met vakken zoals wetenschappen en wiskunde
![Page 118: VISUEEL- RUIMTELIJKE PERCEPTIEEN VISUOMOTORIEK · •Zie les fijne motoriek. Ontwikkeling van de visuele, visueel-ruimtelijke perceptie en visuomotoriek . 1. Doe-fase Pasgeborene:](https://reader036.vdocuments.mx/reader036/viewer/2022081602/6131338f1ecc5158694495fb/html5/thumbnails/118.jpg)
referenties
•Baert, K., Desoete, A., (2015). Ik hoor er ook bij: hoe omgaan met problematieken bij kinderen en jongeren op school. Brugge: Die Keure
•Baert, K., Vanderbeck, G., (2012). Mijn kind heeft NLD: gids voor ouders, leerkrachten en hulpverleners. Tielt : Lannoo.
•Broekmans,S., Jacobs, I., (2012). NLD gewoon anders : praktijkgids voor leerkrachten, hulpverleners en ouders. Leuven : Acco.
![Page 119: VISUEEL- RUIMTELIJKE PERCEPTIEEN VISUOMOTORIEK · •Zie les fijne motoriek. Ontwikkeling van de visuele, visueel-ruimtelijke perceptie en visuomotoriek . 1. Doe-fase Pasgeborene:](https://reader036.vdocuments.mx/reader036/viewer/2022081602/6131338f1ecc5158694495fb/html5/thumbnails/119.jpg)
•Denolf, A., &Daems, J. (2014) Ergotherapie en ontwikkelingsproblemen: Basisboek voor kwaliteitsvolle hulpverlening. Leuven : Acco
•Dewitte, G., Dewitte, K., & Carton, W. (2013). (Psycho)motorische begeleiding bij kinderen –Een praktische gids bij de proces- en taakgerichte interventie. Leuven: Acco.
•Eling, P., (sept 2007), Neen tegen NLD. De psycholoog (9), 483-487.
![Page 120: VISUEEL- RUIMTELIJKE PERCEPTIEEN VISUOMOTORIEK · •Zie les fijne motoriek. Ontwikkeling van de visuele, visueel-ruimtelijke perceptie en visuomotoriek . 1. Doe-fase Pasgeborene:](https://reader036.vdocuments.mx/reader036/viewer/2022081602/6131338f1ecc5158694495fb/html5/thumbnails/120.jpg)
•Timmerman, K., Vanderschoot, D., (1999). Kinderen met ruimtelijk-visuele problemen: Een berenaanpak. Leuven : Acco
![Page 121: VISUEEL- RUIMTELIJKE PERCEPTIEEN VISUOMOTORIEK · •Zie les fijne motoriek. Ontwikkeling van de visuele, visueel-ruimtelijke perceptie en visuomotoriek . 1. Doe-fase Pasgeborene:](https://reader036.vdocuments.mx/reader036/viewer/2022081602/6131338f1ecc5158694495fb/html5/thumbnails/121.jpg)
• www.dedigitalepengreep.be
• file:///C:/Users/User/Downloads/10.GL.Visuele%20beperking.pdf