david brainerd: leven van kracht tot kracht david brainerd: leven van kracht tot kracht het...

Download David Brainerd: leven van kracht tot kracht David Brainerd: leven van kracht tot kracht Het ontroerend

Post on 24-Oct-2019

0 views

Category:

Documents

0 download

Embed Size (px)

TRANSCRIPT

  • David Brainerd: leven van kracht tot kracht

    Het ontroerend verhaal van van een man die zijn leven gaf om het Evangelie te verkondigen onder de indianenstammen van Noord-Amerika

    Historische inleiding, L.J. Van Valen

    Puriteinse vroomheid in Amerika 'Het leven van David Brainerd. Wonderlijke man! Hoeveel strijd, hoeveel benauwdheid, welk een verlatenheid, hoeveel kracht, welk een vooruitgang, welke overwinningen in uw verscheurd gemoed! Ik kan geen woorden vinden om uit te drukken wat ik voel als ik aan u denk.' Op deze wijze vertolkt de bekende Schotse predikant Robert Murray McCheyne (1813-1843) zijn mening over David Brainerd. Wat had het leven van hem indruk op hem gemaakt!

    Het indrukwekkende dagboek van de zendeling is een voorbeeld van intense godsvreze en tevens een relaas van aanhoudende worsteling voor verloren zielen. Het is een unieke verwoording van een zeldzame harmonie van eensdeels diepe bevinding van God en Goddelijke zaken en aan de andere kant van een intensief bezig zijn met de dingen van Zijn Koninkrijk op aarde. Het is geen leven van een man die zich richt op zelfbespiegeling en passieve vroomheid, maar van een man die zijn roeping verstond en vanuit een diepgevoelde kennis van de verborgenheid van de godzaligheid zichzelf wegcijferde en productief zocht te maken in dienst van zijn Meester. En dat onder de meest zware ontberingen, depressies, ziekte in het lichaam en allerlei beproevingen. Hij zocht niet zichzelf, maar voerde een zware strijd om alleen de Heere te behagen.

    Het leven van Brainerd is uniek te noemen. Hierin vinden we het karakter van de puriteinse vroomheid verwoord die velen in de Amerikaanse koloni n in leer en leven vertoonden. De wortels ë hiervan werden gelegd in de tijd van de emigratie van 1620 tot 1640, toen vele puriteinen vanwege gemis aan godsdienstvrijheid uit Engeland vluchtten om in de Nieuwe wereld hun bestaan op te bouwen. Zij bevolkten de verschillende staten van New England aan de oostkust van het Noord- Amerikaanse continent, stichtten daar een soort theocratie, waarbij zij de koloniale band met het moederland behielden. Hier kregen zij de gelegenheid om een kerk en staat te vormen overeenkomstig bijbelse normen. Hun levenswijze wordt gekenmerkt door soberheid, ijver, strikte onderhouding van Gods geboden en leven in gemeenschap met Christus. Hun 'pioniers', zoals John Cotton, John Winthrop, Thomas Shepard, Thomas Hooker, Richard Mather en vele anderen waren voorbeelden van godsvrucht. Zij gaven in de koloni n de toon aan en hun diepgeestelijke prediking ë en leven hadden invloed op velen.

    John Thornbury noemt in zijn biografie van David Brainerd een aantal kenmerken van de puriteinse vroomheid in Amerika. Als eerste noemt hij: 'Zij waren een God dienend volk. De God van de Hebreeuwse profeten en de apostelen van het Nieuwe Testament was hun God. Zij kenden God als E n Die Zijn weg heeft in de wervelwind en storm en de wolken maakt tot stof onder Zijn voeten. é De God van Paulus was hun God, uit Wie, door Wie en tot Wie alle dingen zijn. Zij beschouwden Jezus als de overwinnende Zaligmaker Die in glansrijke heerlijkheid aan de schrijver van de Openbaring verscheen. Zij dienden Hem als Schepper, Verlosser en Bewaarder van Zijn volk. Zij vertrouwden op Hem als de God van heiligheid, voorzienige zorg en oneindige genade voor de slechtste van de zondaren.'

    De puriteinse vroomheid omvat de gehele breedte van het leven van een christen in een wereld van zonde en schuld. Zij propageert een zekere ascetische levenshouding door zich van allerlei vermaken en bourgondische gewoonten te onthouden. Hun vroomheid was meest op de praktijk van het leven van alle dag gericht. Dit wilde niet zeggen dat zij zich van allerlei culture uitingen afkeerden, maar wel zochten zij deze te toetsen aan het Woord van God. Kaartspel en drinken op elkaars gezondheid keurden zij af, overdaad in kleding en versiering wezen zij af, en zo waren er meer dingen waartegenover zij kritisch stonden. Het was echter geen wettische krampachtigheid die hen dreef, maar zij zochten hun leven in te richten naar Gods geboden.

    Hun theologie was calvinistisch. Veel nadruk legden zij op het werk van de Heilige Geest, maar dan wel Woordgebonden. Zij beschreven uitvoerig de weg van de bekering, maar niet ten kost van het verzoenend werk van Christus. Zowel de wedergeboorte als de rechtvaardiging hebben een legitieme plaats in de heilsorde. Wel is kenmerkend voor de New England predikers, zoals Thomas Shepard en

  • Thomas Hooker, dat zij een uitvoerige beschrijving geven van het zogenaamde voorbereidende werk van de wet, alvorens een zondaar Christus wordt ingelijfd. Sommige tijdgenoten waren van mening dat zij hierin wat te ver gingen, door van de komende zondaar een zekere gestalte te vereisen in zijn komen tot Christus. Dit deed echter geen afbreuk aan hun visie op de onbeperktheid van de evangelieverkondiging tot zondaren zonder onderscheid.

    New England in de tijd van Brainerd Brainerd was een kind van de achttiende eeuw, die opgroeide in de kolonie Connecticut, waarvan Thomas Hooker een van de stichters was. In zijn jeugd was er sprake van een zeker geestelijk verval. De generaties die volgden op de 'Founding Fathers' hadden niet die kracht der godzaligheid die het leven van hun voorvaders ademde. De invloed van de tijdgeest en met name het verlichtingsdenken be nvloedde de theologie en het kerkelijk leven. Er was een kern van predikanten overgebleven die ï bij de leer van de puriteinen wilde blijven, maar hun getal werd steeds kleiner. De opleidingsscholen in Cambridge en New Haven werd getoonzet door zowel een levenloze rechtzinnigheid als een door de tijdgeest be nvloede theologie. ï

    In deze atmosfeer studeerde Brainerd aan het Yale College in New Haven. Gelukkig werd in die tijd de roep om opwekking gehoord. De bezoeken van de bekende methodistenpredikant George Whitefield aan Amerika waren voor velen tot zegen. Met de zogenaamde Great Awakening werd een nieuwe periode ingeluid. Het begin van deze opwekking vinden we in de kerken van Hollandse oorsprong in het Raritan dal. De prediking van Theodore J. Frelinghuysen was hiertoe het middel. Een soortgelijke beweging vond plaats onder de prediking van Gilbert Tennent, waarna zij oversloeg naar New Haven en Boston. In die tijd bracht Whitefield zijn eerste bezoek aan Amerika. Deze bekritiseerde het geestelijk klimaat aan de universiteiten in scherpe bewoordingen: 'Ik geloof dat het gezegd mag worden dat hun licht duisternis is geworden. De duisternis kan gevoeld worden en wordt door de meest godzalige predikanten beklaagd.' De reactie van de professoren op deze kritiek was fanatiek. Zij bestreden het opkomend revival heftig en probeerden Whitefield in een kwaad daglicht te stellen. In dit licht is het niet verwonderlijk dat Brainerd weinig respect kon opbrengen voor zijn leermeesters aan het Yale College.

    In het kader van de opwekking trad een aantal mannen op de voorgrond met wie Brainerd samenwerkte. De wat oudere Jonathan Edwards was, behalve door zijn geschriften, bekend geworden als revivalapologeet. Hij was de belangrijkste leider van de Great Awakening, die veel zegen had op zijn werk. Hij was ook de man die kritiek had op uitwassen van geestdrijverij, zoals die door James Davenport werden bevorderd. Brainerd voelde zich erg aangesproken door Edwards theologie, die mede zijn werk bestempelde. Ook had hij regelmatig contact met andere voorstanders van de opwekkingsbeweging zoals Ebenezer Pemberton en Jonathan Dickinson die veel voor hem betekenden.

    Zending onder indianen Zending onder de indianen was niet nieuw in Amerika. De puriteinse prediker uit Roxbury, John Eliot (1604-1690) begon in 1645 onder hen te evangeliseren. Hij stichtte verschillende christelijke nederzettingen voor indianen, vertaalde het Oude en Nieuwe Testament in het Mohegan dialect en maakte mee dat 4000 van hen belijdenis deden van hun geloof. De King Philip oorlog met de indianen legde de voortgang van het werk stil. Eigenlijk was David Brainerd zijn opvolger, al ligt tussen beide zendelingen een tijd van bijna honderd jaar! De zendingsdrang die Edwards, Brainerd en anderen aanvuurde, moeten we zien in het licht van de Great Awakening. Zij beschouwden deze als het begin van een nieuwe tijd van een wereldwijde verbreiding van het Evangelie. Zij waren millenialisten die uitzagen naar een grote bloeitijd voor de kerk op aarde. Ook in het dagboek van Brainerd komen we dit verlangen regelmatig tegen. Zij ligt in het verlengde van de puriteinse vroomheid die ook sterk gericht was op het komende Godsrijk. Vandaar dat juist de voorstanders van de opwekkingsbeweging zo sterk gericht waren op de zending. In Brainerd vonden zij een man die in hun ogen geschikt was om pionier te zijn. Het is echter merkwaardig dat hij zijn werk alleen moest doen en geen versterking kreeg.

    Minder bekend is dat Davids broer John (1720-1781) zijn werk onder de indianen voortzette. De voortgaande ontmanteling van de indiaanse nederzettingen door de kolonisten was de oorzaak dat zijn werk veel minder vrucht opleverde. Na zijn dood was er niemand die hem opvolgde. Tegenover de teloorgang van de Amerikaanse zending onder de indianen stond gelukkig de opkomst van de zendingsbeweging vanuit Engeland. Hierbij moet niet worden vergeten dat de Moravische Broeders

  • op dit gebied veel pionierswerk hebben verricht.

    Brainerd als persoon Niemand anders dan zijn vriend Jonathan Edwards heeft Brainerd beter getekend in zijn persoon en werk. In een aanhangsel van de uitgaven van zijn dagboek beschrijft hij het karakter van zijn overleden vriend, waarbij hij vooral stilstaat bij zijn godsdienstige ervaringen. Opvallend is hierbij dat hij deze vergelijkt met de bevindinge