baii hru 1 - eng. ?· Çelik yapılar: dünya’da hemen tüm gökdelenlerde çelik...

Download BAII HRU 1 - eng. ?· Çelik yapılar: Dünya’da hemen tüm gökdelenlerde çelik kullanılmaktadır. Sınırlı profil seçeneği, iyi ustalık gereksinimi, yüksek maliyet, yangına

Post on 31-Jan-2018

213 views

Category:

Documents

0 download

Embed Size (px)

TRANSCRIPT

  • 1

    HARRAN NVERSTES MHENDSLK FAKLTES

    naat Mhendislii Blm

    BETONARME II Ders Notlar

    Dersten Sorumlu retim yesi Yrd. Do. Dr. Kzm TRK

    ANLIURFA, Eyll 2011

  • 2

    TEEKKR

    Bu ders notlarnn dzenlenmesinde yararlandm Eskiehir Osmangazi niversitesi naat Mhendislii Blm Betonarme II ders notlar iin Emekli retim yesi Prof. Dr. Ahmet TOPU Hocamza sayg ve teekkrlerimi sunarm.

    Yrd. Do. Dr. Kzm TRK

  • 3

    Yaplarn Snflandrlmas

    1. Kullanm amacna gre: Konutlar merkezleri Sanayi yaplar Kprler Barajlar 2. retim sekline gre: Birdkm yaplar ndkm (prefabrik) yaplar ngerilmeli (prefabrik) yaplar Ardgermeli (prefabrik) yaplar 3. Tayc sisteminin malzemesine gre: Yma yaplar (dolu tula, dey delikli tula, gazbeton, doal ta, beton briket) Ahap yaplar elik yaplar Betonarme yaplar 4. Grsel: Normal yaplar Yksek yaplar Gkdelenler 5. Yerine gre: st yap (Apartman, kule, baca) Alt yap (Yol, tnel, kanalizasyon, kpr,) 6. Sahibine gre: zel kiilere ait yaplar Kamu yaplar

  • 4

    Betonarme Tayc Sistemler Salt ereveli sistemler Salt perdeli sistemler Perde-ereveli sistemler (karma sistemler) Kabuklar Kablolu sistemler

    Betonarme Tayc Elemanlar Demeler: Kirili deme Kirisiz deme Dili(nervrl) deme Asmolen deme Kaset(zgara)-kiri deme Kiriler: Dikdrtgen, tablal, I, kutu kesitli kiriler Kolonlar/perdeler: Dikdrtgen, daire, sekizgen, halka, kutu, L, I, T, C kesitli kolonlar/perdeler Temeller: Duvaralt temeli Tekil temel Srekli Temeller Radye temeller

  • 5

    Normal yap/yksek yap/gkdelen: Normal yap/Yksek yap/Gkdelen ayrmnn standart bir tanm yoktur. lkeden-lkeye, ehirden-ehre alglama farkldr. Aadaki snflandrma bir fikir verebilir: 1-12 kat (ykseklik 3-36 m) :Normal yap 13-25 kat (ykseklik 39-75 m) :Yksek yap 25- (ykseklik>75 m) :Gkdelen

  • 6

    Trkiyede en yksek yap: 1. Endem Haberleme Kulesi (2001), Beylikdz/stanbul, 230 m. 2. Bankas 1 nolu kule (2000), 4. Levent/stanbul, 52 kat, 181.2 m. 3. Mertim-Mersin binas (1987), Mersin, 52 kat, 176.8 m. Dnyada yksek yaplar:

    Taipei 101 Ticaret merkezi, Taipei/Tayvan Yapl: 2004 Ykseklik: 509 m Tayc sistem: Betonarme ve elik

    Dnyann en yksek ikinci yaps: Petronas Towers, Kuala Lumpur/Malezya Yapls: 1998 Ykseklik: 452 m Tayc sistem: Betonarme ve elik

  • 7

    Ahap yaplar: Gnmzde ahap yap nadir olarak yaplmaktadr. Yksek yap yaplamamas, yangna ve iddetli rzgra dayankl olmamas, malzemesinin kt olmas, iyi ustalk gerektirmesi gibi olumsuz ynleri vardr. Kanada, Japonya ve ABD gibi lkelerde youn olarak ahsap bireysel konut yaplmaktadr. rnein, deprem blgesi olan Kaliforniya/ABD de konutlarn %99 ahaptr. Ahap yapnn depreme daha dayankl olduu grs yaygndr. 17 Austos 1999 depremi sonras bu gr yaygnlam, ancak uygulama bulamamtr. Ashap betonarmeye nazaran ok daha hafif olduundan ve daha elastik davrandndan depremde fazla zorlanmamaktadr. Ancak, 2 kattan daha yksek yaplamamas bu avantajn lkemizde yitirmektedir.

    130 yllk ahap yap, Sultanahmet/stanbul Ahap yaya kprs, Almanya (Gnmzde otel)

    Ahap evler, Rize Ahap ev, Safranbolu/Karabk

  • 8

    elik yaplar: Dnyada hemen tm gkdelenlerde elik kullanlmaktadr. Snrl profil seenei, iyi ustalk gereksinimi, yksek maliyet, yangna dayankszlk ve bakm gibi zorluklar vardr. Trkiyede konut yapmnda nadir kullanlr. Genelde sanayi yaplarnda kullanm alan bulabilmektedir.

  • 9

    Betonarme yaplar:

    Perde-ereveli Yaplar

  • 10

    Yma yaplar:

    Prefabrik yaplar:

  • 11

    Kprler: elik, betonarme, ngermeli, ardgermeli ve kablolu asma kprler ina edilmektedir.

    Kubbe:

  • 12

    Beton kemer baraj:

    Gkekaya Baraj, Eskiehir, 1972 Gkekaya Baraj, Eskiehir Kablolu sistemler:

    Olimpiyat stadyumu, Mnih/Almanya, 1972

  • 13

    Statik ve Betonarme Projeler

    Bir yapnn statik-betonarme projeleri aadaki aamalar ierir: 1.n hazrlk: Mimari proje incelenir, yap kavranr. Mimari ller, kotlar lek dikkate alnarak, kontrol edilir. naatn yaplaca arsa incelenir. Tayc zemin, deprem blgesi ve kar blgesi hakknda bilgiler toplanr. Yapnn tayc sistemine (salt ereveli sistem, salt perdeli sistem, Perde-ereveli sistem gibi) karar verilir. Malzeme seilir (Beton ve elik snf). Statik ve betonarme hesaplar iin hangi aralarn kullanlacana (ilgili ynetmelikler, kaynaklar, el hesaplar, tablolar, bilgisayar yazlmlar) karar verilir. Projenin kk ya da byklne bal olarak uygun ekip oluturulur. Projenin zamannda tamamlanp teslim edilmesi ok nemlidir. Gecikmeler byk maliyetlere neden olabilir. Bu nedenle i program yaplr ve uyulur. 2.Kat kalp planlar: Kat kalp plan; kalp skldkten sonra, kata alttan bakldnda grlmesi istenen brt betonun sanal fotorafdr. Kolon/perde, kiri ve deme gibi tayc elemanlarn yerlerine, adlarna ve boyutlarna ait bilgileri ierir. Duvar, kap, pencere, kaplama gibi mimari bilgileri iermez. Mimarisi farkl olan her kat iin, 1/50 lekli, ayr bir kat kalp plan izilir. Her kat plannda, anlalmasn kolaylatrmak iin, en az iki kesit verilir. Kat kalp plannn tamamlanmas ile yapnn tayc sistemi seilmi olur. Bu nedenle projenin en nemli aamasdr. yi ya da kt seim yapnn geleceini iyi ya da kt olarak belirler. Kt bir seim sonras ince hesaplarn hibir anlam yoktur. Kt bir tayc sistemi olan yapy hibir ince hesap kurtaramaz. 3.Deme hesaplar: Normal yaplarda deme yknn dzgn yayl olduu ve depremin etkimedii varsaylr. Deme karakteristik ykleri (g sabit ve q hareketli) belirlenir. Merdiven yk sahanlk plaklarna veya varsa sahanlk kirilerine aktarlr. Pd=1.4g + 1.6q tasarm yknden her demede oluan i kuvvetler (momentler) belirlenir. Deme betonarme hesaplar yaplarak belirlenen donatlar ilgili kat kalp plan zerine izilir. 4.Kiri ykleri: Kiriin kendi arl, varsa zerindeki duvarn arl, demelerden kirie gelen yk ve varsa kirie saplanan baka kiriten gelen tekil yk kiri yk olarak alnr. Sabit ve hareketli ykler ayr ayr belirlenir, toplanmazlar (dey, deprem ve dier yk etkilerinin birleimlerinin yaplabilmesi iin). 5.Kiri ve kolonlarn dey ykler altnda statik hesaplar: Tayc sistem uzay veya dzlem ereve olarak modellenir. Gnmzde bu amala kullanlan yazlmlar boyutlu modelleme yapmaktadr. Kiri, kolon ve perdelerin karakteristik i kuvvetleri (moment, kesme, normal kuvvet, ...) hesaplanr. Hesaplar karakteristik sabit ykler ve hareketli ykler iin ayr ayr yaplr.

  • 14

    6.Kiri ve kolonlarn yatay ykler altnda statik hesaplar: Deprem ve rzgrdan, hangisi etkin ise (Trkiyede genelde deprem) bu etki altnda kiri, kolon ve perdelerde oluan karakteristik i kuvvetler belirlenir. 7.Kirilerin betonarme hesaplar ve izimleri: Yk katsaylar dikkate alnarak, tasarm kuvvetleri iin, her kiriin boyuna ve enine (etriye) donatlar belirlenir. Her kiriin 1/20 lekli detay izimi yaplr. Kiri boyuna ve enine kesitinde boyuna donatlarn ve etriyelerin almlar, ap, adet, aralk, boy ve sarlma blgesi uzunluklar gsterilir. 8.Kolon/perde betonarme hesaplar ve izimleri: Yk katsaylar dikkate alnarak, tasarm kuvvetleri iin, her kolon ve perdenin boyuna ve enine (etriye, fret, iroz) donats belirlenir. Kolon yerleim (aplikasyon) planlar deiiklik arz eden her kat iin izilir. Aplikasyon plannda akslar 1/50, kolonlar/perdeler 1/20 lekli izilir. Her kolon ve perdenin ad, boyutlar, akslardan kaklklar, boyuna donatlar, etriye ve irozlarn almlar kolon yerleim plan zerinde gsterilir. Byk boyutlu kolon ve perdeler izildiklerinde bazen kesiir, izim detaylar st ste derler. Bu durumlarda, bu kolon ve perdeler sembolik olarak d izgileri ile leksiz olarak gsterilir, poz numaras verilir ve detay 1/20 leinde paftann ayr bir yerine izilir. Ayrca, farkl kesit ve donatl her kolon ve perdenin dey kesiti izilerek boyuna donat, enine donat, ek blgeleri, bindirme boylar ve sarlma blgeleri gsterilir. 9.Temel kalp plan, statik-betonarme hesaplar ve izimleri: Temel tipi seilir, 1/50 lekli kalp plan izilir, statik ve betonarme hesaplar yaplr, 1/20 lekli gerekli detay izimler yaplr. 10.Merdiven hesaplar ve izimleri: Merdiven kalp plan, statik-betonarme hesaplar ve detay izimler hazrlanr. 11.Betonarme uygulama projesi izimlerine ilikin kurallar (Deprem Ynetmelii 2007, madde 3.13, Sayfa 55): Beton ve elik snf her paftada gsterilir. Etkin yer ivmesi katsays (A0), Bina nem katsays (I), Yerel zemin snf (Z1-Z4) ve tayc sistem davran katsays (R) tm kalp planlarnda gsterilir. Her kiri iin boyuna ve enine kesitler izilerek donat alm ve detaylar gsterilir. Her kolon ve perdenin enkesit detay (boyutlar, eksenlerden kaklklar, boyuna ve enine donatlar) kolon yerleim plannda gsterilir. Her farkl kolon ve perde iin boyuna kesit detaylar izilir, sarlma blgeleri gsterilir. 12.Yap ile ilgili belgeler iin baknz:, TS500-2000, Sayfa 8, 9. 13. Kontrol: Tamamlanan proje 2. adma dnlerek srayla kontrol edilir, gerekirse dzeltmeler yaplr.

  • 15

    Tayc Sistem Seimi

    naat Mhendisinin grevi, kendisine verilen mimari projeye gre tayc sistemi oluturmaktr. Bu nedenle, iyi bir tayc sistemin ilk art iyi bir mimaridir. Kt mimarisi olan bir yapy Mhendisin ince hesaplarla ayakta tutmas mmkn deildir. Mimar ve Mhendis, mimari projenin hazrlama aamasndan balayarak, tayc sistem kararlatrlncaya kadar beraber almaldr. lkemizde bunun yapldn sylemek mmkn deildir.

    Mimarn hedefi: Estetik, Fonksiyonellik Eser Mhendisin hedefi: Gvenlik Kutu

    Uygulamada mimar mhendisi, mhendis de mimar hemen hi grmez. Nadiren bir araya gelseler de birbirinin derdini pek anlamazlar. Mimar iin estetik, mhendis iin gvenlik n plandadr. Mimar eserinden taviz vermek istemez, mhendis de kutu gibi bina ister. Tayc sistem seimi her projenin en nemli aamasdr ve deneyim gerektirir. Deneyim retilemez, grerek-yaanarak zamanla kazanlr. Taze Mhendis hemen byk ilere soyunmamal, nce