4. REGIONALNA POLITIKA EU (prvi dio) 2020. godine - integracija sa ciljevima Razvojne strategije EU

Download 4. REGIONALNA POLITIKA EU (prvi dio) 2020. godine - integracija sa ciljevima Razvojne strategije EU

Post on 30-Aug-2019

0 views

Category:

Documents

0 download

Embed Size (px)

TRANSCRIPT

  • REGIONALNA EKONOMIJA

    4. REGIONALNA POLITIKA EU

    (prvi dio)

  • Regionalna politika Evropske unije

    1. Istorijski razvoj regionalne politike EU

    2. Javne finansije EU

    3. Programi Unije

    4. Nova finansijska perspektiva EU 2014-2020

    5. Regioni EU

    6. Izazovi regionalne politike u narednom periodu

  • Istorijski razvoj regionalne politike EU 1.1. Prva faza: 1958. 1975.godine - rana (skromna) faza, bez

    ozbiljnog pristupa regionalnoj politici

    1.2. Druga faza: 1975. 1986.godine - /po nekim autorima i do 1988./ stvaranje novih instrumenata i jaanje postojeih, rast fondova

    1.3. Trea faza: 1986. 1999.godine- period rasta fondova , poveanje efikasnosti korienih instrumenata i sredstava

    1.3.1. Prvi Delorov paket (1989. 1993.godine) 1.3.2. Drugi Delorov paket (1993. 1999.godine) 1.3.3. Uvoenje nomenklature teritorijalnih statistikih jedinica

    NUTS 1.3.4. Kohezioni fond 1.3.5. Komitet regiona

    1.4. etvrta faza: 2000.-2006.godine - redefinisanje nekih istrumenata, veliko proirenje EU

    1.5. Peta faza: 2007.-2013.godina - regionalna politika dobija elemente

    EST kohezije

    1.6. Programi Unije

    1.7 ESTA (AKTUELNA) FAZA: Finansijska perspektiva 2014. - 2020. godine - integracija sa ciljevima Razvojne strategije EU Evropa 2020

  • Znaaj regionalne politike za EU

    Evropa svoju budunost vidi kao ravnoteu izmeu konkurencije i saradnje, zajedniki pokuavajui da usmjerava sudbine mukaraca i ena koji ive u njoj.

    Da li je ovo lako uraditi? Ne. Snage trita su mone. Ukoliko bismo sve prepustili sluaju, industrija bi bila koncentrisana na sjeveru, a nezaposlenost na jugu. Ali ove trine snage, ma koliko mone bile, ne djeluju uvijek u istom pravcu.

    Ljudski napori i politika stremljenja su pokuaj da se obezbijedi ravnomjeran razvoj teritorija.

    Izjava aka Delora iz 1989. godine,

    predsjednika Evropske komisije (19851995.)

  • Od regionalne ka kohezionoj politici

    Regionalna politika (Regional policy) , prethodni naziv, ui pojam

    Koheziona politika (Cohesion policy), ovaj naziv se koristi ve nekoliko godina: prvi put u III izvjetaju o drutveno-ekonomskoj koheziji 2004.

    Znaaj naziva :

    - razlike unutar EU ne mogu se smanjiti iskljuivo smanjivanjem razlika u razvijenosti izmeu pojedinih regija

    - u cilju poboljanja njene uloge na globalnoj sceni, potrebno je jaati unutranju koheziju EU koja ima svoj ekonomski, socijalni i teritorijalni aspekt

  • Ekonomska, teritorijalna i socijalna

    kohezija unutar evropskih regiona

    Doprinosi usklaenom i odrivom razvoju privrede unutar drava lanica, razvoju zapoljavanja i kvalitetu ljudskih potencijala u njima, kao i zatiti i unapreenju saobraajnih veza i ivotne sredine.

    Dodatni podsticaj produbljavanju procesa integracija ili prihvatanju novih drava lanica

    Regionalna politika (smanjenje dipartieta meu regionima i obnavljanje starih industrijskih oblasti),

    Socijalna politika (borba protiv dugorone nezaposlenosti, razvoj obrazovanja i obuke), kao i

    Zajednika poljoprivredna politika (dio koji se odnosi na pomo ruralnom razvoju)

  • RAZVOJ REGIONALNE POLITIKE

    I faza: 1958 - 1975

    - EEZ6 relativno homogeni nivo razvijenosti, osim juga Italije - 6 zemalja, 174 mil stanovnika, 4 jezika

    - drave odgovorne, EU institucijama samo neke nadlenosti

    - lan 2 Ugovora o osnivanju EEZ navodi principe na kojima se zasniva

    EEZ jedan od njih je da se kroz Zajednicu unapreuje SKLADAN, URAVNOTREEN I ODRIV RAZVOJ EKONOMIJE

    - Ne postoji posebno poglavlje o regionalnoj politici u Ugovoru

    - Nije postojala ni implicitna ni eksplicitna verzija regionalne politike EU

    - Osniva se EIB, sredstva pod povoljnijim uslovima za manje razvijene drave lanice (D), a osnovana su i prva dva strukturna fonda (ESF i EAGGF)

    - U okviru politike konkurencije, daju se izuzea za regionalnu dravnu pomo, ukoliko to odobri EK

    - 60-te i 70-te bile su zlatno doba zapadnoevropskih ekonomija, uz proces jaanja socijalne demokratije, kao dominantnog politikog pravca

    - Danas VISOKO KONKURENTNA SOCIJALNA TRINA PRIVREDA

  • Karakteristike budeta

    1958 - 1970 (Budet EEZ i

    EZU): nacionalne kontribucije

    Svaka od tri Zajednice (EEZ,

    EZU, Euroatom) imala je svoj

    budet, koji se ujedinjuje 1965.

    godine

    1967 budget EU bio manji od

    10 mlrd

    1977 30 mlrd , danas preko

    130 mlrd

    http://hr.wikipedia.org/wiki/Datoteka:EGKS.png
  • Jug Italije

    - Zemlje osnivai EEZ su bile slinog nivoa razvijenosi regiona, osim regiona june Italije

    - Mezzogiorno, region u junoj Italiji, sastoji se u stvari od regija Abruco, Molize, Kampanija, Pulja, Basilikata, Kalabrija i ostvrskih subregiona, odnosno Sicilije i Sardinije.

    - PROTOKOL O MECOORNU - dodat Ugovoru o osnivanju EEZ (1957)

    - Neuravnoteenost juga Italije sa ostalim regionima Zajednice definisana je i odreena Protokolom o Mecoornu, koji je dodat Ugovoru iz Rima

    REGIONS THE MEZZOGIORNO - A European peripheral region

  • EIB -EVROPSKA INVESTICIONA BANKA (EIB) - Obezbjeenje sredstava

    po niskim KS za nerazvijena podruja drava lanica (D). Cilj: da se raspodijele trokovi meu regionima, za izgradnju Evrope,

    tako to bi se odobravali dugoroni krediti u cilju ujedinjenja Evrope. Pomae finansiranje investicionih programa uz uee strukturnih fondova

    i drugih finansijskih instrumenata Unije koji doprinose balansiranom razvoju Unije.

    95% kredita ide dravama lanicama, 5% dravama u procesu pridruivanja i pristupanja.

    Osnovana je 1958.godine u Rimu, Ugovorom o osnivanju EEZ. Akcionari EIB su drave lanice. Prema tom vlasnitvu, EIB, kao

    kreditni institut, ima mogunosti na na tritu kapitala nabavi novac po veoma povoljnim uslovima, poto ima klasifikaciju rejtinga AAA.

    - Ciljevi EIB:

    1. razvoj evropske industrije, 2. razvoj malih preduzea, 3. stvaranje transevropskih mrea, 4. podrka informacionim tehnologijama, 5. zatita ivotne sredine, 6. poboljanje zdravlja i obrazovanja

  • Osnovana prva dva strukturna fonda:

    ESF i EAGGF

    -1958 - EVROPSKI SOCIJALNI FOND (ESF)- Borba protiv nezaposlenosti naroito mladih i poveanje mobilnosti radne snage unutar EU.

    -Ciljevi Fonda - da podri konvergenciju (pribliavanje) meu dravama

    lanicama i regijama, te regionalnu konkurentnost i zapoljavanje. Sredstva Fonda usmjeravaju se za

    prilagoavanje radnika i kompanija, programe cjeloivotnog uenja, planiranje i irenje inovativnih organizacija rada, olakavanje pristupa zaposlenju i tritu rada, socijalnu ukljuivost i nediskriminaciju na tritu rada, jaanje ljudskih potencijala kroz reformu sistema obrazovanja i

    strunog usavravanja, promociju partnerstva u reformi oblasti zapoljavanja i socijalne

    ukljuenosti, te razvoj institucionalnih kapaciteta i poveanja efikasnosti javne

    uprave na dravnom, regionalnom i lokalnom nivou.

  • 1965 - EVROPSKI FOND ZA UPRAVLJANJE I GARANCIJE U POLJOPRIVREDI (EAGGF) - Fond za podrku proizvodnji kroz podrku cijenama i strukturnu podrku poljoprivredne proizvodnje.

    osnovni instrument za finansiranje ZPP za finansiranje poljoprivrednih trinih organizacija, seoskog

    razvoja i odreenih veterinarskih trokova i trokova informisanja vezanih za zajedniku poljoprivrednu politiku.

    Ideja: farmeri irom EEZ da budu subvencionisani iz zajednikog

    fonda, da bi se izbjegao rat subvencijama medju D u kojem zemlje koje nisu u stanju da zastite svoju poljoprivredu tarifama ili drugim barijerama od drugih lanica (otvaranjem trita), daju direktnu podrku farmerima kao odgovor na prijetnje za koje misle da dolaze od susjedske poljoprivredne politike.

    Kada je Rimski ugovor potpisan 1957., 25% radne snage

    Francuske je obradjivalo zemlju. 50 godina kasnije, manje od 5% francuske radne snage je ostalo na farmama i ti farmeri proizvode oko 2% francuskog BDP. Ali Francuska i dalje prima 9 mlrd godisnje putem poljoprivredne pomoi iz Brisela tj. oko 20% ukupnog budzeta CAP.

    Istovremeno Nemaka je najveci ulaga u CAP.

  • Evropski poljoprivredni fond za ruralni razvoj i Evropski fond za garancije u poljoprivredi (EUROPEAN AGRICULTURAL FUND FOR RURAL DEVELOPMENTE - AFRD AND EUROPEAN AGRICULTURAL GUARANTEE FUND - EAGF) su instrumenti podrke CAP EU koji su uspostavljeni u finansijskoj perspektivi 2007 2013 godina. Ovi instrumenti zamijenili su EAGGF.

    Evropski poljoprivredni fond za ruralni razvoj - EARD - u etiri segmenta: 1. poboljanje konkurentnosti sektora poljoprivrede i

    umarstva, 2. poboljanje ivotne sredine, 3. kvalitet ivota u ruralnim podrujima i diverzifikacija ruralne

    ekonomije, i 4. liderski pristup (izgradnja lokalnih kapaciteta zapoljavanja i

    diverzifikacije ruralne ekonomije). EAGF - Evropski fond za garancije u poljoprivredi

    usmjeren je na podrku odrive poljoprivrede. Preko ovog fonda se, izmeu ostalog, osigurava povrat novca

    za izvoz poljoprivrednih proizvoda u zemlje nelanice i direktna plaanja evropskim poljoprivrednicima.

  • II FAZA 1975 1986.

    1973 - ULAZAK VB, IRSKE I DANSKE U EZ (EU 9), 1981 GRKA, i 1986 PANIJA I PORTUGALIJA (EU-12)

    U prvoj polovini sedamdesetih godina dolazi do bitne promjene: uvode se instituti sopstvenih izvora finansiranja u budet EEZ (Own Resource System).

    1970 prvi Budetski sporazum Izvori budeta: A. TRADICIONALNI SOPSTVENI