zeri i camerise 2 - february 2015

Download Zeri i Camerise 2 - February 2015

Post on 01-Jun-2018

568 views

Category:

Documents

4 download

Embed Size (px)

TRANSCRIPT

  • 8/9/2019 Zeri i Camerise 2 - February 2015

    1/24

    Nr. 2- New York - Shkurt 2015 - $2.00

    The Cham Issue - The Next Stage

    Shqiptart

    n themelimine shtetit grek

    faqe 8 - 10 faqe 12 - 13

    faqe 2 - 4faqe 5 - 7

    MIRANDA VICKERS AND JAMES PETTIFER:

    I. IRMSCHER:

    Problemi am n kontekstinBallkanik (1945-1946)

    HAMIT KABA:

    Kng arbroreANASTAS KULLURIOTI:

    Vshtrim mbi

    shqiptart amt Greqis

    ROBERT ELSIE:

    faqe 14 - 18

    The word Chameria is synonymous with tragedy. It means burnings, slayings at ones doorstep, tears,misery, terror and torture, young men tied up with barbed wire and thrown into prison, bloodied old men,women and children; families driven out of their homes into exile PETER PRIFTI: Chameria, a Land of Tears

    faqe 11

  • 8/9/2019 Zeri i Camerise 2 - February 2015

    2/24

    Shkurt 2015, Nr. 22

    Kryeredaktor:Kristo Sotiri

    Zvends-kryeredaktor: Ilir Ademaj

    Redaktor: Endri Merxhushi

    Art Design: Thoma Nasi

    ChameriaOrganization@gmail.com

    Adress:PO BOX 452 Addison, IL 60101

    amt, t njohur greqisht si Tsamides,

    jan shqiptar, t cil t banojn

    n pjesn m jugore t trevaveshqipfolse. Krahina e tyre, amria,sht nj zon malore n kurin

    greko-shqiptar. Pjesa m e madhe e amrisndodhet n rajonin e Epirit grek, i cili prfshinpak a shum prefekturat e Thesprotis dhe tPrevezs, por amria prfshin edhe pjesn mugore t Shqipris , d.m.th. zonn e Konispolit.

    Kur forcat greke morn amrin dhe Epirin gjatLufts Ballkanike t vitit 1912, amt prfunduanpapritmas n Greqi, t shkputur nga pjesa tjetre Shqipris. Kuri i ri midis Greqis n zgjerimdhe Shqipris s sapolindur mbeti i pacaktuarpr nj koh dhe kjo shkaktoi pa qndrueshmripolitike afatgjat n rajon. Ngacmime t vogla

    radicionale mes t krishterve dhe myslimanve,mes grekve dhe shqiptarve, u shndrruan n njkrdi t llahtarshme. Kaosi mbretroi n jug tShqipris dhe n Epir, dhe u derdh shum gjak.N memorandumin e tij shtja e Epiri t ijimi

    nj populli Midhat bej Frashri (1880-1949)denoncoi karakterin njerzor t sulmeve greke mbiugun e Shqipris, por sigurisht q u kryen krime tnda nga t gjitha palt. Mijra refugjat shqiptar

    u dyndn pr n Vlor ku mbetn t pastrehn kushte t mjerueshme. Shum njerz vdiqnnga tifoja apo thjesht nga mungesa e ushqimit.Gjat Konferencs s Ambasadorve n Londrn pranver t vitit 1913, prfaqsuesit e Fuqive Mdha (Britania e Madhe, Franca, Gjermania,

    talia, Austro-Hungaria dhe Rusia) nuk arritn tmerreshin vesh pr shtjen nse Epiri ti jepejShqipris apo Greqis dhe, nse t ndahej, se kudo t caktohej kuri. Pr kt arsye, n gusht 1913,Konferenca ngriti nj Komision NdrkombtarKuri (International Border Commission) i cili udrgua n rajon n vjesht t atij viti pr t ndar tPandashmen. Roli vendimtar n caktimin e kuritduhej t ishte identiteti etnik i popullsis, por umorn parasysh edhe faktor t tjer. Rezultatet e

    Robert Elsie

    Vshtrim mbi shqiptart

    Me vendosjen e diktaturs

    s Ionnis Metakss (1871-

    1941) kur u morn masa t

    hapta shtypse. U ndalua

    prdorimi i gjuhs shqipe

    publikisht dhe privatisht, dhe

    nuk u lejuan m libra dhe

    gazeta n gjuhn shqipe.

    Arsimi shqip kishte qenrreptsisht i ndaluar n

    amri q prej vitit 1913.

    Me pretekstin e krkimit t

    armve, polict rregullisht

    bastisn shtpi shqiptare dhe

    rrahn banort, shpesh duke

    i arrestuar pa shkak.

    puns s Komisionit u shpalln n Protokollin e

    Firences, t nnshkruar n dhjetor 1913, i cili e laamrin, me popullatn e saj shumice shqiptare,n ann greke t kurit. Protokolli i Firences lagjithashtu nj pakic t dukshme greke n annshqiptare. Qeveria e re shqiptare nuk ishte n gjendje

    pr t ushtruar ndikimin e saj n jug t vendi t dhe,me gjith Protokollin e Korfuzit t majit 1914, i cilikonrmoi statuskuon, kontrollin n pjesn m tmadhe t jugut t Shqipris e kishin de facto forcatgreke, n rajonin q tanim quhej Vorioepiri.

    Pas sulmit t vitit 1913, amria n ann jugoret kurit u prfshi drejtprsdrejti n shtetin grek.

    N ver t viti t 1914, gjat llimit t Lufts s ParBotrore, shteti i ri shqiptar pushoi s ekzistuari

    kshtu q askush nuk mendonte m pr kthimin eamris Shqipris. U vendos nj administrat ere greke, pr t ciln popullata ortodokse greke ugzua shum. Por q prej llimit, veprimet e sajarmiqsuan banort shqiptar mysliman, mbaseqllimisht. Gradualisht u b e qart se synimi ishteasimilimi i shqiptarve ortodoks dhe dbimi ishqiptarve mysliman. Gjat viteve n vijim,

    prfshir periudhn e Lufts s Par Botrore dhemenjher pas asaj, u ushtrua presion n mnyrat ndryshme, si i padukshm, po ashtu edhe idhunshm, pr t inkurajuar, edhe madje pr tdetyruar shqiptart mysliman t largoheshin ngaamria. eta paramilitare, si ajo e Deli Janakis,sulmuan fshatra shqiptare, friksuan banort dhe

    qindra t rinj u dbuan pr n kampet n ishujte Detit Egje. Treva t mdha u konskuan mepretekst t nj reforme agrare dhe ishpronarve,kryesisht familjeve t pasura shqiptare myslimane

    iu pagua shum pak ose aspak kompensim, t cilatnuk shihnin mundsi tjetr prve emigrimit. N

    janar 1917, trupa italiane pushtuan pr nj kohKonicn, Delvinakin dhe Sajadn dhe zvendsuanadministratn greke me nj administrat vendoreshqiptare. Pas viteve t shtypjes, situata u prmbys,dhe shqiptart morn hak mbi fshatra greke, tcilat u plakitn dhe u drrmuan. Pas Lufts sPar Botrore erdhi lufta greko-turke e viteve

    1919-1922, po aq e prgjakshme, rezultati i tcils ishte nj shkmbin i madh popullate. SipasKonvents pr shkmbimin e popullsive greke dheturke, nnshkruar n Lozan m 30 janar 1923,t krishtert ortodoks n Turqi, m shum se njmilion sish, duhej t rivendoseshin/dboheshin prn Greqi, kursi myslimant me banim n Greqiduhej t rivendoseshin/dboheshin n mas pr nTurqi. Prjashtime u lejuan vetm pr banort grekt Stambollit dhe pr turqit e Trakis perndimore.Popullata myslimane shqiptare e amris dhe tEpirit nuk u prmend fare n Konvent. N amriu prhapn shum shpejt thashetheme dhe frikderisa m 19 janar 1923 qeveria greke deklaroise myslimant shqiptar do t prjashtoheshin

    nga shkmbimi i parashikuar. N rajon u drguanj komision i przier i Lidhjes s Kombeve, aprfaqsim shqiptar, pr t prcaktuar prejardhjene popullats myslimane. Detyra e komisionit ishte

  • 8/9/2019 Zeri i Camerise 2 - February 2015

    3/24

  • 8/9/2019 Zeri i Camerise 2 - February 2015

    4/24

    Shkurt 2015, Nr. 24

    Sali Bollati, i mbijetuar nga masakra e Paramithis:

    i kan vrar gjyshin, gjyshen, babain, nnn, dy

    vllezrit (13 dhe 5 vjear) dhe nj motr (2 vjeare)

    M 27 qershor 1944, forcat

    e Zervasit hyn n qytetin

    e Paramithis dhe vranrreth 600 am mysliman

    burra, gra, dhe fmij n

    nj krdi t papar. Shum

    viktima u prdhunuan dhe u

    torturuan para se t thereshin.

    Nj batalion tjetr i EDES-it

    pushtoi Pargn t nesrmen

    ku u vran 52 shqiptar.

    Me 23 shtator 1944, fshati i

    Spatarit t Filatit u plakit dhe

    157 persona u vran. Shum

    gra dhe vajza u prdhunuan,dhe u kryen shum krime t

    tjera t llahtarshme.

    italiane n amri, dhe gjermant q pasuan nshtator 1943, bn mos pr t theksuar dhe prt prforcuar armiqsit tradicionale etnike midisshqiptarve, grekve dhe vllehve. Shqiptartdhe vlleht, m par t nnshtruar dhe kokulur,u ngritn, dhe u krijuan njsi policore ame prt sunduar mbi popullatn greke. Gjat pushtimitgjerman, erdhi fshehurazi nj mision ushtarakbritanik pr t bindur udhheqsit am tluftonin kundr Gjermanis, por amt refuzuan,jo pse donin Gjermanin nazis te, por thjesht,sepse e vetmja gj q u ofronin britanikt ishtekthimi i sundimit grek. Me trheqjen e forcavegjermane n ver dhe n llim t vjeshts t vitit1944, Greqia ndodhej n fazn e par t nj luftet prgjakshme civile. Pr t siguruar bregdetinjonian pr furnizimet e tyre ushtarake, forcatbritanike lejuan q njsi t e nj komandantivendas grek, gjenerali Napoleon Zervas (1891-1957), t pushtonin rajonin. Zervasi, themeluesidhe udhheqsi i Lidhjes Kombtare RepublikaneGreke (Ethniks Demokratiks ElleniksSndesmos EDES) u b i njohur pr spastriminbrutal etnik t shqiptarve t amris ngaqershori 1944 deri n mars 1945.

    Njerzit e tij i shikonin amt si bashkpuntort italianve dhe t gjermanve, dhe krkonint merrnin hak. Gjat sulmeve t tyre, gjetnvdekjen disa mijra burra, gra dhe fmij namri. M 27 qershor 1944, forcat e Zervasithyn n qytetin e Paramithis dhe vran rreth 600am mysliman burra, gra, dhe fmij nnj krdi t papar. Shum viktima u prdhunuandhe u torturuan para se t thereshin. Nj bataliontjetr i EDES-it pushtoi Pargn t nesrmen kuu vran 52 shqiptar. Me 23 shtator 1944, fshatii Spatarit t Filatit u plakit dhe 157 persona uvran. Shum gra dhe vajza u prdhunuan, dhe ukryen shum krime t tjera t llahtarshme. Sipasprllogaritjes s shoqats ame t Tirans gjatsulmeve t viteve 1944-1945, u vran gjithsej2771 civil shqiptar. Menjher pas ktyrengjarjeve, tr popullata ame, e pambrojtur dhee tmerruar, mori arratin dhe iku pr n Shqipripr t shptuar. Ktu dshiroj t prmend faktinse n vitin 1947, pas Lufts s Dyt Botrore, megjith prgjegjsin pr krime lufte dhe me gjithfaktin se ishte vet i dyshuar pr bashkpunimme nazistt, Napoleon Zervas u emrua ministri Rendit Publik n qeverin greke! Spastrimi iamve mysliman t Greqis n fund t Lufts sDyt Botrore shnoi prfundimin e nj kapitullit dhimbshm t historis ame dhe llimin e njtjetri. Vendi ku arritn amt e rraskapitur dhet uritur, pra Shqipria, ishte pushtuar pak kohpara ardhjes s tyre, nga Enver Hoxha (1908-1985) dhe forcat e tij komuniste. Udhheqsite rinj marksist nuk u treguan shum mikpritsapo trsisht t predispozuar pr t ndihmuarbashkatdhetart e tyre am sepse, edhe ata ikonsideronin si bashkpuntor me fashistt.Megjithat, amve u dhan status si refugjatdhe u lejuan t qndronin n Shqipri. amtmorn ndihm jo nga regjimi i Enver Hoxhs,por nga administrata e Kombeve t Bashkuarapr Ndihm dhe Rehabilit im (United NationsRelief and R