zarb bilgisayar kullanımı Çalışma kağıtları hazırlama ......Çocuklardan sözcük...

of 16 /16
Bu kitapçık Türkçe anadili öğretmenleri için PH Wien’de verilen bilgisayar kursunda işlenen ana konuları kapsamaktadır. Göksel Yilmaz ZARB PROGRAMI İLE ÇEŞİTLİ ÇALIŞMA KAĞITLARININ HAZIRLANMASI Bilgisayar Kullanımı Çalışma Kağıtları Hazırlama Seminer Notları II

Author: others

Post on 28-Sep-2020

4 views

Category:

Documents


0 download

Embed Size (px)

TRANSCRIPT

  • Bu kitapçık Türkçe anadili öğretmenleri için PH Wien’de verilen bilgisayar kursunda işlenen ana

    konuları kapsamaktadır.

    Göksel Yilmaz

    ZARB PROGRAMI İLE ÇEŞİTLİ ÇALIŞMA KAĞITLARININ HAZIRLANMASI

    Bilgisayar Kullanımı Çalışma Kağıtları Hazırlama Seminer Notları II

  • ZARB PROGRAMI İLE ÇEŞİTLİ ALIŞTIRMA KAĞITLARININ HAZIRLANMASI

    Hans Zybura Software’nin geliştirdiği çalışma kağıtları hazırlama programıdır. Program, ücretli olup

    www.zarb.de adresi üzerinden sipariş edilebilir. Program, Avrupa dilleri için hazırlandığı için bazı

    fonksiyonları Türkçe için uygun değildir (prepositions, düzenli, düzensiz fiil bulma çalışmaları gibi ...),

    fakat birçok fonksiyonu dilimiz için hazırlanabilecek çalışma kağıtlarında kullanılabilir. Biz bu kullanma

    klavuzunda en önemli fonksiyonları tanıtacağız.

    ZARB 4 PROGRAMI İÇİN GEÇERLİ OLAN ÖNEMLİ KURALLAR:

    • Program kurulumu yapıldıktan sonra zarb, word programının bir yan unsuru olarak ana

    pencerenin sağ üst köşesinde görünmelidir. Zarb buraya tıklanarak başlatılır.

    • Öncelikle her fonksiyon için geçerli olan temel kural; kullanılacak unsurların (kelime, metin vs)

    farecik yardımıyla işaretlenmesi yani tümünün seçilmesi gerekir (markieren), bu yapılmadığı

    takdirde, aşağıdaki uyarı görünür.

    ZARB 4 PROGRAMI İLE ÇALIŞMA

    1- BULMACA OLUŞTURMA

    ÇAPRAZ BULMACA (Kreuzworträtsel):

    Menü Zarb 2 çerçeve çubuğunun ilk sembolüne tıklayarak çapraz bulmacalar hazırlanır. Öncelikle

    bulmacada yer almasını istediğimiz sözcükleri yazmamız gerekir.

    Örnek: deve, kurbağa, kırkayak, keçi, yılan, manda, maymun, öküz, inek, kuzu, kaplumbağa, kelebek

    1

  • Sözcüklerimiz hazırsa bunları işaretlememiz gerekir. Bunun için fareciğimizi kullanırız:

    İşaretledikten hemen sonra, Menü Zarb 2 çerçeve çubuğunun ilk sembolüne tıklayın!

    Kreuzwörter isimli küçük pencereden Originalschreibweise seçeneğini işaretleriz!

    OK ile onayladıktan sonra aşağıdaki pencere açılır:

    Burada yukarıdan aşağıya (Senkrecht) için “Zufallswahl”

    ve sağdan sola (Waagerecht) için ise “Automatisch”

    veya “Benutzerkontrolliert” seçeneklerinden birini

    işaretleriz. Biz örneğimizde “automatisch” seçeneğini

    tercih ettik.

  • “OK” ile onayladıktan sonra bir sonraki pencere açılır. Bu

    pencere bize çeşitli seçenekler sunar. “Bulmacanın

    tasarımı” (Gestaltung des Rätsels) ana başlığından

    yukarıdan aşağıya kısmında yer alacak sözcüğün bütünün

    verilmesini, ya da bütün hepsinin boş bırakılmasını,

    sözcüğün sadece sesli harflerinin yer almasının ya da

    sessiz harflerinin yer almasını işaretleyebiliriz. Biz bu

    örnekte; yukarıdan aşağıya kısmında yer alacak sözcüğün

    bütünün verilmesini (Senkrechtes Wort vorgeben)

    işaretleyeceğiz. “Bulmacanın çözümüne yönelik

    yardımlar” ana başlığında (Lösungshilfen), hem sağdan

    sola hem de yukarıdan aşağıya sorulan sözcüklerin

    cevaplarını, hem tanımları hem de bulmacanın çözülmüş

    bir kopyasını işaretleyip seçebiliriz.

    Biz örneğimizde; sağdan sola sözcüklerin ilave edilmesini,

    tanımların ilave edilmesini ve de bulmacanın çözülmüş

    bir kopyasını işaretliyoruz.

    Zarb programı, kısa bir süre içinde

    otomatik olarak bulmacamızı

    hazırladı. Şimdi bulmacada yer

    alacak her sözcüğün tanımlarını

    açılan pencereye yazmamız

    gerekiyor. Bu tanımlar sözcüklerin

    Almanca karşılıkları da olabilir.

    Bütün sözcüklerin tanımlarını yazdıktan sonra bulmacamız

    hazır.

    3

  • Örnek: BULMACA: HAYVANLAR

    Almancaları yazan sözcüklerin Türkçelerini yazarak bulmacayı çöz!

    Waagerecht (Soldan Sağa): 1) die Ziege 2) die Schlange 3) das Kamel 4) der Frosch

    Senkrecht (Yukarıdan Aşağıya): die Kuh

    BULMACANIN ÇÖZÜMÜ:

    Senkrecht: İNEK

    1 K E Ç İ

    2 Y I L A N

    3 D E V E

    4 K U R B A Ğ A

    4

    1 İ

    2 N

    3 E

    4 K

  • SÖZCÜK ARAMA (Suchrätsel):

    Çocuklardan sözcük bulmalarını talep eden bulmaca türleri oldukça yaygındır. Bu bulmacayı

    hazırlamak için de öncelikle bulmacada aranacak sözcükleri yazmamız ve daha sonra da bunları

    işaretlememiz gerekir.

    Örnek: deve, kurbağa, kırkayak, keçi, yılan, manda, maymun, öküz, inek, kuzu, kaplumbağa, kelebek

    Sözcüklerimiz hazırsa bunları işaretlenmemiz gerekir. Bunun için fareciğimizi kullanırız:

    İşaretledikten hemen sonra, Menü Zarb 2 çerçeve çubuğunun üçüncü sembolüne tıklayın!

    “Wortsuchrätsel“ penceresinden

    „GROSSBUCHSTABEN“ seçeneğini

    işaretleyiniz.

    Yeni açılan pencerede gerekli değişiklikleri

    işaretleyip, bulmacayı kendi arzuladığın

    şekilde oluşturabilirsin. Mesela „Größe

    und Wortdichte“ bölümünden bulmacanın

    genişlik ve yüksekliğini 25 harfe kadar

    değiştirebilirsin. Orijinal ayarda hem

    genişlik hem de yükseklik 11 harf olarak

    verilmiştir. 11 yerine arzu ettiğin sayıyı

    yazman yeterlidir.

    “Quelle der Suchwörter” bölümünde üç

    seçenek yer alır: 1) Önceden belirlediğimiz

    12 sözcük olduğu için sözcük listesinde

    “Wortliste (12 Wörter)” bulunur. Uzun sözcüklerin bulmacada ilk sırada yer alması işaretlenebilir. 2)

    “Handeingabe”: istersek kendimiz daha fazla sözcüğü ilave edebiliriz. 3) Wörterbuch: eğer word

    dosyası olarak bir sözcük oluşturursak, bu dosyadan istediğimiz sözcükleri seçebiliriz.

  • “Schwierigkeitsgrad” alt başlığında ise sözcüklerin bulmacada yatay (sağdan sola yazılmış şekilde),

    dikey (yukarıdan aşağıya), çapraz ya da tersten bulunmasını belirleyebiliriz. “Alle Richtungen”

    seçeneği sözcüklerin her yönde aranmasını öngörür.

    Yeni açılan pencereden “Suchwörter anfügen” ve “Dublikat ohne Füllbuchstaben” işaretlemek

    gerekir.

    Bulmacamız hazır. Şimdi yapmamız gereken bulmacanın öğrencilerimiz için biraz daha

    Türkçeleştirmek. “In diesem Suchrätsel sind 12 Wörter versteckt.” cümlelerinin Türkçelerini de

    yanına yazarak bulmacamızı tamamlarız. Gerekirse bulmacamızın boyunu da sayfamıza uygun şekilde

    büyütebiliriz.

    6

  • Örnek: SÖZCÜK BULMACASI: HAYVANLAR

    Aşağıdaki bulmacada 12 sözcük saklıdır (her yöne göre ara). In diesem Suchrätsel sind 12 Wörter versteckt. 1. KAPLUMBAĞA 2. KIRKAYAK 3. KELEBEK 4. KURBAĞA 5. MAYMUN 6. MANDA 7. YILAN 8.

    KUZU 9. İNEK 10. ÖKÜZ 11. KEÇİ 12. DEVE

    Ü E B D B Ç Ğ F Ü K I R K A Y A K U U N

    F F P C M İ İ L I G Z Ü S D B Z M M F I

    K P Z V A K Z G N J J G C F Ü E Ö Ğ E D

    D H U H Ü M K U Ç N J K D O S G S L İ V

    A İ I I C O A K N K V A I İ P G C U N P

    K Ç J I E S F G H İ C P I L M U Z I E G

    E Ü Y V S Ü N Ü I A C L T B Ö A H Ü K C

    L E E H İ Y L S Z C K U I M F Ç Y O Z M

    E D C U H Ö Ğ O A C K M Z K F V V M N R

    B M Ğ C Ö H F P İ F K B T K F J Ö M U H

    E A P Y K D B B U J Ö A L D Y H İ P R N

    K N M S Ü U T İ Ç E E Ğ T D G O O U E R

    J D K Ö Z H R S F Z N A L I Y R I M P A

    G A F Ü Ğ T P K F R Ü C G Ç O N C I İ I

    K E Ç İ G Ç K U H Ğ Ö D F Ü J O J Ğ K Z

    N G P E S P H R U Ö C S E J S T C Ğ T N

    Z Y F O Ç T P B F A U U J F U Z U K I Ü

    N V H İ Z D C A S Ö G Ö Y M D D Y L Ç J

    C Y Ü Ü İ C A Ğ R V Ü P F T R G I F C P

    B T U L Ç Ö Ç A O Ğ M L Z L Ö Y I G S Ö

    7

  • BULMACANIN ÇÖZÜMÜ:

    Duplikat ohne Füllbuchstaben:

    K I R K A Y A K

    K İ

    A N

    K E P M E

    E V L A K

    L E U Y

    E D M M

    B M Ö B U

    E A K A N

    K N Ü Ğ

    D Z N A L I Y

    A K

    K E Ç İ U

    R

    B U Z U K

    A

    Ğ

    A

    2- ÇOKTAN SEÇMELİ (MULTIPLE CHOICE) TEST HAZIRLAMA

    Zarb programı ile çoktan seçmeli test hazırlamak çok kolay. Bunun için Menü Zarb 2 çerçeve

    çubuğunun sağdan beşinci sembolüne tıklayın.

    “Multiple Choice” penceresinden her soru için kaç cevap seçeneği olacağını işaretle. Mesela 4

    seçenek gibi.

  • Şimdi sorunu pencerenin içine yaz!

    Cevap a) yerine ilk seçeneklerden birini yaz!

    Sonra cevap b, c ve d’ye geç.

    Mesela a) 11 ay, b) 13 ay) c) 12 ay, d) 10 ay

    Eğer ikinci soruyla devam edecekseniz

    “weiter” eğer testi bitirecekseniz “abbrechen”

    seçeneğiniz işaretleyin.

    1 . Bir yılda kaç ay vardır?

    a) 11 ay

    b) 13 ay

    c) 12 ay

    d) 10 ay

    9

  • Örnek: ÇOKTAN SEÇMELİ (MULTIPLE CHOICE) TEST: TAKVİM

    2 . Bir yılda kaç gün vardır? a) 188

    b) 365

    c) 350

    d) 356

    3 . En kısa ay aşağıdakilerden hangisidir? a) temmuz

    b) mart

    c) aralık

    d) şubat

    4 . Aşağıdakilerden hangi ay yaz mevsimine ait değildir? a) aralık

    b) temmuz

    c) ağustos

    d) haziran

    5 . Aşağıdaki aylardan, hangisi kış mevsimine aittir? a) mayıs

    b) kasım

    c) ocak

    d) eylül

    6 . Mayıs ayından sonra hangi ay gelir? a) şubat

    b) haziran

    c) kasım

    d) ağustos

    7 . Aşağıdakilerden hangisi bir ayın adıyla anılan böcektir? a) eylül böceği

    b) mayıs böceği

    c) uğur böceği

    d) ağustos böceği

    8 . Aşağıdaki cümlelerden hangisi doğrudur? a) Haziran ayı 31 gündür

    b) "ubat ayı 4 yılda bir 28 gün

    çeker

    c) Bir yıl 58 haftadır

    d) Bir yılda 13 ay vardır

  • 9 . Aşağıdakilerden hangisi "temmuz ayının" Almanca karşılığıdır? a) Juli

    b) Juni

    c) Januar

    d) Februar

    1 0 . Bir saatte kaç dakika vardır? a) 60 dakika

    b) 30 dakika

    c) 45 dakika

    d) 90 dakika

    1 1 . Aşağıdakilerden hangi grup, ilkbahar mevsimine aittir? a) haziran, temmuz, ağustos

    b) aralık, ocak, şubat

    c) mart, nisan, mayıs

    d) eylül, ekim, kasım

    1 2 . Çocuk Bayram'ı hangi ayda kutlanır? a) mayıs

    b) aralık

    c) nisan

    d) şubat

    1 3 . Anneler Günü, hangi ayda kutlanır? a) haziran

    b) nisan

    c) eylül

    d) mayıs

    1 4 . Aşağıdakilerden hangisi 8. aydır? a) temmuz

    b) ağustos

    c) eylül

    d) ekim

    1 5 . Okullar hangi ay açılır? a) eylül

    b) ekim

    c) kasım

    d) şubat

    11

  • 3- “YAZIM ALIŞTIRMALARI” HAZIRLAMA

    Zarb programıyla „boşluk doldurma“, „ayna yazısı“, „cümleleri tamamlama“, „yılan yazısı“,

    „noktalama işaretlerini doğru yerleştirme“ gibi çeşitli yazım alıştırmaları hazırlayabiliriz.

    Burada biz üç örnek vereceğiz. Öncelikle hem yazım kuralları hem de anlaşılırlık açısından iyi

    bir metin hazırlamalıyız.

    METİN TAMAMLAMA- BASİT BOŞLUK DOLDURMA (LÜCKENTEXT):

    Önce metnimizi yazarız:

    Bir varmış, bir yokmuş, evvel zaman içinde, kalbur zaman içinde develer tellalken,

    pireler berberken, ben annemin beşiğini tıngır mıngır sallarken; ülkenin birinde bir köy

    varmış. Halkı mutluluk içinde yaşarmış.

    Boşluk olarak verilmesi gereken sözcükleri koyu (fett gedrückt) yazmamız gerekir.

    Bir varmış, bir yokmuş, evvel zaman içinde, kalbur zaman içinde develer tellalken,

    pireler berberken, ben annemin beşiğini tıngır mıngır sallarken; ülkenin birinde bir

    köy varmış. Halkı mutluluk içinde yaşarmış.

    Daha sonra metni işaretleyin (markieren) Menü Zarb 1 çerçeve çubuğunun soldan yedinci

    sembole (LML) tıklayın.

    „Lückentext mit Lösungen“ penceresinden „beide

    Arten ausgeben“ seçeneğini işaretleyin. Çalışma

    kağıdımız hazır! Şimdi yapmamız gereken,

    öğrencilerimizin anlayacağı şekilde kağıdımızı

    düzenlemek.

  • Örnek: BOŞLUK DOLDURMA: FARELİ KÖYÜN KAVALCISI

    Bir _ _ _ _ _ _ , bir yokmuş, evvel _ _ _ _ _ içinde, _ _ _ _ _ _ zaman içinde

    _ _ _ _ _ _ _ tellalken, _ _ _ _ _ _ _ berberken, ben annemin _ _ _ _ _ _ _ _

    tıngır _ _ _ _ _ _ sallarken; _ _ _ _ _ _ _ birinde bir _ _ _ varmış. Halkı

    _ _ _ _ _ _ _ _ içinde yaşarmış.

    Yukarıdaki masalın bazı sözcükleri unutulmuş, aşağıdaki listeden bu sözcükleri bul ve masalı

    tamamla! Boşluklara gelecek sözcükler:

    mıngır | develer | pireler | zaman | kalbur | mutluluk | varmış | ülkenin | beşiğini | köy |

    BOŞLUK DOLDURMA ALIŞTIRMASININ DOĞRU ÇÖZÜMÜ:

    In der richtigen Reihenfolge:

    varmış | zaman | kalbur | develer | pireler | beşiğini | mıngır | ülkenin | köy | mutluluk |

    “NOKTALAMA İŞARETLERİ ALIŞTIRMASI” HAZIRLAMA:

    Önce metnimizi yazarız:

    Bir varmış, bir yokmuş, evvel zaman içinde, kalbur zaman içinde develer tellalken,

    pireler berberken, ben annemin beşiğini tıngır mıngır sallarken; ülkenin birinde bir köy

    varmış. Halkı mutluluk içinde yaşarmış.

    Daha sonra metni işaretleriz (markieren) Menü Zarb 1 çerçeve çubuğunun soldan sekizinci

    sembolüne (LSZ) tıklarız.

    13

  • Alıştırmamız hazır. Noktalama işaretlerinin gelmesi gereken yerler köşeli ayraç [ ] ile

    belirtilmiş durumdadır.

    Örnek: NOKTALAMA İŞARETLERİ: FARELİ KÖYÜN KAVALCISI

    “Fareli Köyün Kavalcısı” isimli masaldaki noktalam işaretleri unutulmuştur. Doğru

    noktalama işaretlerini köşeli ayraçların içine yaz!

    Bir varmış[ ] bir yokmuş[ ] evvel zaman içinde[ ] kalbur zaman içinde develer

    tellalken[ ] pireler berberken[ ] ben annemin beşiğini tıngır mıngır sallarken[ ]

    ülkenin birinde bir köy varmış[ ] Halkı mutluluk içinde yaşarmış[ ]

    Günlerden bir gün köyün bütün evlerine fareler dolmuş[ ] Binlerce fare köyün

    sokaklarında[ ] evlerde dolaşıyorlarmış[ ] Yatak odasına gitseler[ ] mutfağa girseler

    farelerden geçilmiyormuş[ ] Ne bulurlarsa yiyorlarmış[ ] Halk ne yapacaklarını

    şaşırıp kalmış[ ] Köy muhtarından bu işe bir çare bulmasını istemişler[ ] Muhtarın da

    elinden bir şey gelmiyormuş[ ] Böylece köyün adına fareli köy denmiş[ ] Fareli köyün

    çocukları da bu pis yaratıklardan bıkmışlar[ ]

    Bir gün fareli köye bir çalgıcı gelmiş[ ] Muhtara[ ] [ ]Eğer bana bir kese altın

    verirseniz[ ] köyü farelerden temizlerim[ ][ ] demiş[ ] Bütün köy halkı bu habere

    sevinmişler[ ] Aralarında hemen çalgıcının istediği bir kese altını toparlamışlar ve

    muhtara teslim etmişler[ ] Halkın tek istediği bu farelerden kurtulmakmış[ ] Çalgıcı

    isteğinin kabul edildiğini öğrenince başlamış kavalını çalmaya[ ]

    ÇÖZÜM: NOKTALAMA İŞARETLERİ

    FARELİ KÖYÜN KAVALCISI

    Bir varmış, bir yokmuş, evvel zaman içinde, kalbur zaman içinde develer tellalken, pireler berberken, ben annemin

    beşiğini tıngır mıngır sallarken; ülkenin birinde bir köy varmış. Halkı mutluluk içinde yaşarmış.

    Günlerden bir gün köyün bütün evlerine fareler dolmuş. Binlerce fare köyün sokaklarında, evlerde dolaşıyorlarmış.

    Yatak odasına gitseler, mutfağa girseler farelerden geçilmiyormuş. Ne bulurlarsa yiyorlarmış. Halk ne

    yapacaklarını şaşırıp kalmış. Köy muhtarından bu işe bir çare bulmasını istemişler. Muhtarın da elinden bir şey

    gelmiyormuş. Böylece köyün adına fareli köy denmiş. Fareli köyün çocukları da bu pis yaratıklardan bıkmışlar.

    Bir gün fareli köye bir çalgıcı gelmiş. Muhtara: "Eğer bana bir kese altın verirseniz, köyü farelerden temizlerim."

    demiş. Bütün köy halkı bu habere sevinmişler. Aralarında hemen çalgıcının istediği bir kese altını toparlamışlar ve

    muhtara teslim etmişler. Halkın tek istediği bu farelerden kurtulmakmış. Çalgıcı isteğinin kabul edildiğini öğrenince

    başlamış kavalını çalmaya.

    14

  • “AYNA YAZISI” ÇALIŞMASI HAZIRLAMA:

    Önce metnimizi yazarız:

    Bir varmış, bir yokmuş, evvel zaman içinde, kalbur zaman içinde develer tellalken,

    pireler berberken, ben annemin beşiğini tıngır mıngır sallarken; ülkenin birinde bir köy

    varmış. Halkı mutluluk içinde yaşarmış.

    Daha sonra metni işaretler ve koyu yazarız (markieren + fett) Menü Zarb 2 çerçeve

    çubuğunun soldan altıncı sembolüne (Geheimschrift) tıklarız.

    „Geheimschrift“ penceresinden „Schriftart“ seçeneğinden „Speigelschrift“ bulunur ve işaretlenerek

    onaylanır. Alıştırmamız hazır.

    . ş ı m r a ş a y e d n i ç i k u l u l t u m ı k l a H . ş ı m r a v y ö k r i b e d n i r i b n i n e k l ü ; n e k r a l l a s r ı g n ı m r ı g n ı t i n i ğ i ş e b n i m e n n a n e b , n e k r e b r e b r e l e r i p , n e k l a l l e t r e l e v e d e d n i ç i n a m a z r u b l a k , e d n i ç i n a m a z l e v v e , ş u m k o y r i b , ş ı m r a v r i B

    15