yönetİcİ hemŞİrelerİn koçluk becerİlerİ ve öz-etkİlİlİk ... · pdf...

Click here to load reader

Post on 12-Aug-2020

1 views

Category:

Documents

0 download

Embed Size (px)

TRANSCRIPT

  • TÜRKİYE CUMHURİYETİ

    MARMARA ÜNİVERSİTESİ

    SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ

    YÖNETİCİ HEMŞİRELERİN KOÇLUK

    BECERİLERİ VE ÖZ-ETKİLİLİK-YETERLİLİK ALGILAMALARI

    ESRA UĞUR

    DOKTORA TEZİ

    HEMŞİRELİK ESASLARI ANABİLİM DALI

    DANIŞMAN

    Prof. Dr. Necmiye Sabuncu

    İSTANBUL-2010

    1 388

  •  

  • ii

    I. BEYAN

    Bu tez çalışmasının kendi çalışmam olduğunu, tezin planlanmasından yazımına

    kadar bütün aşamalarda etik dışı davranışımın olmadığını, bu tezdeki bütün bilgileri

    akademik ve etik kurallar içinde elde ettiğimi, bu tez çalışmasıyla elde edilmeyen

    bütün bilgi ve yorumlara kaynak gösterdiğimi ve bu kaynakları da kaynaklar listesine

    aldığımı, yine bu tezin çalışılması ve yazımı sırasında patent ve telif haklarını ihlal

    edici bir davranışımın olmadığı beyan ederim.

    Esra UĞUR

    27.09.2010

  • iii

    II. TEŞEKKÜR

    Tez çalışmam süresince bana her zaman büyük bir ilgi ve hoşgörü ile destek

    olan, bilgi ve deneyimleri ile çalışamama ışık tutan danışmanım Sayın Prof. Dr.

    Necmiye Sabuncu’ya, Doktora eğitimim boyunca her konuda rehber aldığım anabilim dalı başkanımız

    Sayın Prof. Dr. Şule Ecevit Alpar’a ve Sayın Yard. Doç.Dr. Ükke Karabacak’a, Değerli zamanlarını ayırıp çalışmama bilgi ve görüşleri ile destek olan tüm

    öğretim üyelerine ve uzmanlara,

    Anlayışı, desteği ve rehberliği ile daima yanımda olan Hemşirelik Hizmetleri

    Direktörüm Sayın Uzm. Hem. Elif Akbal’a, Bana olan inancı, her konudaki desteği ve verdiği cesaret ile en sıkıntılı

    zamanlarımda daha iyisini başarma azmi oluşturan değerli eşim Op.Dr. Murat

    Uğur’a,

    Bizleri yetiştiren, hayatımızı kolaylaştıran ve her zaman yanımızda olan

    ailelerimize Saadet ve Zeki Keser, Zübeyde ve Coşgun Uğur’a;

    Minicik bedeni ancak kocaman yüreği ve sezgileri ile bana doğduğundan beri

    anlayış gösteren biricik kızım Ceylin’ime sonsuz teşekkür ederim.

    Esra UĞUR

  • iv

    III. İÇİNDEKİLER

    1. ÖZET 1

    2. SUMMARY 2

    3. GİRİŞ ve AMAÇ 3

    4. GENEL BİLGİLER 6

    4.1. Koçluk 7

    4.1.1. Koçluk Tanımları 7

    4.1.2. Koçluğun Amaçları 8

    4.1.3. Koçluğun Yarar Sağlamadığı Durumlar 9

    4.1.4. Koçluk Türleri 10

    4.1.5. Koçluk Süreci 17

    4.1.6. Koçların Yetkinlikleri 20

    4.2. Öz-Etkililik-Yeterlilik 23

    4.2.1. Öz-Etkililik-Yeterliliğin Önemi 24

    4.2.2. Öz-Etkililik-Yeterlilik Algısının Oluşumu 25

    4.2.3. Çalışanların Öz-Etkililik-Yeterlilik Algısının Geliştirilmesi 26

    5. GEREÇ ve YÖNTEM 28

    5.1. Araştırmanın Şekli 28

    5.2. Araştırmanın Yapıldığı Yer ve Zaman 28

    5.3. Araştırmanın Evren ve Örneklemi 36

    5.3.1. Araştırmaya Dahil Edilme Krtiterleri 37

    5.3.2. Araştırmadan Dışlanma Kriterleri 37

    5.4. Veri Toplama Araçları 39

    5.5. Koçluk Ölçeği’nin Geçerlilik Güvenilirlik Çalışmasının Yapılması 42

    5.6. Araştırmanın Etik Yönü 44

    5.7. Verilerin Toplanması 45

    5.8. Verilerin Değerlendirilmesi 45

    5.9 Araştırmanın Sınırlılıkları 46

    6. BULGULAR 47

    6.1. Koçluk Ölçeği’nin Geçerlilik ve Güvenilirliğine İlişkin Bulgular 47

    6.2. Yönetici Hemşirelein Tanıtıcı Özelliklerine İlişkin Bulgular 57

  • v

    III. İÇİNDEKİLER (Devam) 6.3. Yönetici Hemşirelerin Tanıtıcı Özelliklerinin Koçluk Becerileri ve Öz-

    Etkililik-Yeterlilik Algılamaları ile Olan İlişkisine İlişkin Bulgular 59

    7. TARTIŞMA ve SONUÇ 70

    7.1. Koçluk Ölçeği’nin Geçerlilik ve Güvenilirliğine İlişkin Bulguların

    Tartışılması 70

    7.2. Yönetici Hemşirelerin Demografik Özelliklerine Göre Koçluk

    Becerileri ve Öz-Etkililik-Yeterlilik Algılamalarına İlişkin Bulguların

    Tartışılması 81

    7.3. Yönetici Hemşirelerin Koçluk Becerileri ve Öz-Etkililik-Yeterlilik

    Algılamaları Arasındaki İlişkiye Dair Bulguların Tartışılması 91

    8. KAYNAKLAR 94

    9. EKLER 100

    10. ÖZGEÇMİŞ 124

  • vi

    IV. TABLOLAR LİSTESİ Tablo 1. Çalışan Geliştirmede Bir Yöntem Olarak Koçluğun Avantaj ve

    Dezavantajları

    Tablo 2. Araştırma Yapılan Hastanelerde Görev Yapan ve Araştırma Kapsamına

    Alınan Yönetici Hemşire Sayıları

    Tablo 3. Koçluk Ölçeği’nin Geçerlilik Yöntemleri Ve Uygulanan İstatistiksel

    Analizler

    Tablo 4. Koçluk Ölçeği’nin Güvenilirlik Yöntemleri ve Uygulanan İstatistiksel

    Analizler

    Tablo 5. Koçluk Ölçeği Uzman Görüşleri İçin Kendall Uyuşum Katsayısı Test

    Sonuçları

    Tablo 6. Koçluk Ölçeği İçin Kaiser-Meyer-Olkin Örneklem Yeterliliği ve Bartlett

    Küresellik Test Sonuçları

    Tablo 7. Koçluk Ölçeği’nin Faktör Analizi Sonuçları ve Varimaks Rotasyonu

    Sonrası Çıkan Örüntüleri

    Tablo 8. Koçluk Ölçeği’nin Faktör Yapısı, Özdeğerleri ve Algıladıkları Varyans

    Değerleri

    Tablo 9. Koçluk Becerileri İle Öz- Etkililik- Yeterlilik Algısı Arasındaki Korelasyon

    Katsayıları

    Tablo 10. Koçluk Ölçeği’nin Madde İstatistik Sonuçları

    Tablo 11. Koçluk Ölçeği’nin Madde-Toplam Puan Korelasyonları

    Tablo 12. Koçluk Ölçeği ve Alt Boyutlarının Madde Sayısı, Ortalama, Standart

    Sapma, Cronbach’s Alpha Değerleri

    Tablo 13. Koçluk Ölçeği’nin Her bir Maddesi İçin Test- Tekrar Test Korelasyonları

    Tablo 14. Koçluk Ölçeği ve Alt Boyutlarının Test-Tekrar Test Korelasyonları ve

    Cronbach’s Alpha Katsayıları

    Tablo 15. Yönetici Hemşirelerin Yaş, Mesleki Deneyim ve Yöneticilik Deneyimleri

    Tablo 16. Yönetici Hemşirelerin Eğitim Durumu, Görevi, Yöneticilik ve Koçluk

    Eğitimi Alma Durumları

  • vii

    IV. TABLOLAR LİSTESİ (Devam)

    Tablo 17. Yönetici Hemşirelerin Çalıştıkları Kurumlarda Yürütülmekte Olan

    Performans Geliştirme Faaliyetleri ve Koçluk Uygulamaları

    Tablo 18. Yönetici Hemşirelerin Yaş Ortalamalarına Göre Koçluk Ölçeği ve Alt

    Boyutlarından Aldıkları Puanlar

    Tablo 19. Yönetici Hemşirelerin Mesleki ve Yöneticilik Deneyimleri, Kendilerine

    Bağlı Hemşire Sayısı ile Koçluk Ölçeği ve Alt Boyutlarından Aldıkları Puanlar

    Arasındaki İlişki

    Tablo 20. Yönetici Hemşirelerin Eğitim Durumlarına Göre Koçluk Ölçeği ve Alt

    Boyutlarından Aldıkları Puanlara İlişkin Bulgular

    Tablo 21. Yönetici Hemşirelerin Görev Yaptıkları Yönetim Basamağına Göre

    Koçluk Ölçeği ve Alt Boyutlarından Aldıkları Puanlara İlişkin Bulgular

    Tablo 22. Yönetici Hemşirelerin Yöneticilik/ Liderlik Eğitimi Alma Durumlarına

    Göre Koçluk Ölçeği ve Alt Boyutlarından Aldıkları Puanlara İlişkin Bulgular

    Tablo 23. Yönetici Hemşirelerin Koçluk Eğitimi Alma Durumlarına Göre Koçluk

    Ölçeği ve Alt Boyutlarından Aldıkları Puanlara İlişkin Bulgular

  • 1

    1. ÖZET Yirmi birinci yüzyılın başarılı liderlerinin; bireysel ve mesleki performansı artıracak

    ve geliştirecek beceriye ve uzmanlığa sahip olması beklenmektedir. Son zamanlarda

    performansı geliştirmek amaçlı liderlik becerileri arasında sık tartışılanı “koçluk”

    becerisidir. Araştırma, Koçluk Ölçeği’ni hemşirelik literatürüne kazandırmak

    amacıyla geçerlilik ve güvenilirlik çalışmasının yapılması ve ardından örneklem

    grubunun tanıtıcı özellikleri ile öz-etkililik-yeterlilik algılamaları yönünden

    incelenmesi amacıyla tanımlayıcı ve metodolojik olarak planlandı. Araştırmanın

    örneklemini İstanbul il sınırları içerisinde hizmet veren ve JCI akreditasyon

    belgesine sahip 16 hastanede görev yapan, 213 yönetici hemşire oluşturdu. Veriler

    Hemşire Tanıtım Formu, Koçluk Ölçeği ve Öz-Etkililik Yeterlilik ölçeği ile toplandı.

    Araştırmadan elde edilen bulgular NCSS 2007 paket istatistik programında

    değerlendirildi. Yönetici hemşirelerin demografik özelliklerine yönelik verilerin

    dağılımı ve karşılaştırılması için frekans, yüzdelik (%), ortalama, standart sapma

    (SS), ki-kare (x2), minimum ve maksimum değerler; iki grup ortalamalarını

    karşılaştırmak için t- testi; ikiden fazla grup ortalamalarını karşılaştırmak için tek

    yönlü varyans analizi (ANOVA) kullanıldı. p değeri .05’den küçük değerler anlamlı

    olarak kabul edildi. Koçluk Ölçeği’nin Türk toplumuna uygu