yaşlanma ve fotoyaşlanmanın klinik tanımı ve etkileyen faktörler

of 33 /33
Yaşlanma ve fotoyaşlanmanın klinik tanımı ve etkileyen faktörler Doç.Dr.Kıymet Baz Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Dermatoloji AB Dalı

Author: airlia

Post on 24-Feb-2016

168 views

Category:

Documents


2 download

Embed Size (px)

DESCRIPTION

Yaşlanma ve fotoyaşlanmanın klinik tanımı ve etkileyen faktörler. Doç.Dr .Kıymet Baz Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Dermatoloji AB Dalı. Yaşlanma . Yaşlanma İlerleyen zamanla ortaya çıkan Deri dahil tüm organlarda Maksimum fonksiyon ve kapasitenin azaldığı Progresif bir süreç - PowerPoint PPT Presentation

TRANSCRIPT

Slayt 1

Yalanma ve fotoyalanmann klinik tanm ve etkileyen faktrlerDo.Dr.Kymet BazMersin niversitesi Tp Fakltesi Dermatoloji AB DalYalanma Yalanmalerleyen zamanla ortaya kanDeri dahil tm organlardaMaksimum fonksiyon ve kapasitenin azaldProgresif bir sre

Yallk 65 ya zeri yaam sreci (WHO)

Deri yalanmasnn balang ya GenetikEndokrin faktrlerevresel etkilerher birey iin farkllk gsterir

Deri Yalanmas ntrensek ( Genetik, Kronolojik)Derinin tamamn etkilerTm organizmada yalanmann yansmasFizyolojik deri yalanmas Kanlmaz

Ekstrensek ( Fotoyalanma)Gnee maruz blgelerdeKronolojik yalanmay hzlandrr, artrr ya da erken balatrGeciktirilebilir, engellenebilir bir sre

Erken yalanma (Ekstrensek yalanmay ifade eder, % 90 nedeni UV)

Deri yalanmas-etkileyen faktrler ntrensek yalanma

GenetikMetabolik reaksiyonlar (oksidatif stres..)HormonlarEkstrensek yalanma

Ultraviyole*(%80-90)SigaraYetersiz ve dengesiz beslenmeHava kirliliiKimyasallar, ilalarElektromanyetik alannfrared radyasyonScak ve rzgar gibi olumsuz iklim koullar

Yalanma teorileri

Hcre yalanmasTelomer ksalmasSerbest radikal teorisi**DNA tamir kapasitesinde azalmaMitokondrial DNA(mtDNA)da nokta mutasyonlarArtm kromozomal anormalliklerTek gen mutasyonlar

Serbest radikal teorisi Yala birlikte Antioksidan kapasite azalr oksidatif stresSerbest radikaller (ROT) artar Normal metabolizmaUV (UVA*)evre, hava kirliliiStresSigaraAlkolRadyasyonAr EgzersizBaz ilalar

Deri yalanmas

(A) Intrinsically aged skin (inner side of the upper arm of an 83-year-old) (B) extrinsically aged skin ( the face of a 75-year-old woman)

ntrensek yalanma-Telomer Ksalmas

TelomerKromozom ularnda ardk dizilmi nkleotid tekrarndan oluan zincirSon 100-200 baz her hcre blnmesinde kaybedilirKritik ksala ulanca hcre artk blnmez (p53 aktivasyonu)Hcrenin biyolojik saati gibi davranr

ntrensek yalanma- etki eden faktrlerGenetik Yalanmadan sorumlu spesifik bir gen yokErken yalanma sendromlarnda, baz tek gen mutasyonlar yalanma belirtilerinin ortaya knda etkiliHayat boyu zellikle mitokondriyal DNA(mDNA) da oluan mutasyonlar DNA sentezinde azalma ve tamir mekanizmalarnda bozuklukntrensek yalanma- etki eden faktrlerHormonlar HRT (stradiol+Progesteron) Elastisite, hidrasyon, kalnlkstrojen Kollajen, GAG, hyaluronik asit*sentezi, bariyer fonksiyonuTestosteron Eksikliinde deri gevek ve inceTiroid hormonlar Deri kuruluuKortizol Stres ve anksiyetede artan dzeyleri erken deri yalanmasGH ve Melatonin Oksidatif stres ve apoptozisi azaltarak etki (hayvan .)

ntrensek yalanma- etki eden faktrlerRetinoik asit reseptrler

Retinoik asit reseptr alfa (RAR-alfa) artma

Matriks metalloproteinaz-1 (MMP-1) dzeyinde artmaKollajen ykm

ntrensek yalanmaKlinik AtrofiElastisitede azalma( gevek grnm) Kuruluknce krklklarMimik izgilerinde belirginleme

Derinin normal geometrik yaps korunurDeri yzeyi dzgn ve lekesiz

ntrensek yalanma Epidermis Hcre yenilenmesi, melanosit ve langerhans hcreleri

Dermis Kollajen (tip I*), elastik fibriller, hcreler, vasklarite

Dier Ter ve ya bezleri, kl follikl

Langerhans cellpapillamelanocyteblood vesselstratum corneumepidermisdermissubcutisGen deri Yal deri ntrensek yalanmaHistopatolojiDEBde dzlemeEpidermal atrofiDermal atrofi

ntrensek yalanma- fonksiyonel deiikliklerAZALIRHcre yenilenmesiHasara yantYara iyilemesiMekanik korumaBariyer fonksiyonuKimyasal temizlenmeDuyu alglamasmmn yantVaskler yantTermoreglasyonTer ve sebum retimiD vitamini retimiSa ve trnak kalnl ve byme hz

ARTARBl oluumuEnfeksiyonFrajiliteKanser geliimiKuruluk

Fotoyalanma ntrensek yalanma belirtileri + kronik UV etkileriKmlatif Derinin UVye kar verdii inflamatuvar bir yant

UV deride etkileriSerbest radikal oluumu ( zellikle UVA)Direk hcre lm (zellikle UVB)MMP artAntioksidan enzimlerde azalma (SOD,GP,Hem oksidaz)

17 ROSMMPCOLLAGEN DEGRADATIONTIMPFotoyalanma MMPKollajenaz (MMP1)Tip I-II-III kollajenGelatinaz-72kd (MMP9) Stromelysin-1(MMP-3) Fibronectin, laminin, kollajen IV ElastazElastin

Fotoyalanma Fotoyalanma (Grnm )Derin krklklarPigment deiiklikleri(Hiper-hipopigmentasyonlar)Telenjiektaziler, solar purpuraKaba, sarms-soluk renkPremalin (aktinik keratoz)lezyonlarBenin-malin deri tmrleri

FotoyalanmaEn belirgin bulgu elastozisKutis romboidalis nukka Sarms renk deiikliiPrzl, kaln, kaba deri yzeyiDerin izgilenmeler

Favre-Racouchot sendromu

Fotoyalanma EpidermisSklkla akantotik(Deri tipi I-II ise atrofik)Keratinosit maturasyonu azalrHcresel atipi grlebilir

Dermis*Elastozis *Kollagen azalrNonfonksiyonel GAG ve proteoglikanlar artar, hyaluronik asit azalrFibroblast says artar ve hipertrofiktir

Mast hcresiHistiyositlerHeliodermatitisDier mononkleer h (Gnee bal kutanz inflamasyon)

FotoyalanmaDerecesiDerinin ne kadar ve ne sredir gnee maruz kaldKiinin deri tipi

En fazla etkilenenlerAk havada alanlarScak iklimlerde yaayanlarAk tenli kiiler

Deri tipine gre fotohasarl derinin zellikleri (Glogau snflamas)

Deri tipi I ve II

Proliferatif hasarEpidermal atrofi*Fokal depigmentasyonPsdoskarlarMutasyon ve displaziEfelidlerNevslerLentigo malignaMelanomAktinik keratozlar*Bazal hcreli kanserSkuamz hcreli kanser

Deri tipi III ve IV

Koruyucu hiperplaziBronzlamaLentijinlerEpidermal kalnlama*

Gne hasarnn iddeti (Glogau snflamas)

TipYaKlinik belirtilerTip I (Hafif)Erken fotoyalanma bulgular35 ya ncesi(28-35)Baz hafif pigmentasyon problemleriKeratoz yokAz sayda yzeyel krklklarMakyaj gerektirmez veya ok az gerektirirTip II (Orta) Hafif ve orta dercede fotoyalanma40 ya civar(35-50)Hafif grlebilir lentijinlerGrlmeyen fakat palpabl olan aktinik keratozlar Glnce ortaya kan krklklar,Az makyaj gerektirirTip III (leri)Belirgin fotoyalanma50 ya ve st(50-65)Belirgin diskromiTelenjiyektaziler Grnr aktinik keratozlarstirahat halindeyken de belirgin olan krklklarDevaml makyaj gerektirirTip IV (iddetli)iddetli (ar) fotoyalanma60-70 ya ve zeri(60-75)Gri-sar deri rengiAktinik keratozlar ve malin deri tmrleriYoun krklk , Makyajla kapatlamazSigara ve deri yalanmas 1971, periorbital krklklar ve sigara ilikisi1985, smoker's face (iici yz) tanmlanm- Belirgin krklklar (zellikle dudak evresinde, dudaa dik)-Atrofi-Alttaki kemik kntda belirginleme -Sarms soluk renk, pletorik grnm, mor-krmz renk

Sigara ve deri yalanmas Solar elastozise benzer deiiklikler-Ntrofillerde artm elastaz aktivitesi-Kronik dermal iskemi-A vitamini azalmas-Artm DNA hasar MMP-1 ve MMP-3 artTip 1 kollajende azalma Transforming growt factor 1(TGF- 1) receptr azalmaDeride strojen azalmasDeri kuruluunda artma (diretik etkiye bal)

Sigara ve deri yalanmas Etkiye ilikin eliki ??Krklklar ve erken deri yalanma (40 paket/yl)ilen sigara miktar ve sresi ile ilikili10-20 yl erken yalanma

Gne faktr kontrol altna alndktan sonra krklk oluumunda sadece sigarann etkisi olduka snrl(%6)

Etkisi kalc (sigara braklmas sadece daha ileri gidii engeller)

Kuru deri ve yalanma

Yala birlikte deri kuruluu artar-Str. Korneum lipid ierii azalr( seramidler, ya asitleri ve kolesterol)-Transepidermal sv kayb artar

Kuru deride krklk oluumu kolaylarmmn sistem ve deri yalanmasYala birlikteAntijen sunan hcreler Antijen spesifik T ve B lenfositlerLenfosit sitokin sekresyonu nfeksiyon ve malinite

Proinflamatuvar sitokin salnm

mmn sistem ve deri yalanmasNrohormonlarKutanz inflamasyon ve fotoyalanmada etkili

Fotoyalanmada-Substans P (SP)-Sinir byme faktr(NGF)-CGRP (kalsitonin gen ilikili peptit)

Beslenme ve deri yalanmas DoalVitaminler ve antioksidanlardan zenginVit E ve C Karotenoidler(beta-karoten, likopen)Botanikler (yeil ay, silimarin, resveratrol.. Yalanmay geciktirirDengeli beslenmeGnlk kalori miktarnn azaltlmas(Malnutrisyon olmakszn kalori azaltlmas)

Kronolojik ve fotoyalanma (Tzn ve ark. 2005)Kronolojik yalanmaFotoyalanma Klinik Atrofik, lekesiz, dzgn yzey, elastikiyet kayb

Przl, kaba, sert yzeynce, derin krklklarSolgun, sarms renk, LekeliDeri izgileriNormal geometrik paterndeBelirgin deimi, silinmiEpidermisKalnl Proliferasyon hzBazal keratinositKeratinizasyonStr. korneum

AzalmAzalmSelller dzensizlikDeimemiNormal basket filesi Erken artm, ge atrofiArtmHeterojenite, diskeratozdeimemi,Heterojen;basket filesi ve kompakt paternDEB(dermo-epidermal bileke)Rete kayb, dzlemeDensa redublikasyonunda azalmaRete kayb, dzlemeDensa redublikasyonunda artmaDermisGrenz zonu*Elastin

Elastik lifler*Kollajen

Mikrovasklarite

nflamatuvar hcre

YokElastogenezi elastoliz izler(gve yenii fibriller)Fibrilde lml birikimFibril demeti bykl ve organizasyonunda lml deiimNormal yap

nflamasyon bulgusu yok BelirginBelirgin elastogenezi masif dejenerasyon izlerElastik fibrilde youn birikimFibril demeti bykl nde orta dzeyde deiimBazal membrana benzer materyal birikimiPerivenler, histiyositik lenfositik birikimDeri yalanmas-etkileyen faktrler ntrensek yalanma

GenetikHcre metabolizmasHormonlarEkstrensek yalanma

Ultraviyole***(%80-90)Sigara**Yetersiz ve dengesiz beslenme*Hava kirliliiKimyasallar, ilalarElektromanyetik alannfrared radyasyonScak ve rzgar gibi olumsuz iklim koullar