veprimtari praktike 1 anisa

Download Veprimtari praktike 1 anisa

If you can't read please download the document

Post on 18-May-2015

1.772 views

Category:

Documents

4 download

Embed Size (px)

TRANSCRIPT

  • 1. V EPRIMTARI P RAKTIKE 1Koha , vendi , punet dhe lenda e perdorur ngaparailiret.

2. O BJEKTIVAT : Te njohim paraardhesit tane. Te mesojme me shume rreth kultures se tyre. Te njohim vendbanimet e tyre. Te njohim rrugen e zhvillimit qe kanendjekur . 3. E tnogjeneza e popullit shqiptar,prej shekujsh, ka joshur dhe katrhequr vmendjen e dhjetra edhjetra dijetarve nga m t shquarit,shqiptar apo t huaj. T gjith duant din kush ishin strgjyshrit eshqiptarve, lidhje kishin me arbrit,me ilirt dhe m lasht me parailirt . Problemi nuk sht nj kuriozitet iPor krkimet onin n gjurm tthjesht shkencor. Ndriimi i tijndihmon t kuptohen rrnjtlashta, n mijvjeart p. e. son. Shenjathistorike q kan ushqyer kt popull,t ndodhur midis perandorive e kishin humbur, ishin fshehur ose ishinqytetrimeve m t mdha terrsuar nga koha e gjat q na ndan.kohrave, helene, romake, bizantinedhe sllave, e megjithat nuk u Prandaj puna pr t zbuluar dhe ndriuarasimilua. ato gjurm dhe shenja sht e vshtir dhe, nga vllimi, kolosale. 4. PARAILIRT Fillimi i formimit t bashksive popullsive me tipare t prbashkta etnike sht nj proesevolutiv, i gjat e i ndrlikuar, q i takon epoks s neolitit (gurit t ri ) dhe epoks s eneolitit(bakrit). Si shtrirje kohore kto epoka kapin periudhn midis mijvjearit t shtat dhemijvjearit t katrt p.e.son. N kto dy epoka ndodhn ndryshime t mdha. Pr tkuptuar kto ndryshime cilsore t vetmet burime jan dshmit arkeologjike, q vijn ngagjith territori i Evrops Juglindore. T shumta jan kto t dhna edhe nga territori i Shqipris dhe trojeve shqiptare. Mekrkimet intensive t 50 viteve t fundit, t bra pr kulturat e kohs s neolitit dhe tbakrit, sht arritur t njihen kulturat kryesore prfaqsuese, karakteristikat e tyre, nivelidhe veantit e zhvillimit nga nj periudh n tjetrn. 5. V ENDBANIMET Neoliti i hershm n Shqipri prfaqsohet nga : Kultura e Vlushs (Skrapar), e Podgories (Kor), e Kolshit (Kuks); Neoliti i mesm nga : Kultura e Dunavecit (Kor) e Cakranit (Fier ) Kto jan kulturat m prfaqsuese neolitike Blazit (Mat), t vendit ton, t cilat dshmojn pr nj Neoliti t von prfaqsohet nga kultura : banim t dendur (pr kohn) dhe me shtrirje e Maliqit I, gjeografike q mbulon gati gjith territorin. Barit I (Kor) Kamnikut (Kolonj). 6. M ENYRAE J ETESES Duke filluar nga kultura m e hershme e Vazhdimsia e jets dhe kulturave gjenVlushs (mijvjeari i shtat p.e.son) e shprehjen e vet para s gjithash nderi tek ajo e Maliqit I, ka nj vazhdimsi teknologjin e prgatitjes s enve prej balte,banimi q dshmon pr nj jet sedentare, si edhe n shtimin e madh t veglave tq u kushtzua nga lindja dhe zhvillimi i puns prej stralli, guri e kocke dhe mbi tbujqsis e i blegtoris, dy deg baz t gjitha n prsosjen e tekniks s punimit tekonomis dhe t ndrvarura nga njera-tyre, t provuara kto n koleksionet etjetra q n lindjen e tyre. N disapasura t veglave t puns dhe t moris svendbanime (Podgorie, Dunavec, Maliq, enve prej balte, t gjetura n Podgorie,Cakran, etj) mori pparsi bujqsia, e cila Dunavec, Maliq etj. Pr kulturat neolitike tbri t mundur krijimin e rezervave tShqipris jan pr tu prmendur edheprodukteve baz pr jetes, e pr ndrtimet e banesave me skelet prej druri,rrjedhoj, ndodhn ndryshime t me mure gardhi, t lyer me balt. Porndjeshme n jetn shoqrore. Ishte kjondrtimet m t vshtira ishin kasollet prejarsyeja, q kto aspekte t reja t epoksdruri, t ngritura mbi uj, si sht rasti ineolitike dhe eneolitike disa studiues ivendbanimit palafit i Dunavecit, i cili sot prkan cilsuar si revolucioni bujqsor.sot sht m i hershmi n Ballkan (mesi imijvjearit t pest p.e.son. Sipas analizavelaboratorike t karbonit ky vendbanimdatohet n vitin 4800 p.e.son. 7. Tipar i ri i rndsishm i ksaj epoke ishtelindja e marrdhnieve t kmbimit, jo vetmmidis bashksive fqinje, por edhe midisbashksive t largta, gj q provohet ngaobjekte importi me prejardhje t mirfilltnga kultura e Thesalis (Greqi), t gjetura kton Dunavec e Cakran (Korkuti, M. Andrea, Zh.1974). Kto kmbime, sado fillestare q ishin,dshmojn se kulturat tona neolitike nukkan qen t mbyllura, t izoluara, por kandhn e marr me njera tjetrn. Dhe ekundrta, n nj nga kryeqendrat e kulturaveneolitike t Thesalis, n akropolin e Diminitjan gjetur en t importuara nga kultura eDunavecit. 8. T gjitha kto prparime t shkallshkallshme t kulturave neolitike prbninthelbin e nj fillese t re epokale, ndaj nkuptimin e gjr kjo koh historike shtquajtur edhe epoka e qytetrimit neolitik. Ky Kultura eneolitike n trojet shqiptare u zhvillua nqytetrim njohu shkall t tjera m t lartalidhje dhe marrdhnie t ngushta me kulturatprogresi gjat epoks s bakrit, kultur e cila bashkkohse e n radh t par me kulturatsht dshmuar gjersisht nga dhjetra fqinje. Lidhjet tradicionale t kulturave neolitike tvendbanime me shtrirje n gjith trevn e pellgut t Kors me kulturat e PelagonisShqipris si: Maliqi II, Treni, Burimasi (Maqedoni) dhe t Maqedonis Perndimore, t(Kor), Kamniku II, Gradeci (Dibr), Bnja Greqis, me Thesalin, nprmjet lugins s lumit(Prmet), Konispoli, Katundasi (Berat), Nezirit Haliakmonit, t lidhjeve me kulturat e pellgut t(Mat), Gajtan (Shkodr), Daj (Kuks) etj.Moravs s Jugut n verilindje, si edhe lidhjet ekulturave t Kuksit e t Kosovs me BallkaninQendror, gjat epoks s eneolitit u shpeshtuan e ubn m t qndrueshme. Edhe lidhjet midiskulturave t Adriatikut t Mesm e t Jugut meprapatokat e tyre u zhvilluan m tej. 9. Punoi : Anisa Ramadani Klasa : XII-2