uzunçarşılı, reşat teşki latı, · en-necefi, İbrahim b. muhammed bakır el-kazvlnl,...

of 2/2
HANSALAR : Tiirfl].u Bul].iirii (tre. ve Emin Abdülmedd Bedevi - Nasrullah et- Kahire, ts . (Darü'I -Maarif). s. 29; Ra- vendi, Tahran 1364, s. 177- 178; V, 471 ; A. K. S. Lambton, "The Internal Structure of Saljuq Empire" , CH/r., V, 226; Medhal, s. 32, 36, 342; Enver!, Dfuiinf Deure-yi Gazneuf ue Selcüi):i, Tahran 2535 s. 14, 213; Genç, KarahaniL Deulet Ankara 1981, s. 220-223 ; Barthold, Tür- kistan, s. 104; Mehmet Altay Köymen . Büyük Selçuklu Tarihi, Ankara 1984, ll, 407 -408; Dihhuda, Lugatniime, XII, 626. Iii AYDI N TANERi 1 Muhammed ( }4 Muhammed b. Zeynilabidln b. Ca'fer el-Hansar'i (ö. 1313/1895) Rav.iiitü 1-ce nnat eseriyle L alimi. _j 22 Safer 1226'da (18 Mart 1811) sar'da Bu sebeple Hansari diye birlikte isfahan'da ol- mahalleye nisbetle ÇeharsGyl (Çe- harsGki) diye de alimlerle ün bir aileye mensup- tur. ve ilk islami bilgileri dedesi Ca'fer'den ve kendi ifadesi- ne göre devrinin en alimlerinden biri olan Dedesinin ölümünden sonra ailesiyle bir- likte Hansar'dan göç ederek isfahan'a ( 1824). Burada Sadreddin el- Amill. Muhammed Takl er-Raif, Mu - hammed Muhammed b. Ali en-Necefi, Seyyid Muhammed ve ei- Kerbasl gib i alimierin derslerine devam ederek icazet Daha sonra Hz. Ali'nin kabrini ziya- ret etmek ve yöredeki ilim meclislerin- den faydalanmak üzere Necef'e gitti (1837). Necef'te b. Muhammed en-Necefi, b. Muhammed el-Kazvlnl, Muhammed el-Ker- belal'nin derslerine ve bu alimler- den icazetle ictihad edecek bir se- viyeye Müctehid döndü- isfahan'da cuma makla görevlendirildikten sonra ve Mirza Mehdi el-Hansarl. Fethullah b. Muhammed Cevad el-isfahanl, Mirza Muhammed el-Hemedanl, Mirza Abdür- rahim el-Kerbasl ve Muhammed Tabatabal'nin de pek 48 renci 8 Cemaziyelewel 1313'te (27 Ekim 1895) isfahan'da vefat eden Hansari vasiyeti üzerine buradaki Mes- eld-i Musaila'da Aga Radi Tekkesi na defnedil di. Eserleri. Biyografi, hadis, kelam ve ahlaka dair irili yirmiyi ki- tap telif eden Hansari'nin belli eser- leri 1. Ravzatü '1-cennat ii a]J- va1i'1-'u1ema' ve's-sadat. On bir sürede olan eser 1287'- de (1870) mezheplere mensup alimierin biyografilerine de yer verilen ve 757 bi- yografi içeren eser göre al- fabetik olarak her harf için bölümde önce alimleri, daha sonra da alimler ele Ki- tapta yer verilen böl- gelerin özellikleri da bil- giler verilir. Eser öyle bir kazan - ki daha sonra birçok müellif (me- sela bk. Tebrlzl, lll, 366-367) Hansari'den "sahib-i Ravzatü '1-cennat" diye bahset- gibi Hansari'nin esere nis- betle Ravzatl nisbesiyle Seeili lfadelere ve edebi sanatlara yer verilen eser. Tahran'da 1307 (1889) ve 1367 ( 1948, Seyyid Muhammed Ali Ravzatl'nin ile birlikte) sonra fihrist ve In- deksierin eklenmesiyle sekiz cilt halin- de yeniden (Tahran- Kum 1390- I 392). Z. J>.urretü'1- 'ayn ve 1320). 3000 be- yitlik Farsça bir akaid 3. Ede- bü'1-1isan. 4. Tesliyetü'1-a]Jzan 'inde fa]fdi'1-a]Jibba' ve'1-iJ.].van (son iki eser için bk. Brockelmann, ll, 828). 5. en- Nehriyye 1377). 6. Te1vi]Ju'n- mine'1-ke1am ii ten]fi]Ji'z- Üstteki eserle birlikte Müellifin bunlardan kaynaklar- da, Ewel'in E1fiyye'si üzerine ka- leme A]Jsenü '1- ii Elfiyye, Turafü '1-aJ.].bdr 1i -tu]Jafi'l-aJ.].- yar, Risa1e ii lfammad, Risa1e ii 'ame11i'l-mükelle- fin, Risale fi'l-emr ve'n- nehy 'ani'1-münker, Risa1e ii a]fsa- mi'l-beldya, Risa1e ii tazli'1-cema'a, fi Risa1e Risa1e fi'1-J.].ums, ve ceva'izü'l-ebrar, Verram gibi eser ve risaleleri de zikre- dilmektedir (Muhammed Ravzatü'l-cennat, mukaddimesi, I, dal-ba). : Muhammed Hansfui. RauZiitü '1-cenniit, Tahran 1390 ll, 105-110, bk . Mu- hammed mukaddimesi, 1, dai- Browne. LHP, lV, 356-357, 448-449; Brockel- mann. GAL Suppl., ll, 828; I, 33, 286; Hediyyetü'l-'iiri{in, ll, 379; Tebriz!. Rey- lll, 366-367; Muhammed Ali, 1351, lll, 798-820; Aga Büzürg-i Tahran!, e?-Zerf'a illi Beyrut 1403/1983, I, 287; IX, 575; Xl, 280; XV, 161; XVI , 266; XVII, 73; XXlll, 78; a.mlf., Taba- i):iitü 1404, I, 211-212; IX, 187; M. el-Hakimi, Tiirf- l]u 'l·'ul emii' Beyrut 1403/1983, s. 98-99; Muhammed Hirzüddin, Ma- 'iirifü'r·riciil, Kum 1984, lll, 120; Ma'a'l-Mekte- be, s. 99-1 00; Kays AI-i Kays, el-iriiniyyün, lll, 600-602; Abdül-Hadi Hairi, "Khwansari ", EJ2 IV, 1027-1028 . li] L H.ANsARi, Muhammed Taki ( .,sJ W iy.JI Seyyid Muhammed b. Esedillah b. Muhammed el-Hansar'i (1888-1952) alimi ve müctehid. _j Hansar'da Çok alim ye- bir aileye mensuptur. ilk mini memleketinde son- ra 1904'te Necef'e gitti. Burada on süre içinde Ahund Molla diye bi- linen Muhammed Horasanl, Mu- hammed Yezdl, Fet- hullah b. Muhammed Cevad, Mirza Mu- hammed Hüseyn-i Nain!, All-i Koçani ve Ziyaeddln-i Iraki gibi alimierin derslerine devam etti. .L Dünya Osman- cihad Irak'taki otoritelerle birlikte olumlu cevap verdi ve ingilizler'le müttefiklerine mukaddes cihad ilan edilmesinde büyük rol liderlerin sevk ve idare cihada ederek Me- zopotamya yaralanan Hansa- ri ingilizler Hindistan'a sürül- dü. Dört devam eden sürgün dan sonra memleketine döndü ve dan Abdülkerlm Hairl'nin ders için Erak'e gitti. Hairl, mahalli özellikler ders mek ve Havze-i ilmi'yi yeniden kurmak 1922 Erak'ten Kum'a zaman da Hansari ondan Erak ve Kum'daki ders halka- islami konularda dersler- le Havze'nin önemli bi- ri olarak ilmi. ahlaki ve ile büyük itibar kazanan Hansarl, Abdü l-

Post on 17-Jun-2020

2 views

Category:

Documents

0 download

Embed Size (px)

TRANSCRIPT

  • HANSALAR

    BİBLİYOGRAFYA :

    Nerşahi, Tiirfl].u Bul].iirii (tre. ve nşr. Emin Abdülmedd Bedevi - Nasrullah Mübeşşir et-Tırazl), Kahire, ts. (Darü'I -Maarif). s. 29; Ra-vendi, Riif:ıatü 'ş-şudür, Tahran 1364, s. 177-178; Kalkaşendl, Şubf:ıu'l-a'şii, V, 471 ; A. K. S. Lambton, "The Internal Structure of Saljuq Empire", CH/r., V, 226; Uzunçarşılı, Medhal, s. 32, 36, 342; Hasan-ı Enver!, lştılii/:ıiit-L Dfuiinf Deure-yi Gazneuf ue Selcüi):i, Tahran 2535 şş., s. 14, 213; Reşat Genç, KarahaniL Deulet Teşkilatı, Ankara 1981, s. 220-223; Barthold, Tür-kistan, s. 104; Mehmet Altay Köymen. Büyük Selçuklu imparatorluğu Tarihi, Ankara 1984, ll, 407 -408; Dihhuda, Lugatniime, XII, 626.

    Iii AYDIN TANERi

    1 HANSARİ, Muhammed Bakır

    ı

    ( \.SJW I~ }4 ~)

    Muhammed Bakır b. Zeynilabidln b. Ca'fer el-MCısevi el-Hansar'i

    (ö. 1313/1895)

    Rav.iiitü 1-cennat adlı eseriyle tanınan

    L Şii alimi.

    _j

    22 Safer 1226'da (18 Mart 1811) Hi:'ın sar'da doğdu. Bu sebeple Hansari diye anılmakla birlikte isfahan'da oturmuş ol-duğu mahalleye nisbetle ÇeharsGyl (Çe-harsGki) diye de anılm ıştır. Yetiştirdiği alimlerle ün kazanmış bir aileye mensup-tur. Arapça'yı ve ilk islami bilgileri dedesi Ebü 'l-Kasım Ca'fer'den ve kendi ifadesi-ne göre devrinin en meşhur alimlerinden biri olan babasından öğrenmeye başladı. Dedesinin ölümünden sonra ailesiyle bir-likte Hansar'dan göç ederek isfahan'a yerleşti ( 1824). Burada Sadreddin el-Amill. Muhammed Takl er-Raif, Mu-hammed Bakır er-Reştl. Muhammed b. Ali en-Necefi, Seyyid Muhammed eşŞehşehanl ve İbrahim ei -Kerbasl gib i alimierin derslerine devam ederek icazet aldı . Daha sonra Hz. Ali'nin kabrini ziya-ret etmek ve yöredeki ilim meclislerin-den faydalanmak üzere Necef'e gitti (1837). Necef'te Kasım b. Muhammed en-Necefi, İbrahim b. Muhammed Bakır el-Kazvlnl, Muhammed İbrahim el-Ker-belal'nin derslerine katıldı ve bu alimler-den aldığı icazetle ictihad edecek bir se-viyeye ulaştı . Müctehid sıfatıyla döndü-ğü isfahan'da cuma namazlarını kıldırmakla görevlendirildikten sonra şöhreti ve itibarı arttı. Aralarında oğlu Mirza Mehdi el-Hansarl. Şeyhüşşerla Fethullah b. Muhammed Cevad el-isfahanl, Mirza Muhammed el-Hemedanl, Mirza Abdür-rahim el-Kerbasl ve Muhammed Kazım Tabatabal'nin de bulunduğu pek çoköğ-

    48

    renci yetiştirdi. 8 Cemaziyelewel 1313'te (27 Ekim 1895) isfahan'da vefat eden Hansari vasiyeti üzerine buradaki Mes-eld-i Musaila'da Aga Radi Tekkesi yanına defnedil di.

    Eserler i. Biyografi , hadis, fıkıh. kelam ve ahlaka dair irili ufaklı yirmiyi aşkın ki-tap telif eden Hansari'nin belli başlı eser-leri şunlardır: 1. Ravzatü '1-cennat ii a]J-va1i'1- 'u1ema' ve 's-sadat. On yılı aşkın bir sürede hazırlanmış olan eser 1287'-de (1870) tamamlanmıştır. Şiiler ' in yanı sıra diğer mezheplere mensup alimierin biyografilerine de yer verilen ve 757 bi-yografi içeren eser kişi adiarına göre al-fabetik olarak düzenlenmiş. her harf için ayrılan bölümde önce Şii alimleri, daha sonra da diğer alimler ele alınmıştır. Ki-tapta yer verilen kişilerin yaşadıkları böl-gelerin coğrafi özellikleri hakkında da bil-giler verilir. Eser öyle bir şöhret kazan -mıştır ki daha sonra birçok müellif (me-sela bk. Tebrlzl, lll, 366-367) Hansari'den "sahib-i Ravzatü '1-cennat" diye bahset-tiği gibi Hansari'nin torunları esere nis-betle Ravzatl nisbesiyle anılmıştır. Seeili lfadelere ve edebi sanatlara yer verilen eser. Tahran 'da 1307 (1889) ve 1367 ( 1948, Seyyid Muhammed Ali Ravzatl'nin haşiyesi ile birlikte) yıllarında yapılan baskılarından sonra bazı fihrist ve In-deksierin eklenmesiyle sekiz cilt halin-de yeniden yayımlanmıştır (Tahran- Kum 1390- I 392). Z. J>.urretü'1-'ayn ve sürCı- . rü'n-neş'eteyn (İsfahan 1320). 3000 be-yitlik Farsça bir akaid kitabıdır. 3. Ede-bü'1-1isan. 4. Tesliyetü'1-a]Jzan 'inde fa]fdi'1-a]Jibba ' ve'1-iJ.].van (son iki eser için bk. Brockelmann, ll, 828). 5. en-Nehriyye (İsfahan 1377). 6 . Te1vi]Ju'n-nCıriyyat mine'1-ke1am ii ten]fi]Ji'z-zarCıriyyat mine'1-İs1am . Üstteki eserle birlikte yayımlanmıştır.

    Müellifin bunlardan başka kaynaklar-da, Şehld-i Ewel'in E1fiyye'si üzerine ka-leme aldığı A]Jsenü '1-'atıyye ii şer]Ji'1-Elfiyye, Turafü '1-aJ.].bdr 1i-tu]Jafi'l-aJ.].-yar, Risa1e ii şer]Ji ]Jadişi lfammad, Risa1e ii düstCıri'1- 'ame11i'l-mükelle-fin, Risale fi'l-emr bi'1-ma'rCıf ve'n-nehy 'ani'1-münker, Risa1e ii a]fsa-mi'l-beldya, Risa1e ii tazli'1-cema'a, UrcCıze fi uşCıli'l-fı]fh, Risa1e fi'1-fı]fh, Risa1e fi'1-J.].ums, Cevahirü'1-aşar ve ceva'izü'l-ebrar, TelJ.].işu MecmCı'ati'1-Verram gibi eser ve risaleleri de zikre-dilmektedir (Muhammed Bakır Hansarı. Ravzatü'l-cennat, naşirin mukaddimesi, I, dal-ba).

    BİBLİYOGRAFYA :

    Muhammed Bakır Hansfui. RauZiitü '1-cenniit, Tahran 1390 hş . , ll, 105-110, ayrıca bk. Mu-hammed Takı el-Keşfi'nin mukaddimesi, 1, dai-I:ıa; Browne. LHP, lV, 356-357, 448-449; Brockel-mann. GAL Suppl., ll, 828; iziif:ıu'l-meknün, I, 33, 286; Hediyyetü'l-'iiri{in, ll, 379; Tebriz!. Rey-f:ıiinetü'l-edeb, lll, 366-367; Muhammed Ali, Mekiirimü 'l-iişiir, İsfahan 1351, lll, 798-820; Aga Büzürg-i Tahran!, e?-Zerf'a illi teşiinifi 'ş-Şf'a, Beyrut 1403/1983, I, 287; IX, 575; Xl, 280; XV, 161; XVI , 266; XVII, 73; XXlll, 78; a.mlf., Taba-i):iitü a'liimi'ş-Şi'a, Meşhed 1404, I, 211-212; A'yiinü 'ş-Şi'a, IX, 187; M. R ıza el-Hakimi, Tiirf-l]u 'l·'ulemii' 'abre'l-'uşüri'l-mul]teli{e, Beyrut 1403/1983, s. 98-99; Muhammed Hirzüddin, Ma-'iirifü'r·riciil, Kum 1984, lll, 120; Ma'a'l-Mekte-be, s. 99-1 00; Kays AI-i Kays, el-iriiniyyün, lll, 600-602; Abdül-Hadi Hairi, "Khwansari", EJ2 (İng.). IV, 1027-1028.

    li] AVNİ İLHAN

    L

    H.ANsARi, Muhammed Taki ( .,sJW iy.JI dJ~)

    Seyyid Muhammed Takı b. Esedillah b. Muhammed

    el-MCısev'i el-Hansar'i (1888-1952)

    Şii alimi ve müctehid. _j

    Hansar'da doğdu . Çok sayıda alim ye-tiştiren bir aileye mensuptur. ilk öğrenimini memleketinde tamamladıktan son-ra 1904'te Necef'e gitti. Burada kaldığ ı on yıllık süre içinde Ahund Molla diye bi-linen Muhammed Kazım-ı Horasanl, Mu-hammed Kazım Yezdl, Şeyhüşşerla Fet-hullah b. Muhammed Cevad, Mirza Mu-hammed Hüseyn-i Nain!, All-i Koçani ve Ziyaeddln-i Iraki gibi alimierin derslerine devam etti. .L Dünya Savaşı'nda Osman-lı l ar tarafından yapı lan cihad çağrısına Irak'taki Şii otoritelerle birlikte olumlu cevap verdi ve ingilizler'le müttefiklerine karşı mukaddes cihad ilan edilmesinde büyük rol oynadı. Iraklı Şii liderlerin sevk ve idare ettiği cihada iştirak ederek Me-zopotamya savaşında yaralanan Hansa-ri ingilizler tarafından Hindistan'a sürül-dü. Dört yıl devam eden sürgün hayatından sonra memleketine döndü ve ardından Abdülkerlm Hairl'nin ders halkasına katılmak için Erak'e gitti. Hairl, mahalli özellikler taşıyan ders halkasını genişletmek ve Havze-i ilmi'yi yeniden kurmak amacıyla 1922 yılında Erak'ten ayrılıp Kum'a gittiği zaman da Hansari ondan ayrılmadı. Erak ve Kum'daki ders halka-larında islami konularda verdiği dersler-le Havze'nin önemli ayetullahlarından bi-ri olarak tanındı. ilmi. ahlaki ve takvası ile büyük itibar kazanan Hansarl, Abdül-

  • kerim Hairl'nin 1937 yılında ölümünden sonra Hansar. Tahran ve Kum'da birçok kimse tarafından merci-i taklld olarak ka-bul edildi. Seyyid Ali Hüccet ve Seyyid Sadreddin Sadr ile yaptıkları ortak çalışmalar sonunda Kum'daki medreselerde öğrenim gören talebe sayısında büyük bir artış oldu. Hansarl. başta Ayetullah Bihiştl olmak üzere çok sayıda öğrenci yetiştirdi. Ayrıca i ran Şlası arasında uzun süreden beri terkedilen cuma namazla-rının 1941 yı lından itibaren yen iden kılınmasında önemli katkıları oldu.

    Siyasi konularda da aktif olan Hansarl. özellikle milli ve islami meselelerde ka-rarlı bir tavır ortaya koydu. 1947-1948 Fi-listinliler hareketini destekledi. 1952 yı lında iran Parlamentosu'na Kum'dan gir-mek isteyen bir toprak ağasının meclise girmesi aleyhinde fetva verdi. Aynı yıl Mu-hammed Musaddık'ın iran petrollerini millileştirmesi kararını. halk üzerinde bü-yük bir tesir bırakan fetvası ile destekle-yerek bu tür kararlara arka çıkmanın di-ni bir görev olduğunu ilan etti.

    Hansari yaptığı yağmur duaları ile de ün kazanmıştır. 1943 yılında Kum'da 20.000 kişinin iştirakiyle idare ettiği bir duanın ardından yağmur yağması onun kerame-tine hamledilmiştir.

    Hayatının son yıllarında birçok hasta-lıktan mustarip olan Hansari Hemedan'-da vefat etti. Cenazesi Kum'a nakledile-rek hacası Hairl'nin yanına defnedildi.

    Hansari'nin daha çok fıkıhla ilgili olan az sayıdaki eserlerinden Münte]].abü'l-aJ:ıkam adlı kitabı ile Ah und Molla'nın el-'Urvetü '1-vüş]fa adlı eserine yazdığı }ja-şiye 'ale'l- 'Uı;veti'l-vüş]fa basılmıştır (eserleri için bk. Aga Büzürg-i Tahran!, ı. 246) . BİBLİYOGRAFYA :

    Aga Büzürg-i Tahrani. Taba~atü a'tami'ş-Şi'a, Meşhed 1404,1, 246-247; Kehhi!ıle. Mu'cemü'l-mü'elli{in, IX, 127; M. Momen. An Introduction to Shi'i Islam, NewHaven-London 1985, s. 247; Abdulhadi Hairi, "Khwansart", EJ2 (İng . ). IV, 1028. ~

    i!tıı AYNİ İLHAN

    L

    HAN S EVi (.s~~l)

    Cemalüddin Ahmed b. Muhammed b. Muzaffer

    en-Nu'mani ei-H2msevi (ö . 659/1260-61)

    Çiştiyye tarikatına mensup Hintli mutasavvıf.

    _j

    580 ( 1184-85) yılında Hindistan 'ın Pen-cap bölgesindeki Hansl şehrinde doğdu. Soyu Ebu Hanife'ye kadar uzanır. Hayatı hakkındaki bilgiler menkıbelerle karışıktır. Çok iyi Arapça bilenlerin tayin edildiği hatiplik görevinde bulunduğuna göre iyi bir öğrenim görmüş olmalıdır. Hansevl. bu görevi sırasında Çiştl şeyhlerinden Ferl-düddin Mes'ud Genc-i Şeker' e intisap et-ti. Şeyhinin isteği üzerine resmi görevin-den ayrılarak onun önde gelen mürid ve halifelerinden biri oldu. Hilafet alıp mem-leketi Hansl'ye döndükten sonra Ecud-hen şehrinde ikamet eden şeyhini birkaç defa ziyaret etti. Sağlığının bozulması üzerine de kendisinden haber almak için bir hizmetçisini ona göndermeye başladı. Resmi görevini bıraktıktan sonra sıkıntı ve zorluklarla dolu bir hayat süren Hansevl. yanında bir müddet kalan Niza-meddin Evliya'dan durumunu şeyhine an-latmasını istemiş. şeyhi de kendisine bu yola girenierin başına bu gibi hallerin ge-lebileceğini bildirmişti. Hansevl şeyhinden beş yıl önce H ansi'de vefat etti. 1406 yılında kendisi ve üç müridinin kabirieri üzerine bir türbe inşa edildi.

    Eserleri. Alim ve şair bir sufi olan Han-sevl'nin çeşitli eserleri olduğu bilinmek-teyse de bunlardan ancak ikisi günÜmü-ze ulaşmıştır. 1. Divan. Çiştiyye tarikatına mensup bir sufi tarafından yazılan ilk manzum eser olan bu Farsça divan iki bö-lümden meydana gelmekte olup birinci bölümü gazelleri, ikinci bölümü rubal ve kıtaları ihtiva etmektedir. VII. (XIII.) yüz-yılın başlarında Kuzey Hindistan'da bulu-nan dini ve siyasi kurumlarla halkın inanç

    Hanya Mevıevihanesi ' nin

    plan krokisi

    HANYA MEVLEVIHANESi

    ve davranışları hakkında bilgi vermesi açısından da önemli olan eser Plrd Refiud-din tarafından neşredilmiştir (Del hi 1889) . K. V. Zettersteen, Hansevl'nin bazı şiirlerini ingilizce'ye tercüme ederekyayımlamıştır ("Selections from the Divan of Ja-maluddin Ahmad Hansawi", lslamic Re-search Association Miscellany, ı 119481. s. 165- 182) . 2. Mülhemat (Aiwar 1306; Del hi 1308). Hikeml ve tasavvufi mesel-lerden meydana gelen, bilhassa zahid ile arif arasındaki farkları ortaya koyan. Arap-ça bir eserdir.

    BİBLİYOGRAFYA :

    Mirhord, Siyerü 'l-evliya' (tre. İ'cazülhak Kud-dOsi). La hor 1992, s. 311-317; Abdülhak Dihle-vi. Al]barü'l-al]yar (tre. Subhan M;ihmOd - Mu-hammed Fazı i). Delhi 1994, s. 151-153; Abdül-hay ei-Haseni. Nüzhetü'l-l]auatır. ı, 93; i'cazül-hak Kuddüsi. Te? kire-i Şü{ıyfl-i Pencab, Karaçi 1962, s. 513-517; K. A. Nizarn i. Some Aspects of Religion and Politics in Ind la, Del hi 197 4, s. 169, 192-193, 269; a.mlf., The Life and Times of Shaikh Farld-ud-din Ganj-i Shakar, Delhi 1987, s. 68-70; ZübeydAhmed, el-Adabü'l-'Ara-biyye, 1, 127-129; Rahman Ali, Te?kire-i 'U/e-ma-i Hind, Karaçi , ts. (Matbaat-ı Pakistan). s. 150-151; S. A. A. Rizvi, A History of Su{ısm in lndia, New Delhi 1986,1, 153-154; 1. H. Siddi-qu, "The Early Chishti Dargahs", Muslim Shri-nes in lndia (ed . C. W. Troll). New Delhi 1989, s. 17-18; J. Burton-Page. "Hansawi", EJ2 (İng . ). lll , 167.

    !;il RızA KuRTULUŞ

    HANYA MEVLEviHANEsi

    L

    1880-1924 yılları arasında Hanya'da faaliyet gösteren

    mevlevihane. _j

    Girit'in H anya sancağında 1880 yılında Kara Abdal Süleyman Şemsi Dede tarafından kurulmuş olup Mevlevlliğin Ege ada-ları ve Mora yarımadasına yayılışı kadar bölgede gelişen siyasi olaylar açısından da önem taşımaktadır.

    1828'de Konya'da dünyaya gelen Sü-leyman Şemsi Dede, on beş yaşında iken Şems-i Tebrlzl Dergahı türbedarı Seyyid Emirşah Kaygusuz Abdal Dede'ye intisap etti. Mevlana Dergahı'nda çile çıkarıp hi-lafetname aldıktan sonra Sultan Dlvanl Dergahı'na hizmet ve ilim tahsili için Af-yonkarahisar'a giderek dört yıl burada kaldı. Daha sonra Bursa ve istanbul'daki ziyaretgahları dolaştı. Aydın Güzelhisar Mevlevlhanesi şeyhi Horasanl Ali Dede'-nin vefatı üzerine 1870 yılında bu derga-hın şeyhliğine tayin edildi. Bu görevde iken Hanya'daki Mevlevl muhiblerinin ısrarlı davetleri üzerine Hanya'ya gitti ( 1872). Geniş bir arazi üzerinde ve zengin vakıf-

    49