uezpiezenia na Żyie z uezpiezeniowym funduszem · pdf file 2020-05-25 · stosowano...

Click here to load reader

Post on 18-Jun-2020

0 views

Category:

Documents

0 download

Embed Size (px)

TRANSCRIPT

  • UBEZPIECZENIA NA ŻYCIE

    Z UBEZPIECZENIOWYM FUNDUSZEM KAPITAŁOWYM

    RAPORT RZECZNIKA FINANSOWEGO

    CZĘŚĆ II

    Warszawa, marzec 2016 r.

  • 1

    Spis treści

    Wstęp ………. ............................................................................................................................. 3

    Rozdział I. Problematyka postępowań sądowych w sprawach umów ubezpieczeni na życie z UFK ............................................................................................................................. 11

    1. Abuzywność postanowienia umowy jako przesłanka jego bezskuteczności .................... 12

    1.1. Rozszerzona prawomocność orzeczeń SOKiK ............................................................ 15

    1.2. Zasadność pobierania opłat likwidacyjnych in genere oraz zaliczania w ich poczet kosztów związanych z zawarciem, obsługą i rozwiązaniem umowy ubezpieczenia na życie z UFK ..................................................................................... 24

    1.3. Opłata likwidacyjna i wartość wykupu jako świadczenia główne w umowie ubezpieczenia na życie z UFK ..................................................................................... 38

    2. Nieważność umowy ubezpieczenia jako przesłanka zwrotu środków uiszczonych tytułem składek ................................................................................................................. 48

    3. Nieważność względna (wzruszalność) oświadczeń woli związanych z zawarciem umowy ubezpieczenia (wyrażeniem zgody na zastrzeżenie ochrony ubezpieczeniowej) ............. 54

    4. Zagadnienia procesowe .................................................................................................... 58

    4.1. Postępowania indywidualne i grupowe ..................................................................... 61

    4.2. Aktywność Rzecznika Ubezpieczonych oraz Rzecznika Finansowego w postępowaniach sądowych .................................................................................... 63

    5. Podsumowanie .................................................................................................................. 67

    Rozdział II. Koszty początkowe w ujęciu produktowym i prawnym .................................... 68

    1. Okres referencyjny ............................................................................................................ 69

    2. Długoterminowy charakter umowy ubezpieczenia na życie z UFK ................................... 71

    3. Prawo do wypowiedzenia umowy ubezpieczenia na życie z UFK ..................................... 73

    4. Prawo do wykupu umowy ubezpieczenia na życie z UFK ................................................. 75

    5. Metoda opłaty likwidacyjnej ............................................................................................. 76

    6. Metoda zaniżenia wartości wykupu i ukrytej opłaty likwidacyjnej .................................. 82

    7. Metoda opłaty dystrybucyjnej .......................................................................................... 86

    8. Metoda opłaty warunkowej (kaucji) ................................................................................. 89

    9. Modele mieszane .............................................................................................................. 91

    10. Pozaumowne metody obciążania ubezpieczających (ubezpieczonych) kosztami początkowymi ................................................................................................................... 92

  • 2

    Rozdział III. Doświadczenia brytyjskiego rynku finansowego oraz Financial Ombudsman Service (FOS) w dziedzinie ubezpieczeń inwestycyjnych ............................ 103

    1. Najczęstsze problemy diagnozowane przez FOS ............................................................. 105

    2. Przykłady decyzji wydanych przez FOS ........................................................................... 107

    3. Regulacje nadzorcze i próby przeciwdziałania nieuczciwym praktykom – ustawa, listy pisane do konsumentów, zalecenia i soft law ................................................................ 113

    4. Kary nakładane przez organ nadzoru na ubezpieczycieli ................................................ 117

    5. Polisy inwestycyjne w świetle orzecznictwa sądów niemieckich oraz włoskich ............. 119

    6. Funkcjonowanie umów ubezpieczenia z UFK w innych krajach świata .......................... 131

    7. Podsumowanie ............................................................................................................... 134

    Rozdział IV. Rekomendacje branżowe, wytyczne nadzoru, decyzje Prezesa UOKiK. Próby naprawy sytuacji związanej z niewłaściwym funkcjonowaniem ubezpieczeń na życie z UFK ...................................................................................................................... 135

    1. III Rekomendacja dobrych praktyk na polskim rynku bancassurance w zakresie ubezpieczeń z elementem inwestycyjnym lub oszczędnościowym PIU i ZBP .................. 140

    2. Rekomendacja dobrych praktyk informacyjnych dotyczących ubezpieczeń na życie związanych z ubezpieczeniowymi funduszami kapitałowymi PIU .................................. 144

    3. Rekomendacje i wytyczne KNF ....................................................................................... 148

    3.1. Rekomendacja U ...................................................................................................... 149

    3.2. Wytyczne dla zakładów ubezpieczeń dotyczące dystrybucji ubezpieczeń .............. 153

    3.3. Rekomendacja dotycząca badania adekwatności produktu oraz Rekomendacje dotyczące systemu zarządzania produktem ............................................................ 154

    4. Decyzje Prezesa UOKiK ................................................................................................... 158

    4.1. Naruszenie zbiorowych interesów konsumentów ................................................... 158

    4.2. Uprawdopodobnienie naruszenia zakazu z art. 24 u.o.k.k. ..................................... 160

    4.3. Czyn nieuczciwej konkurencji .................................................................................. 164

    4.4. Przeciętny konsument ............................................................................................. 165

    4.5. Naruszenie dobrych obyczajów ............................................................................... 166

    4.6. Zobowiązanie do usunięcia skutków naruszenia ..................................................... 174

    4.7. Weryfikacja wykonania zobowiązania ..................................................................... 177

    4.8. Decyzje zobowiązujące ............................................................................................ 178

    5. Podsumowanie ............................................................................................................... 183

    Rozdział V. Działania oddolne poszkodowanych. Działalność Stowarzyszenia „Przywiązani do polisy” ...................................................................................................... 188

    Zakończenie ......................................................................................................................... 207

    Załączniki …. ......................................................................................................................... 214

  • 3

    “If you want to sell insurance to India, you must sell simple products and must make it

    absolutely clear to agents and other officers that they should not mis-sell”1.

    (P. Chidambaram, New Delhi, dnia 11 lutego 2013 r.)

    Wstęp

    Raport Rzecznika Ubezpieczonych z dnia 7 grudnia 2012 r. Ubezpieczenia na życie

    z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym uwidocznił szereg problemów związanych

    z umowami ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowymi funduszami kapitałowymi (dalej:

    UFK), z którymi borykali się klienci zakładów ubezpieczeń, a także liczbę skarg i interwencji

    podjętych wobec ubezpieczycieli dopuszczających się nieprawidłowości. W pierwszym

    Raporcie Rzecznik Ubezpieczonych dokonał m.in. wnikliwej analizy prawnej umów UFK, w

    kontekście zgodności takiej konstrukcji z prawem ubezpieczeniowym, oraz wskazał

    negatywne konsekwencje ubezpieczenia w formie grupowej, która jest dużo mniej

    korzystna dla konsumenta niż forma ubezpieczenia indywidualnego. Następnie Rzecznik

    opisał naganne praktyki stosowane przez banki, doradców oraz ubezpieczycieli,

    przeprowadził także analizę ekonomiczną UFK pod względem opłacalności i efektywności

    tego rodzaju inwestycji. Rzecznik Ubezpieczonych już wtedy wskazywał, że tzw. zła

    sprzedaż tych produktów stanowi tylko wierzchołek góry lodowej, zaś dla zrozumienia

    istoty problemu o wiele większe znaczenie ma treść samej umowy ubezpieczenia

    inwestycyjnego, w szczególności stosowanie w tych umowach postanowień

    niedozwolonych. W swoim opracowaniu informował również, jakie środki prawne

View more