t¼rk eitim tarihi - osmanl± d¶nemi eitimde °lk yenileme hareketleri...

Download T¼rk Eitim Tarihi - Osmanl± D¶nemi Eitimde °lk Yenileme Hareketleri D¶nemi (1776-1839) Tanzimat D¶nemi (1839-1876)

Post on 19-Jul-2015

5.895 views

Category:

Education

13 download

Embed Size (px)

TRANSCRIPT

  • Osmanl DnemiEitimde lk Yenileme Hareketleri Dnemi (1776-1839)Tanzimat Dnemi (1839-1876)

    YRD.DO.DR. CELAL MURAT KANDEMR

    ESKEHR OSMANGAZ NVERSTES ETM FAKLTES

    Trk Eitim Tarihi

    Bu eser Creative Commons Atf-Gayriticari 4.0 Uluslararas lisans ile lisanslanmtr. Lisansn bir kopyas iin, http://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0/

    linkini ziyaret edin.

  • indekilerEitimde lk Yenileme Hareketleri Dnemi

    Tanzimat Dnemi

  • Eitimde lk Yenileme Hareketleri Dnemi (1776-1839)

  • Eitimin Temel zellikleriYenilemeye askeri okullar alarak balanmtr.

    Yabanc retmenlere de grev verilmitir.

    lk kez bat dilleri (Franszca, ngilizce) programlara girmitir.

    1826'da Yenieri Oca kaldrlmtr. Vak'a-i Hayriye

    lkretim zorunluluu ilk kez gelmitir.

    1830'da ilk kez batya renci gnderilmitir.

    Takvim-i Vekayi: 1831 Trke yaynlanan ilk gazete.

    Sreli yaynlar zamanla toplumun eitim ve kltr dzeini etkilemitir.

    Tercme Odas kurulmas ve yabanc dil retimi

  • Yenileme Dneminde Alan Askeri Okullar

    Mhendishane-i Bahri-i Hmayun (1776)

    I. Abdlhamit

    lk askeri deniz okulu

    Hendese okutulduundan dolay Mhendishane deniyor

    lk hocas Cezayirli Seyit Hasan

    Mhendishane-i Berri-i Hmayun (1795)

    III. Selim

    Askeri kara okulu

    Mecmua-i Ulum-i Riyaziye ilk kez yksek matematik ve modern fizik konular

    Eitim sresi 4 yl

    Snf- rabi, Snf- salis, Snf- sani, Snf- evvel

    Tphane-i mire ve Cerrahhane-i Mamure (1827)

    II. Mahmut

    Tp ve cerrahlk renimi

    4 yl

    Mektep ya da Sbyan Blkleri

    Mekteb-i Fnn- Harbiye (1834)

    ve

    Mzka- Hmyn Mektebi (1834)

    II. Mahmut

  • Yenileme Dneminde Alan Sivil Okullar

    Rdiye Mektepleri (1839)

    Sbyan mektepleri ile Askeri okullar arasnda

    Mekteb-i Maarif-i Adliye (1839)

    Sivil memur yetitirme amal

    Mekteb-i Ulm-i Ebediye (1839)

    Rdiye dzeyinde

    Halka ve memur olacaklara yanlsz yaz yazabilme, bir konuyu kaleme alabilme retimi

    Mekteb-i Fnn- Harbiye (1834)

    ve

    Mzka- Hmyn Mektebi (1834)

    II. Mahmut

  • Dier nemli EtkilerBeikta Cemiyet-i lmiye: Beikta semtinde st dzeyde, serbest ve ileri grl, baz msbet bilimleri bilen, onlarn Osmanllar iin nemini kavram bilim adamlar ve aydnlar topluluu.smail Ferruh Efendi, anizade Ataullah Mehmet Efendi,

    Melekpaazade Abdlkadir Bey, Kethdazade Mehmet Arif Efendi

    II. Mahmut 1824'te yaynlad fermanla ilkretim zorunluluu getirilmitir.

  • Msr Valisi Kavalal Mehmet Ali Paann Eitim IslahatOrdunun eitimi iin Fransz subaylar getirilmesi.

    Fransaya renci gnderilmesi (1826).

    Tp okulu almas (1827).

    Gazete karlmas (1828).

  • Avrupaya renci Gnderilmesi1834ten ibaren, Viyana, Paris ve zellikle Londraya gi&ke artan sayda asker renci ve gen subay gnderilmitir.

    Ama;Harbiye ve teki asker okullara yetenekli, bilgili retmen

    yetitirmek,

    Kltrl ve teknik bilgi sahibi subay yetitirmek,

    Tophane, Baruthane, Fiekhane, Dkmhane gibi asker fabrikalara mhendis subay yetitirmek

    ngiltereye giden gen Osmanl subaylar bir ylda ngilizce renerek Woolwich Kraliyet Harp Akademisi ne alnmlar ve topuluk, deniz subayl, deniz inaat mhendislii renimi grmlerdir.

    Avrupadan retmen subaylar, teknik elemanlar getirilmitir.

  • Smblzade VehbiTuhfe-i Vehbi (tuhfe : armaan)Farsay kelime ezberleterek retmek iin yazlm bir

    tr szlktr.

    Nuhbe-i Vehbi (nuhbe : seilmi, her eyin en iyisi)Arapay kelime ezberleterek retmek iin yazlm

    bir tr szlktr.

    Ltfiyye-i VehbiBu kitap bir ahlk ve davran kitabdr.

    Nabinin Hayriyyesinden ilham alnarak yazlmtr.

  • Tanzimat Dnemi (1839-1876)

  • 1839 Glhane Hatt- Hmayunu (Tanzimat Ferman)3 Kasm 1839'da Mustafa Reit Paa tarafndan kaleme alnmtr

    Tanzimat (dzenlemeler) dnemi denir.

    1854 den sonra yeni bir dnem balam, reformlarn yetersiz kalmasndan dolay 1856 Islahat Ferman yaynlanr.

    "vezirden obana kadar herkes eittir"

    Glhane Hatt- HmayunuAbdlmecid

  • Reform Hareketlerinin NedenleriTarih geliim sreci iinde lkede yenilikler gerekli bir ihtiya olduu halkn eitilmesi devletin ve hkmetin nemli bir grevi olarak grld iin.

    Osmanl ynetimine ve Trklere kar dmanca davranan Avrupa kamuoyunun kazanmak iin.

    Avrupa devletlerinin basks nediyle.

    Glhane Hatt- Hmayunu'nun Mustafa Reit Paa tarafndan okunmas

  • Eitimin Temel zellikleriEitimin devleti felakete giditen kurtaracak bir yol olarak grlmesi.

    Eitim bilim olarak grlm. Kitaplar yazlmaya balanmtr.

    Okul ve snf fiziki ortamlar hazrlanm. Ara gere kullanm balamtr.

    rgn eitime geilmeye balanmtr.

    Nisan 1847 Talimat ile zorunlu ilk retim 6 yla karlm ve ksmen uygulanmtr

    lk olarak sbyan mekteplerinde yenilemeler yaplmtr.

  • Eitimin Temel zelliklerilk kez kzlar iin orta dereceli okullar almtr.

    lk kez Kz retmen okulu almtr.

    Medreselerin dzeltilmesine gidilmemi. Baz meslek medreseleri almtr.

    Medrese dndaki rgn eitimde ilk, orta, yksek eklinde bir dercelenmeye gidilmitir.

    renci ve retmen klk ve kyafetleri belirlenip dzenlenmeye balamtr.

    Disiplin arac olarak falaka yasaklanmtr.

    Halk eitimi daha iyi anlalmaya balanmtr.

    Falaka Cezas

  • Eitimin Temel zellikleriOsmanl insan tipi meydana getirmek iin eitimden de yararlanlmak istenmitir.

    Sbyan mektepleri dnda yeni okullar almtr.

    Sivil okullara ve memur yetitirmeye fazla nem verilmitir.

    Aznlk okullar almtr.

    Dilin eitimdeki nemi yannda sadelemesinin de gerektii anlalmaya balanmtr.

    Mesleki ve teknik eitimin temelleri atlmtr.

    lk kez retmen yetitiren meslek okullar almtr. Bayezid Meydan'ndaki

    Drlfnun-i Osman Binas

  • Eitimde Yenilemenin DayanaklarBilgili bir toplum

    Yeni bir aydn tipi ve kadro oluturmak

    Abdlmecit'e gre asl ilerleme, lkenin mamur olmas ve halkn refaha kavumasdr.

    Osmanl eitiminin yenilemesine etki eden unsurlar:Avrupada resmi grevdeki ya da renim gren aydnlar

    lkeye daha sk gelmeye balayan yabanclar

    Aznlk ve yabanc okullar

  • lkretimdeki Yenilik ve Gelimeler

    Sbyan okullarnn slah

    Nisan 1847 tarihli "Etfalin Talim ve Tedris ve Terbiyelerini Ne Vehile Eylemeleri Lzm Geleceine Dair Sbyan Mektibi Hceleri Efendilere ta Olunacak Talimat" ilk kez yaynlanan bir tr mfredat

    Siyah ta tahta, divit

    Muin-i Mekatip: Okullar tefti ve hocalara etmek iin kurulan mfettilikler.

  • lkretimdeki Yenilik ve Gelimeler

    Sbyan okullarnn slah

    1869 Maarif-i Umumiye Nizamnamesi: lkretimde daha nemli admlar

    Sbyan mektepleri Umumi ve Hususi olmak zere ikiye ayrlmtr

    Maarif Nezaretine bal olanlara iptidai mektep, mekteb-i idadi, usul-i cedide mektebi

    Halk arasnda ta mekteb

    Kadn retmenli "ev ii" sbyan mektebleri

  • Ortaretimdeki Yenilik ve Gelimeler

    Rdiyeler

    Askeri okullarn dndakilere Mlkiye Rdiyeleri de denir.

    Darlmuallin-i Rdi

    lk kz Rdiyesi olan Cevri Kalfa nas Rdiyesi, Ocak 1859. Sultanahmet (At Meydan) Kz Rdiyesi de denmitir.

  • Ortaretimdeki Yenilik ve Gelimelerdadiler (Szlk Anlam: Hazrlk)

    4 yllk Rdiyelerden sonra 3 yllk retim sresine sahip.

    Harb okulu ve Askeri Tbbiye'ye gitmek isteyenlerin eksik bilgilerini tamamlamak amatr.

    lk idadiye, Mekteb-i Fnun- dadiye Nisan 1845 (Kuleli Askeri dadisi - 1872)

    18452te Bursa'da Iklar Askeri dadisi

    Terimin orta retim ad olarak kabul grmesi 1869 tarihli Maarif-i Umumiye Nizamnamesi ile olmutur.

    Kuleli Askeri dadisi

  • Ortaretimdeki Yenilik ve Gelimeler

    Sultaniyeler

    Galatasaray'da kurulan ilk lise. Mekteb-i Sultani

    Rdiye zerine 6 yl

    1-3 yl Ksm- Adi (idadi dersleri)

    4-6 yl Ksm- Ali (edebiyat ve msbet ilimler)

    1873 DarafakaMekteb-i Sultani

  • Yksekretimdeki Yenilik ve Gelimeler

    Darlfnn

    13 Ocak 1863 Kimyager Dervi Paa konumas

    Eyll 1865 yanm ve ortadan kalkm

    1869 tarihli Maarif-i Umumiye Nizamnamesi ile tekrar kurulmutur

    retim sresi her ube iin 3 yl

    Mderris olacaklar iin 4 yl

    Dersler halka da ak olacak

  • Yksekretimdeki Yenilik ve GelimelerDarlfnn

    1859 ilk sivil yksekretim kurumu Mekteb-i Mlkiye

    Kaymakamlk ve mdrlk gibi idari grevler yapacak memur yetitirmek

    Mays 1867 Mekteb-i Tbbiye-i Mlkiye

    Sivil tp okulu

    1857 Paris'te Mekteb-i Osmani

    Parise gnderilen askeri okul rencilerinin bir at altnda renim grmeleri ve disiplinli bir ekilde eitilmeleri, Franszca renmeleri, biraraya getirip baboluktan kurtarmak iin kurulan hazrlk okulu.

  • Mesleki ve Teknik Eitimde Yenilik ve Gelimeler

    Mesleki ve Teknik Eitim

    1842 Askeri Baytar Mektebi

    1847 Ziraat Talimnamesi

    lk uygulamal tarm okulu

    1857 Orman Mektebi: ki Fransz orman mhendisi

    1874 Madin Mektebi: Maden mhendisi

    1862-1863 Mekteb-i Maarif-i Adliye (Mekteb-i Aklm/Mahrec-i Aklm): Rdiye zerine 3 yl. Memur yetitirilmesi

    1864 Lisan Mektebi: Gen memurlara Franszca, Rumca, Bulgarca retmek amal

  • Mesleki ve Teknik Eitimde Yenilik ve Gelimeler

    Erkek Teknik retim Okullar

    Mithat Paa tarafndan Islhhaneler Nizamnamesi

    Terzilik, Kunduraclk, Matbaaclk, tabaklk (deri ileme), dokumaclk

    1847 Ziraat Talimnamesi

    lk uygulamal tarm okulu

    1857 Orman Mektebi: ki Fransz orman mhendisi

    1874 Madin Mektebi: Maden mhendisi

    1862-1863 Mekteb-i Maarif-i Adliye (Mekteb-i Aklm/Mahrec-i Aklm): Rdiye zerine 3 yl. Memur yetitirilmesi

    1864 Lisan Mektebi: Gen memurlara Franszca, Rumca, Bulgarca retmek amal

  • Mesleki ve Teknik Eitimde Yen