terÖrİzmİn Önlenmesİnde Önemlİ bİr araÇ olarak avrupa...

Click here to load reader

Post on 30-Aug-2019

2 views

Category:

Documents

0 download

Embed Size (px)

TRANSCRIPT

  • TERRZMN NLENMESNDE NEML BR ARA OLARAK

    AVRUPA KONSEY TERRZMN NLENMES SZLEMES

    AS AN IMPORTANT INSTRUMENT FOR THE PREVENTION OF TERRORISM: COUNCIL OF EUROPE CONVENTION ON THE

    PREVENTION OF TERRORISM

    mer Serdar ATABEY*

    Ahmet ULUTA**

    zet : 11 Eyll saldrlar ardndan uluslararas toplum ve rgt-ler terrizmle daha etkin ve kapsaml bir mcadelenin gerekliliine inanarak, yeni tedbir ve aralarn aray iinde olmulardr. Terr eylemlerinin cezalandrlmas ve terrizmin bastrlmas kadar ter-rizmin nlenmesinin nem kazand ve nleyici tedbirlerin geliti-rilmesinin bir ncelik haline geldii bu yeni srete, Avrupa Konseyi terrle mcadelede uluslararas hukuktaki boluklar doru ve yerin-de analiz ederek, terrizmin nlenmesi konulu bir szlemenin al-malarna 2004 ylnda balamtr. 2005 tarihinde imzaya alm olan Avrupa Konseyi Terrizmin nlenmesi Szlemesine hlihazrda 28 Avrupa Konseyi yesi lke taraf olup, Trkiye bakmndan yrrle girmesine ynelik onay sreci ise devam etmektedir.

    Anahtar kelimeler : Avrupa Konseyi, terrizm, aleni tevik, ele-man temini, terrizm eitimi, terrizm maduru.

    Abstract : Following 11 September terrorist attacks, interna-tional community and organizations believed in the necessity of a more effective and comprehensive counter-terrorism, they have been in search of new measures and instruments. Having analyzed appropriately and correctly the gaps in international law, the Council of Europe initiated the work of drafting a convention on prevention of terrorism in 2004 in a new process in which prevention of terror-ism have become important as much as punishment of terrorist acts and suppression of terrorism and advancing preventive measures has also been a priority. 28 member states of Council of Europe are parties to Council of Europe Convention on the Prevention of Ter-rorism (Opened for signature in 2005) as of today for which Turkeys ratification process is still underway.

    Key words : Council of Europe, terrorism, public incitement, recruitment, training for terrorism, victim of terrorism.

    1

    * LLM, Hukuk Maviri, Babakanlk Kamu Dzeni ve Gvenlii Mstearl** Dr., Hukuk Maviri, Babakanlk Kamu Dzeni ve Gvenlii Mstearl

  • TerrizminnlenmesindenemliBirAraOlarakAvrupaKonseyiTerrizminnlenmesi340

    Giri

    11 Eyll 2001 tarihinde ABDde meydana gelen terr eylemleri, uluslararas toplumu ve rgtleri terrle mcadele hususunda daha kapsaml ve iddetli bir tepki vermeye itmitir. Bu erevede gerek kresel lekte Birlemi Milletler gerek Avrupa leinde Avrupa Konseyi (AK) ve Avrupa Birlii (AB) bu saldrlara kar tepki ver-mek zorunluluunu hissetmi, bu tarihten sonra spesifik olarak te-rrle mcadele hususunda nemli belgeler hazrlayarak, yrrle sokmulardr.1

    Bu almada Avrupa Konseyince Haziran 2004 tarihinde almalarna balanan ve 2005 tarihinde imzaya alan Avrupa Kon-seyi Terrizmin nlenmesi Szlemesi ele alnacaktr.2 Szlemenin adnda da yer ald ekilde, ierii itibariyle nleyici tedbirler ng-da yer ald ekilde, ierii itibariyle nleyici tedbirler ng- ierii itibariyle nleyici tedbirler ng- nleyici tedbirler ng-ryor olmas nedeniyle ngrd baz yeni ve nemli dzenlemeler, szlemenin yorumlanmasnda temel belge olan Aklayc Raporu -nda ilgili balklar altnda aklanacaktr.

    1 Avrupa Konseyinin kurumsal yaps iinde, bilhassa 11 Eyll saldrlarndan sonra, terrle mcadele alannda insan haklarna dayal Avrupa kamu dzeni erevesinde, gerek Bakanlar Komitesi ve gerekse Avrupa Konseyi Parlamenter Asamblesi tarafndan ok sayda tavsiye karar ve karar tasarlar kabul edilmi ve bu konudaki prensipler ortaya konulmutur.Bkz.AK Yayn,The Fight Against Terrorism:Council of Europe Standarts,4.Bas,Strazbourg,2007, s.217 vd;Avrupa Konseyinin terrle mcadele alanndaki almalarn temel zerine oturttu-u sylenebilir: a)Terre kar yasal arelerin glendirilmesi, b)Temel deerlerin teminat altna alnmas, c)Terrizmin sebeplerine ynelinmesi. Bkz.http://www.avrupakonseyi.org.tr/haberler/mart-07_ b. htm;Eriim:25.10.2011.

    2 Esasen terrizm, bir ideoloji deil, bir stratejidir. Siyasi messeseler ne kadar m-kemmel, sosyal dzen ne kadar adil ve insani olursa olsun, daima dzeni radikal olarak ve iddetle deitirmekten yana olan bir avu insan bulunacaktrSiyasal sistemi dier meru katlma yntemleriyle etkileyemeyenler veya sistemi kabul etmeyen birey ve topluluklar, zaman zaman zora, terr eylemlerine ynelmekte ve bu yolla kendi istekleri dorultusunda toplumsal, iktisadi ve siyasi deiimi salamaya almaktadrlar.Bkz.BEE,s.58-59;Bununla beraber, dnyada ze-rinde anlalm bir terr tanm bulunmamaktadr.Bkz.CRYER/FRIMAN/RO-BINSON/WILMHURST;An Introduction to International Criminal Law,s.342;Bu konuda ayrca Bkz.Sinem YARGI,Uluslararas Hukukta Terrizm Tanmnn Ya-plmasnn Gereklilii,s.15 vd;Doktrinde Kaya tarafndan, 1977 Szlemesinden 28 yl sonra hazrlanan bu szlemenin baarl olup olmayacann zaman iinde belli olaca gr belirtilmitir. Bkz.brahim KAYA,Terrle Mcadele ve Ulus-lararas Hukuk, s.87.

  • TBBDergisi2011(97) merSerdarATABEY/AhmetULUTA 341

    Avrupa Konseyi Terrizmin nlenmesi Szlemesi (CETS No. 196) 16 Mays 2005 tarihinde Varovada yaplan Avrupa Konseyi Devlet ve Hkmet Bakanlar III. Zirve Toplantsnda imzaya alm, dr-d AK yesi olmak zere alt lkenin onayn takiben 1 Haziran 2007 tarihinde yrrle girmitir.3

    Szleme, Trkiye tarafndan 19 Ocak 2006 tarihinde imzalanm, 23.2.2011 tarihli ve 6135 sayl Kanunla onaylayarak uygun bulunmu-tur. Ancak onaya ilikin Bakanlar Kurulu karar karlmad ve onay sreci devam ettiinden, szleme Trkiye bakmndan henz yrr-le girmemitir. Trkiye bakmndan onay srecinin tamamlanmas-nn ardndan i hukukumuza aktarlmas ve uygulanmas zorunlulu-u doacak olan bu szlemenin zellikle nlemeye ynelik yeni su tipleri ihdasn ngren hkmlerinin gerek yasa koyucu ve gerekse uygulayclarca bilinmesi nem tamaktadr.4

    Fransa, Almanya ve Hollanda ve spanya gibi belli bal Avru-pa lkelerinin taraf olduu, Belika, ngiltere ve talyann ise henz onaylamadklar bu szlemenin, terrizmle uluslararas mcadelede glenmeye balayan nleyici stratejinin nemli bir parasn olutur-duu deerlendirilmektedir.

    3 Szleme 23 Ekim 2011 itibaryla toplam 28 AK yesi lke tarafndan onaylanm, 15 AK yesi lke tarafndan ise imzalanm, ancak onaylanmamtr.Bkz.http://conventions.coe.int/Treaty/Commun/QueVoulezVous.asp?NT =196&CM=8&DF=23/10/2011&CL=ENG;Eriim:23.10.2011.

    4 Trk hukukunda terr tanmna 3713 sayl Terrle Mcadele Kanununun 1 inci maddesinde yer verilmitir. 3713 sayl Kanunun terr tanmlayan 1 inci madde-sinin bal terr ve rgt tanm iken 29.6.2006 tarihli ve 5532 sayl Kanun ile madde bal terr tanm eklinde deitirilmitir.Bkz.ZGEN,Terrle M-cadele Kanunu,s.19;Buna gre, Terrle Mcadele Kanununun 1 inci maddesin-deki amalar gerekletirmek iin cebir ve iddet kullanlarak, bask, korkutma, yldrma, sindirme veya tehdit yntemleriyle su ilemek amacyla kurulan silahl rgtler, terr rgt olarak kabul edilmitir. Buna karlk, su ilemek iin ku-rulmu olmakla birlikte, silahl olmayan rgtlerle ilgili olarak, 3713 sayl Kanun hkmlerinin deil, genel olarak TCKnn su ilemek amacyla rgt kurma su-una ilikin hkmlerinin (m.220, 221) uygulanmas gerekecektir.Bkz. ZGEN, Su rgtleri, s.50;Trkiye, Terrizmin Bastrlmasna Dair Avrupa Szlemesine (27.10.1980 tarihli ve 2327 sayl Kanun ile onaylanan) taraftr. Bu noktada, szle-menin orjinal ad European Convention on the Suppression of Terrorism olmasna karlk, 26 Mart 1981 tarihli ve 17291 sayl Resmi Gazetede yaymlanan (s.7) evi-risinde suppression teriminin bastrlma yerine nleme olarak evrilmesinden dolay, szlemenin ad bu ekilde yasalamtr. almamzda inceleme konusu yaplan 2005 Szlemesinin ad ise onay kanununda isabetli olarak Terrizmin nlenmesi Szlemesi olarak evrildiinden, 1977 Szlemesi iin yaplan bu evi-ri tercihinin uygulamada karkla yol aabilecei dncesindeyiz.

  • TerrizminnlenmesindenemliBirAraOlarakAvrupaKonseyiTerrizminnlenmesi342

    I. Genel Olarak Szleme

    almamzda ele alnan ve literatrde 2005 Szlemesi olarak da anlan szlemede ana hatlar itibariyle;

    Terr sular ve tanm,

    Szlemede saylan terr sularna itirak eden tzel kiilerin so-rumluluklar,

    Terr madurlarnn korunmas ve yardmda bulunulmas,

    Terr sularnda soruturma ve lkelerin yarg yetkisi,

    Terr sularnda geri verme ve siyasi su istisnas hkmnn hari tutulmas,

    Szlemenin yrrle giri tarihi,

    Szlemeden kaynaklanan uyumazlklarn zm usul,

    konularnda dzenlemeler ngrlmektedir.

    Szleme esas olarak, terrizmin nlenmesine dair tedbirler ile te-rr madurlarnn korunmasna ynelik dzenlemeler getirmektedir.

    Szlemenin Giri blmnde de vurguland zere, szle-szle-me, terrizmi nlemek iin etkin nlemler almay ve zellikle, terr sularn ilemeyi alenen tevike, terrist saflara katmaya ve eitime kar mukabelede bulunmay amalamaktadr. Terrizmin nlenmesi balamnda, terr eylemlerini ilemeye tahrik, terr amal gruplara eleman temini ve terr eylemlerini ilemek zere eitim vermek gibi ayr fiil su haline getirilmektedir. Geri szleme mevcut terrizme kar szlemelerde yer alan terr sularna yenilerini eklememekte-dir. Bu bakmdan, szleme ekinde yer alan terrizmle mcadele sz-lemelerine gnderme yapmaktadr. Ancak, bu szlemelerdeki terr sularnn ilenmesine yol aabilecek yeni su ngrmektedir.5

    Aada detayl bir ekilde incelenecek olan bu yeni sular ise un-lardr: bir terr suunu ilemek iin aleni tevik (m.5), terrizme ele- ilemek iin aleni tevik (m.5), terrizme ele- (m.5), terrizme ele-

    5 Aklayc Rapor, para:32.Bkz.http://conventions.coe.int/Treaty/EN/Reports/Html/196.htm;Eriim:10.10.2011.

  • TBBDergisi2011(97) merSerdarATABEY/AhmetULUTA 343

    man temini (m.6) ve terrizm eitimi (m.7). Bu suun ilenmesine ilikin itirak hkmleri ile teebbs hkmlerine de szlemede yer verilmitir.

    Szlemenin kapsam ve hedefini aklayan Ama balkl 2 nci maddede de yle denilmektedir:

    Bu Szlemenin amac Taraflarn, terrizmin ve terrizmin insan hak-lar, zellikle yaam hakknn tam olarak uygulanmas zerindeki olumsuz etkilerini, gerek ulusal dzeyde gerek, Taraflar arasnda mevcut uygulanabi-lir ok tarafl ve ikili antlamalara ve anlamalara gerekli saygy gstermek suretiyle, uluslararas ibirliinde bulunarak alacaklar nlemlerle engelleme abalarn gelitirmeyi amalamaktadr.

    II. zgrlk ve Gvenlik Dengesi

    Szleme terrle mcadelede lkelerin gzetmeleri gereken z-grlk ve gvenlik dengesi yaklam ve felsefesine dayanmaktadr. Szleme terrle etkin bir mcadeleyi salamay amalarken, bunun evrensel ve yerleik insan haklar ilkeleri ve standartlar erevesinde yaplmasn ngryor. zellikle ngrd ve tanmlad terre do-layl tevik eylemi ve suu bakmndan, ifade zgrl erevesinde yaanlmas muhtemel sorun ve skntlar ngrerek, yerleik ilkelerin ve meru snrlarn altn bir kez daha izmektedir.6

    Bu balamda, daha nszde7, terrizmle mcadelede alnacak tm tedbirlerin hukuk devleti ilkesine ve demokratik deerlere, insan haklarna ve temel zgrlklere ve uluslararas hukukun dier h-

    6 Szleme, uluslararas hukuk balamnda, terrizme teviki ngren ve tanm-layan ilk szleme olarak kabul edilmektedir;Szleme ncesi evrede de Avru-pa Konseyi terrle mcadelede insan haklarnn nemine vurgu yapm ve bu iki hususun birbirinin zdd deil aksine vazgeilmez unsurlar olduunu Ba-kanlar Komitesinin 11 Temmuz 2002 tarihli ve 804. Bakan Delegeleri toplan-tsnda kabul edilen AK Bakanlar Komitesinin nsan Haklar ve Terrle Mcade-le Hakkndaki lkelerinde de aka ortaya koymutur. lkeler iin Bkz.KDGM Yayn,nsan Haklar ve Terrle Mcadele,s.3 vd;Terrle mcadele balamnda insan haklar hukuku ile insancl hukuk ilikisi konusunda geni bilgi iin Bkz.KTEM,Terrizm,nsancl Hukuk ve nsan Haklar, s.414.

    7 Bkz.nsz,para:8;http://conventions.coe.int/Treaty/en/Treaties/html/196.htm;Eriim:10.10.2011.

  • TerrizminnlenmesindenemliBirAraOlarakAvrupaKonseyiTerrizminnlenmesi344

    kmlerine, uluslararas insancl hukuk dahil olmak zere, sayg gste-rilmesi gerektii hatrlatlarak, terr sularnn ve szlemede ngr-len sularn da bundan bamsz olmadn vurguluyor.

    nszde zellikle ifade ve rgtlenme zgrlne ilikin yerle-ik ilkelere vurgu yaplarak, szlemenin bunlara etki edecek bir ama-cnn bulunmad belirtilmektedir.8

    Szlemenin 12 nci maddesi, insan haklar ve temel zgrlkler korunurken, terrizmle mcadelenin etkinliinin artrabilecei felse-fesini yanstan nemli hkmlerden biridir.9 Bu maddenin yazl, in-san haklar ykmllklerine ilikin 3 nc maddedeki dzenlemeye benzemektedir. 3 nc maddenin 1 inci paragrafna gre, aada de-tayl bir ekilde aklanacak olan ulusal nleme tedbirleri yrtlr-ken, taraf lkeler insan haklarna ve ilgili insan haklar standartlarn ngren ilgili uluslararas insan haklar belgelerine saygy salaya-caklardr.

    12 nci madde, szlemede ngrlen sular ihdas ederken ve uy-gularken, taraf lkelerden insan haklarna saygy salamalarn talep etmektedir.

    Bunu yaparken, uluslararas hukuktan kaynaklanan ykml-lkler erevesinde lkeler iin balayc olan ilgili insan haklar stan-dartlarn ngren uluslararas insan haklar belgeleri bu hkmde saylmaktadr. Ancak bu liste tahdidi deildir. Bu belgelere bakt-mzda, Avrupa lkeleri bakmndan, AHS ve 1,4,6,7,12 ve 13 sayl ek protokollerini kapsarken, dnyann dier blgelerindeki lkeler bakmndan ise, taraf olduklar Uluslararas Medeni ve Siyasi Haklar Szlemesi (ICCPR) ve dier evrensel insan haklar belgelerinin yan sra, dier yrrlkteki insan haklar belgelerini iermektedir.10

    8 nsz, para:9.9 Aklayc Rapor, para:143.10 rnein, 1969 nsan Haklar Amerikan Szlemesi ve 1981 Afrika nsan ve Halk-

    larn Haklar art bu belgelerdendir.

  • TBBDergisi2011(97) merSerdarATABEY/AhmetULUTA 345

    III. Terrle Mcadelede nleme Politikalar

    Belirtildii zere, 2005 Szlemesinin gemiteki dier szlemele-re nazaran nemli yeniliklerinden birisi de terr eylemlerini/sularn nlemeye ynelik olarak nlemlere yer vermesidir. yle ki, sabk AK szlemesi olan 1977 Szlemesi, genel olarak terr suu ilendikten sonra bastrlmasna (suppression) ve cezalandrlmasna ynelik ulus-lararas ibirlii dzenlemelerini iermekte iken, bu szleme terr ey-lemi/suu gerekletirilmeden ve dolaysyla kamu dzeni bozulma-dan nleyici nlemlere ynelik dzenlemeler iermektedir.

    Szlemenin Ulusal nleme Politikalar balkl 3 nc maddesi11 ulusal nleme politikalarndan bahsetmekte ve zellikle terrizmin nlenmesinin drt boyutunu kapsamaktadr:12

    a) Eitim, retim, kltr, bilgi, medya ve kamu bilinci (Parag-raf 1),

    b) Kamu makamlar arasnda ibirlii (Paragraf 2),

    c) Hogrnn artrlmas (Paragraf 3),

    d) Vatandalarn kamu makamlar ile ibirlii (Paragraf 4).

    1 inci paragraf, taraf lkelerin terr sularnn ilenmesinin nlen-mesi amacyla gerekli tedbirleri (zellikle kolluk glerinin eitimi, bilgi ve medya, kamunun eitimi ve bilinlendirilmesi alanlarnda) almalarn talep etmektedir.

    2 nci paragraf, terr sularnn ve etkilerinin daha iyi bir ekilde nlenmesi iin bir yol olarak kamu makamlar arasnda ibirliinin ge-litirilmesi amacna ynelik tedbirlere odaklanmtr. Bu tr nlemlere dair ok saydaki somut tedbir, meseleyi aktarmak iin verilmitir. Ba-zlar, rnein kiilerin ve yerlerin daha iyi korunmas gibi nlemlere ilikindir. Dierleri ise, terrist saldrlarn sonular ile daha iyi mca-dele edebilmek iin ortaya kan sivil acil durumlara ilikindir.

    11 Szlemenin bu maddesine ilikin detayl ve aydnlatc aklama ve yorumlar ge-tiren Aklayc Rapor iin Bkz.http://conventions.coe.int/Treaty/EN/Reports/Html/196.htm,s.11-12;Eriim:10.10.2011.

    12 Bu madde bu ynde alnacak tm olas ve uygun tedbirlere ilikin tahdidi bir liste olarak deerlendirilmemektedir.Bkz.Aklayc Rapor, para:58.

  • TerrizminnlenmesindenemliBirAraOlarakAvrupaKonseyiTerrizminnlenmesi346

    3 nc paragraf, taraf lkeleri dinler ve kltrleraras diyaloga, gerilimi13 azaltmas ve bylece terr sularnn nlenmesine yardmc olmas iin, tevik etmektedir.

    Terrle etkin mcadelede ok nemli bir yer tutan vatandalar ve kamu makamlar arasndaki ibirlii konusu ise 4 nc Paragrafta ele alnmaktadr.

    Sz konusu paragraf uyarnca taraf lkelerden terr tehdidi hak-knda kamu bilincinin artrlmas iin almalarda bulunulmas iste-nilmektedir. Kamu bilinci kavram ayrca bu maddenin 1 inci paragra-fnda da yer almaktadr. Ancak 1 inci paragraftaki genel anlamndan farkl olarak, bu paragrafta vatandalar zelinde kullanlmtr.

    Ayrca szleme, halkn terrle mcadeleye aktif katlmnn sa-lanmas ve szlemede ngrlen sularn ilenmesinin nlenmesine katk bakmlarndan, kamu makamlarna spesifik ve somut olaylar ba-znda yardmda bulunmasnn salanmas iin tevik edilmesini ng-ryor (m.3/4).

    IV. Szlemenin Su Sayd Fiiller

    Yukarda da belirtildii zere, Terr suunun ilenmesine alenen tevik (m.5), Terrizme eleman temini (m.6) ve Terrizm amal ei-tim (m.7) eylemlerinin taraf devletlerin i hukuklarnda su haline ge-tirilmesini ngren 5, 6 ve 7 nci maddeler, szlemenin su ihdas eden hkmlerini oluturmaktadr.

    Szlemeye gre, bu eylemlerin hukuka aykr bir ekilde ve kas-ten ilenmeleri gerekmektedir.14

    imdi srasyla bu eylemler aada aklanmaya allacaktr.

    13 Gerilim kavram, geni anlamda kullanlmaktadr ve terrizmin ortaya kma-sna katk salayan her trl nedeni kapsamaktadr. Bu gerilimler; etnik, dini veya baka bir nitelik tayabilir. Bir ok nedenle oluan haksz durumlar da kapsar.Aklayc Rapor, para:69.

    14 Aklayc Rapor, para:80.

  • TBBDergisi2011(97) merSerdarATABEY/AhmetULUTA 347

    A. Terr Suunun lenmesi in Alenen Tevik (m.5)

    Szlemenin 5 inci maddesinin 1 inci paragrafnda, bir terr su-unun ilenmesine aleni tevik, terr suunun ilenmesini tevik niye-tiyle, byle bir eylemin dolayl olsun veya olmasn terr sularn savunarak, bir veya birden fazla bu tr bir suun ilenmesi tehlikesine yol aacak bir mesajn kamuoyuna yaylmas veya baka bir ekilde sunulmas eklinde tanmlanmtr.15

    Bu hkmn uygulanmas bakmndan, tevikin dorudan veya dolayl yollardan yaplp yaplmad nem tamamaktadr.16

    Bu hkm ile terr eylemleri ve sularn savunan mesajlarn de-iik yollarla yaylmas ve kamuya eriilecek ekilde sunulmasnn ce-zalandrlmas amalanmaktadr.17

    Dorudan tahrik, hukuk sistemlerinde ounlukla su tekil etti-inden uygulamada herhangi bir problem domayaca dnlebilir. Dolayl tahriki bir su haline getirmenin amac ise uluslararas hukuk-taki mevcut olan boluu bu alanda hkmler ekleyerek telafi etmektir.

    Szlemenin Aklayc Raporuna gre, szleme suun tanm ve uygulamas bakmndan taraflara belirli miktarda takdir yetkisi ta-nmaktadr ve bir terr suunu gerekli ve hakl gstermek dolayl te-vik suunu oluturabilecektir.18

    Ancak, burada iki artn varl aranmaktadr: ilk olarak, bir terr suunun ilenmesi hususunda zel bir kastn19 varl gereklidir. Ayr-ca tahrik hukuka aykr bir ekilde ve kasten ilenmelidir.

    15 Szlemenin imzalanmas ncesi AK yesi lkelerde terrizmi tevik eylemine ilikin yasal erevenin ayrntl deerlendirmesi iin Bkz. Olivier RIBBELINK, Apologie du Terrorisme and Incitement to Terrorism, AK Yayn, Strazbourg, 2007, s.11 vd.

    16 Aklayc Rapor, para:96.17 Kamuya bir mesajn sunulmas iin, basl yaynlar veya dierlerinin eriebilecei

    yerlerde yaplan konumalar, kitle iletiim aralar veya elektronik imkanlarn, zel-likle, mesajlarn e-posta ile yaylmas veya sohbet odalarnda, haber gruplar veya tartma ortamnda materyallerin deiimi gibi imkanlar sunan internetin kullan-m gibi eitli aralar ve teknikler kullanlabilir.Bkz.Aklayc Rapor, para:104.

    18 Aklayc Rapor, para:98.19 Bu konuda zgen tarafndan, ama veya saik, kasttan nce gelen, kast hazrlayan bir

    dncedir. Kanuni tarifte gerek suun temel ekli gerek nitelikli ekli asndan bir unsur olarak kabul edilmi olan ama, Trk hukuk literatrnde Fransz hukukunun da etkisiyle zel kast olarak ifade edilmiti.denilmektedir.Bkz. ZGEN,Trk Ceza Hukuku Genel Hkmler,s.267;Veli zer ZBEK/M.Nihat KANBUR/Koray DOAN/ Pnar BACAKSIZ/lker TEPE,Trk Ceza Hukuku Genel Hkmler, s.244.

  • TerrizminnlenmesindenemliBirAraOlarakAvrupaKonseyiTerrizminnlenmesi348

    kinci olarak, byle bir eylemin sonucu, bu tip bir suun ilenmesi tehlikesine neden olmaldr. Byle bir tehlikeye neden olup olmad deerlendirilirken, yazarn ve mesajn muhatabnn nitelii yannda suun hangi balamda ilendii AHMnin oluturduu itihat anla-mnda dikkate alnacaktr. Tehlikenin nemi ve inandrcl i huku-kun gereklerine uygun olarak ele alnmaldr.20

    B. Terrizme Eleman Temini (m.6)

    Bu madde ile gelecekteki muhtemel potansiyel terristlerin rgte kazandrlmasnn nlenmesi ve cezalandrlmas amalanmaktadr. Bu-rada, bireysel veya topluca, dorudan veya itirak ederek ya da ilen-mesine katkda bulunarak terr sularnn ilenmesine arda/davette bulunmak eklinde anlalabilecektir.21 Bu davet eitli aralarla, rne-in, internet veya bir kiiyi dorudan muhatap alarak gerekleebilir.

    Maddenin 1 inci paragrafna gre, tedarik eden, tedarik ettii kii veya kiilerin bir terr suu ilemesini veya onun ilenmesine katk salamalarn veya bu amala bir rgte veya gruba katlmalarn kas-tetmelidir.

    Eylemin tamamlanmas iin, muhatabn gerekten suun ilen-mesine katlmas veya bu amala gruba katlmas gerekli deildir. te yandan, suun tamamlanmas iin, eleman tedarikisinin muhataba baarl bir ekilde yaklamas gerekir.

    Suun ilenmesine balanm ancak tamamlanmamsa (rnein, kii rgte katlm iin ikna edilememise veya kiiyi rgte katama-dan kolluk kuvvetlerince yakalanmsa) eylem, madde 9/2 hkm uyarnca temine teebbsten cezalandrlabilir.

    C. Terrizm Amal Eitim (m.7)

    Szlemenin 7 nci maddesi, taraf devletlerin bir terr suunun i-lenmesi veya ilenmesine katkda bulunulmas amacyla teknik-bilgi salanmasn cezalandrmalarn talep ediyor. Bu ise maddede patlay-

    20 Aklayc Rapor, para:100.21 Aklayc Rapor, para:106.

  • TBBDergisi2011(97) merSerdarATABEY/AhmetULUTA 349

    c, ateli silahlar ve zararl veya tehlikeli maddeleri yapmak veya kul-lanmak dahil olmak zere, terrist amalar iin kullanm uygun olan metot veya tekniklere ilikin talimat vermek olarak tanmlanmaktadr.

    Ancak bu noktada dikkat edilmesi gereken husus; bu madde kap-samnda sadece teknik-bilginin sunulmas ve salanmasnn cezalan-drlyor olmasdr. Yani bu bilginin veya eitimin alnmas veya alcs ise cezalandrlamayacaktr.

    Eitici, bilgiyi salayan bakmndan cezai sorumluluun domas iin, eiticinin, kazandrlan becerinin, bir terr suunun ilenmesinde veya ilenmesine katkda kullanlacan bilmesi gereklidir. Ayrca hu-kuka aykrlk ve kast aranlacaktr (m.7/2).

    Szleme, genel kavramlar olarak silah, ateli silah ve patlayc veya tehlikeli veya zararl maddelerin tanmn vermemektedir. Bun-lar, mevcut uluslararas szlemeler ve ulusal mevzuatlarca belirlene-ceklerdir.

    V. Terrizm Madurlarnn Desteklenmesi

    Szlemenin dier nem ve yenilik tayan 13 nc maddesi, uluslararas hukukun artk nemli bir gndem maddesini tekil eden terrizm madurlarnn korunmas ve desteklenmesine ilikindir. Sz konusu madde;

    Her bir Taraf, kendi topraklarnda ilenen terrist eylemlerin madur-larn korumak ve desteklemek iin gerekli nlemleri alacaktr. Bu nlemler, uygun ulusal sistemlere gre ve ulusal mevzuat hkmleri sakl olmak kou-luyla, dierlerinin yan sra, terr madurlarna ve yakn aile yelerine mali yardm ve tazminat kapsayacaktr. eklindedir.

    Bu maddeye gre, taraf lkeler, kendi lkelerinde meydana gel-mi olan terr eylemlerinin madurlarn korumak ve desteklemek iin gerekli tedbirleri alacaklardr. Bu tedbirler, i hukuk dzenleme-leri dorultusunda, rnein terrizm madurlarna ve aile fertlerine mali yardm ve tazminat kapsayabilecektir.22

    22 Madurlara salanan korumann, ayrca acil ve uzun vadeli yardm, psikolojik destek, hukuka ve mahkemelere etkili eriim (zellikle cezai usullere eriim), bil-

  • TerrizminnlenmesindenemliBirAraOlarakAvrupaKonseyiTerrizminnlenmesi350

    Sonu

    Terrle mcadelede vatandalarnn devlete olan gvenlerini artr-mak ve terrn yllardr istismar ettii zemini ortadan kaldrmak iin ura veren Trkiye, hem vatandalarnn terre bulamasn nleme, hem terr rgtlerine bir ekilde katlan vatandalarn da topluma ye- da topluma ye-niden kazandrma ynnde almalarn srdrmektedir.

    Esasen terrizmle mcadelede nleyici tedbirleri ngren ve te-rr yaratan toplumsal ve bireysel koullar ortadan kaldrmay veya azaltmay amalayan bu szleme, terrizmin nlenmesi noktasnda; zellikle terrle mcadele kapsamnda kamuoyunu bilgilendirme, sivil toplum ile ibirlii, terr meydana getiren sosyal ve ekonomik koullarn ortadan kaldrlmas, ilgili uluslararas kurulularla ibirlii gibi nemli konular kapsamaktadr.

    Trkiyenin imzalamakla birlikte henz onay srecini tamamla-mad, bununla beraber terrn uluslararas boyutlaryla mcadele-n uluslararas boyutlaryla mcadele- uluslararas boyutlaryla mcadele-nin Avrupa ayanda nemli rol oynayan Belika, ngiltere ve talya gibi Avrupa lkelerinin ise henz taraf olmadklar bu szlemenin, Avrupa lkelerinde yaygn bir ekilde yrrlk ve etkinlik kazanma-s halinde,23 Avrupa apnda terr rgtnn propaganda ve eleman tedariki almalarnn engellenmesinde Trkiye asndan nemli bir enstrman olaca anlalmaktadr.

    Taraf lkelerin, terr suu ilenmesini dolayl da olsa kkrtmay ve savunmay, terr rgtlerine eleman kazandrma ve eitim faali-yetlerini su olarak dzenlemelerini ngren ve bu sular bakmn-dan uluslararas adli ibirliine ilikin hkmler ieren bu szlemeye

    giye eriim ve madurlarn zellikle mahkemeler ile ibirlii yaptklar zaman zel ve aile hayatlarnn, onurlarnn ve gvenliklerinin korunmas gibi ok sa-ydaki dier boyutlar da kapsayabilecei ynndeki AK nsan Haklar Komise-rinin grleri, szlemeyi hazrlamakla grevli Terrizm Uzmanlar Komitesine (CODEXTER) iletilmitir.Bkz.Aklayc Rapor,para:156;Terr madurlarnn AK yesi lkelerdeki hukuki durumlar ve madurlarn maddi-manevi zararlarnn giderilmesi iin alnacak nlemelere ilikin mevzuat ve bu alandaki lke poli-tikalar konusunda ayrntl bilgi iin Bkz.Hans-Joerg ALBRECHT and Michael KILCHLING,Victims of Terrorism-Policies and Legislation in Europe:an Over-view-Related Assistance and Support;in:Victims-Support and Assistance,AK Yayn,Strazbourg,2007, s.199 vd.

    23 Bu balamda nem tayan dier Avrupa lkeleri olan Almanya ve Hollanda ise bu szlemeye taraftr.

  • TBBDergisi2011(97) merSerdarATABEY/AhmetULUTA 351

    Trkiyenin taraf olmas ynndeki almalarn tamamlanmas nem tamaktadr.

    Dier yandan, terr rgtleriyle uluslararas mcadelenin Avrupa aya bakmndan nem tayan baz Avrupa lkeleri ile bu szleme erevesinde etkili bir uluslararas adli ibirlii ve yardmlamann te-sis edilmesi hususunda gerekli zenin gsterilmesinin faydal ve ye-rinde olaca dnlmektedir. Bu noktada szlemeye ve getirdii hkmlere ilikin farkndaln artrlmasnn da gerek doktrin, gerek yasa uygulayclar ve gerekse merkezi makamlar nezdinde yararl ola-ca dnlmektedir.

    KAYNAKLAR

    AK Yayn,The Fight Against Terrorism: Council of Europe Standarts, 4.Bas, Strazbourg, 2007.

    ALBRECHT, Hans-Joerg/KILCHLING, Michael; Victims of Terro-rism-Policies and Legislation in Europe:an Overview-Related As-sistance and Support; in: Victims-Support and Assistance, AK Ya-yn, Strazbourg, 2007.

    BEE, Ertan; Terrizm, Avrupa Birlii ve nsan Haklar, Sekin, Anka-ra, 2002.

    CRYER/FRIMAN/ROBINSON/WILMHURST; An Introduction to International Criminal Law, Cambridge, 2010.

    KAYA,brahim; Terrle Mcadele ve Uluslararas Hukuk, USAK Ya-yn, Ankara, 2005.

    KDGM Yayn, nsan Haklar ve Terrle Mcadele,Ankara,2011.

    KTEM, Emre; Terrizm, nsancl Hukuk ve nsan Haklar, Derin Ya-Terrizm, nsancl Hukuk ve nsan Haklar, Derin Ya-ynlar, stanbul, 2007.

    ZBEK,Velizer/KANBUR,M.Nihat/DOAN,Koray/BACAKSIZ, Pnar/TEPE, lker; Trk Ceza Hukuku Genel Hkmler, Sekin, Ankara, 2011.

    ZGEN, zzet; Trk Ceza Hukuku Genel Hkmler, Sekin, Ankara, 2011.

  • TerrizminnlenmesindenemliBirAraOlarakAvrupaKonseyiTerrizminnlenmesi352

    ZGEN, zzet;Terrle Mcadele Kanunu,Sekin,Ankara,2006.

    ZGEN, zzet; Su rgtleri, Sekin, Ankara, 2010.

    RIBBELINK, Olivier; Apologie du Terrorisme and Incitement to Terro-rism, AK Yayn, Strazbourg, 2007.

    YARGI, Sinem; Uluslararas Hukukta Terrizm Tanmnn Yaplma-snn Gereklilii, Fasikl Dergisi, Yl:3, Say:15, 2011.

    nternet Kaynaklar

    Http://conventions.coe.int/Treaty/EN/Reports/Html/196.htm; Eri-im: 10.10.2011.

    http://conventions.coe.int/Treaty/Commun/QueVoulezVous.asp?NT=196&CM=8&DF=23/10/2011&CL=ENG ; Eriim:23.10.2011.

    http://www.avrupakonseyi.org.tr/haberler/mart-07_b.htm; Eriim: 25. 10.2011.