terra cotta incognita special nr. 2 vlaardingen

Download Terra Cotta Incognita Special nr. 2 Vlaardingen

Post on 24-Jul-2016

226 views

Category:

Documents

3 download

Embed Size (px)

DESCRIPTION

Special nr. 2 contains the results of the research on an 18th century cesspit on a shipyard alongside the Havenstraat (Harbourstreet) in Vlaardingen, the Netherlands. This richly illustrated Special offers a treasure of information for archaeologists and historians that work on home culture and food history. But also those with a love for old ceramics and glass, the history of Vlaardingen and daily life can indulge in this. Full title: Jaspers, N.L., Y. Eijskoot & E. Esser, 2015: Ruwe bolsters, bierdrinkers en haringeters. Huishoudelijk afval van de eigenaren, bewoners en ambachtslieden van de scheepswerf aan de Havenstraat te Vlaardingen (locatie Galeiwerf), Amsterdam. Nina Linde Jaspers, Terra Cotta Incognita (www.terracottaincognita.eu) Photography Paul Crucq (www.paulcrucq.nl)

TRANSCRIPT

  • 1Redactie Nina Linde Jaspers, Yurie Eijskoot & Kinie Esser

    Fotogra e Paul Crucq

    Ruwe bolsters, bierdrinkers en haringeters

    Huishoudelijk afval van de eigenaren, bewoners en ambachtslieden van de scheepswerf aan de Havenstraat te Vlaardingen (locatie Galeiwerf)

    Een toilet is een jonge uitvinding. In de 18e eeuw was men aangewezen op de beerput. Voor archeologen is zon put een kleine schat, want er verdween bijna een heel mensenleven in: voedsel- en kookafval, afgedankte huisraad, kledingstukken en andere gebruiksvoor-werpen. De archeologen van de gemeente Vlaardingen waren dan ook blij verrast toen ze in 2002 een beerput ontdekten langs de Havenstraat (locatie Galeiwerf). De put lag tussen de resten van de scheepswerf van de vooraanstaande Vlaardingse familie Cleywerff-De Zeeuw. Misschien liet Ariaantje haar zoon Dirk de visgraten van het avondmaal wel in de put gooien

    De beerput van de scheepswerf langs de Havenstraat is de tweede onderzochte beerput in Vlaardingen en was in gebruik in de late 17e en vroege 18e eeuw. Voor het eerst krijgen we via de voedselresten en afgedankte huisraad een beeld van het dagelijks leven van een typisch Vlaardingse scheepsbouwersfamilie in de decennia rond het jaar 1700. Een huishouden op een erf waar ook ambachtslieden schaafden en timmerden en kinderen speelden.

    Gemeente Vlaardingen gaf opdracht tot de specialistische n integrale uitwerking van de beerput met als speerpunt de historische gegevens en de afzonderlijke materiaalsonder-zoeken te integreren tot n geheel. Ook in de fotogra e is deze aanpak doorgevoerd, waarbij het onderzoek naar het aardewerk, glas, kleipijpen, metaal, hout, leer, textiel, afgekloven botten, visgraten, pitten en zaden als leidraad gold. Het resultaat zijn schilder-achtige stillevenfotos van de gerestaureerde vondsten uit de beerput gecombineerd met hedendaagse vis- en fruitsoorten die uit het onderzoek naar voren zijn gekomen.

    Deze Terra Cotta Incognita Special nr. 2 biedt een schat aan informatie voor archeologen en historici die zich bezighouden met huishoudcultuur en voedingsgeschiedenis. Maar ook diegenen met een liefde voor de historie van Vlaardingen en het dagelijks leven kunnen hierin hun hart ophalen.

    Nin

    a Lin

    de Jasp

    ers, Yu

    rie Eijsko

    ot &

    Kin

    ie Esser (red

    .) R

    uw

    e bo

    lsters, bierd

    rinkers en

    harin

    geters

    Nin

    a Lin

    de Jasp

    ers, Yu

    rie Eijsko

    ot &

    Kin

    ie Esser (red

    .)

    terra cotta in

    cogn

    ita special n

    r. 2

    terracotta

    incognita

    spec

    ial n

    r. 2

    len

    te 2

    015

  • 2Auteur, redacteur, dtp

    Drs. Nina Linde Jaspers (Groningen, 1976) studeerde (post-)middeleeuwse arche-ologie (UvA). Specialiseerde zich in tinglazuuraardew-erk uit Nederland, Itali en Frankrijk uit archeologische context en zet dat onder-zoek voort aan de Universiteit Leiden. Volgde archeologie en kunstgeschiedenis in Portugal (Universidade de Coimbra), groef mee naar het 17e-eeu-wse Nederlandse Fort Oranje, Brazili en was bursaal aan het NIKI te Florence, Itali. Werkt sinds 2005 als aardew-erkspecialist voor archeol-ogische opgravingen uit de Late Middeleeuwen en Nieuwe Tijd. Combineert sinds 2009 werk en onderzoek onder de vlag van haar bedrijf Terra Cotta Incognita in Amster-dam.

    Fotografie en redactie

    Fotograaf, vormgever

    Paul Crucq (Ugchelen, 1979 - Noordwijk aan Zee, 2014) studeerde Gra sche Vorm-geving in Utrecht (voltooid in 2001) en daarna Fotogra e aan de Hogeschool voor de Kunsten Utrecht. Hij werkte vanuit Amsterdam als zelf-standig fotograaf en gra sch vormgever, zowel aan vrij werk (o.a. stadslandschap-pen en reisreportages) als in opdracht, waaronder ob-jectfotogra e voor archeolo-gische opgravingen en kuns-thistorische collecties. Hij verzorgde de objectfotogra e en de stillevenfotos van de vondsten uit de Vlaardingse beerput van de locatie Ga-leiwerf. Ook ontwierp hij de huisstijl van Terra Cotta In-cognita en de Specials.

    Auteur, projectleider

    Drs. Yurie Eijskoot (Dordrecht 1974) studeerde archeologie van de late prehistorie en Romeinse tijd (UvA). Werkt als projectleider van archeol-ogisch (veld)onderzoek naar vindplaatsen uit alle perioden en typen context, zowel in stedelijk als landelijk gebied. Hij is een resultaatgerichte projectleider die in zijn werk graag buiten de kaders den-kt. Proactieve samenwerking met vakspecialisten vindt hij belangrijk, de beste weg naar aansprekende resultaten. Hij is bijzonder trots dat hij in het onderzoek naar de beer-put met zoveel gedreven spe-cialisten mocht samenwerken. Sinds 2001 is hij in dienst bij de gemeente Vlaardingen en was in deze hoedanigheid in 2002 direct betrokken bij de ontdekking van de beerput. Vanaf 2013 stuurde hij de uitwerking en analyse van de beerputinventaris aan.

    Auteur, redacteur

    Drs. Kinie Esser (Alblasser-dam 1959) studeerde Ecolo-gische Archeologie (UvA) en gespecialiseerde zich in de zooarcheologie. Is al meer dan twintig jaar (mede)eige-naar van Archeoplan Eco, een onderzoeksbureau dat op commercile basis dierlijk bot uit opgravingen onderzoekt. Daarnaast is zij docente aan de Faculteit der Archeologie te Leiden. Ze is voorzitter van het Biologisch Archeol-ogisch Platform dat zich de integratie en ontwikkeling van de bio-archeologie in de archeologie ten doel heeft gesteld en heeft regelmatig zitting in commissies die zich bezig houden met de ontwik-kelingen in het archeologisch bestel.

  • 1Auteur, redacteur

    Terra Cotta Incognita

    Nina Linde Jaspers

    Zandstraat 11

    1011 HJ Amsterdam

    www.terracottaincognita.eu

    Fotograaf, vormgever

    Paul Crucq

    Fotografische vormgeving

    p/a Zandstraat 11

    1011 HJ Amsterdam

    www.paulcrucq.nl

    Auteur, projectleider

    Gemeente Vlaardingen

    Yurie Eijskoot

    Industrieweg 9

    3133 EE Vlaardingen

    www.geschiedenisvanvlaardingen.nl

    Auteur, redacteur

    Archeoplan Eco

    Kinie Esser

    Oude Delft 224

    2611 HJ Delft

    www.archeoplan.nl

    Contactgegevens

  • 2Administratieve gegevens van het onderzoeksgebied

    Provincie: Zuid-HollandGemeente: VlaardingenPlaats: VlaardingenToponiem: Locatie Galeiwerf (objectcode 1.102)Kadastrale gegevens: MO2442Kaartblad: 37GCentrumcordinaat: 83277/436461Projectverantwoordelijke: Y. Eijskoot, Vlaardings Archeologisch Kantoor (VLAK), gemeente VlaardingenBevoegd gezag: T. de Ridder, VLAK, gemeente VlaardingenARCHIS-onderzoeksmeldingsnummer (CIS-code): 408992Terra Cotta Incognita-projectcode: 2012.2Complex en ABR codering: Archeologische opgraving (AOP), Stad (NS)Periode(n) en ABR codering: Nieuwe Tijd B (NTB)Geomorfologische context: Antropogene afzettingen op ziltige oeverafzettingNAP hoogte maaiveld: 2 m +NAPMaximale diepte onderzoek: 1,5 m -NAPUitvoering van het veldwerk: 16 mei 2002 25 september 2002Beheer en plaats documentatie: Archeologisch depot, gemeente Vlaardingen

  • 3Ruwe bolsters, bierdrinkers en haringetersHuishoudelijk afval van de eigenaren, bewoners en ambachtslieden van de scheepswerf aan de Havenstraat te Vlaardingen (locatie Galeiwerf)

    N.L. Jaspers, Y. Eijskoot & E. Esser (red.)P. Crucq (Fotografie)

    Amsterdam, lente 2015Terra Cotta Incognita Special nr. 2

    Met bijdragen van

    Dick Brinkhuizen | Ichtyologie Otto Brinkkemper | Botanie | Brinkkemper Archeobotanisch BureauSandra Comis | Textiel | Archeologisch Textiel Paul Crucq |Fotografie |PaulCrucq-FotografischeVormgeving |GrafischevormgevingYurie Eijskoot |Historischeachtergronden |VLAK,gemeenteVlaardingen |Spoor-enstructuurbeschrijvingKinie Esser |Zoarcheologie |ArcheoPlanEcoAllard van Helbergen | Aardewerkrestauratie Krijn van der Hoofd |EngelsevertalingNina Jaspers | Aardewerk | Terra Cotta Incognita |Keramischbouwmateriaal | Metaal | Houtrapportage |Objecttekeningenaardewerkenglas |GrafischevormgevingenDTPErik Kieft |Aardewerk-englasrestauratie |DeVerlorenScherfJaap Kottman | Glas Silke Lange | Houtdeterminatie | Biax ConsultJohan Langelaar |Metaalsoortbepaling |ADCArcheoProjectenMarian Melkert | Natuursteen | MarianMelkertJan van Oostveen |Tabakspijpen |SpecialisticArchaeologicalResearchSebastiaan Ostkamp |DeventerSysteemredactie |SebastiaanOstkampSpecialistisch Archeologisch Onderzoek Sem Peters |Vergelijkbeerputten |GemeenteHaarlemMarloes Rijkelijkhuizen |Bewerktbot |Elpenbeen |Leer |KralenPaul Schulten |Conservering |ArcheoPlanCRAJames Symonds |RedactieEngelsesamenvatting |UniversiteitvanAmsterdamEli van Toledo |Visualisatieopgravingsgegevens |VLAK,gemeenteVlaardingenErika Verloop |Archiefonderzoek |StadsarchiefgemeenteVlaardingenGavin Williams |RedactieEngelsesamenvatting |ADCArcheoProjecten

  • 4

  • 51. Inleiding (N.L. Jaspers & Y. Eijskoot) 6

    Achtergrond bij het onderzoek 7 De beerputvullingen en hun datering 8Materiaalspecialistische deelonderzoeken 9Restauratie, tekenwerk en fotografie 10Engelse samenvatting 10Onderzoeksvragen 10Opbouw deelrapportages 10

    2. Ligging, spoor- en structuurbeschrijving (Y. Eijskoot) 11

    3. Historische gegevens (Y. Eijskoot) 14

    4. De vondsten (N.L. Jaspers, red.) 16

    Aardewerk: gebruikelijk gemeengoed (N.L. Jaspers) 16Glas: kloeke bierbekers (J.F.P. Kottman) 40Tabakspijpen: alledaags rookgerei (J. van Oostveen) 46Metaal: spijkers, vishaken en naaigerei (N.L. Jaspers) 52Hout: priktollen en haringtondeksels (S. Lange & N.L. Jaspers) 58Textiel: wollen breisels en zijde