tar°h fikralari - necat° kotan

Download TAR°H FIKRALARI - NECAT° KOTAN

Post on 04-Aug-2015

353 views

Category:

Documents

65 download

Embed Size (px)

TRANSCRIPT

Trk Edebiyat Dizisi26

26

ROVl!

F.,

U

ts

ENo. 12366 \)

TOPTAN SATI istanbul Devlet Kitaplar Mdrl Ankara, izmir,Adana, Samsun, Erzuium, Trabzon ve Van Blge eflikleri

l

v

q

ve Bakanlk Yaynlar Sailcrsr kitaplarVO

PERAKENDE SATI Milli Eitim Yaynevleri

EtrF\

8

KDY DAHIL FiYATI( 1.388.889 +

1.5OO.OOO.

I 11.1 11

Lira

LiRA

)

MUl EGiTiM BAKANuGI YAYINIARI : 758 BiLM ve KIJLTR ESERLER DiZSi : :gTrk

Trk Edebiyat Dizisi

:1O4

TARH FIKRALARIYayn Kodu Baslo yl

Kitabn adl

TARH FIKRALARINecati KOTAN

ISBN 975.11.0719.92001 Baskr adedi5.000

01.06.Y.oo02.249

ABC MATBAASI

Dizgi, bask, cilt

Yaymla Dairesi Bakanl, nrn 06.10.2000 taih ve 7088 sayl yazrlarr ile drdnc defa 5.000 adet baslmtu.

IINDEKLERYunan Terihinden Seeler/Il Hun Tarihinden Semeler/l8 Roma Tarihinden Segieler/I7 Katgca Tarihinlen Semeler/2d Makedonya Tarihinden Semeler/27 Ma ve in Tarihinden Seeler/99 a Taihinden Semeler/85Aeur

Nszz n itoo ranfun Sqmehrl9

Emevi Tarihinden Seemsler/47 Abbasi Taihinden Segeler/62 Biuans - Peenek - Rus ve Miol Tarihinden Seoeler/70 ILasz ve lwe Tarihinden Semeler/7d Seltlu Tarihinden Semeler/79 osmanl Tarihinden Semeler/&l

IIz' Manmed Hayatndn Semelor/99 HulAfi Raid'in Tarinden Scmeler/4ll

ONSOZ

gretmenlik mesleind bir hayli yol oldk. unn kanont getirdim ki okumnk, renmek ue bunlar nkletrnek gerekten gzel ey. Ancak insanolu hpr zoman ci,d'dt konularln uraamnz. Bazan bir hikdye, bir fikra ue bir anektod inson lnfuasndn nun yIlar yer eder. HeIe bunu Tarih drslerind'e uygulayan bir retmen, emin olun baorI olacaktr. Tarih retmeni oldu' umdnn ber snflarda "Tariht Fkralat'' anlatmny adet edinniimdir. Bunun faydnsn dn grmmi dilindir. Nilnyet yayn lnyatmn onuu ylnda pek ok "Tariht Fkralar'' dzrleyip toporlayabildim. Neticede grdnz bu kinpk meydnna geldi. Hemen unu ildve edlin ki, bu konuda ilk r o4an ben dcilimdir. Tarih Fkralar a'd,n tayan bu kinpma, piyasa' do mcucut bulunanlardan farkldr' Tarihe merakl her entellekt' el kiinin kitabmzdan zeuk oloc gibi, billnssa orta d'ereceli okullardn Tarih dersi okutan retnenlere, bir h,aynak kinp olok niteliktedir. Fkmlarnz sa,dce Trkiye Tarihine mnlasr dildir. Gerul olarak tarihin l.er blrnnden az da olsa, bir eyler aktarabildik. Bunu yoporken hm ifad'eye ue l'n de kronolojik sraya. dn aaami d,ikkat ettik. Hi1 bir ilnt iddif,dn bulunmu daiiz. Hata ve nksanlarmala birlikte baarl olabilirsek, he.'d'imizi bahtiyar sayarz.

Necati KOTAN

AsUR vE BRAN r,nixonx sEMELERAgarhaddon Asur kra Assarhaddon (681'669), T}rros kral Beal'i ma_ lup ettikten 8ora zaferini, aadaki kitabe ile yle izah etti:

ban elimle kestim,.(emsein'

Tarihi,,e, 188)

Gialby,

Sure -

Fstn

Sen de Ter Ha.eketler Yapma Hz. Seyman (955 _ 935) bir gn banda tac ile altn tahtnda otunrken, rzgar ters ynden esmeye bala gibi, bandaki tac da eril. Ewel rzgfua seslenen IIz. Sleyman: sy ragr, dedi, neden ters esiyorsun?"' Riizgfida ylecevap verdi:

-

"sen de -bandaki ters hareketler taca: man

yapryosun". Bu sefer Hz' Sley'

_

Sen neden eritdin? diye sonnca, tac da yle cevap"Sen de ilerinde eilmektesin". (Ati Ertn, Dini Hikdyelr, s,

verdi:

_

77)

Sizi Akreple CezalandracamSleyman'n geti. Nablus Roboam vergilerin a$rl$ndan

llz.

cam".

"Babam ykiiz artrmrt. Ben, daha da artrracasm. B1ba1' sizi krbaa dvyordu, beise Jzle i akreple."rr."ar""_(emsettin Giattay,

lann kaldnlmasn veya hafifletilmesini istediler. Reboam bu isteklere kar yle cevap verdi:

YIJNAN TARHNDEN SEMELERTenopilai Savaran hkmdar Serhas, btn Yunanistan, istilya balamrt. Ancak isparta'l Leonidas 300 adam ile Termapilai geidini kapamtr. Sarhas sparta'l Leonidas,a bir eli gndererek geidi amasln, bunu yapt taktirde kendisini Yunanistan,_ n valisi yapacarn bildirdi. Leonidas gelen bu eliye u cevapla geri evirdi: - "\y'atanmzn istikl0li ve namusu urunda canmr feda etmeyi tercih ederim." Ancak Persler bir gibi Termopilai,a ylnca Leonidas'n askerleri: _ "Dman yakl'at" dediklerinde Leonidas: diye cevap verdi. - "Dman yaklamad, biz yaklatk" bir bulut meydana Savarn kzgn anrnda atlan oklardan havada gelince Leonidas askerlerine: - "Bakrn ne gtizel glgede savaacaz" dedi. Leonidas artk leceini biliyordu. Yannda kalan son iki kiiye de bir mektup Yr|P, bunu Isparta'ya gtiirlmesini isteyince askerler yle cevap verdiler:

_

nq Tarihi, s,198)

ocugn kendi ocuklariolduunu iddia ediyorlard. IIz. Sleyman halkn ve devlet adamlarni nnde bu meseliyi $iyle halletti.. Hz. Suleyman kadnlara: _ "Bir olur, ama - - bu iiocugn annesi bir tanededikten sizler iki kiisiniz. kardee halledelim" sonra' yan barnda 'ftJin bulunan cellfida yle dedi: _ "u ocuu al, tepesinden t6 hayalarna kadar.kesip ikiye ayrr, bir para bu kadma, teki parasn da teki kadni ver." . .. CellAd, ocuuald klc ile ikiye blecei srada kadnlar_ dan biri ac bir lk atarak haykid:

Gerek Ana Hangiei - - Hz' Sleyman'n -karsna getirilen iki kadn, ortalarnda bulunan

. _ ''Frek olmayandr,

tets gayet c] sakindi. Hz. Suleyman aIamayan kadna dnp: "Sen verdiim hkme ta]^ msrn?" dedinde kadnda "tazlym" diye cevap verdi. Bu sefer Hz' Sleyian:ana, alayan ve ocuun ldrlmesine razr ocus anagna veriniz. Dieride zindana atlsn,(Rogp euki Yeim, Allahn PeygamberIeri, C. B, s, 126)

_ _

TIeden vurmasn?,, dedi. Kadn alyordu.

"Allah ad iin vurma". Hz. Sleyman:

_"Biz

Gel, Al

buraya savamaya geldik, postaclk yapmaya del" (M. Murad,, Tarih-i Ununt, C. I, s, 272'dn aklen, S. Tansel, Yiiz Tarihi, Yiiz Fkras, s.3)

Pers kral Kayara (485 -.464) Termopilai geidine dayannca, kan dklmemesi iin, spaal'lara bir eli gondlrerek

sil&hlarnn teslimini istedi. sparta generali t eonidas u kelime ile Kayara'ya cevap verdi:

-

"Gel, al"

(emsettin Gnaltay, n"g Tarihi, s, 257)11

Vur, Fakat Dinle . 48o ylnda iran ve Yunan donanmalar Selamib

HLJN TARIHINDEN SEMELERAtn ve Karasn Veren Topra$n da Verir

sava yapazlard. Ancak Temistokles bu fkrini bara bara syleyince, Ba Amiral oribad buna kz ve bastonunu kald_ rp Temistokles'in iizerine yrtiut. Temistokles ban emi ve yle demiti: -'Vur, fakat dinle" (emseain G.nltay, n"g Torihi, s, 271)

Kyafetsizlimizin Cezagn ekiyorum

Mao-tun (Mete Han), tahtna oturduu zaman memleketin durumu iyi deildi. Aynca Tung_hular da sava iin devaml bahaneler aryorlard. Nitkim Metc'nin saltanahnn ilk yllarnda Tung-hu'lar, bir elitik heyeti gndererek, Mete'den gnde bin Li koan atn istediler. Mete Han, devletin dumunu iyi grmedii iin, istenilen at verdi. Bylece kanlmaz bir savarn nne gemi oldu. Ancak T\ng-hi'lar, bu sefer ikinci bir elilik heyeti gnderip fiik hakannn hatnlarndan birini istediler. Sava istemeyen Mete Ha, hatunlanndan birini de gndermek zorunda kald. T\ng-hulara gre Mete Han, kendilerinden korku_ eden Tung-hular, bu sefer arazi talebinde bulundular. grilirken, bir ye ylededi:

meye balad. Evin erkei gelince gzlerine inanamayrp: _ "Ne yapyorsun general" dediinde Flopinin tyle cevap verdi: "Kyafetsizliimizin cezasn ekiyorum"

-

'

Strabon

(Ahmcd Refik, Tarih-i (Jmumt, C.2, s, 277'dn akln, (S. Tansel, oyn eser, s,5).

_."Sayn hakanmz, atnz ve karnrz verdiniz, zannedersek aaziyi de vermekte tereddt etmezsiniz". Mete Han bu szler zerine ayaa kalkp, yle dedi: _ "At ve'kadn benim ahst malmd, verdim. Ancak, arazi benim a}s malm deildir. o, milletimin maldr. Bu yiizdendir ki, yann Tung-hu'larla savaa gireceim, (Haeyin Nomk orhun, Trh Torihi, s, 24) t ldin Bat Hun devleti hiikiimdar Balembar zamannda Hunlar, Panno ve Trakya'y istilA ederek, Bizans ile Avnpa'y dehet iinde braktlar.(3?5) Hun generali Uldin, Bizans ordularin malup ettikten sonra, Bizans generaline yle diyordu:13

r. Dara,I. Kambiz ve II. Kura arasndaki fark Alim Strabon yle izah ediyor: _ "r. Dara bezirgandr. nk o ilk defa halktan vergi almtrr. Kambiz Aadr. nkr o kibirli ve sert bir adamdr. Kura ise babadr. nk o halkn ok sever ve aJmr zamanda merhametlidirr. (Stbon, s, 8)

12

-'t", kuwetimizin derecesini sem, gne rnlarrnn ulatTannnrn Klc

gryorsunuz? Eer iste_ her yeri istilA ederim".(Mustafa Bciyda'r, Atla, s, 5)

oynanan bu oyuna kzm ve aadaki mektubu Bizans impara_ toruna gndererek fkesini belirtmiti:

Aksi halde ben kendim almayaMarcianus

_

"Sana gnderdiim elilerle Krizafios'un barn gnder.geleceim".(Geza Gordoyi,

Attild, s,

190)

- "Syle bakalrm, yarnki savan galibi veya malubu kimdir?" dedi. aman uzun mddet atete yanan kemie bgft ve yle cevap verdi: _ Tu es Flagellum Dei" Yani ,,Sen TanrnrnKlcsn,,(Necati Koton, Attild, s, 4I)

iet

Attila, Katalanum savandan ewel. Bizans'a bir elilik heyeti gndererek yIlk vergisini istedi. Imparator Marcianus Attila'ya u cevb gnderdi: - "f}g1, altrn dostlarrma veririm, bakalarna vereceim sadece demirdir". Buna krzan Attila bir yandan sava hazrla yapyor ve bir yandan da Marcianus'a yle cevap veriyordu: -"Biz de demire elikle cevap veririz". (Szos BeIa, Affiln, s, 212)Sent Efraim Hunlar, 363't Anadolu'ya frrtna gibi girip Urfa'yr zaptetmilerdi. Hunlarr Urfa'da gren Sryan Kilise papazlarrndan Sent Efraim yle diyor: peygamberin ortaya kacarn - "Acaba bu millet Zekeriya haber verdii "Yce-Mecc" kavmi olmasrnlar. Arslanlarn kkremesi ile Urfa'ya giren Hunlarrn mrzraklarrndan ate ve yldrrm frkrryordu. Bir Hunlu iki at birden siirebiliyordu" (Naci Tarse, Atti6, s, 143)

ile beraber 40.000 Hun askerinin ve Hunlarn hakknda en gvenis, bu sava ile ilgili unlarr syler: _ "Ilek, yle kahramanca .avap ld ki, babas Attil haya