tanzİmat edebİyati -...

Click here to load reader

Post on 30-Aug-2019

2 views

Category:

Documents

0 download

Embed Size (px)

TRANSCRIPT

  • TANZMAT EDEBYATI

    (1860-1896)

    FETHYE MEHMET ERDOAN

    ANADOLU LSES

    MCAHD SEREK

    TRK ED. RT.

  • Tanzimat Dnemi, 1839da Glhane Parknda okunan

    Tanzimat Ferman ile balar.

    Modern Avrupa dnce ve yaamnn Osmanlya

    girmeye balad ve birok yeniliin yapld bir dnemdir.

    Mehmet Erdoan And. Lis. Mcahid Serek Ed. rt.

  • Tanzimat Ferman Neden lan Edildi?

    Osmanl Devleti 18. yzyldan itibaren zlme ve

    kme srecine girmitir.

    Bu gidii durdurmak iin 19. yzylda Hariciye Nazr

    Mustafa Reit Paa, devletin idare rgtnn kknden

    deimesi gerektiine inanyordu.

    Bu dnceyle ortaya koyduu yenilikleri sralad bir ferman hazrlad.

    Mehmet Erdoan And. Lis. Mcahid Serek Ed. rt.

  • TANZMAT FERMANI

    Mehmet Erdoan And. Lis. Mcahid Serek Ed. rt.

    "Tanzimat" szc, dzenleme, dzeltme anlamlarna gelen

    tanzim szcnn ouludur.

    Tanzimat Ferman'na, 3 Kasm 1839'da Glhane Park'nda

    okunduu iin, Glhane Hatt- Hmayunu ad da verilir.

    Bu ferman Reit Paa tarafndan halka duyurulmutur.

    Bu tarih, Osmanl mparatorluu'nun "insan haklarnn korunmas"

    ilkesini kabul ettiini bildirdii tarihtir.

    Osmanl Tarihi'nde, Tanzimat Dnemi denilen yeni bir dnemin

    baladn haber veren Glhane Hatt- Hmayunu'nda bildirilen

    balca deiiklikler unlardr:

  • Mehmet Erdoan And. Lis. Mcahid Serek Ed. rt.

    Mslman olsun olmasn btn halk yasa nnde eit

    olacak.

    Mslman olsun olmasn herkes canndan, malndan,

    namusundan emin olacak.

    Vergiler dzenli bir ekilde toplanacak. Az kazanandan az

    vergi, ok kazanandan ok vergi alnacak.

    Rvet alnmayacak ve btn devlet grevlileri maal

    olacak.

    Yarg karar olmadka hi kimse ceza gremeyecek;

    yargsz idam edilmeyecek, zehirlenmeyecek, idam

    edilenlerin mallarna el konulmayacak.

    Askerlik sresinin bir snr olacak.

    Gerek padiah gerek dier yetkililer yeni kararlarn

    uygulanmas iin yemin edecektir.

  • Mehmet Erdoan And. Lis. Mcahid Serek Ed. rt.

    Alnan bu nemli kararlar o gnk toplumsal yaam ve

    yaplacak deiiklikleri ortaya koymaktadr.

    Bununla beraber 18 ubat 1856'da Avrupallar (Fransa,

    ngiltere, Avusturya) Padiah Sultan Abdlmecit'ten bir

    ferman daha karmasn istemilerdir.

    "Islahat Hatt- Hmayunu" "Vak'ay Hayriye" veya

    "Tanzimat- Hayriye" adlaryla da anlan bu ferman, btn

    din ve mezheplerin hrriyetini garanti altna alyordu. Her ne

    ekilde olursa olsun bu fermanlarla Osmanl Devleti yasal ve

    Avrupai bir ekil ald. Bylece devlet idaresi, Dou-slam

    uygarl etkisinden karak Bat (Avrupa) uygarl etkisine

    girmi olacakt.

    eitli alanlardaki yeniliklerin edebiyat alannda da

    grlmeye balanmas kanlmaz bir gelime oldu.

  • Tanzimat Dnemindeki Yenilikler

    Rtiye mektepleri ald.

    Eitim ilerini programl hale getirmek iin komisyonkuruldu.

    Darlfnunun ( niversite) temelleri atld.

    retmen yetitirmek iin Darlmuallimin ald.

    Lise dzeyinde retim yapacak olan Darlmaarif kuruldu.

    Yksek retimde okutulacak ders kitaplarnn

    hazrlanmasn da ama edinen Encmen-i Dani adl

    ilimler akademisi kuruldu.Mehmet Erdoan And. Lis. Mcahid Serek Ed. rt.

  • TANZMAT EDEBYATININ

    OLUUMU

    Hazrlk Dnemi ( 1839-1860)

    Tanzimatla birlikte ortaya yaylan yeniliki hava edebiyata, sanata da yansr.

    Avrupayla ilikilerin artmasndan dolay tercman ihtiyac domutur. Bunun zerine Tercme Odas kurulmutur.

    Bu dnemde birok aydn Franszca renir. Bunda Tercme odasnn katks byktr.

    Bu dnemde Batl gazete ve kitaplar yava yava lkemize girmeye balar.

    Mehmet Erdoan And. Lis. Mcahid Serek Ed. rt.

  • 18. yzyln byk yazarlarn asllarndan okuyan gen

    aydnlar tarafndan bu eserlerin Trkeye evrilmesi fikri ortaya kmtr.

    Ethem Pertev Paa, Hugodan;

    inasi, Lamartine ve La Fontaineden;

    Yusuf Kamil Paa, Fenelondan

    ilk evirileri yapmtr.

    Batdan gelen tiyatro kumpanyalar Beyolunda temsiller vermitir.

    1831de ilk resmi gazete Takvim-i Vakayi, 1840ta ilk yar resmi gazete Ceride-i Havadis karlr.

    Mehmet Erdoan And. Lis. Mcahid Serek Ed. rt.

  • Tanzimat Dneminde Batllama abalar srerken bir

    yandan da bu abalara kar kan, direnen bir gelenek

    vardr. Bu, toplumsal yaamda yllarca srecek bir ikiliin

    domasna yol amtr.

    te bu nedenle Tanzimat dnemi,

    Eski ile Yeni,

    Dou ile Bat,

    Bat Edebiyat ile Divan Edebiyat

    atmasnn en youn biimde yaand bir dnemdir.

    Mehmet Erdoan And. Lis. Mcahid Serek Ed. rt.

  • Tanzimat Edebiyatnda Gazete

    Mehmet Erdoan And. Lis. Mcahid Serek Ed. rt.

    Trk edebiyatnda gazete, Bat'yla ilikilerin glendii

    Tanzimat dnemiyle birlikte balamtr.

    Tanzimatlar, halk aydnlatmak ve onlara yol gstermek

    amacyla gazete karmlardr.

    Gazetelerin yaymlanmaya balamas makale, roman,

    hikye, tiyatro gibi trlerin edebiyatmza girmesinin nn

    amtr.

  • Mehmet Erdoan And. Lis. Mcahid Serek Ed. rt.

    Takvim-i Vakayi ilk resmi gazete olarak 1831'de karlr.

    Ceride-i Havadis, (yar zel) ngiliz Churchill tarafndan

    1840'ta karlr. Gazetede alm-satm, kira ilanlar, yangnlar,

    hrszlk olaylar gibi haberler yer alr.

    Bu resm, yar resm gazetelerde zaman zaman yabanc dilde

    yaymlanan gazetelerden yaplan eviriler yaymlanr; bylece

    batdan haberler, bilgiler verilirdi.

    Ceride-i Havadis'i bir meslek gazetesi olan Vkyi Tbbiye

    izledi.

    Tercman- Ahval, ilk zel Trk gazetesi olarak 1860'ta inasi

    ve Agah Efendi ile birlikte karlr.

  • Mehmet Erdoan And. Lis. Mcahid Serek Ed. rt.

    Tasvir-i Efkr gazetesi, ikinci zel gazete olarak inasi

    tarafndan 1862'de karlr ve gazetenin bayazarlna

    Namk Kemal getirilir.

    Tercman- Hakikat (1878)gazetesi, Ahmet Mithat Efendi

    tarafndan karlr.

    Namk Kemal ile Ziya Paa yurt dnda (Londra) karlan

    ilk gazete olan Hrriyet'i yaymlamlardr.

  • Mehmet Erdoan And. Lis. Mcahid Serek Ed. rt.

    Muhbir Gazetesi (1866) Ali Suavi

    bret Gazetesi (1870) Ahmet Mithad Efendi

    Mizan Gazetesi (1886) Mizanc Murat

    kdam Gazetesi (1894) Ahmet Cevdet Paa

  • Mehmet Erdoan And. Lis. Mcahid Serek Ed. rt.

    TANZMAT EDEBYATI

    1. DNEM(1860-1876)

  • Tanzimat Ed. 1. Dnemi inasi ve Agh Efendinin 1860ta

    Tercmn- Ahvl gazetesini kartmasyla balar.

    Sanat toplum iin anlay ile toplumu bilinlendirmek

    ama edinilmitir.

    iirde ierik deimi; hak, adalet, hrriyet, medeniyet gibi

    kavramlar ilenmitir.

    iirde Divan edebiyat nazm ekilleri zellikleri

    korunmu ve kullanlmaya devam edilmitir.

    Dilde sadeleme abalar balam fakat gazete ve tiyatro

    gibi trlerin dnda baarya ulamamtr.

    Mehmet Erdoan And. Lis. Mcahid Serek Ed. rt.

  • Divan edebiyatnda bulunmayan makale, eletiri, an, roman,

    hikye ve tiyatro gibi trlerde ilk rnekler verilmitir.

    iirde aruz ls kullanlmaya devam edilmi, hece ls ile

    de iirler yazlmtr.

    Divan edebiyatndaki beyit ( para ) btnl anlay yerine

    konu btnl getirilmitir.

    Konu balk olarak kullanlmaya balanmtr.

    Bu dnemde Bat edebiyat akmlarnn etkisi grlr:

    inasi ve Ahmet Vefik Paa klasisizmden

    emsettin Sami, Namk Kemal, Ahmet Mithat romantizmden

    etkilenmitir.

    Mehmet Erdoan And. Lis. Mcahid Serek Ed. rt.

  • Roman ve yklerde daha ok Dou-Bat atmas, bu

    atmadan doan skntlar, esaret meselesi gibi konular

    ilenmitir.

    Tanzimat I. Dneminde tiyatro nemli bir tr olarak

    grlmtr. Bu nedenle tiyatro eserleri yazlm, eviriler

    yaplmtr. Bu yaptlarda bo inanlar, alafrangalk,

    eskimi gelenekler ele alnmtr.

    Mehmet Erdoan And. Lis. Mcahid Serek Ed. rt.

  • Mehmet Erdoan And. Lis. Mcahid Serek Ed. rt.

    1. DNEM SANATILARI

    inasi

    emseddin Sami

    Namk Kemal

    Ziya Paa

    Ahmet Vefik Paa

    Ahmet Mithat Efendi

    Direktr Ali Bey

  • NS (1826 - 1871)

    Asl ad brahimdir. lklerin adamdr.

    inasi aslnda ok yetenekli bir sanat deildir. Onun

    edebiyatmzdaki nemi, sanatlndan ok, yeni fikirlerle dolu

    olmas ve bunu etrafndakilere yayarak yeni bir edebiyatn

    temellerini atmasndandr. I.

    Tanzimat 1. Dnemin ncs olup, dilde sadeleme

    hareketine nclk etmitir.

    Edebiyatmzda noktalama iaretini kullanan ilk kiidir.

    Mehmet Erdoan And. Lis. Mcahid Serek Ed. rt.

  • Eserlerinde para gzellii yerine btn gzelliine nem

    vermitir.

    La Fontaine'in fabllarn manzum olarak evirmitir.

    Durub- Emsal-i Osmaniye adl eseriyle ataszlerini bilimsel

    bir anlayla derlemitir.

    lk tiyatro eserimiz olan air Evlenmesi'ni (1860) yazmtr.

    Eser, grc usul ile evliliin yanlln konu edinir. Eser tek

    perdelik bir komedidir. Eserde Bat tiyatro tekniiyle halk

    tiyatrosunun birletirildii grlr.

    Mehmet Erdoan And. Lis. Mcahid Serek Ed. rt.

  • Mehmet Erdoan And. Lis. Mcahid Serek Ed. rt.

    lk makale olan Tercman- Ahval Mukaddimesi'ni(1860) yazmtr.

    Tercman- Ahval ve Tasvir-i Efkr gazetelerini karmtr.

    Racine, La Fontaine ve Fenelondan yapt iir evirilerini Tercme-i Manzume'de toplamtr.

    iir alannda ikinci eseri Divan iiri tarzndaki iirlerini toplad Mntehebat- Ear adl kitaptr. Bu kitapta bulunan Milletim nev-i beerdir vatanm ruy- zemin dizesi, airin ideolojisini de ortaya koyar.

    Klasisizmden etkilenmitir.

  • Mehmet Erdoan And. Lis. Mcahid Serek Ed. rt.

    ESERLER

    Tiyatro: air Evlenmesi

    iir: Mntehabat- E'ar

    Derleme: Durub- Emsal-i Osm