szkolenie wyspecjalizowanych pododdziaŁÓw...

Click here to load reader

Post on 28-Feb-2019

214 views

Category:

Documents

0 download

Embed Size (px)

TRANSCRIPT

ZESZYTY NAUKOWE WSOWL

Nr 4 (166) 2012

SZKOLENIE WYSPECJALIZOWANYCH PODODDZIAW

DZIAAJCYCH W RAMACH PKW W ZWALCZANIU IED

Antoni MONDEL, Filip PILARCZYK

Instytut Dowodzenia, Wysza Szkoa Oficerska Wojsk Ldowych

e-mail: [email protected]

1 batalion szkolny, Wysza Szkoa Oficerska Wojsk Ldowych

e-mail: [email protected]

Artyku wpyn do redakcji 29.06.2012 r. Zweryfikowan i poprawion wersj po recenzjach i korekcie

otrzymano w listopadzie 2012 r.

W artykule przedstawiono potrzeb szkolenia pododdziaw wyspecjalizowanych do

zwalczania IED na podstawie Programu szkolenia pododdziaw zawodowych wojsk inynie-

ryjnych. Omwiono w nim zarwno wymagania szkoleniowe, jak i sprzt wykorzystywany

przez pododdziay specjalistyczne w zwalczaniu IED w ramach misji PKW. Zaprezentowano

rwnie autorsk koncepcj szkolenia, przygotowujc onierzy do wykonywania zada bojo-

wych w rodowisku zagroonym wystpowaniem IED oraz przedstawiono propozycj wykorzy-

stania nowych rozwiza technicznych w wyposaeniu pododdziaw przeznaczonych do zawal-

czenia IED.

Sowa kluczowe: improwizowane urzdzenia wybuchowe IED, pododdzia EOD, szkolenie, sprzt

wojskowy, wyposaenie

WSTP

Szerokie zastosowanie improwizowanych urzdze wybuchowych (IED Im-

provised Explosive Device) [1] na terenie Afganistanu stao si gwnym zagroeniem,

z jakim musz si zmaga polscy onierze w ramach polskiego kontyngentu wojsko-

wego (PKW). Zagroenie ze strony IED wymusza prowadzenie intensywnego szkolenia

onierzy z zakresu jego rozpoznania i zwalczania oraz odpowiedniego wyposaenia

pododdziaw przeznaczonych do ich usuwania.

Ze wzgldu na (cig) atwo pozyskania materiau wybuchowego w Afgani-

stanie, a take prostot budowy IED, stosowanie ich na tym terenie jest gwn broni

wykorzystywan przez ugrupowania terrorystyczne przeciwko wojskom koalicji.

W zwizku z tak sytuacj, udoskonala si lub opracowuje nowe sposoby szko-

lenia pododdziaw do zwalczania IED. Ponad to, w celu zwikszenia bezpieczestwa

onierzy PKW, wprowadza si na wyposaenie nowy i udoskonalony sprzt podod-

Antoni MONDEL, Filip PILARCZYK

6

dziaw w celu zabezpieczenia lub wyeliminowania czowieka z bezporedniego po-

dejmowania IED w terenie.

1. IED BRO TERRORYSTW

Wedug Sownika NATO [2] i polskich norm [3, 4], improwizowanym urzdze-

niem wybuchowym (IED) jest urzdzeniem wykonanym w sposb niestandardowy,

zawierajcym niszczce, niebezpieczne, szkodliwe rodki pirotechniczne lub zapalajce

rodki chemiczne, przeznaczone do niszczenia, unieszkodliwiania, nkania lub odwra-

cania uwagi, moe zawiera materiay wojskowe, ale zwykle skonstruowane jest z ele-

mentw pochodzcych z innych rde.

IED naley do grupy tanich rodkw raenia. Ponadto jest ono atwe do wyko-

nania i uycia. Urzdzenie tego typu moe bez trudu wykona przecitnie wyszkolony

onierz lub terrorysta i nie potrzebuje do tego specjalnego warsztatu, ani narzdzi. IED

nie maj konkretnej konstrukcji mona wyrnia oglne typy konstrukcji, ale nie ma

dwch identycznych IED. Daje to potne pole manewru terrorystom, wszystko zaley

od ich pomysowoci.

Szczegowy podzia IED ze wzgldu na sposb jego inicjowania (detonacji)

w terenie jest nastpujcy [5]:

a) urzdzenia detonowane na komend:

urzdzenia przewodowe;

urzdzenia bezprzewodowe sterowane drog radiow;

urzdzenia mechaniczne;

b) urzdzenia czasowe:

urzdzenia aktywowane elektronicznymi przecznikami czasowymi;

urzdzenia aktywowane mechanicznymi przecznikami czasowymi;

urzdzenia aktywowane chemicznymi przecznikami czasowymi;

c) urzdzenia puapki:

pasywna lub aktywna podczerwie;

napicie lub zwolnienie odcigu;

poruszenie adunku;

zakcenie pola magnetycznego lub strumienia wiata;

nacisk.

Przygotowanie i zaoenie IED prowadzone jest po (starannie) wykonanym re-

konesansie rozpoznaniu miejsca ataku uwzgldniajcego jednoczenie moliwoci

dogodnego ostrzau i szybkiej ucieczki z miejsca ataku. Wczeniejsza obserwacja terenu

i dziaania wojsk koalicyjnych, prowadzona przez ekstremistw, pozwala ustali regu-

larno przejazdw, uzbrojenie, wielko konwoju itp.

Improwizowane urzdzenia wybuchowe stawiane s zazwyczaj na poboczach

drg, na przepustach, midzy pasami ruchu oraz w miejscach i sytuacjach, gdzie istnieje

moliwo dobrego zamaskowania urzdzenia (zarola, rozrzucone mieci, roboty dro-

SZKOLENIE WYSPECJALIZOWANYCH PODODDZIAW DZIAAJCYCH W RAMACH

7

gowe). Spotykane s one najczciej na uczszczanych przez wojska koalicji drogach,

w pobliu sygnalizacji wietlnej oraz innych urzdze drogowych (rys. 1).

Rys. 1. Przykady IED umieszczonych w pobliu drogi

rdo: Opracowanie wasne (PKW Afganistan 2010 r.)

Do ukrycia IED oraz min puapek terroryci zaczli wykorzystywa take przy-

drone reklamy, wkadajc do ich podpr (najczciej o profilu rury) pociski artyleryj-

skie odpalane drog radiow [6].

Zamachy bombowe, w trakcie ktrych wykorzystywane s improwizowane urzdzenia wybuchowe, s jednymi z najczciej stosowanych form zamachu terrory-stycznego. Decyduj o tym: stosunkowo niski koszt wytworzenia urzdzenia wybu-chowego, wzgldnie prosta technologia jego konstrukcji, atwo pozyskania materia-w wybuchowych i innych elementw skadowych adunku, atwo jego podoenia oraz moliwo spowodowania duych strat bez zaangaowania znacznych si wa-snych. Ponadto zamachowcy nie musz w momencie zamachu przebywa w pobliu miejsca ataku. Wachlarz zamachw z uyciem IED jest niezwykle szeroki: od niewiel-

kich bomb (a nawet samych atrap bomb) majcych jedynie zastraszy lub zabi poje-dyncz osob, po due adunki wybuchowe, majce spowodowa due straty w lu-dziach i sprzcie bojowym. Moliwe jest take wykorzystanie w roli improwizowanych

adunkw wybuchowych cywilnych obiektw, takich jak: samochody osobowe lub sa-

mochody ciarowe o duej adownoci oraz cysterny z adunkami atwopalnymi [7].

2. NORMOWE WYMAGANIA SZKOLENIOWE PODODDZIAW EOD DO ZWALCZANIA IED

Pododdzia EOD jest pododdziaem, ktrego gwnym zadaniem jest rozpozna-

nie i rozminowanie odcinkw drg, usuwanie (metod interwencyjn) przedmiotw

niebezpiecznych, neutralizacja i likwidacja improwizowanych urzdze wybuchowych.

Wymagania w stosunku do personelu pododdziaw EOD okrela norma obron-

na NO-02A061 [8] z 2005 roku. Wymagania te odnosz si do dwch rodowisk,

w jakich moe dziaa pododdzia EOD: s to dziaania prowadzone na ldzie i dziaa-

nia prowadzone w rodowisku wodnym. Natomiast nowsza norma NO-02-A083 [9]

z 2009 r. okrela wymagany zakres wiedzy i umiejtnoci dla onierzy usuwajcych

IED, zgodnie ze standardami NATO na podstawie STANAG 2389.

Personel pododdziaw EOD dziaajcy na ldzie powinien m.in.:

umie lokalizowa i okrela niewybuchy i niewypay poprzez ogldziny wzrokowe;

Antoni MONDEL, Filip PILARCZYK

8

zna promie niszczenia oraz oddziaywania fali uderzeniowej na ldzie i w rodowisku wodnym;

udziela specjalistycznych porad dla personelu obiektu i osb przygotowuj-cych ochron rejonu zagroe;

mie umiejtnoci realizacji przedsiwzi poszukiwawczych przedmiotw niebezpiecznych zarwno znajdujcych si na powierzchni, pod powierzchni

gruntu, jak i w rodowisku wodnym;

by w stanie zidentyfikowa zapalniki i urzdzenia zapalajce, typ (rodzaj) oraz okreli metod ich dziaania;

rozpozna amunicj rodzaj i stan zagroenia;

okreli i scharakteryzowa rejon wystpowania niebezpiecznych przedmio-tw oraz zna sposb ich oznakowania;

rozpoznawa oraz by w stanie usun adunki materiaw wybuchowych i amunicji;

wypenia oraz zna procedury wysyania meldunkw z przeprowadzonego rozpoznania lub niszczenia materiaw wybuchowych i amunicji;

mie wiedz i umiejtnoci wyboru odpowiednich metod usuwania przedmio-tw niebezpiecznych;

umie rozpoznawa podejrzane improwizowane adunki wybuchowe oraz do-radza w zakresie niezbdnych i natychmiastowych przedsiwzi;

umie okreli kategorie improwizowanych urzdze wybuchowych.

Personel pododdziaw EOD dziaajcych w rodowisku wodnym powinien:

zna kategorie zdarze wystpujcych w rodowisku wodnym;

by w stanie przygotowa raport niewybuchu, niewypau i przesa go do od-powiednich osb zgodnie z procedurami;

udziela rad i asystowa w okreleniu zasad usuwania materiaw wybucho-wych i amunicji;

okrela zadania usuwania materiaw wybuchowych i amunicji oraz wyko-nywa dokumentacj z ich usuwania;

mie umiejtno realizacji zada zwizanych z rozpoznaniem i usuwaniem niewybuchw, niewypaw pod wod, uywajc sprztu do prac podwod-

nych;

mie oglne wiadomoci na temat budowy oraz konstrukcji statkw;

by w stanie udziela rad i kontrolowa prace innych petwonurkw;

przygotowa i umie stosowa sprzt do wysadzania;

mie wiedz i umiejtnoci, co do wyboru metody usuwania przedmiotw niebezpiecznych;

posiada umiejtnoci obliczania i realizacji rozrywania (rozczania) niewy-buchw i niewypaw pod wod;

zna zasady wyboru rejonu, miejsca prowadzenia prac niszczenia przedmio-tw niebezpiecznych;

SZKOLENIE WYSPECJALIZOWANYCH PODODDZIAW DZIAAJCYCH W RAMACH

9

zna zasady przekazywania nieznanych przedmiotw lub czci do analizy i badania.

W celu polepszenia systemu szkolenia pododdziaw do zwalczania IED do pro-

cesu szkolenia naleaoby wprowadzi niej wymienione zmiany1:

zwikszenie iloci godzin przeznaczonych na szkolenie z tematyki obejmuj-cej przeszukiwanie budynkw (ukrytych magazynw) pod wzgldem obecno-

ci IED;

zwikszenie iloci godzin przeznaczonych na nauk pracy na wykrywaczach;

zwikszenie iloci godzin przeznaczonych na wiczenia polegajce na odpar-ciu ataku z wykorzystaniem IED oraz ognia bezporedniego i poredniego;

wprowadzenie do szkolenia wikszej iloci rodkw pozoracji pola walki;

wprowadzenie do szkolenia elementw Midzynarodowego Prawa Konflik-tw Zbrojnych z zakresu uycia wojsk inynieryjnych i wykonywanych przez

nich prac;

przeznaczenie wikszej iloci godzin na wiczenie praktyczne z zakresu usu-wania IED;

przeznaczenie wikszej iloci godzin na szkolenie praktyczne z zakresu za-chowania si w rejonie, w ktrym mog wystpowa IED i niewybuchy;

rozgraniczenie szkolenia usuwania IED i usuwania niewybuchw;

wprowadzenie do szkolenia elementu zbierania materiaw dowodowych z miejsca incydentu z wykorzystaniem IED;

wprowadzenie do szkolenia elementu praktycznego korzystania z maszyn rozminowania BUFFLO, adunkw wodnych i georadarw;

wykorzystanie psw przy poszukiwaniu materiaw wybuchowych;

zwikszenie ilo godzin i rodkw przeznaczonych do szkolenia z wykorzy-stania systemu detonacji cigej STS (Shock Tube System);

zwikszenie iloci rodkw imitujcych elementy wykorzystywane do wyko-nania IED.

3. NORMOWY SPRZT WYKORZYSTYWANY PRZEZ PODODDZIAY WYSPECJALIZOWANE W ZWALCZANIU IED

Wymagania w stosunku do wyposaenia pododdziaw specjalistycznych okre-

la norma obronna NO-02A061 z 2005 roku. Norma ta okrela rwnie wymagania

sprztowe dla pododdziaw EOD, wedug ktrej wyposaenie to powinno m.in. za-

pewni:

ochron personelu przed oddziaywaniem rodkw wybuchowych, trujcych, chemicznych, biologicznych i zapalajcych;

warunki do zdalnego przesuwania, przecigania, pchania, obracania przedmio-tw wybuchowych i innych przedmiotw niebezpiecznych po powierzchni;

1 Informacje uzyskane z rozmw z onierzami zawodowymi, suchaczami kursw kwalifikacyjnych

(KK8250001, KK8250002, KK8250006) w WSOWL w 2011 r. biorcych udzia w misjach w Afga-

nistanie i Iraku.

Antoni MONDEL, Filip PILARCZYK

10

bezpieczny transport personelu oraz podjtych przedmiotw wybuchowych pochodzenia wojskowego do okrelonych rejonw ich niszczenia.

Wg wyej cytowanej normy, pododdziay EOD powinny by wyposaone m.in.

w nastpujcy sprzt ochronny:

a) osobiste dozymetry promieniowania przenikliwego (prawdopodobnie ustawodaw-ca mia na myli: dawkomierz indywidualny

2);

b) zestawy do odkaenia;

c) indywidualne rodki do ochrony przed skaeniami;

d) kamizeli ochronne przeciwodamkowe;

e) kontenery do przechowywania materiaw wybuchowych i amunicji:

przenone do stosowania w budynkach z moliwociami umieszczania do 0,5 kg trotylu,

na pojazdach z moliwoci umieszczania do 10 kg trotylu;

f) kombinezony przeciwwybuchowe;

g) specjaln dla personelu pododdziaw EOD odzie ochronn NBC.

W celu zapewnienia pododdziaom EOD moliwoci samodzielnego prowadze-

nia zada rozpoznania i rozminowania naley je wyposay m.in. w nastpujce dodat-

kowe wyposaenie:

sond pozwalajc na ustalenie pooenia metalowych bomb o wadze 250 kg na gbokoci do 6 m;

sprzt do wykonywania prac ziemnych do gbokoci 6 m i szerokoci pod-stawy 1,5 m;

specjalistyczny sprzt do prowadzenia prac pod wod;

zestawy lin do podnoszenia 1000 kg bomb o szerokoci do 4 m;

podnonik do podejmowania zakopanych niewybuchw/niewypaw;

urzdzenia do podnoszenia 1000 kg niewybuchu z zapalnikiem magnetycznym;

urzdzenia zdalnie sterowne do prowadzenia rozpoznania i niszczenia mate-riaw niebezpiecznych.

W celu zwikszenia bezpieczestwa pododdziaw do zwalczania IED naleao-

by wprowadza zmiany w wyposaeniu tych pododdziaw, o czym mwi sami

uczestnicy misji w Afganistanie i Iraku. Przedstawiaj oni m.in. potrzeb:

wprowadzenia elementw zwikszajcych odpornoci KTO Rosomak na dziaanie IED i min;

zwikszenia iloci pojazdw typu Buffalo i Cougar;

doposaenia w georadary;

wprowadzenia do etatowego wyposaenia adunkw wodnych;

2 Dawkomierz indywidualny umoliwia oszacowanie dawki promieniowania jonizujcego otrzymanej

przez osob noszc dawkomierz (Rozporzdzenie Rady Ministrw z dn. 23.12.2002 r. w sprawie

wymaga dotyczcych sprztu dozymetrycznego Dz. U. nr 239 poz. 2032 z dn. 31.12.2002 r.)

SZKOLENIE WYSPECJALIZOWANYCH PODODDZIAW DZIAAJCYCH W RAMACH

11

doposaenia w samodzielne urzdzenia do pomiaru niebezpiecznych przed-miotw z wykorzystaniem promieni rentgenowskich;

zwikszenia iloci zaguszarek montowanych na pojazdach;

doposaenia w przenone urzdzenia zakcajce;

wprowadzenia do etatowego wyposaenia maych robotw (np. klasy PackBot).

4. PROPOZYCJE ZMIAN W SZKOLENIU I WYPOSAENIU PODODDZIA- W WYSPECJALIZOWANYCH DO ZWALCZANIA IED

4.1. Zmiany w szkoleniu

Szkolenie pododdziaw specjalistycznych do zwalczania IED, zgodnie z zao-

eniami oglnymi Programu szkolenia pododdziaw zawodowych wojsk inynieryj-

nych [11] z 2011 roku, skada si z dwch etapw (rys. 2).

Pierwszy etap trwa 24 miesice i dzieli si na dwa okresy. Pierwszy okres, trwa-

jcy 12 miesicy, to doskonalenie indywidualne onierzy oraz szkolenie zespoowe.

Drugi okres trwa rwnie 12 miesicy i obejmuje szkolenie zgrywajce w ramach pod-

oddziaw i przygotowanie do misji. Ten okres jest realizowany w dwch wariantach.

Pierwszy wariant zakada nieuczestniczenie w misji, a drugi przygotowanie do niej.

Drugi etap to realizacja zada. Czas jego trwania to 12 miesicy. Istniej dwa

warianty realizacji tego etapu, ktre wynikaj bezporednio z wariantw realizowanych

w drugim okresie pierwszego etapu szkolenia. Pierwszy wariant jest realizowany

w przypadku nie uczestniczenia w misji, jest to szkolenie podtrzymujce zdolno

i gotowo do dziaania. Drugi wariant to udzia w misji poza granicami kraju.

W Programie szkolenia pododdziaw zawodowych wojsk inynieryjnych,

przewidzianym na 36 miesicy, wprowadzono szkolenie wszystkich pododdziaw wy-

jedajcych na misj z podstawowej tematyki dotyczcej IED (tj. postpowania w ra-

zie spotkania si z nimi) w przedmiocie Przygotowanie do misji. Ww. program nie

przewiduje natomiast szkolenia pododdziaw/onierzy, ktrzy s przeznaczeni na mi-

sji do zwalczania IED. Dlatego propozycje zmian tego programu dotycz nie tyle zmia-

ny struktury/iloci etapw z 2 na 4 (rys. 3), ale przede wszystkim iloci godzin o tema-

tyce dotyczcej szeroko rozumianego IED i zwizanego z tym: EOD3, UXO

4, min pua-

pek, MEDEVAC5 itd. dla wszystkich pododdziaw, co i tak nie bdzie wystarczajce

dla tych, ktrzy bezporednio bd IED wykrywa6.

3 Pododdzia rozpoznania/rozminowania EOD (Explosive Ordnance Disposal) - specjalistyczny podod-

dzia wojsk inynieryjnych przeznaczony do rozpoznania, usuwania i niszczenia przedmiotw wybu-

chowych oraz niebezpiecznych pochodzenia wojskowego lub innego oraz improwizowanych urz-

dze wybuchowych IED, ktry dziaa wg standardw NATO (NO-02-A084, MON, Warszawa 2010 r.

oraz NO-10-A226, MON, Warszawa 2007 r.). 4 Unexploded Ordnance niewybuchy typu bomby, pociski, granaty, miny ldowe lub morskie itp.,

ktre nie wybuchy w chwili ich uycia, ale nadal stwarzaj ryzyko detonacji. 5 Medical evacuation ewakuacja medyczna czyli dziaania ratunkowe, polegajce na transporcie ran-

nych z pola walki lub miejsca katastrofy przez personel medyczny do obiektw medycznych (np.

szpitala polowego). Ewakuacja ta odbywa si przy pomocy odpowiednio przygotowanych pojazdw

ldowych (np. ambulansw) lub powietrznych (migowcw). Terminem okrelany jest rwnie

transport poszkodowanych pomidzy obiektami medycznymi. 6 Dla onierzy wyznaczonych do pododdziaw EOD na misji, prowadzi si dodatkowe szkolenie

w CSWIiCh we Wrocawiu, wg Programu szkolenia suchaczy kursu doskonalcego patroli rozmi-

http://translate.googleusercontent.com/translate_c?depth=1&hl=pl&prev=/search%3Fq%3DUXO%26hl%3Dpl%26biw%3D1280%26bih%3D643%26prmd%3Dimvns&rurl=translate.google.pl&sl=en&u=http://en.wikipedia.org/wiki/Bomb&usg=ALkJrhhzV8g5WtgVbctGp0urLpTMCv9OPAhttp://translate.googleusercontent.com/translate_c?depth=1&hl=pl&prev=/search%3Fq%3DUXO%26hl%3Dpl%26biw%3D1280%26bih%3D643%26prmd%3Dimvns&rurl=translate.google.pl&sl=en&u=http://en.wikipedia.org/wiki/Shell_(projectile)&usg=ALkJrhiF5rdadorawUx6vp82k6H_bN5hsghttp://translate.googleusercontent.com/translate_c?depth=1&hl=pl&prev=/search%3Fq%3DUXO%26hl%3Dpl%26biw%3D1280%26bih%3D643%26prmd%3Dimvns&rurl=translate.google.pl&sl=en&u=http://en.wikipedia.org/wiki/Grenade&usg=ALkJrhhBx2fu8KamyWVfCFYSmQgqvpkhjghttp://translate.googleusercontent.com/translate_c?depth=1&hl=pl&prev=/search%3Fq%3DUXO%26hl%3Dpl%26biw%3D1280%26bih%3D643%26prmd%3Dimvns&rurl=translate.google.pl&sl=en&u=http://en.wikipedia.org/wiki/Land_mine&usg=ALkJrhgDYpo7ylJpgJvBz0ODIr9nH5YbbQhttp://translate.googleusercontent.com/translate_c?depth=1&hl=pl&prev=/search%3Fq%3DUXO%26hl%3Dpl%26biw%3D1280%26bih%3D643%26prmd%3Dimvns&rurl=translate.google.pl&sl=en&u=http://en.wikipedia.org/wiki/Explode&usg=ALkJrhjhDixGEv92rX6h3q9MI7orj3uZgwhttp://translate.googleusercontent.com/translate_c?depth=1&hl=pl&prev=/search%3Fq%3DUXO%26hl%3Dpl%26biw%3D1280%26bih%3D643%26prmd%3Dimvns&rurl=translate.google.pl&sl=en&u=http://en.wikipedia.org/wiki/Detonation&usg=ALkJrhg00XeHLGyw88ok1x4RiAQaZ1I6gghttp://pl.wikipedia.org/wiki/Transporthttp://pl.wikipedia.org/wiki/Bitwahttp://pl.wikipedia.org/wiki/Katastrofahttp://pl.wikipedia.org/wiki/Szpital_polowyhttp://pl.wikipedia.org/wiki/Ambulanshttp://pl.wikipedia.org/wiki/%C5%9Amig%C5%82owiec

Antoni MONDEL, Filip PILARCZYK

12

ETAP I SZKOLENIE (24 miesice)

PIERWSZY OKRES SZKOLENIA (12 miesicy)

DRUGI OKRES SZKOLENIA (12 miesicy)

ETAP II REALIZACJA ZADA (12 miesicy)

Rys. 2. Struktura cyklu przygotowania i realizacji zada pododdziaw zawodowych wojsk

inynieryjnych

rdo: [11]

nowania (EOD) Polskiego Kontyngentu Wojskowego na podstawie, ktrego realizuje si dwutygo-

dniowy kurs szkoleniowy.

1. Doskonalenie indywidualne o-nierzy;

2. Zgrywanie druyny i plutonu; 3. Obsuga roczna uzbrojenia i sprz-

tu wojskowego (ORUiSW);

4. Urlopy; 5. Szkolenie zapoznawcze z zada-

niami w ramach udziau w misji

poza granicami kraju.

WARIANT I

P/d nie uczestniczy w misji poza

granicami kraju

1. Szkolenie zgrywajce kompani; 2. Zgrywanie batalionu; 3. ORUiSW; 4. Urlopy.

WARIANT II

Przygotowanie p/d do wyjazdu na

misj poza granicami kraju

1. Planowanie, przygotowanie i for-mowanie p/d;

2. Szkolenie i zgrywanie zespow; 3. Przygotowanie do rotacji.

WARIANT I

P/d nie uczestniczy w misji poza

granicami kraju

1. Szkolenie doskonalce w ramach p/d;

2. Udzia w wiczeniach taktycz-nych;

3. ORUiSW; 4. Urlopy.

WARIANT II

Realizacja zada na misji

1. Wykonywanie zada w ramach misji (6 miesicy);

2. Odtwarzanie zdolnoci bojowej, w tym urlopy (6 miesicy);

3. Zabezpieczenie funkcjonowania si i rodkw nieuczestniczcych

w misji.

SZKOLENIE WYSPECJALIZOWANYCH PODODDZIAW DZIAAJCYCH W RAMACH

13

W obowizujcym Programie w I etapie pierwszego okresu szkolenia

w cigu 12 miesicy przewidziano szkolenie dotyczce przygotowania do misji w iloci

88 godzin szkolenia z IED. To jest tylko 11 dni szkoleniowych a w tym 1/3 to zajcia

teoretyczne. Majc na uwadze, e po drugim okresie szkolenia, trwajcym kolejne

12 miesicy, pododdzia moe wyjecha na misj, przewidziano w ramach jego szkole-

nia przygotowawczego do misji 62 godziny zaj co daje 8 dni szkoleniowych, a w tym

2/3 z szeroko rozumianej tematyki IED.

Autorzy uwaaj, e ilo 150 godzin (na 24 miesice) z tej tematyki jest za ma-

a w stosunku do realnego i szerokiego wachlarza zagroe ze strony IED na misji, dla-

tego proponuje si, aby w cigu pierwszych 12 miesicy tj. dwch etapw, zwikszy

ilo godzin szkoleniowych z tej tematyki. Zmiany te miayby by zawarte w I etapie

w ramach przygotowania do szkolenia specjalistycznego oraz w etapie II w ramach

przygotowania do realizacji funkcji w pododdziaach do zwalczania IED, jak rwnie

w szkoleniu i zgrywaniu zespow do zwalczania IED.

Zgodnie z proponowanymi zmianami w kolejnych 12 miesicach (tj. III etapie

szkolenia) pododdziay, ktre nie wyjad na misj, powinny doskonali nabyte umiejt-

noci do zwalczania IED. Ilo godzin mogaby odpowiada zaproponowanej tematyce

i iloci w obowizujcym w Programie etapie I okres drugi (tj. 62 godzin), majc

na uwadze, e onierze/pododdzia do zwalczania IED we wczeniejszych dwch pro-

ponowanych etapach, te zagadnienia ju przewiczyliby w zwikszonej iloci godzin.

Podobnie rzecz si ma w etapie IV, gdzie dla pododdziau pozostajcego w kraju

proponuje si w ramach szkolenia doskonalcego pododdziaw, szkolenie w orodkach

NATO i z pododdziaami do zwalczania IED. Tymczasem w obowizujcym Progra-

mie w etapie II zagadnie o tematyce zwizanej z IED nie ma w ogle. Nasuwa si

zatem pytanie, czy onierz/pododdzia, ktry na pewno spotka si z IED na misji,

utrzyma swoj gotowo do dziaania przez 12 miesicy, nie realizujc adnych zagad-

nie z tej problematyki?

Zaproponowana koncepcja szkolenia przewiduje wicej czasu na zgrywanie

pododdziau w porwnaniu do czasu szkolenia zawartego w Programie szkolenia pod-

oddziaw zawodowych wojsk inynieryjnych. Takie rozwizanie szkolenia umoliwia

dowdcy pododdziau swobod w zakresie doboru tematyki realizowanej w czasie szko-

lenia oraz przewiduje szkolenie wraz z pododdziaami oglnowojskowymi. Ponadto

szkolenie zawieraoby np. tematyk zwizan ze zbieraniem materiaw dowodowych

z miejsca incydentu z wykorzystaniem IED oraz tematyk zwizan z zapoznaniem si

ze sprztem wykorzystywanym w rejonie prowadzonej misji czego nie ma w obowi-

zujcym Programie szkolenia pododdziaw zawodowych wojsk inynieryjnych.

Antoni MONDEL, Filip PILARCZYK

14

ETAP I (6 miesicy) szkolenie indywidualne i zespoowe/druyny

ETAP II (6 miesicy) szkolenie specjalistyczne funkcji i zespow do zwalczania IED; zgry-

wanie plutonu

ETAP III (12 miesicy) szkolenie zgrywajce w ramach pododdziau; przygotowanie

do misji

ETAP IV (12 miesicy) realizacja zada doskonalcych; zadania w rejonie misji

Rys. 3. Koncepcja struktury cyklu przygotowania i realizacji zada pododdziaw zawodowych

wojsk inynieryjnych

rdo: [11]

1. Szkolenie umiejtnoci podstawowych onierzy; 2. Przygotowanie do szkolenia specjalistycznego; 3. Zgrywanie druyny;

4. Szkolenie zapoznawcze z zadaniami w ramach udziau w misji poza granicami kraju.

1. Przygotowanie do realizacji funkcji w p/d do zwalczania IED; 2. Szkolenie i zgrywanie zespow do zwalczania IED; 3. Zgrywanie plutonu; 4. Obsuga roczna uzbrojenia i sprztu wojskowego (ORUiSW);

5. Urlopy.

WARIANT I

Pododdzia nie uczestniczy w misji poza

granicami kraju

1. Doskonalenie nabytych umiejtnoci p/d do zwalczania IED;

2. Zgrywanie p/d (komp., bat.); 3. Szkolenie z p/d oglnowojskowymi; 4. Doskonalenie wspdziaania; 5. ORUiSW;

6. Urlopy.

WARIANT II

Przygotowanie p/d do wyjazdu na misj

poza granicami kraju

1. Doskonalenie nabytych umiejtnoci p/d do zwalczania IED;

2. Planowanie, przygotowanie i formo-wanie p/d;

3. Szkolenie i zgrywanie zespow bojo-wych;

4. Przygotowanie do rotacji.

WARIANT I

Pododdzia nie uczestniczy w misji

1. Szkolenie doskonalce w ramach p/d, a w tym w orodkach szkolenia NATO

i z p/d do zwalczania IED;

2. Udzia w wiczeniach taktycznych; 3. ORUiSW; 4. Urlopy.

WARIANT II

Realizacja zada na misji

1. Wykonywanie zada w ramach misji (6 miesicy);

2. Odtwarzanie zdolnoci bojowej, w tym urlopy (6 miesicy);

3. Zabezpieczenie funkcjonowania si i rodkw nie uczestniczcych w misji.

SZKOLENIE WYSPECJALIZOWANYCH PODODDZIAW DZIAAJCYCH W RAMACH

15

Analizujc przykady incydentw, jakie miay miejsce do tej pory w Afganista-

nie z wykorzystaniem IED, mona wycign wnioski dotyczce sposobw udoskona-

lenia zakresu szkolenia pododdziaw wyspecjalizowanych do zwalczania IED. Incy-

denty te pokazuj, e pododdzia przeznaczony do zwalczania IED moe spodziewa si

ataku w kadej chwili zarwno w czasie przemieszczania, wykonywania zadania jak

i postoju. Dlatego wane jest by szkolenie jak najlepiej odwzorowywao rzeczywiste

dziaania. Z tych przykadw mona wycign nastpujce wnioski dotyczce szkole-

nia:

cigle doskonali dziaanie pododdziau w czasie wykonywania marszu;

doskonali umiejtnoci udzielania pierwszej pomocy i ewakuacji rannego z miejsca ataku z wykorzystaniem IED oraz wystpowania min i niewybu-

chw;

szkoli pododdziay do zwalczania IED wraz z pododdziaami oglnowoj-skowymi w celu doskonalenia wspdziaania;

doskonali umiejtno rozpoznawania potencjalnych samobjcw;

doskonali umiejtnoci zwizane z wykrywaniem IED, min i niewybuchw.

4.2. Zmiany w wyposaeniu

Analizy szeregu incydentw z wykorzystaniem IED na misji w Afganistanie po-

kazuj, jaki sprzt w szkoleniu jest najwaniejszy i najbardziej przydaje si tam w cza-

sie wykonywania zada. Dlatego z tych analiz mona wycign wnioski dotyczce

potrzeby doposaenia pododdziaw specjalistycznych do zwalczania IED w specjali-

styczny sprzt, tj.:

zwikszy ilo urzdze zakcajcych montowanych na pojazdach;

wyposay pododdziay w pojazdy o zwikszonej odpornoci na oddziaywa-nie min i adunkw materiau wybuchowego;

doposay KTO Rosomak w elementy zwikszajce odporno na oddziay-wanie min i adunkw materiau wybuchowego;

doposay pododdziay w tarcze ochronne;

doposay pododdziay w przenone urzdzenia zakcajce;

doposay pododdziay w roboty, ktre umoliwi szybkie rozpoznanie po-tencjalnego miejsca wystpienia IED.

Koncepcja zmian dotyczyaby rwnie sprztu i wyposaenia bdcego ju na

wyposaeniu pododdziaw. Wskazane byoby, w celu zwikszenia bezpieczestwa

naszych onierzy oraz efektywnoci wykonywanych zada, doposaenie pododdziaw

przeznaczonych do zwalczania IED w sprzt uywany przez podobne pododdziay in-

nych pastw sojuszniczych uczestniczcych w konflikcie na terenie Afganistanu, co

wyeliminowaoby potrzeb jego poyczania np. od Amerykanw.

4.3. Wnioski

Na podstawie wasnych spostrzee i dowiadcze wielu uczestnikw misji

w Afganistanie i Iraku zauwaa si potrzeb nie tylko modernizacji wyposaenia, ale

rwnie doskonalenia systemu szkolenia onierzy pododdziaw przeznaczonych do

zwalczania IED. Wynika to z faktu, e zmieniane wyposaenie (na coraz to lepsze) za-

Antoni MONDEL, Filip PILARCZYK

16

pewnia tym pododdziaom okoo 30% lepsz ochron przed zagroeniem ze strony IED,

natomiast okoo 60% lepszej ochrony daje doskonalenie szkolenia w procedurach prze-

ciwdziaania IED, wynikajce z cigej zmiany i ewolucji sposobw dziaania terrory-

stw wykorzystujcych t miercionon bro [12].

Norma obronna NO-02A061 z 2005 roku stawia wysokie wymogi w stosunku

do szkolenia i wyposaenia pododdziaw do zwalczania IED. Z perspektywy czasu

wiemy, e nie powsta taki pododdzia, ktry speniaby wszystkie wymagania tej nor-

my. Fakt ten zwizany by z niezrealizowan do koca potrzeb wyoenia duych

rodkw finansowych, aby powsta taki pododdzia, ktry speniaby wszystkie te wy-

magania pod wzgldem nie tylko wyszkolenia, ale przede wszystkim pod wzgldem

wyposaenia tego pododdziau.

W obowizujcym w CSWIiCh od 2009 roku Programie szkolenia suchaczy

kursu doskonalcego patroli rozminowania (EOD) Polskich Kontyngentw Wojsko-

wych nie znajdziemy tematw szkolenia (wymaganych w ww. normie) m.in. z nast-

pujcym sprztem:

kontenery na materia wybuchowy i amunicj (przenone i na pojazdach);

do wykonywania prac ziemnych do gbokoci 6 m i szerokoci podstawy 1,5 m;

specjalistycznym do prowadzenia prac pod wod;

zestawem lin do podnoszenia 1000 kg bomb o szerokoci do 4 m;

Powodem tego jest nieotrzymanie przez CSWIiCh rodkw finansowych na za-

kup takiego specjalistycznego sprztu oraz nieposiadanie bazy szkoleniowej do wyko-

rzystania takiego sprztu. Niemniej jednak, mimo brakw sprztowych oraz propono-

wanych (w tym artykule) zmian w szkoleniu pododdziaw specjalistycznych w zwal-

czaniu IED, wskazane jest, aby realizowane byo dodatkowe szkolenie dla patroli roz-

minowania (EOD) PKW w CSWIiCh. Takie szkolenie stanowi dla tych pododdziaw

nie tylko utrwalanie i doskonalenie wiedzy teoretycznej i praktycznej nabytej wczeniej

(w ramach programu szkolenia pododdziaw zawodowych wojsk inynieryjnych), ale

rwnie daje moliwo zdobywania wikszego dowiadczenia i pogbiania wiedzy,

dziki prowadzeniu tego szkolenia przez kadr, ktra wielokrotnie uczestniczya

w PKW w zwalczaniu IED przy wsppracy z amerykaskimi pododdziaami EOD.

5. NOWE ROZWIZANIA TECHNICZNE MOLIWE DO WYKORZY- STANIA PRZEZ PODODDZIAY DO ZWALCZANIA IED

Wyposaenie pododdziaw specjalistycznych jest jednym z gwnych warun-

kw, ktre trzeba speni, aby umoliwi im skuteczne i bezpieczne warunki do realiza-

cji zada. Wyposaenie to opiera si na sprzcie sprawdzonym ju podczas wczeniej-

szych misji polskich onierzy, a take tym wykorzystywanym przez armie innych pa-

stw.

Pododdziay specjalistyczne PKW do zwalczania IED mona byoby wyposay

dodatkowo w nowy sprzt, np. w:

dodatkow elastyczn oson przeciwwybuchow dla KTO Rosomak M1M;

adunek wodny;

maego robota typu PackBot 510 EOD (Talon, Scout lub Butterfly).

SZKOLENIE WYSPECJALIZOWANYCH PODODDZIAW DZIAAJCYCH W RAMACH

17

onierze misji pokojowych nawet w pojazdach opancerzonych nie czuj si

bezpiecznie, a skala cigle wzrastajcego zagroenia minowego i IED wymusza od pro-

jektantw pojazdw, potrzeb wprowadzenia cigych nowoci i zmian w konstrukcjach

wozw bojowych. Jedn z takich nowoci jest elastyczna osona przeciwwybuchowa

umieszczana pod kadubem pojazdu (rys. 4).

Rys. 4. Kadub pojazdu koowego (KTO Rosomak M1M) chroniony za pomoc

elastycznej osony przeciwwybuchowej:

a) osona przeciwwybuchowa w pooeniu transportowym;

b) osona przeciwwybuchowa w pooeniu roboczym

rdo: J. liwiski, Kierunki i moliwoci rozwoju narodowych zdolnoci w zakresie przeciw-

dziaania improwizowanym urzdzeniom wybuchowym (C-IED Counter Improvised Explosive

Device) materiay z konferencji, Wrocaw 2010

W przypadku wybuchu min i IED o dziaaniu fugasowym lub odamkowym

dziaanie elastycznej osony przeciwwybuchowej polega na osabieniu impulsu cinie-

nia produktw detonacji materiau wybuchowego. Odbywa si to poprzez (rys. 5):

podrzucenie osony pokonanie si bezwadnoci;

ciskanie elementw gumowych osony;

tumienie drga kaduba.

Z kolei dziaanie tej osony, w przypadku wybuchu min i adunkw IED o dzia-

aniu kumulacyjnym, polega na zakceniu w sposb mechaniczny formujcego si po-

cisku (penetratora) lub zakceniu (osabieniu) dziaania strumienia kumulacyjnego

w wyniku detonacji materiau wybuchowego umieszczonego w osonie przeciwwybu-

chowej [13].

Rys. 5. System ochrony pojazdw przed IED

rdo: Modernizacja techniczna sprztu do rozminowania, WITI materia z narady kierowni-

czej kadry Wojsk Inynieryjnych SZ RP w witoszowie (28-30.11.2011 r.)

a) b)

Antoni MONDEL, Filip PILARCZYK

18

adunki wodne (rys. 6) s powszechnie stosowane przez wojska amerykaskie

w celu uszkodzenia IED bez jego detonacji. adunek wodny to materia wybuchowy

umieszczony w specjalnie przygotowanym pojemniku, ktry wypenia si wod. Tak

przygotowany adunek wodny umieszcza si przy IED. Detonacja materiau wybucho-

wego wewntrz pojemnika z wod powoduje wzrost cinienia, ktre oddziaywuje (ude-

rza) poprzez otaczajc go wod na IED powodujc jego uszkodzenie. Wykorzystana

woda uniemoliwia oddziaywanie wysokiej temperatury towarzyszcej detonacji mate-

riau wybuchowego, a tym samym zmniejsza szans na detonacj materiau wybucho-

wego wchodzcego w skad IED.

Rys. 6. adunek wodny

rdo: [online]. [dostp: 08.10.2012]. Dostpny w Internecie: d3.static.dvidshub.net/media/thumbs/450x299/photos/0901/146273_q75.jpg,

(wg przegldarki Opera)

Roboty coraz czciej wspomagaj onierzy w wykonywaniu rnorodnych za-

da, pocztkowo suyy wycznie do zastpienia czowieka podczas wykrywania,

identyfikowania i likwidowania min ldowych, improwizowanych adunkw wybu-

chowych oraz innych niebezpiecznych, czy podejrzanych przedmiotw (adunkw).

Obecnie pojawiy si take tendencje do wykorzystania robotw rwnie do prowadze-

nia walki czy te zastpowania czowieka pracujcego w warunkach powanego zagro-

enia zdrowia i ycia.

Przykadem takich wszechstronnie wykorzystywanych robotw moe by (przed-

stawiciel rodziny robotw Talon) robot Foster Miller Talon 3B, ktry uywany by, jako

robot saperski, na misjach w Boni i Hercegowinie w 2000 r., w Iraku od 2003 r., obecnie

w Afganistanie od 2002 r., do rozbrajania i niszczenia min o dziaaniu fugasowym oraz

identyfikacji i neutralizacji (usuwania) puapek bombowych przy drogach. Roboty te mo-

g by rwnie uyte do montowania 84 mm granatnikw przeciwpancernych AT-4, czy

zestawu do rozpoznania. Odmiany tego typu 50 kg robotw o nazwie Talon Mk II lub

Talon EOD (przewoone przez pojazdy Buffalo lub Cougar) su w amerykaskich gru-

pach (pododdziaach) EOD/IEDD dla potrzeb si zbrojnych US Army, USAF, US Navy

i US Marine Corps (rys. 7).

SZKOLENIE WYSPECJALIZOWANYCH PODODDZIAW DZIAAJCYCH W RAMACH

19

Rys. 7. Robot Talon Mk II z wyposaeniem dodatkowym

a) 84 mm granatnik przeciwpancerny AT-4;

b) zestaw do rozpoznania;

c) robot do identyfikacji i neutralizacji puapek bombowych

rdo: National Defense, X.2009r., s. 25; rdo: [online]. [dostp: 13.06.2011].

Dostpny w Internecie: www.TALON Military Robots.EOD

PODSUMOWANIE

Analizy incydentw z wykorzystaniem IED s rdem informacji, na jakie ele-

menty szkolenia naley zwrci szczegln uwag w czasie przygotowania onierzy do

penienia misji. Pokazuj one jakie wyposaenie jest niezbdne, oraz co naley zmieni

w szkoleniu i wyposaeniu pododdziaw specjalistycznych do zwalczania IED, aby

uzyska efektywne wykonywanie zada przez te pododdziay. Obszar szkolenia jest

bardzo szeroki, gdy onierze pododdziaw przeznaczonych do zwalczania IED, poza

umiejtnociami oglnowojskowymi, musz rwnie opanowa umiejtnoci specjali-

styczne.

Zakres szkolenia obejmuje wszelkie dziaania zawizane z rozpoznaniem i nisz-

czeniem IED i niewybuchw, ale brakuje w nim obszaru obejmujcego umiejtnoci

niezbdne do zdobywania materiaw dowodowych z miejsca incydentu z uyciem IED

oraz wykorzystania specjalistycznego sprztu stosowanego w rejonie misji. Ponadto

wyposaenie uywane przez pododdziay specjalistyczne do zwalczania IED nie jest

wystarczajce do bezpiecznego wykonywania zada. Pomimo duego zrnicowania

sprztu wykorzystywanego przez polskich onierzy w Afganistanie jego cz cigle

jest poyczana od Amerykanw.

LITERATURA

1. Bbenek B., Przeciwdziaanie improwizowanym urzdzeniom wybuchowym, [w:] Przegld Wojsk Ldowych, nr 4/2008, Warszawa 2008, s. 4-9.

2. Sownik terminw i definicji NATO AAP-6, Warszawa 2008, s. 219.

3. NO-01-A005: 2010, Wojska inynieryjne. Terminologia, pkt. 2.3.20, s. 8.

4. NO-02-A084: 2010, Wojska inynieryjne. Usuwanie improwizowanych urzdze wybuchowych. Wymagania, pkt. 1.3.3, s. 4.

5. Saska P., Klimentowski F., Kowalczyk P., Charakterystyka improwizowanych urz-dze wybuchowych stosowanych w konflikcie irackim, [w:] Zeszyty Naukowe

WSOWL, nr 1 (147)/2008, Wrocaw 2008, s. 41-57.

a) b) c)

http://www./

Antoni MONDEL, Filip PILARCZYK

20

6. Afganistan. Vademecum onierz. Uwarunkowania prawne funkcjonowania Si Stabili-zacyjnych. Zagroenie minowe i IED, 1 Puk Saperw Sekcja Rozpoznania, Brzeg

2008, s. 20-21.

7. Saska P., Improwizowane urzdzenia wybuchowe IED skuteczne narzdzie w r-kach terrorystw, [w:] Katastrofy naturalne i cywilizacyjne, pod red. uber M.,

Wrocaw 2008, s. 289-301.

8. NO-02-A061:2005, Wojska inynieryjne. Rozpoznanie i niszczenie przedmiotw wy-buchowych i niebezpiecznych. Wymagania, s. 16-20.

9. NO-02-A083: 2009, Wojska inynieryjne. Usuwanie przedmiotw wybuchowych i niebezpiecznych. Zakres wiedzy i umiejtnoci personelu rozminowania, s. 9-10.

10. Rozporzdzenie Rady Ministrw z dnia 23.12.2002r. w sprawie wymaga dotyczcych sprztu dozymetrycznego (Dz. U. Nr 239 poz. 2032 z dnia 31.12.2002r.), 2 pkt. 2.

11. Program szkolenia pododdziaw zawodowych wojsk inynieryjnych, Wydanie dru-gie poprawione, DWLd. wewn. 136/2009, Warszawa 2011, s. 5.

12. liwiski J., Kierunki i moliwoci rozwoju narodowych zdolnoci w zakresie prze-ciwdziaania improwizowanym urzdzeniom wybuchowym (C-IED Counter Im-

provised Explosive Device), Wrocaw 2010r., s. 244.

13. Radomski R., Trendy w zagroeniu wystpowania IED, [w:] Przegld Wojsk L-dowych, nr 11/2011r, Warszawa 2011, s. 38-41.

TRAINING OF UNITS SPECIALIZED TO COMBAT IEDs OPERATING

WITHIN POLISH MILITARY CONTINGENT

Summary

This article presents the necessity for the training of specialized units designated to combat

IEDs in accordance with The Training Program of Professional Engineering Units. It shows

training requirements as well as the equipment used by specialized units in order to fight

against IEDs as part of the Polish Military Contingent (PMC). Besides, the authors introduce

a new concept of training intended to prepare soldiers to carry out their combat assignments in

the areas where there is a high risk of the occurrence of IEDs. Moreover, the authors propose

the use of new technical solutions in the equipment of units designated to combat IEDs.

Keywords: improvised explosive devices IED, EOD team, training, military hardware, equipment