sosioekonomi pada zaman kolonial

Download SOSIOEKONOMI PADA ZAMAN KOLONIAL

Post on 19-Feb-2017

3.122 views

Category:

Education

1 download

Embed Size (px)

TRANSCRIPT

HSM 3023MALAYSIA ABAD KE-19

SEMESTER DUA 2014/2015TAJUK : SOSIOEKONOMI NEGERI-NEGERI MELAYU ABAD KE-19 SETELAH KEDATANGAN KOLONIAL BRITISH

NAMA AHLI KUMPULAN

NO MATRIKS

1.0PENGENALANMalaysia merupakan sebuah negara yang unik dan dikenali seantero dunia dari segi masyarakatnya yang terdiri daripada pelbagai bangsa, agama dan budaya. Kepelbagaian bangsa dan budaya inilah telah melahirkan semangat perpaduan yang utuh dalam kalangan masyarakatnya. Namun begitu, keharmonian dan keutuhan negara kecapi pada hari ini tidaklah semudah yang kita fikirkan kerana negara ini mengalami pengalaman sejarah yang sangat getir dan hebat sehinggalah mencapai kemerdekaan pada 31 Ogos 1957. Jika kita imbas sejarah lalu, Malaysia ataupun dahulunya dikenali sebagai Tanah Melayu telah mengalami beberapa siri penjajahan asing yang bermula daripada penjajahan Portugis, Belanda, British dan Jepun. Penjajahan asing ini telah meninggalkan impak yang sangat besar kepada Tanah Melayu termasuklah Borneo ketika itu apatah lagi semasa zaman kolonial British. Senario yang mewarnai sejarah Tanah Melayu telah membuka satu episod baru apabila berlaku perubahan yang besar terutamanya dari struktur ekonomi yang ada pada masa kini apatah lagi boleh dianggap sebagai zaman pemodenan dari konteks sejarah melayu itu sendiri. Perdebatan dalam kalangan ahli sejarahwan telah banyak membuktikan bahawa perubahan struktur ekonomi Tanah Melayu banyak dipengaruhi oleh pengaruh barat yakni British. Bermula dari penjajahan inilah telah memberi impak yang besar dari sosioekonomi masyarakat Melayu pada zaman tersebut. Oleh itu, fokus utama penulisan ini adalah melihat perkembangan sosioekonomi Tanah Melayu pada awal abad ke-19 dan secara tidak langsung menyentuh perkembangan sosioekonomi di Borneo iaitu Sabah dan Sarawak.

2.0STRUKTUR MASYARAKATPenguasaan British di Tanah Melayu, Sabah dan Sarawak telah membawa perubahan yang besar kepada sosioekonomi masyarakat Melayu, bumiputera dan bangsa asing yang menetap di Tanah Melayu. Jika kita melihat pada sistem lapisan masyarakat dan struktur masyarakat Melayu terdapat perubahan yang ketara dan menonjol. Sebelum kedatangan penjajah asing, kelompok tertinggi dalam lapisan masyarakat adalah golongan pemerintah yang terdiri daripada masyarakat Melayu. Namun segalanya berubah apabila kedatangan British ke Tanah Melayu apabila mereka telah menguasai struktur pemerintahan dan menjadi golongan pemerintah dalam kelompok tertinggi.Semasa zaman tradisi, pemerintah tertinggi adalah raja yang merupakan peneraju utama dalam tampuk pemerintahan dan diikuti oleh kerabat diraja iaitu golongan yang berasal daripada keturunan diraja.[footnoteRef:1] Golongan kerabat diraja ini diberi keistimewaan terutamanya dalam jawatan yang disandang seperti menjadi bendahara ataupun temenggung. Bagi kelas pemerintah ini ia dapat dikelompokkan berdasarkan kedudukan dan jawatan yang mereka sandang.[footnoteRef:2] Di bawah golongan kerabat diraja pula terdiri daripada golongan pemerintah yang bukan daripada keturunan diraja iaitu pembesar dan penghulu yang bertanggungjawab sebagai penasihat diraja ataupun pembesar daerah. Golongan inilah yang menjadi tulang belakang dalam menjalankan pemerintahan dan pentadbiran kerajaan serta bertanggungjawab sepenuhnya kepada golongan pemerintah iaitu raja. [1: Azmah Abdul Manaf, 2001. Sejarah Sosial Masyarakat Malaysia, Kuala Lumpur, Utusan Publications, hlm. 55. ] [2: Yab Beng Liang, 1989. Stratifikasi Sosial dan Masyarakat Melayu, Masyarakat Melayu : Struktur, Organisasi dan Manifestasi. Kuala Lumpur : DBP, hlm. 74-75.]

Walaupun begitu, semasa abad ke-19 telah berlaku satu perubahan dalam pemerintahan masyarakat Melayu tradisi. Abad ini seringkali digambarkan oleh para sejarahwan sebagai satu kayu ukur perubahan dalam struktur pemerintahan masyarakat Melayu tradisi. Hal ini demikian kerana kedatangan British telah mengubah corak pentadbiran dalam aspek politik malah secara amnya juga telah mengubah aspek ekonomi dan sosial masyarakat di Tanah Melayu. Jika dahulunya sultan yang berkuasa dalam aspek pemerintahan namun semasa zaman kolonial British, raja telah kehilangan kuasanya sebagai golongan pemerintah. Secara prinsipnya rakyat bukan lagi dibawah kekuasaan dan pemerintahan oleh golongan pemerintah. Hal ini kerana kuasa pemerintahan dipegang oleh golongan residen yang telah diperkenalkan di Perak, Selangor, Negeri Sembilan dan Pahang.[footnoteRef:3] [3: Azmah Abdul Manaf, 2001. Sejarah Sosial Masyarakat Malaysia]

Melalui sistem ini, kuasa mutlak raja telah digantikan oleh kuasa Residen kecuali perkara agama Islam dan adat istiadat orang Melayu. Pada peringkat awalnya, tugas residen hanyalah sebagai pelindung kepada rakyat British dan pedagang asing. Mereka juga berperanan menguruskan hal ehwal luar negeri-negeri di Tanah Melayu dan agen perubahan dalam membentuk birokrasi pentadbiran corak Barat serta menjadi pelaksana dasar-dasar kerajaan. Namun, setelah berlakunya Perjanjian Pangkor pada tahun 1874, residen berkuasa menjadi penasihat sultan kecuali agama Islam dan adat istiadat Melayu. Secara tidak langsungnya, sistem residen telah mula menguasai pentadbiran dan pemerintahan negeri-negeri Melayu apatah lagi dari sudut ekonominya.

3.0SISTEM EKONOMISemasa penjajahan British, pihak kolonial telah melaksanakan beberapa dasar dalam sistem pentadbiran di Tanah Melayu yang dilihat sebagai satu agenda tersembunyi dengan melakukan satu bentuk penjajahan yang halus terutamanya kepada masyarakat Melayu. Hal ini sekaligus mempengaruhi perkembangan sosioekonomi masyarakat di Tanah Melayu.3.1 DASAR EKONOMI DUALISMESebelum tahun 1945, perkembangan sosioekonomi masyarakat di Tanah Melayu dilihat mendatangkan perubahan dalam sistem sosioekonomi tradisional. Hal ini demikian kerana sebelum penjajahan British golongan yang diperintah tertakluk sepenuhnya di bawah pemerintahan golongan pemerintah iaitu raja bertetapan dengan kedudukan tertinggi yang dimilikinya. Cara yang diamalkan oleh golongan yang diperintah yang mengeluarkan hasil untuk pemerintahan adalah dengan mempersembahkan cukai ataupun hasil tanaman yang diperoleh kepada raja melalui pembesar-pembesar yang dilantik oleh raja untuk memungut hasil cukai dan hasil-hasil ekonomi yang lain.[footnoteRef:4] [4: Amarjit Kaur, 1991. Semenanjung Tanah Melayu abad ke-19 : Satu Tinjauan Ekonomi, Masyarakat Melayu Abad Ke-19. (Kuala Lumpur : DBP), hlm. 4.]

Namun setelah Tanah Melayu dijajah, pihak British telah memperkenalkan sistem ekonomi dualisme. Ekonomi dualisme ini adalah merujuk kepada dua tumpuan ekonomi yang berbeza namun ianya bergerak seiringan dengan garis etnik. Dua bentuk eksploitasi ekonomi utama yang dilakukan oleh kolonial British ialah perlombonngan dan perladangan getah. Bahkan bukan iru sahaja, pihak British juga telah mewujudkan pembahagian pekerjaan berdasarkan etnik di mana masyarakat Melayu bekerja dalam pentadbiran dan sektor pertanian, masyarakat Cina dalam sektor perlombongan dan peniaga manakala masyarakat India bekerja sebagai pekerja ladang.Sistem ekonomi penjajah tertumpu kepada perdagangan moden yang berasaskan perusahaan getah dan perlombonan bijih timah. Sistem ini berasaskan pasaran bandar dan diletakkan di bawah kawalan British apatah lagi sistem ini melibatkan masyarakat Cina dan India. Manakala sistem ekonomi tradisional ialah sektor pertanian di mana komoditi utamanya ialah penanaman padi dan perikanan. Teknik pemasaran dan pengeluaran serta tenaga kerja masih lagi didominasi oleh masyarakat Melayu tradisional yang masih jauh ketinggalan di belakang. Hal ini jelas dapat dibuktikan masyarakat Melayu yang tinggal di kawasan pedalaman tidak disentuh arus kemodenan. Khoo Kay Kim juga menyatakan bahawa kedatangan British tidak membawa perubahan dari segi pembangunan kawasan pedalaman dan pembukaan bandar-bandar baru di kawasan kediaman masyarakat Melayu.[footnoteRef:5] [5: Khoo Kay Kim, 1974, Malay Society 1914-1920s, JSEAS, vol. 5, No. 2, hlm. 182.]

3.1.2 Pengenalan Sistem ResidenPada tahun 1860 hingga 1870 beberapa negeri di Ttanah Melayu iaitu Perak, Selangor, Pahang dan Negeri Sembilan telah mengalami kekacauan seperti perebutan takhta, pergaduhan pembesar, pergaduhan antara pelombong Cina dan sebagainya. Kekacauan tersebut telah dilihat oleh British sebagai satu peluang yang emas untuk mula campur tangan di Tanah Melayu. Berikutan daripada kekacauan tersebut Perjanjian Pangkor telah ditandatangani antara Raja Muda Abdullah dan Sir Andrew Clarke pada 20 januari 1874 dan merupakan titik bermulanya campur tangan British secara rasmi di Tanah Melayu. Kesan daripada campur tangan tersebut Sistem Residen telah diperkenalkan di Tanah Melayu[footnoteRef:6]. Dalam sistem residen ini Sultan akan menerima seorang residen ataupun penasihat yang akan menasihati baginda dalam segala hal kecuali berkaitan dengan agama islam dan adat resam orang melayu. Hal ini membawa maksud bahawa kerajaan British akan mengawal hal ehwal di Tanah Melayu dan Sultan hanyala sekadar boneka yang digunakan sebagai perantara dengan rakyat. [6: Mohd Hazi Rahim, 2009, Pelaksanaan Sistem Residen, Time Edition ,hlm. 12.]

Sistem residen yang diperkenalkan oleh British ini telah memberi pengaruh yang besar kepada Tanah Melayu terutamanya dari segi ekonomi. Hal ini kerana salah satu tugas penting yang perlu dilaksanakan oleh residen adalah untuk membangunkan ekonomi di negeri-negeri yang terdapat di Tanah Melayu. Berdasarkan matlamat yang dipegang oleh setiap residen, kelancaran aktiviti ekonomi di Tanah Melayu lebih terjamin pada ketika itu. Umumnya negeri-negeri melayu seperti Perak dan Selangor amat kaya dengan hasil bumi yang pelbagai terutamanya bahan-bahan mentah sebagai contohnya bijih timah. Berdasarkan sistem residen ini pihak British telah mengeluarkan satu polisi di mana bahan-bahan mentah yang terdapat di Tanah Melayu akan digunakan sepenuhnya untuk memajukan ekonomi yang bu