sorun alanları ve beklentiler (bursa İşkur Örneği)

of 24 /24
Türkiye’de İş ve Meslek Danışmanlığının Etkinliği 139 Türkiye’de İş ve Meslek Danışmanlığının Etkinliği: Sorun Alanları ve Beklentiler (Bursa İşkur Örneği) Burak Faik EMİRGİL * Zeynep ACA ** Özlem IŞIĞIÇOK *** Özet: Günümüzde emek piyasalarında yaşanan sorunlardan biri de emek piyasalarında yaşanan bilgi eksikliği ile etkin bir işçi-işveren eşleşmesinin sağlanamamasıdır. Bu amaçla kamu, emek piyasalarındaki bilgi eksikliğini giderme, işçi-işveren eşleşmesini sağlama ve geliştirmeye yönelik çeşitli hizmetlerde bulunmaktadır. İşte kamunun emek piyasalarında bilgi eksikliğini giderme, işçi-işveren eşleşmesini sağlama ve geliştirmeye yönelik çeşitli hizmetlerine kamunun eşleştirme ve danışmanlık hizmetleri (istihdam hizmetleri) adı verilmektedir. Bu hizmetlerin en önemlilerinden biri de, kuşkusuz ki, iş ve meslek danışmanlığıdır. İş ve meslek danışmanlığı en genel anlatımla, bireylerin ilgi, yetenekleri doğrultusunda kendilerine uygun iş/meslekler konusunda karar vermelerine yardımcı olunan bir süreç olarak tanımlanabilir. Bu çalışma, Türkiye’de İŞKUR tarafından kurumsal kimlik kazandırılan İş ve Meslek Danışmanlığı hizmetinin genel özelliklerini, etkinliğini ve sorunlarını, iş ve meslek danışmanları özelinde incelemeyi amaçlamaktadır. Bu amaçla, Bursa İŞKUR İl Müdürlüğü’nde görevli iş ve meslek danışmanlarına yönelik bir alan araştırması yapılmış; araştırma aracılığıyla da Bursa İŞKUR’da istihdam edilen iş ve meslek danışmanlarının bu mesleğe ilişkin algıları, temel sorun alanları ve geleceğe ilişkin beklentileri tespit edilmeye çalışılmıştır. Abstract: Job matching and employment counselling are the two key active labour market policies of the Welfare State for struggling with * Arş. Gör. Uludağ Üniversitesi, İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi, Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Bölümü, ** Arş. Gör. Uludağ Üniversitesi, İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi, Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Bölümü, *** Prof. Dr. Uludağ Üniversitesi, İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi, Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Bölümü, Çalışma ve Toplum, 2014/1

Author: vanminh

Post on 29-Jan-2017

228 views

Category:

Documents


5 download

Embed Size (px)

TRANSCRIPT

  • Trkiyede ve Meslek Danmanlnn Etkinlii

    139

    Trkiyede ve Meslek Danmanlnn Etkinlii: Sorun Alanlar ve Beklentiler

    (Bursa kur rnei)

    Burak Faik EMRGL*

    Zeynep ACA** zlem IIIOK***

    zet: Gnmzde emek piyasalarnda yaanan sorunlardan biri de emek piyasalarnda yaanan bilgi eksiklii ile etkin bir ii-iveren elemesinin salanamamasdr. Bu amala kamu, emek piyasalarndaki bilgi eksikliini giderme, ii-iveren elemesini salama ve gelitirmeye ynelik eitli hizmetlerde bulunmaktadr. te kamunun emek piyasalarnda bilgi eksikliini giderme, ii-iveren elemesini salama ve gelitirmeye ynelik eitli hizmetlerine kamunun eletirme ve danmanlk hizmetleri (istihdam hizmetleri) ad verilmektedir. Bu hizmetlerin en nemlilerinden biri de, kukusuz ki, i ve meslek danmanldr. ve meslek danmanl en genel anlatmla, bireylerin ilgi, yetenekleri dorultusunda kendilerine uygun i/meslekler konusunda karar vermelerine yardmc olunan bir sre olarak tanmlanabilir. Bu alma, Trkiyede KUR tarafndan kurumsal kimlik kazandrlan ve Meslek Danmanl hizmetinin genel zelliklerini, etkinliini ve sorunlarn, i ve meslek danmanlar zelinde incelemeyi amalamaktadr. Bu amala, Bursa KUR l Mdrlnde grevli i ve meslek danmanlarna ynelik bir alan aratrmas yaplm; aratrma araclyla da Bursa KURda istihdam edilen i ve meslek danmanlarnn bu meslee ilikin alglar, temel sorun alanlar ve gelecee ilikin beklentileri tespit edilmeye allmtr. Abstract: Job matching and employment counselling are the two key active labour market policies of the Welfare State for struggling with

    * Ar. Gr. Uluda niversitesi, ktisadi ve dari Bilimler Fakltesi, alma Ekonomisi ve Endstri likileri Blm, ** Ar. Gr. Uluda niversitesi, ktisadi ve dari Bilimler Fakltesi, alma Ekonomisi ve Endstri likileri Blm, *** Prof. Dr. Uluda niversitesi, ktisadi ve dari Bilimler Fakltesi, alma Ekonomisi ve Endstri likileri Blm,

    alma ve Toplum, 2014/1

  • Trkiyede ve Meslek Danmanlnn Etkinlii

    140

    unemployment. Eliminating lack of information and employer-employee mismatch in the labour market are accepted as the main elements of employment counselling service. Employment counselling also include job-search assistance and occupation counselling. It is a process of helping workforce to choose the appropriate job; to have on the job training; to get into a job and to overcome the difficulties on job orientation by comparing persons qualifications and occupational requirements. This study aims to examine the effectiveness of ISKURs Job and Occupation Counselling service on the basis of job and occupation counsellers. For that purpose, a quantitative research has carried out on job and occupation counsellers who are working at ISKUR Bursa Province Directorship. According to results, job and occupation counsellers has adopted their jobs as a permanent and promising job and thus the level of job satisfaction occurs high. On the other hand, the lack of knowledge and skill on Job and Occupation Counselling, institutional incapacity of ISKUR and job insecurity for permanent contract are specifically the major problems of job and occupation counsellers.

    Giri

    alma istek ve yeteneinde olup da isiz kalmak/alma olana bulamamak insan yaam zerinde derin ekonomik, sosyal ve psikolojik etkiler yaratmaktadr. sizlik yalnzca bu sorunu yaayan birey ve ailesi asndan deil; ayn zamanda ekonomik ve toplumsal adan da son derece olumsuz sonular dourmaktadr. Ekonomik ve sosyal dengeli bir kalknma iin igcnn, aktif olarak retim srecine katlmas son derece nemlidir. Bu balamda isizlik, retimin temelini oluturan ve toplumlarn en deerli kayna olan insan kaynann kullanlamamas, harcanmas anlamna gelecektir. Toplumda isiz bireylerin sayca oalmas, ulusal gelirin oluumuna katkda bulunamamalarna karn blmde pay almalar sonucunu douracaktr ki, bu durumda gelir dalmnn bozulmas, toplumsal refah dzeyinin gerilemesi yannda kayt d istihdamnda giderek artmas gibi pek ok ciddi soruna yol aacaktr. Nitekim isizliin azaltlmas gereken nemli bir sorun olarak alglanmasnn gerisinde de, isizliin gerek birey ve ailesi; gerekse lke ekonomisine, eitli maliyetler yklemesi gerei yatmaktadr.

    sizlik sorununa kar benimsenen yaklam ve politikalar, lkeden lkeye deimekte; devletlerin isizlik sorununa mdahalesi, iinde bulunduklar ekonomik koullara, isizlik sorununa bak alarna, gelimilik dzeylerine ve mali olanaklarna gre ekillenmektedir. Bununla birlikte; gnmzde isizlikle mcadelede uygulanan politikalar genellikle; Pasif Emek Piyasas Politikalar ve Aktif Emek Piyasas Politikalar olmak zere iki temel grup altnda toplanarak incelenmektedir.

  • Trkiyede ve Meslek Danmanlnn Etkinlii

    141

    Pasif emek piyasas politikalar; isizliin neden olduu sosyal sorunlar onarmaya ve isizlere asgari dzeyde de olsa bir ekonomik gvence salamaya ynelik nlemler ieren politikalardr. sizlik sigortas (isizlik sigortas denei) ve isizlik yardmndan oluan iki temel arac bulunan pasif emek piyasas politikalar; gelimi lkelerde daha youn bir biimde uygulanmakta; isizleri maddi adan destekleyerek isizliin neden olabilecei bireysel ve toplumsal zarar en aza indirmeyi amalamaktadr.

    Aktif emek piyasas politikalar ise; isizlerin, i bulma zorluklarn giderme, yeni istihdam alanlar ama, emek arz ve talebini kurumsal yaplanmalar sayesinde bir araya getirerek emek piyasasna girii kolaylatrma gibi ilkeler zerine kurulu politikalar btndr. ok ve eitli ekillerde snflandrlabilen aktif emek piyasas politikalar; genellikle cret ve istihdam sbvansiyonlar, kendi iini kuranlara yardm programlar, dorudan kamu istihdam, mesleki eitim programlar, kamunun eletirme ve danmanlk hizmetleri olmak zere belli bal be temel balk altnda toplanarak incelenmektedir.

    Bu almann amac, aktif emek piyasas politikalarndan biri olan kamunun eletirme ve danmanlk hizmetlerinin etkinliini, i ve meslek danmanl hizmetine dayanarak incelemektir. Bu amatan hareketle, Bursa KUR l Mdrlnde grevli i ve meslek danmanlarna ynelik nicel bir alan aratrmas gerekletirilmitir. Bursa KUR l Mdrl bnyesinde ve Meslek Danman olarak grev yapan personelin genel zelliklerini ve bu meslekte karlatklar sorunlar ortaya koymak temel hedef olarak belirlenmitir. Ayrca, alan almasnn sonularndan hareketle, Trkiyede bu meslein geleceine ynelik baz karmlarda bulunmak da aratrmann amalar arasnda yer almaktadr. Bir baka ifadeyle, bu almada KUR tarafndan kurumsal kimlik kazandrlan i ve meslek danmanl hizmetinin genel zellikleri, i ve meslek danmanlarnn perspektifiyle incelenmeye allmtr.

    Bir Aktif Emek Piyasas Politikas Arac Olarak ve Meslek Danmanl

    Kavramsal ereve

    , Meslek, Kariyer ve Danmanlk Kavramlar

    , meslek ve kariyer, gnlk yaamda birbiri yerine ok sk kullanlan ve kartrlan kavramlar olarak dikkat ekmektedir. Bu nedenle ncelikle bu kavramlara aklk getirilmesi yararl olacaktr. Deiik tanmlar olan i kavram; genel olarak belli bir iyerinde srdrlen benzer etkinlikler grubu olarak tanmlanmakta (Erdomu, 2011:7); mesleki bilgi ve becerilerin uygulamaya konulmasn ifade etmektedir. Sosyolojik bak asyla, bakalar iin yararl bir ey reten faaliyet olarak tanmlanan i kavram, psikolojik bak asyla da istenen amacn en etkin ve en etkili bir ekilde baarlmas iin i ve d evrelerin becerili bir biimde

  • Trkiyede ve Meslek Danmanlnn Etkinlii

    142

    rgtlenmesi, deitirilmesi ve kontrol olarak tanmlanmaktadr (Ayta, 2005: 3). Nitekim hem toplumsal hem de sosyal bir ba olarak deerlendirilen i

    kavram (Ayta, 2005: 2), ayn zamanda topluma kabul edilmeyi, kabul grmeyi de salayan en temel unsurlardan biri olarak ifade edilmekte; bireylerin statsn, toplumdaki pozisyon ve rollerini belirleyerek, bireylerin istekleri dorultusunda kiisel ve kiisel olmayan toplumsal ve sosyal balar da glendirmektedir. Yine bireylerin aldklar eitim sonucu edindikleri mesleklerin gereklerini yerine getirmelerine ynelik benzer ve dzenli faaliyetlerin gerekletirilmesi olarak meslek temelli tanmlanabilen i kavram (Karaglle, 2007: 5); meslei olmayan kiilerin yaamlarn devam ettirebilmek iin gerekli kazanm salamak zere, gerekletirdikleri nitelik gerektirmeyen faaliyetler olarak da geim temelli tanmlanabilmektedir (Karaglle, 2007: 6).

    Meslek kavram da eitli ekillerde tanmlanabilmektedir. Genel olarak kiilerin belirli bir eitimle edindikleri ve yaamlarn kazanmak iin srdrdkleri dzenli ve kurall faaliyetler btn olarak tanmlanan meslek kavram (Karaglle,2007: 4); insanlara yararl mal ya da hizmet retmek ve karlnda para kazanmak iin yaplan, belirli bir eitimle kazanlan, sistemli bilgi ve becerilere dayal, kurallar toplumca belirlenmi sistemli etkinlikler btn olarak da tanmlanabilmektedir (Erdomu, 2011: 8-9). Bununla birlikte, meslek kavramnn nasl tanmlanrsa tanmlansn, kendine zg ve dier kavramlardan farkl bir nemi olduu da gzden uzak tutulmamaldr. Nitekim meslek, ayn zamanda bireylerin kendilerini ifade etme ve yaadklar toplumda alacaklar yeri belirleme srecidir. Bu nedenle meslek seimi, bireylerin yaamlar boyunca verecekleri en nemli kararlardan biri olarak deerlendirilmektedir. Bu durum da meslek seim kararn bilinli olarak verilebilmesi iin destek ve danmanlk hizmetlerinin nemini bir kez daha gzler nne sermektedir.

    Kariyer kavramnn kkeni, Latince at arabas anlamna gelen carrus ve yol anlamna gelen Carrera kelimelerinden tretilmi olup, Franszca yar yolu anlamnda kullanlan carrierre ve ngilizce meslek anlamnda kullanlan career kavramlarndan gelmektedir (Ayta, 2005:5). Gemite at arabalarnn giderken arkalarnda braktklar yol anlamna gelen kariyer kavram, gnmzde ise; bir kiinin herhangi bir i alannda srekli olarak ilerlemesi anlamnda kullanlmaktadr. ve meslek kavramlar gibi eitli ekillerde tanmlanabilen kariyer kavram, bir insann alabilecei yllar boyunca herhangi bir i alannda adm adm ve srekli olarak ilerlemesi, deneyim ve beceri kazanmas olarak tanmlanabilir. Bireylerin kamu veya zel alma yaamnda ilerleme salayaca bir baar elde etmek iin izledii ve alt alan olarak da grlmektedir (Ayta, 2005:5).

    Dier taraftan kariyer, bireylerin alma yaamlar boyunca stlendikleri ilerin bir btn (Ayta, 2005:5) olarak tanmlandnda da, ok geni bir anlam ve neme sahip olduu gzden uzak tutulmamaldr. Nitekim bu bak asyla kariyer, bireylerin sadece sahip olduklar iler deil, iyerlerinde kendilerine verilen i rolne ilikin beklentiler, amalar, duygular ve arzularn gerekletirebilmeleri iin

  • Trkiyede ve Meslek Danmanlnn Etkinlii

    143

    eitilmeleri ve bylece sahip olduklar bilgi, beceri, yetenek ve alma arzusu ile altklar iletmelerde ilerleyebilmeleri anlamna gelmektedir (Ayta, 2005: 5-6). Kariyer kavramnn en nemli zelliklerinden biri yaam boyu sreklilik gstermesi ve beeri sermaye yatrm ve beeri sermaye kazanm kavramlaryla zdelemesidir. Bu bakmdan kariyer kavramn farkl tanmlarndan hareketle; ilerleme, gelime, yaam sresince birbiri ardna giriilen iler, meslek, i ve nihayet kiisel olarak elde edilen ile ilgili davran ve tutumlar olmak zere drt farkl anlam ve kullanm ekliyle zetlemek mmkndr.

    Danmanlk genel olarak, bireylerin ilgi, yetenek ve kiisel zelliklerine uygun i ve/veya meslek seimine yardmc olan kii olarak tanmlanan alannda uzman bir danman ile kendisine en uygun i ve/veya meslei semek iin bavuran kii olarak tanmlanan danman arasnda gerekleen grme sonucunda, danann kendisini ve evresini daha iyi tanmasyla meslek ve i gibi alanlarda yeni bir bak as gelitirerek ilerideki davranlarn etkileyen bir sreci ifade etmektedir (Karaglle, 2007: 7-8). Danmanlk bireylerin ilgi, yetenekleri dorultusunda kendilerine uygun i/meslekler konusunda karar vermelerine yardmc olunan bir sretir. Bu srete baar ise danann meslekler ve emek piyasas hakknda yeterli bilgi birikimine sahip olmas yannda, danmann da bu konularda ve zellikle danann eitim dzeyi, bilgi, beceri, yetkinlii, ilgi alan gibi bireysel zellikleri hakknda yeterli bilgi birikimine sahip olmas, danan ile danlan arasnda salkl bir iletiimin kurulmasna bal olacaktr.

    ve Meslek Danmanl Kavram

    eitli ekillerde tanmlanabilen i ve meslek danmanl genel olarak, bireylerin zellikleri ile mesleklerin ve iyerlerinin gerektirdii nitelik ve artlar karlatrarak, bireylerin istek ve durumuna en uygun i ve meslekleri semeleri, setikleri meslekler ile eitim olanaklarndan yararlanmalar, ie yerletirilme, ie uyum ile ilgili sorunlarn zmne ynelik sistemli bir yardm edilme sreci olarak tanmlanmaktadr (Korkmaz ve Mahiroullar, 2007: 127). Bireylerin kendilerini tanmas, iler, meslekler ve i dnyas hakknda bilgi sahibi olmalar, kendileri ile iler, meslekler ve rgtlerin karlatrlmas ve bir istihdam ve geliim plan oluturmas iin bireylere yaplan profesyonel ve sistematik yardm ve destek srecidir (Erdomu, 2011: 8). ve meslek danmanlnn z, meslek ve alma yaamyla ilgili bilgilerin sistematik hale getirilmesi ve bu bilgilerin bireysel dzeyde ele alnarak kullanlmas esasna dayanmaktadr (Karaglle, 2007: 12).

    Trkiye Kurumuna (KUR) gre i ve meslek danmanl, iin ve meslein gerektirdii zellikler ile iin gerektirdii nitelik ve artlarn karlatrlarak bireylerin istek ve durumuna en uygun ilere ve mesleklere ynlendirilmeleri, gerektiinde bireylerin mesleki niteliinin arttrlmas iin ilgili eitim olanaklarndan yararlandrlmalar, ie yerletirilmeleri, ie uyumlarnn salanmas, iverenlerin beklentilerine uygun eletirilmelerinin yaplmasdr (Erdomu, 2011: 7).

  • Trkiyede ve Meslek Danmanlnn Etkinlii

    144

    Dier taraftan i ve meslek danmanl kavram yerine kariyer danmanl kavramnn daha uygun olaca da dnlmekte ve tartlmaktadr (Erdomu, 2011: 8). Mesleki hedefler ile ilgili bir kavram olan kariyer danmanl, meslek seiminden balamak zere, alma yaamndaki ve dolaysyla rgtlerdeki tm kariyer uygulamalar ile emeklilie hazrlkta dhil olmak zere, bireylerin tm alma yaamn kapsayan ok geni ve kapsayc bir sreci ifade etmektedir. Bir baka deyile, kariyer kavram yalnzca iler ve meslekleri kapsamamakta, ayn zamanda rgtleri de kapsamaktadr (Erdomu, 2011: 8).1

    ve Meslek Danmanl Hizmetinin Genel zellikleri

    ve Meslek Danmanlnn Amac, Hedef Kitlesi ve Temel Aamalar

    ve meslek danmanlnn amac bireylerin kendilerini ve i dnyasn tanmalarn salayarak alma yaamnn eitli evrelerinde bireylerin kar karya kaldklar i ve meslek seimi, i ve meslekte ilerleme, i ve meslek deitirme, i ve meslekte tatmin olma ve kendilerini gelitirme gibi konularda bireysel ve grup olarak yardmc olma ve profesyonel destek vermektir (Erdomu, 2011: 8). ve meslek danmanlnn temel amalar arasnda meslek seimi aamasndaki genler, alma yaamna ilk defa katlacak yeni mezunlar, kariyerlerinde ykselme aamasnda olanlar, alma yaamnda dezavantajl durumda olan gruplar ile emeklilii yaklaan alanlardan oluan birey veya gruplara kendilerini tanma, i dnyas ve meslekler hakknda bilgi verme, istihdam ve kendilerini gelitirme konularnda destek olmak bulunmaktadr (Erdomu, 2011: 9).

    ve meslek danmanlnn hedef kitlesi ise; genel olarak, meslek seimi aamasnda olan genler, isizler ve alma yaamnda kariyerlerinin deiik aamalarnda bulunan her dzeydeki bireylerdir (Erdomu, 2011: 8). Bununla birlikte KUR i ve meslek danmanlnn hedef kitlesini tanmlarken, i danmanl ve meslek danmanl hizmetlerinden yararlanacak bireylerden hareketle i ve meslek danmanl hedef kitlesini iki temel gruba/snfa ayrma yoluna gitmitir. Bu balamda KURa gre i danmanl hizmetlerinden yararlananlar arasnda (i) ilk defa emek piyasasna giren ve henz meslei olmayan genler ve yetikinler, (ii) uzun sre isiz kalanlar, (iii) iverene drt veya drtten fazla gnderildii halde ie giremeyenler, (iv) zelletirme, iyeri kapanmas veya ekonomik durgunluk nedeniyle iini kaybetmi olan ve bu nedenle isizlik denei alan, becerilerini gelitirmek isteyen, yeni bir i bulmada ya da mesleini deitirme ve uyum salamada zorluu olanlar, (v) mevcut mesleki eitim olanaklar hakknda bilgi isteyenler, (vi) gncelliini yitirmeye balayan mesleklerde istihdam edilen ve istihdam edilebilirliini arttrmak iin ek bir mesleki eitime ihtiyac olabilecek

    1 Ancak KUR belgelerinde ve uygulamalarnda i ve meslek danmanl kavram kullanld, yine KUR bnyesinde bu alanda hizmet vermek zere istihdam edilen uzmanlara i ve meslek danman ad verildii iin bu almada i ve meslek danmanl kavramnn kullanlmas tercih edilmitir.

  • Trkiyede ve Meslek Danmanlnn Etkinlii

    145

    bireyler, (vi) herhangi bir meslei olmayp igc yetitirme kursuna katlmak isteyenler, (vii) alabilecekleri potansiyel ilerin nasl bulunaca hakknda bilgi isteyenler, (viii) i aramada ynlendirmeye ihtiya duyan ve bu nedenle i arama becerileri eitiminden yararlanabilecek kiiler ve (iv) kendi iini kurmak isteyenler yer almaktadr (Erdomu, 2011: 8-9).

    ve meslek danmanl sadece kariyer sorunlar yaayan birey ya da gruplara deil, ayn zamanda alma yaamnn tm evrelerindeki birey ve gruplara, kendilerine uygun, isteyerek yaptklar, verimli ve retken olarak alabilecekleri bir i ve meslek sahibi olmalarna destek vermeyi ve bu destein srekliliini salamay amalamaktadr (Erdomu, 2011: 10). ve meslek danmanl srecinin temel aamalar drt balk altnda toplanarak incelenmektedir (Erdomu, 2011: 12). Bu aamalar srasyla (i) birey hakknda bilgi toplama, tanma ve analiz etme; (ii) i dnyas, iler ve meslekler hakknda bilgi toplama ve analiz etme; (iii) bireyin zelliklerini, i dnyas, iler ve mesleklerin gerekleriyle karlatrma ve (iv) birey iin bir geliim ve eylem plan hazrlanmasdr.

    ve Meslek Danmanlnn Yasal Dayanaklar ve Temel lkeleri

    ve meslek danmanlnn yasal dayanaklar ulusal ve uluslararas olmak zere belli bal iki grup altnda toplanarak incelenmektedir (Erdomu, 2011: 9). Bunlardan ilk grubu oluturan ulusal dayanaklar; 4904 sayl Trkiye Kurumu Kanununun 3/c ve 9/b maddesi, 4447 sayl sizlik Sigortas Kanununun 48. Maddesinin 7.fkras, Trkiye Kurumu Grev Yetki ve Sorumluluk Ynetmeliinin 11/d, 11/e ve 11/f. Maddesi, Grev Yetki ve Sorumluluk Ynetmeliinin 23/f maddesi, Trkiye Kurumu gc Uyum Hizmetleri Ynetmeliinin 30. Maddesinden olumaktadr.

    kinci grubu oluturan uluslararas dayanaklar ise; Uluslararas alma rgtnce (ILO) kabul edilmi olan ve i Bulma Servisi Kurulmas Hakkndaki 88 sayl szlemenin 6. Maddesinin a/i fkras, Uluslararas alma rgtnce (ILO) kabul edilmi olan nsan Kaynaklarnn Deerlendirilmesinde Mesleki Eitim ve Ynlendirmenin Yeri Hakkndaki 142 sayl Szlemenin 3/1 maddesi, Uluslararas alma rgtnce (ILO) kabul edilmi olan nsan Kaynaklarnn Deerlendirilmesinde Mesleki Eitim ve Ynlendirmenin Yeri Hakkndaki 142 sayl Szlemenin 3/2 maddesi, Avrupa Sosyal artnn 1. Blmnn 9. Maddesi ve 2. Blmnn . Maddesidir.

    ve meslek danmanl hizmeti sunulurken belli ilkelere uygun hareket edilmesi gerekmektedir (Erdomu, 2011: 12-13). Bu ilkeler arasnda her bireyin seme zgrlne sahip olmas, i ve meslek danmanl hizmetinden yararlanlmasnn istee bal olmas, danmanlk hizmetlerinde gizliliin esas olmas, sz konusu hizmetlerin tm bireylere ak olmas, bu hizmetin ilgili taraflarn ibirlii ile yrtlmesi ve i ve meslek danmanlarnn hem bireye hem de topluma kar sorumlu olmalar yer almaktadr.

  • Trkiyede ve Meslek Danmanlnn Etkinlii

    146

    ve Meslek Danmanlarnn Sahip Olmas Gereken Balca zellikler

    ve meslek danmanl profesyonel bir meslek olarak kabul edilmelidir. Nitekim i ve meslek danmanl sadece destek ve yardmc olmak amacyla yrtlen bir faaliyet deildir. Destek ve yardmn sistematik, belli ilke ve yntemlere uygun olarak yaplmas gerekmektedir (Erdomu, 2011: 9-10). Bu balamda i ve meslek danmanl yapacak bireylerin sahip olmas gereken baz asgari yetkinlikler bulunmaktadr. Sz konusu yetkinlikler, kariyer gelitirme kuram bilgisi, bireysel ve grup danmanl yapabilme becerisi, bireysel ve grup olarak lme ve deerlendirme becerisi, alanyla ilgili doru ve gncel bilgi ve kaynaklara ulaabilme, kariyer gelitirme program oluturma, ynetme ve uygulama becerisi, koluk, danma ve performans iyiletirme becerisi, farkl kltr ve gruplar anlama ve onlarla alabilme becerisi, aratrma ve deerlendirme yapabilme becerisi ve alanyla ilgili teknolojiyi kullanma becerisi olarak sralanabilir.

    Mesleki Yeterlilikler Kurumunun hazrlad belgede i ve meslek danmannn sahip olmas gereken bilgi ve becerilerden bazlar ise u ekildedir sralanmtr (Erdomu, 2011: 10): analitik dnme yetenei, anket deerlendirme bilgisi, dezavantajl gruplarn zelliklerine ilikin bilgi, dinleme becerisi, ekip iinde alma yetenei, empati kurma becerisi, ikna yetenei, i arama teknikleri bilgisi, kiilik tipleri ve davran tarzlar bilgisi, meslee ilikin yasal dzenlemeler bilgisi, meslekler hakknda bilgi, lme ve deerlendirme aralar kullanm ve analiz bilgisi, temel alma mevzuat bilgisi ve ulusal meslek standartlar ve ulusal yeterliliklere ilikin bilgi.

    ve Meslek Danmanlnn Boyutlar: eitli lkelerde ve Trkiyede ve Meslek Danmanl Uygulamalar

    Emek arz ve talebi, emek piyasalarnda ou kez ayn anda mevcut olmalarna karn, birbirleriyle buluamaz. Nitekim emeini arz eden igc emek piyasasnn iyi organize edilmemesi nedeniyle isiz kalrken; emek talep eden giriimci de arad nitelikte emein varlndan haberdar olmad iin emek istihdam edemez. Gerek i arayanlar, gerek giriimcileri, gerekse lke ekonomisini ok yakndan ilgilendiren bu sorunun zm emek arz ile emek talebini buluturacak etkin ileyen arac kurumlarn varlna baldr (Iok, 2011: 193). Sz konusu kurumlar daha yakndan tanyabilmek iin lke uygulamalarn incelemek yararl olacaktr.

    Baz Gelimi Batl lkelerde ve Meslek Danmanl Uygulamalar

    ngilterede ve Meslek Danmanl Uygulamalar

    ngilterede ie yerletirme hizmeti sunan brolar, i merkezi (job centers) olarak adlandrlmaktadr. Hkmet tarafndan finanse edilen ve ksmi olarak bamszla sahip bu sz konusu i merkezlerinin byk bir ounluu kalabalk ve byk caddeler zerinde yer almakta ve bilgisayar a araclyla da birbirlerine balanm bulunmaktadr (Bierli, 2004: 191). ngilterede gen nfusun gelecek planlar

  • Trkiyede ve Meslek Danmanlnn Etkinlii

    147

    yaparken kaliteli danmanlk hizmeti almalar ve yksek kalifiyeli meslek danmanlarnn varl hayati nem tarken, ngilterenin danmanlk hizmetleri uluslararas alandaki hizmetlerin ok gerisinde kalmaktadr.

    ngilterede istihdam olanaklarnn yeterli olmamas, yksek renime devam etme maliyetlerinin her geen gn artmas genleri hayatlarna yn verirken zor seimlerle kar karya brakmaktadr. Bu durum genlerin ihtiya duyduu destei daha nemli hale getirerek danmanlk merkezlerinin nemini arttrmaktadr. Ancak danmanlk merkezlerinin yaps ve ileyiine ilikin lkede ciddi skntlar mevcuttur. rnein, hizmet almak isteyenlerin danmanlarla yz yze grme frsatlar giderek azalmakta, bunun yerini internet zerinden rehberlik ve danmanlk hizmetleri almaktadr. Bu durum, danmanlarn bavuru yapanlara ayracaklar bu snrl zaman ok etkin bir ekilde kullanmalarn gerekli klmaktadr. Ancak meslek danmanlarnn yetersizlii bu alandaki bir baka sorundur (Westergaard, 2012: 327-328).

    ngilterede zellikle 1994 ylnda yerel danma merkezlerinin zelletirilmesi, ulusal dzeyde sunulan bir hizmetin nemli derecede blmlenmesine yol amtr. 1997de i Partisinin baa gelmesinin ardndan, hkmet danmanlk merkezlerinde sunulan hizmetleri gen nfus iin cretsiz ve kanuni bir hak olarak tanmtr. Ayrca hkmet alma arzu ve isteini yitirmi ve almak iin kstl imknlara sahip olan genlere zel bir ilgi gstermitir. 2001de ise hkmet yeni bir ulusal genlik destek merkezi kurmutur. Connexions, hem sosyal ve eitim sorunlaryla alakal rehberlik ve danmanlk hizmeti sunan hem de eitimine devam edemeyen veya bir ite almayan ya da bir kurs bnyesinde kursiyer olmayan genlere, youn destek salayan bir birim olarak kurulmutur. Yine yalnzca gen nfusu desteklemek amacyla var olan merkezlerin btesi Eitim ve Beceriler Departmannn kontrolne verilirken, danmanlk merkezleri Connexionsun bnyesine aktarlmtr. Fakat lkede farkl yaplanmalara da msaade edilmitir (Lewin & Colley: 2011, 2-3).

    ngilterede eitim hayatna devam eden genlere ynelik danmanlk hizmetleri ise 1997 ylndan itibaren 14-16 ya grubundaki renciler iin ulusal eitimin/mfredatn zorunlu bir paras haline getirilmitir. Kapsam ve ierii belirlenmemi olmasna ve okullarda farkl uygulama yaklamlar olmasna ramen, 2003 ylnn balarnda rencilerin danmanlk hizmeti alma yann on bire ekilmesi ynnde karar alnmtr (OECD, 2003: 56).

    Almanyada ve Meslek Danmanl Uygulamalar

    Almanyada danmanlk hizmetleri geleneksel olarak eitim danmanl ve mesleki danmanlk eklinde kurumsal bir ayrma dayal olarak srdrlmektedir. Eitim sistemi iinde kurs ve kurumlarn seimine ilikin danmanlk hizmetleri, eitim kurumlarnn kendi bnyelerinde gerekletirilir. Dier yandan, 1998e kadar mesleki danmanlk ve ie yerletirme hizmetlerinde tek yetkili kurum Federal stihdam Servisi olmutur. Bu Servisin lavedilmesiyle zel sektr bnyesinde de

  • Trkiyede ve Meslek Danmanlnn Etkinlii

    148

    bu hizmetler sunulmaya balamtr. Ancak kamu sektr tarafndan gerekletirilen danmanlk hizmetlerinde eitim danmanl ve mesleki danmanlk arasndaki kurumsal ayrm byk lde korunmutur (Plant & Watts, 2002:4). Kamu temelli danmanlk hizmetlerinde okullara ilikin Federal stihdam Servisi'nin temel sorumluluklar okul sonras kariyer seeneklerine ilikin bilgilendirme, ynlendirme ve yerletirme hizmetleri ile okul srecinde eitim seimlerine rehberliktir (Plant & Watts, 2002: 6).

    Almanyada yakn zamana kadar rehberlik ve danmanlk hizmetlerinin sunumunda olduka heterojen bir yap mevcut olup; rehberlik ve danmanlk hizmetlerinin sunumunda ortak standartlar yoktu. Bu nedenle Eitim, Kariyer ve stihdam Ulusal Rehberlik Forumu (nfb) ile Heidelberg niversitesi Eitim Bilimleri Enstits (IBW) ortaklaa bir projeyi Kalite Geliimi in Ak Koordinasyon Sreci hayata geirmitir. Proje ile sosyal ortaklar, dernekler, ekonomi, bilim ve politikadan aktrlerle, paydalarn yer ald Federal bir uygulamann hayata geirilmesi hedeflenmitir. Proje iki safhada Federal Eitim ve Aratrma Bakanl tarafndan finanse edilmektedir (nfb & IBW, 2012: 3).

    lk aama (2009-2012) yllarn kapsayan dnemde proje ile hedeflenen ama zetle; eitim sisteminin ve i gc piyasasnn etkinliini ve etkililiini artrmak, insan kaynaklarnn tm potansiyellerini kullanabilmek, bireyin istihdamn tevik etmek, gelecekteki kalifiye igc talebini gvence altna almak, frsat eitlii ve sosyal ierme politikalarna katkda bulunmak eklinde sralanabilir. kinci aama (2012-2014) yllarn kapsayan dnemdir. Bu dnem Uygulama ve Sistemli Bilgilenmeyi hedefleyen aamadr.

    ve meslek danmanl hizmetlerine ok byk nem verilen Almanyada, Mesleksel Danma Merkezinin (Beruf Information Zentrum /BITZ ) faaliyetleri, danmanlk hizmetlerinin kalitesini ortaya koyma adna nemli rneklerden biridir. lkenin hemen her noktasnda var olan ve btn vatandalarn gn ierisinde herhangi bir zamanda cretsiz olarak istedikleri kadar yararlanabilecei merkezde rencilere ynelik olarak; rencilere meslek seimde danmanlk hizmeti vermektedir. Bu amala Merkez, rencilerin az bilgi sahibi olduu meslekleri belirleyerek bu mesleklerin tantmn yapmakta; meslek seiminde daha fazla bilgi sahibi olmalarn salamaktadr. Bu merkezden hibir mesleki eitim almam genel okul kl renciler ile mesleki eitim veren okullara devam eden renciler, yksekokul rencileri ve renci ebeveynleri yararlanabilmektedir. Merkezde renci anne babalarna ynelik ebeveyn geceleri dzenlenerek ailelere meslek seimi konusunda bilgi verilmektedir. Merkez bunu, meslek tantma seminerleri ile proje gnleri etkinlikleri eklinde gerekletirmektedir. Meslek tantma seminerleri esnasnda deiik mesleklerde alanlar arlarak onlarn mesleki bilgi ve deneyimlerini paylamalar merkezce salanmaktadr. Proje gnleri etkinliklerinde ise; okullarda destekleyici bir hizmet olarak ebeveyn geceleri dzenlenerek zellikle Hauptschule ve Realschule rencilerine yalarna nispeten daha kk/gen olmas nedeniyle ebeveynler

  • Trkiyede ve Meslek Danmanlnn Etkinlii

    149

    bilgilendirilerek ebeveyn desteinin salanmas hedeflenmektedir (www.arbeitsagentur.de).

    zlandada ve Meslek Danmanl Uygulamalar

    zlandada rehberlik ve danmanlk hizmetlerinin gemii olduka eskilere dayanmaktadr. lkede 1900lu yllardan beri var olan rehberlik ve danmanlk hizmetlerinin nemli bir blm okul mfredat programlarnda her dzeyde yer almaktadr. Bunun yan sra kariyer danmanlar halka, yaam boyu renme merkezlerinde, istihdam brolarnda bu hizmetleri vermektedirler. Ancak lkede yetikinlere ynelik danmanlk hizmetlerinin tarihsel gemii ok yeni olup, meslek danmanl kurumu, 1980te kurulmutur (www.nordvux.net).

    zlandada eitsel ve mesleki rehberlik son yirmi ylda hzla geliim gstermitir. Eitim sistemi iindeki danmanlk ve rehberlik hizmetleri en yaygn danmanlk hizmetleri iken son yllarda kamu istihdam ofislerinde, yaam boyu renme merkezlerinde ve iyerlerinde gerekletirilen mesleki rehberlik ve danmanlk hizmetlerinde hzl bir art olmutur (Stefnsdttir, 2008: 13).

    zlandada ayrca son yllarda iyeri danmanlk hizmetleri de giderek nem kazanmaktadr. lkede Leonardo da Vinci ad altnda iki pilot uygulamayla iyeri rehberlik hizmetleri balatlmtr. Sz konusu uygulama, lkede yetikin eitimine ilikin olumsuz tecrbelere istinaden hayata geirilmi bir uygulamadr. Bu proje ile iyerinde pratikte uygulanmakta olan danmanlk metotlarnn nemi artmaktadr. Uygulama iilere mevcut alma ortamlarnda, alma koullar hakknda nasl hissettiklerini anlama, bunu aklama ve mevcut durumu ne ekilde dzeltebilecekleri konusunda yardm eden bir uygulamadr (Plant, 2008: 276-277).

    Dier taraftan bakent Reykjavkteki yetikinlere ynelik Halk Eitim Merkezinde halktan her kesime profesyonel danmanlar tarafndan hizmet verilmektedir (www.nordvux.net). Reykjavkin zlanda nfusunun yarsn barndran bir bakent olduu dnldnde ise, bu sz konusu merkezin, lke nfusunun yarsna ulaan ve hizmet veren son derece nemli bir merkez olarak byk bir role sahip olduu gzden uzak tutulmamaldr.

    zlandada danmanlk hizmetlerine olduka nem verilmekte olup bu alanda istihdam edilen kiilerin eitim dzeyleri de olduka yksektir. Nitekim 2007 ylnda gerekletirilen bir aratrmada danmanlarn yarsndan ounun bir lisans veya yksek lisans diplomasna sahip olduu tespit edilmitir (Stefnsdttir, 2008: 13).

    Norvete ve Meslek Danmanl Uygulamalar

    Norvete rehberlik ve danmanlk hizmetlerinin rgn eitim iinde sunulmasna ilikin bir gelenek vardr. Bu gelenek 1947 tarihli stihdam Kanununa dayanmaktadr. 1960l yllarn ortalarna kadar okullardaki rehberlik hizmetleri kamu istihdam servislerindeki meslek danmanlarnca desteklenmitir. Bu tarihten sonra da okullardaki rehberlik ve danmanlk hizmetlerinde, kamu istihdam servislerinden baz yapsal destekler alnmaya devam edilmitir. Ancak 1980li

    http://www.nordvux.net/http://www.nordvux.net/

  • Trkiyede ve Meslek Danmanlnn Etkinlii

    150

    yllarn ortalarnda bu durum son bularak, kariyer danmanl ve bilgilendirme hizmetleri kamu istihdam servislerinin yerletirme ve dier ilevlerine dhil edilmitir (Bezanson & Watts 2002: 4). Dier taraftan sistem ile ilgili bir takm tartmalar da hala devam etmekte olup; tartmalarn zn, meslek danmanlnn, hem sosyal; hem de mesleki sorunlarla ilgilenmesi oluturmaktadr (www.nordvux.net).

    Norvete, alma ve Refah Kurumu (Labour and Welfare Organisation) 1 Temmuz 2006ta kurulmu ve danmanlk hizmetlerinde kapsaml reformlar yaplmtr. rnein her Belediyede Bir NAV ofisinin oluturulmas ve bu yolla hizmet ann geniletilmesi hedeflenmitir (Christensen& Laegreid, 2010: 11). Norvete snrl sayda da olsa zel sektrde de rehberlik ve danmanlk hizmetleri sunulmaktadr. Ayrca yine Norvete toplum temelli yetikin rehberlik ve danmanlk hizmetleri de verilmekte, bu hizmetleri veren merkezlere baz belediyelerce destek verilmektedir. Ancak bu hizmetlerin son derece snrl olduu ve maalesef taleplere yeterince cevap verilemedii belirtilmektedir (www.nordvux.net).

    svete ve Meslek Danmanl Uygulamalar

    sve kamusal danmanlk hizmeti sunmada uzun bir tarihsel gemie sahiptir. Hlihazrda 40 istihdam brosu mesleki rehberlik hizmeti vermek iin kurulmutur. lkede danmanlk ve rehberlik hizmeti alma her vatandan bireysel hakk olup, vatandalar bu hizmetten herhangi bir cret demeden yararlandrlr. svete eitim ve meslek danmanl, zorunlu eitim aamasndaki ve daha ileri seviyedeki rencilere sunulmasnn yan sra yetikinlere de sunulmaktadr. Danmanlar, genellikle okullar veya dier eitim kurumlarnda almaktadrlar. Ancak her okul bnyesinde danman istihdam etmek yerine, belediyeler bnyesinde okullar iin alan danmanlar da mevcuttur (Skolverket , 2009: 18).

    Yetikinlere ynelik eitim faaliyetlerine de byk nem verilen svete, farkl yetikin gruplarna ynelik bilgi, gzetim ve tavsiyeler eklinde farkl danmanlk hizmetleri sunulmaktadr. Sunulan bu tr faaliyetler genellikle, kurumlar, yerel belediyeler ve istihdam brolar tarafndan yrtlmekte olup yetikinlere ynelik danmanlk hizmetlerini lke genelinde yrten 418 istihdam brosu mevcuttur (Skolverket, 2009: 18.). Bu brolarda sunulan hizmet ise daha ok isizlere yneliktir. Dier taraftan, lkede bu alanda hizmet veren farkl departmanlar kendi amalarn kendileri ekillendirmekte ve bu konuda hkmetin herhangi bir yaptrm ve yasama gc bulunmamaktadr.

    Finlandiya

    Finlandiyada profesyonel mesleki rehberlik ve danmanlk hizmetleri 1939 ylnda Helsinkide bir istihdam ofisinde, psikolojik danmanlk hizmetlerin sunulmasyla balamtr. Bu alanda istihdam edilen psikologlar, rencilere ve mesleki danmanla ihtiya duyanlara hizmet vermekle grevlendirilmitir. 1940 ve 1950li yllarda Finlandiyada 13 belediye bnyesinde mesleki danmanlk hizmetleri hayata

    http://www.nordvux.net/http://www.nordvux.net/http://www.skolverket.se/publikationer?id=2227

  • Trkiyede ve Meslek Danmanlnn Etkinlii

    151

    geirilmitir. 1960da ise Mesleki Rehberlik Kanunu yrrle girmitir. Mesleki rehberlik hizmetlerinin ulusal anlamda geliimi alma Bakanl eliyle olmutur. Mesleki rehberlik ofisleri, istihdam ofislerinden bamsz olarak kurulmutur. 1973 ylnda ise istihdam ofisleri ile mesleki rehberlik ofisleri bir at altnda birletirilmitir (Nummenmaa & Sinisalo, 1997: 157).

    Finlandiyada 1970li yllarn balarna kadar, okullardaki rehberlik ve danmanlk hizmetleri, mesleki rehberlik ofislerinde alan psikologlarca yrtlmtr. Ancak bu tarihten sonra okullardaki rehberlik ve danmanlk hizmetleri eitimin bir paras haline getirilmitir (Nummenmaa & Sinisalo, 1997: 158). Bu balamda gnmzde Finlandiyada i ve meslek danmanl hizmetleri, birbirini tamamlayan ikili bir sistem ile yrtlmektedir. rencilere ynelik danmanlk hizmetlerinin okullar araclyla sunulduu Finlandiyada, mesleki rehberlik ve kariyer planlama hizmetleri ise, Emek Ynetimi Kurumu tarafndan yrtlmektedir (Kasurinen & Vuorinen, 2002: 7). Finlandiyada rehberlik ve danmanlk servislerinin temel amac, bireylere hayatlarnn herhangi bir dneminde (ne zaman ynlendirilmeye ihtiya duyarlarsa) eitim ve retimle ilgili seimlerinde ve kariyer planlamalarnda yardmc olmaktr. Finlandiyada yediden yetmie, renci, igc piyasas iinde yer alan almayan herkesin frsat eitlii erevesinde danmanlk hizmetinden yararlanmas mmkndr (CIMO, 2012: 2).

    Trkiyede ve Meslek Danmanl

    lkemizde Sekizinci Be Yllk Kalknma Plan (SBYKP) dneminden (2001-2005) itibaren igc piyasalar ile ilgili nemli dzenlemeler yaplmtr (Bierli, 2011:525). Bunlarn banda da, 2003 ylnda yrrle giren 4904 Sayl Trkiye Kurumu Kanun'unu gelmektedir. 4904 Sayl Kanunla lkemizde de ilk kez, zel istihdam brolarnn kurulmasnn n alarak istihdam hizmetlerinde kamu tekeli kaldrlmtr. Yine bu dnemde, Avrupa Komisyonu, 2002 ylnda, Trkiyeye Mali Yardm Program kapsamnda, KURa, 40 milyon Euroluk kayna hibe olarak aktarmtr. Bu kaynaa yaplan10 milyon Euroluk ilaveyle KURun kurumsal kapasitesinin gelitirilmesi amacyla kapsaml bir proje hayata geirilmitir (Bierli, 2011: 525). Aktarlan bu kaynaklar; KURun merkez ve taradaki kurumsal kapasitesinin glendirilmesinde ve aktif emek piyasas politikalarnn uygulanmasna katk salamtr.

    KURun kurumsal kapasitesinin glendirilmesi almalar izleyen yllarda da devam ederken, 2011 ylna gelindiinde lkemizde de ilk kez ve Meslek Danmanl, bir meslek olarak tanmlanm; bylece 2011 ve 2012 yllarnda KURa i ve meslek danmanl yapmak zere 4000 kiilik bir kadro tahsisi gerekletirilmitir (Bierli, 2011: 525). 2012 yl Nisan aynda 2000, 2012 yl Temmuz aynda ise 813nn istihdam edilip greve balad grlmektedir (KUR, 2013: 70). Bir dier ifadeyle, gnmzde KURa bal 2813 i ve meslek danman grev yapmaktadr.

  • Trkiyede ve Meslek Danmanlnn Etkinlii

    152

    Alan Aratrmas: Bursada ve Meslek Danmanlarna Ynelik Profil Aratrmas Anketi

    Aratrmann Amac, Yntemi ve Kapsam

    Bu aratrma, Bursa KUR l Mdrl bnyesinde ve Meslek Danman olarak grev yapan personelin genel karakteristiklerini ve alma yaamnda karlatklar sorunlar ortaya koymay ve deerlendirmeyi amalamaktadr. Bu amatan hareketle drt temel aratrma konusu seilmitir. Bu aratrma konular arasnda (i) i ve meslek danmanlarnn demografik zellikleri; (ii) i ve meslek danmanlarnn kendi mesleklerine ynelik alglar; (iii) meslein etkinlii ile temel sorun alanlar ve son olarak (iv) KUR ile iverenlerin i ve meslek danmanl iin nemi yer almaktadr. Bu aratrmann tasarmndaki en nemli gereke, Trkiyede grece yeni bir meslek olan i ve meslek danmanlnn, bu meslek sahipleri tarafndan nasl alglandn ortaya kararak, i ve meslek danmanlarnn genel grnmn sunmak olmutur.

    Aratrmada veri toplama amacyla anket yntemi kullanlmtr. ve Meslek Danmanlarna Ynelik Profil Aratrmas Anketi, yirmi sorudan ve cinsiyet, ya, medeni durum, eitim derecesi, aylk kazan gibi demografik sorulardan olumaktadr. Aratrmann evreni, Trkiyede grev yapan tm i ve meslek danmanlardr. Zaman ve aratrma maliyeti gibi snrllklardan dolay sadece Bursa KURda grev yapan 120 i ve meslek danman rneklem olarak seilmitir. Anket 113 personele uygulanm olup, yllk izin, hastalk gibi eitli sebeplerden dolay kendilerine ulalamayan 7 i ve meslek danman, zorunlu olarak alan aratrmasnn dnda tutulmutur. Alan aratrmas, Bursa KUR l Mdrlnden izin alnarak Mays 2013 aynda kuruma yaplan iki ziyaret ile gereklemitir.2 Anketten elde edilen veriler, SPSS 17.0 istatistik program yardmyla analiz edilmitir. Veri analiz yntemi olarak tanmlayc istatistik yntemi kullanlmtr.

    ve Meslek Danmanlarnn Demografik zellikleri

    Aratrmaya katlan i ve meslek danmanlarnn %67,3 kadn, %32,7si erkek olarak hesaplanmtr. ve meslek danmalarnn %61i 25-29 yalar arasnda ve yzde 23 ise 30-34 yalar arasndadr. Bu veriler gstermektedir ki, Bursa KURda alan i ve meslek danmanlar arlkl olarak kadnlardan olumakta

    2 Mays 2013 tarihinde gerekletirilen alan aratrmasndan be ay sonra, Kasm 2013 tarihinde gerekletirilen yasal dzenlemeler ile i ve meslek danmanlarnn hem maalarnda d hem de zlk haklarnda kayplar meydana gelmitir. KURda 4/b kadrosunda szlemeli olarak greve balayan i ve meslek danmanlarnn byk ounluu, maalarnn 1/3i orannda kesinti yaplarak 4/a kadrosuna geirilmitir. Bu balamda, alan aratrmasnn baz nemli sonularn yaanan son gelimeler erevesinde, bir baka alan almas ile birlikte deerlendirmek gerekmektedir.

  • Trkiyede ve Meslek Danmanlnn Etkinlii

    153

    ve bu meslekte alanlar gen arlkl bir grnm iermektedir. ve meslek danmanlarnn eitim seviyeleri incelendiinde, %66,4nn

    lisans ve %32,7sinin yksek lisans mezunu olduu grlmektedir. Doktora programna kaytl veya doktora mezunu personel bulunmamaktadr. alanlarn mezun olduklar niversiteler ise byk lde eitlilik arz etmektedir. Trkiye genelindeki otuz farkl niversiteden mezun olan i ve meslek danmanlarnn %19,5i Uluda niversitesinden; %7,1i Dumlupnar niversitesinden ve %6,2si Ankara niversitesinden mezun olmulardr.

    ve meslek danmanlar, mezun olduklar niversite ynndeki eitlilie kar, mezun olduklar blm bakmndan incelendiinde, Fen-Edebiyat Fakltesi (%58,4) mezunlarndaki younluk dikkat ekmektedir (Tablo-1). Fen-Edebiyat Fakltesi ierisinde de arlkl olarak Matematik Blm (%25,7), Biyoloji Blm (%10,6), Fizik Blm (%9,7) ve Kimya Blm (%8,8) mezunlar i ve meslek danman olarak grev yapmaktadr. ve meslek danmanlar arasnda Eitim Fakltesinden mezun olanlarn oran %12,4; Mhendislik Fakltesinden mezun olanlarn oran ise %11,5tir. Tablo.1 Bursa KURda Grevli ve Meslek Danmanlarnn Mezun Olduklar Fakltelere Gre Dalm (%)

    N %

    Fen-Edebiyat Fakltesi 66 58,4

    Eitim Fakltesi 14 12,4

    Mhendislik Fakltesi 13 11,5

    ktisadi ve dari Bilimler Fakltesi 6 5,3

    Cevapsz (Kayp Veri) 14 12,4

    Toplam 113 100

    ve Meslek Danmanl Meslei zerine Ynelik Alglar

    Alan aratrmasnn bu blmnde ilk olarak, aratrmaya katlan i ve meslek danmanlarndan kendi mesleklerini deerlendirmeleri ve ikinci olarak da bu meslei Bat lkelerindeki uygulamalar ile karlatrmalar istenmitir. Bu amala, katlmclara ilk olarak Sizce bir ve Meslek Danmannn temel grevi nedir? sorusu yneltilmitir. Bu soruya 113 katlmcnn 112sinden yant alnabilmi ve katlmclarn %69,9u bireylere doru meslek ve i seimine ynlendirmede yardmc olmak yantn vermitir. Soruya, i arayanlar ile mevcut iini deitirmek isteyenleri uygun ie yerletirmek cevab verenlerin oran ise %15tir.

  • Trkiyede ve Meslek Danmanlnn Etkinlii

    154

    Tablo.2 Sizce bir ve Meslek Danmannn temel grevi nedir?

    N %

    Bireylerin kendilerini tanmalarna yardmc olmak 11 9,7

    arayanlar ile mevcut iini deitirmek isteyenleri uygun ie yerletirmek

    17 15

    Bireylere doru meslek ve i seimine ynlendirmede yardmc olmak

    79 69,9

    Bireylere farkl bir vizyon, misyon ve kimlik kazandrmak 4 3,5

    verenlerin aradklar nitelikte eleman bulmaya yardmc olmak 1 ,9

    Cevapsz (Kayp Veri) 1 ,9

    Toplam 113 100

    Ankete katlanlarn farkl faklte ve blmlerden mezun olmalarnn iaret ettii gibi, Trkiyede ve Meslek Danmanl mesleinin tercih edilmesi srecinde bireylerin bilgi ve becerileri farkllamaktadr. Meslekteki farkllamaya ilikin olarak katlmclara, Hangi faklteden mezun olmak, ve Meslek Danmanl meslei iin en uygundur? sorusu yneltilerek kendilerine ynelik bir deerlendirmede bulunmalar salanmtr. Katlmclarn %61,1i bu meslee ilikin grevlerde, faklte ve blm farknn nemli olmadn belirtmitir. Dier yandan, katlmclar bu meslein Eitim Fakltesi (%18,6), ktisadi ve dari Bilimler Fakltesi (%14,2) ve Fen-Edebiyat Fakltesi (%6,2) mezunlarna daha uygun olduu eklinde yantlamtr.

    ve meslek danmanlarna, gelimi Batl lkelerdeki meslektalar ile kendileri karlatrmalarna ynelik sorular yneltilmitir. Ankete katlanlarn %69,9u Batl meslektalarnn temel hak ve grevleri konusunda bilgi sahibi olduklarn sylerken, bu gr dile getirenlerin %69,2si en nemli farklln altyap sorununun olmamas ve i ve meslek danmanl kurumunun sistemli bir ekilde ilemesi olduunu belirtmitir. Batl lkelerdeki uygulamalar konusunda bilgi sahibi olanlarn %20,5i bu meslein Batl lkelerde tannrlnn ve saygnlnn daha yksek olduunu ve %6,4 meslektalarnn uzman statsnde kadrolu olarak istihdam edildiini sylemitir.

    ve Meslek Danmanlnn Etkinlii ve Temel Sorun Alanlar

    Anket sorular ierisinde, i ve meslek danmanlarnn bu meslei tercih etmelerindeki temel gerekeleri, bilgi, beceri ve tecrbelerini ne derece kullanabildikleri, i tatmini ve meslekle ilgili kariyer hedefleri gibi alanlarn etkinliklerini deerlendirmeye ynelik sorulara yer verilmitir. Ayrca, i ve meslek

  • Trkiyede ve Meslek Danmanlnn Etkinlii

    155

    danman olarak, bu meslekteki en nemli sorunu ortaya karmalar ve kendilerinin daha etkin ve verimli alabilmeleri iin ortaya konacak zm belirtmeleri ynnde sorular yneltilmitir.

    Ankete katlan 113 i ve meslek danman, bu ii ncelikli olarak yazl ve grsel medya araclyla (%54,9) bulmutur. bulma srecinde e-dost ve akraba %26,5 ve KUR %18,6 orannda bir rol oynamtr.

    Katlmclarn i ve meslek danmanl mesleini tercih etmelerindeki temel gerekesi, bu meslein Trkiyede yeni ve kariyer ans yksek bir meslek olmas (%45,1)dr. nsanlar ile iletiim iinde olmak ve onlara yardm etmek (%31), uzun sre isizlik srecinden sonra bu meslekte almak zorunda kalmak (%8,8), hayalindeki meslee atanamamak (%5,3) ve maddi anlamda tatmin edici bir i olmas (%5,3) katlmclarn bu meslei tercih etme nedenleri arasndadr. Dier yandan, sadece %1,8i bu meslein idealindeki meslek olduunu belirtmitir.

    ve meslek danmanlarna ve meslek Danmanl iin yeterli bilgi ve tecrbeye sahip olduunuzu dnyor musunuz? sorusu yneltilmi ve sadece % 47,8i yeterli bilgi ve tecrbeye sahip olduunu belirtmitir. Yeterli bilgiye ve tecrbeye sahip olmayan katlmclardan bu durumun gerekesini belirtmeleri istediinde ise, %51,8i igc piyasalar ve meslekler hakknda yeterince bilgiye sahip deilim ve %41i bu meslee ilikin bilgi ve beceriler konusunda yeterince eitim almadm eklinde gr bildirmitir. Mezun olduklar blmlerden aldklar bilgi ve becerileri, meslee ilikin grevlerde ne derece kullandklarna ynelik bir soruyu, %44,2si Kullanyorum ve %11,5i Sklkla Kullanyorum eklinde yantlamtr.

    Bursa KUR l Mdrlnde alan i ve meslek danmanlarnn byk ounluu ilerini tatmin edici (%60,2) ve kesinlikle tatmin edici (%10,6) bulmaktadr. Bu erevede, Tablo-3de sunulduu gibi katlmclarn meslekleri temelinde gelecee ynelik kariyer hedefleri incelendiinde, %66,4 bu meslei kariyer hedefleri asndan kesinlikle kalc bir i olarak grmektedir. Dier yandan, bu meslekte kariyer imknlarnn yeterli olmadn dnenlerin oran ise %20,4tr. alanlarn yalnzca %2,7si bu ii geici bir i olarak grmektedir.

  • Trkiyede ve Meslek Danmanlnn Etkinlii

    156

    Tablo.3 ve Meslek Danman olarak mesleinizi dndnzde, gelecee ynelik baknz nedir?

    N %

    Bu meslei geici bir i olarak dnyorum 3 2,7

    Bu meslei kariyer hedeflerim asndan kesinlikle kalc bir i olarak gryorum

    75 66,4

    Bu meslekte kariyer imknlarnn yeterli olduunu dnmyorum

    23 20,4

    Blmm ve deneyimlerim ile yakndan balantl bir ie geebilirim

    6 5,3

    Dier 6 5,3

    Toplam 113 100

    Ankete katlanlara, i ve meslek danmanl mesleine ilikin temel sorunun ne olduu ve kendilerinin daha etkin ve verimli alabilmeleri iin hangi koullarn salanmas gerektii sorular yneltilmitir. Tablo-4den izlenecei gibi, i ve meslek danmanlar, KURdaki altyap eksiklii ve fiziki yetersizlikleri en nemli sorun olarak grmektedirler. Bu sorunun ardndan en nemli ikinci sorun ise, szlemeli personel olarak almann yaratt i gvencesizliidir. Katlmclarn hibiri yaptklar ie karlk aldklar creti temel bir sorun olarak grmemektedirler.

    Tablo.4 ve meslek danmanlarnn en temel sorunu sizce aadakilerden hangisidir?

    N %

    Aldklar eitim ile yaptklar i arasnda ilikinin olmamas 4 3,5

    sizlerin i ve meslek danmanl hizmetinden yeterince haberdar olmamas

    8 7,1

    KURdaki altyap eksiklii ve fiziki yetersizlikler 62 54,9

    Szlemeli personel olarak almalarnn yaratt i gvencesizlii 34 30,1

    Gn ierisinde ok fazla kii ile grme yaplmasnn yaratt skntlar

    3 2,7

    Birebir grmelerde ortaya kan gvenlik sorunu 1 ,9

    Yaptklar ie karlk cretin dk olmas - -

    Cevapsz (Kayp Veri) 1 ,9

    Toplam 113 100

  • Trkiyede ve Meslek Danmanlnn Etkinlii

    157

    Katlmclarn belirttikleri ncelikli sorunlar balamnda, daha etkin ve verimli alabilmeleri iin fiziki koullarn iyiletirilmesinin gerektii (%32,7) ne kmaktadr. ve meslek danmanlarnn szlemeli personel olarak altrlmalar yerine daimi kadroya geirilmeleri (%25,7) ve aldklar eitimlerin sklatrlmas (%14,2) da, alanlarn mesleki anlamda ihtiyalar arasndadr. Katlmclarn %7,1ine gre, iverenlere bu meslein tanttrlmas nem tamaktadr.

    KUR ve verenlerin Rolnn Deerlendirilmesi

    Aratrmann bu aamasnda, katlmclara KURun ve iverenlerin i ve meslek danmanl asndan rollerine ve grevlerine ilikin sorular yneltilmitir. lk olarak, ve Meslek Danmanl kurumunun daha salkl ileyebilmesi iin KURa den temel grev nedir? sorusuna, katlmclarn %46,9u KUR, ve Meslek Danmanlarnn fiziki koullarn iyiletirmelidir yantn vermitir. Bu yant srasyla, KUR, ve Meslek Danmanlarna verilen eitimleri arttrmaldr (%24,8), KUR, bu meslein tantmn daha etkin bir ekilde yapmaldr (%14,2), Eitime ihtiyac olan isizleri ynlendirebileceimiz kurslar eitlendirilmelidir (%8) ve verenler ile daha sk grmeler salanmal (%3,5) yantlar izlemitir.

    KUR tarafndan salanan i ve meslek danmanl hizmetinin sistematik, belli ilke ve yntemlere uygun olarak verildii grne katlp katlmadklarn belirtmeleri istenmitir. Katlmclarn %4,4 bu gre kesinlikle katlmadn; %34,5i bu gre katlmadn; %26,5i bu konuda kararsz olduunu; %31,9u bu gre katldn ve sadece %1,8i bu gre kesinlikle katldn savunmutur.

    verenlerin i ve meslek danmanlar asndan nemi aratrlmak istenmi, ve Meslek Danmanl kurumunun daha etkin ileyebilmesi iin sizce iverenlere den grev nedir? sorusuna yant aranmtr (Tablo-5). ve meslek danmanlarnn %57,5i iverenler ile KUR arasndaki iletiimin glendirilmesini, %27,4 iverenlerin bu meslek konusunda daha fazla bilgi sahibi olmas gerektiini ve son olarak %13,3 iverenlerin bu meslei devlet kurumuna ait bir i olarak grmemeleri gerektiini belirtmitir.

  • Trkiyede ve Meslek Danmanlnn Etkinlii

    158

    Tablo.5 ve Meslek Danmanl kurumunun daha etkin ileyebilmesi iin sizce iverenlere den grev nedir?

    N %

    verenler, bu meslei yalnzca devlet kurumuna ait bir meslek olarak grmemeli

    15 13,3

    verenler KUR ile olan iletiimlerini glendirmeli 65 57,5

    verenler ve Meslek Danmanl konusunda daha fazla bilgilendirilmeli

    31 27,4

    Cevapsz (Kayp Veri) 2 1,8

    Toplam 113 100

    verenlerin, i ve meslek danmanl sreci asndan deerlendirilmesi

    amacyla, iverenlerin sreteki katklar daha fazla olursa ankete katlan i ve meslek danmanlarnn grevlerinin daha salkl bir ekilde ileyecei grne ne derece katldklar llmeye allmtr. Katlmclarn %52,2si bu gr Kesinlikle Katlyorum ve %37,2si Katlyorum eklinde cevaplandrarak, iverenlerin KURa ve kendilerine yardmc olmalarnn gerekliliini vurgulamlardr.

    Sonu

    ve meslek danmanl; genel olarak, bireylerin zellikleri ile mesleklerin ve iyerlerinin gerektirdii nitelik ve artlar karlatrarak, bireylerin istek ve durumuna en uygun i ve meslekleri semeleri, setikleri meslekler ile eitim olanaklarndan yararlanmalar, ie yerletirilme, ie uyum ile ilgili sorunlarn zmne ynelik sistemli bir yardm edilme srecidir. ve meslek danmanlnn hedef kitlesi ise; genel olarak, meslek seimi aamasnda olan genler, isizler ve alma yaamnda kariyerlerinin deiik aamalarnda bulunan her dzeydeki bireylerdir. Trkiye gibi, hem istihdam edilenlerin dk ve orta vasfl olduu hem de gen isizliinin yaygn olduu lkelerde i ve meslek danmanl hizmeti igc piyasas asndan giderek nem kazanmaktadr.

    Bu almada, Trkiyede KUR tarafndan kurumsal kimlik kazandrlan ve Meslek Danmanl hizmetinin genel zellikleri ve boyutlar, i ve meslek danmanlar perpektifinden incelenmeye allmtr. Bir baka ifadeyle, i ve meslek danmanlnn genel karakteristiklerini i ve meslek danmanlarnn bakyla alan almasna dayanarak sunmak amalanmtr. Bu amala, Bursa KUR l Mdrlnde grevli i ve meslek danmanlarna ynelik bir alan aratrmas gerekletirilmitir. Alan aratrmasnn sonularna gre ilk olarak, Trkiyede henz yaygnlamakta olan bu meslee ncelikli olarak lisans mezunu genlerin ve kadnlarn ilgi gsterdikleri grlmektedir. alanlarn en az drt yllk bir lisans

  • Trkiyede ve Meslek Danmanlnn Etkinlii

    159

    diplomasna sahip olmalar ve lisans sonras eitime devam eden kiilerin orannn kayda deer bir yzdeye sahip olmas, bu meslei beyaz yakal ve uzman meslekler kategorisinde deerlendirmemizi salamaktadr.

    Trkiyede ortalama olarak niversite bitirme yann yirmi iki olduu (Keser: 2006: 110) ve ilk bir yl iinde ie girebilmenin ancak mmkn olduu gz nnde bulundurulursa, Bursada grev yapan i ve meslek danmanlarnn i hayatna henz katlanlardan olutuu sylenebilir. ve meslek danmanlarnn bu meslei tercih etme nedenleri arasnda uzun sre isizlik srecinden sonra bu meslekte almak zorunda kalmak ve hayalindeki meslee atanamamak yer almaktadr. Ayrca, bu meslein Trkiyede yeni ve kariyer ans yksek bir meslek olmas da i ve meslek danmanlarnn bu meslei semeye karar vermede belirleyici olmutur. Sz konusu nedenler bu meslein, uzun sreli isizler ve eitimli gen isizler tarafndan da tercih edildiini ortaya kmaktadr.

    alanlarn mezun olduklar niversiteler eitlilik gsterirken, mezun olduklar faklteler asndan incelendiinde Fen-Edebiyat Fakltesindeki younlama dikkat ekicidir. Trkiyede fen edebiyat fakltesi mezunlarnn zel sektrde ounlukla eitimle ilgili faaliyetlerde bulunan kurumlarda i bulabilmeleri, pedagojik formasyonda yaadklar skntlar (Avcata: 2012: 82) ve KPSS ile atanmalarndaki gibi zorluklar nedeniyle i ve meslek danmanlna youn olarak yneldikleri dnlebilir. Aratrmaya katlan danmanlarn ounluunun, bu meslee ilikin grevlerde faklte ve blm farknn nemli olmadn belirtmesi de bu gr desteklemektedir. Kasm 2013 tarihi itibariyle zlk haklarnda yaadklar kayplara ramen, bu meslein diplomal isizler iin yeni, gelecei parlak ve kariyer olanaklarna sahip bir i frsat olduunu sylemek mmkndr.

    Anglosakson ve Avrupa lkelerinin tersine, Trkiyede henz yllk gibi ksa bir gemie sahip olan i ve meslek danmanlnn bu meslee sahip olanlara gre en temel sorunlar arasnda ncelikli olarak KURdaki altyap eksiklii ve fiziki yetersizlikleri dikkat ekmektedir. rnein, ngilterede ve Almanyada bulunan i merkezleri ve meslek danma merkezlerinin sayca ok olmas ve ehir merkezlerindeki kalabalk caddelerde yer almas, bu meslein igc piyasas asndan ne kadar nemli olduunu gstermektedir. Gelimi lkelerde altyap olanaklarnn dzgn bir ekilde iliyor olmas, meslek danmanlnn sistematik bir biimde yaplmas gerekliliini vurgulamaktadr. Aratrmaya katlanlarn da belirttii dorultuda, bu kurumlarda alan Batl lkelerdeki meslektalar gibi Trkiyede de i ve meslek danmanlarnn i gvencesine sahip olmalar ve saygnlklarnn yksek olmas beklenmektedir. Trkiyedeki i ve meslek danmanlarnn szlemeli personel olarak almalarnn yaratt i gvencesizlii, ilerindeki performans dorudan ve olumsuz ynde etkilemektedir.

    gc arz ynnden uzun sreli isizlik incelendiinde, uzun sre i arayp da bulamayanlarn bu sre sonunda cesaretleri krlmakta, eitli psikolojik skntlar yaamakta, isizlik sreci uzadka yetenek kayb olmakta ve vasf gerektiren ilere girmeleri glemektedir. Bu sorun balamndaki aratrmann

  • Trkiyede ve Meslek Danmanlnn Etkinlii

    160

    bulgularna gre, i ve meslek danmanlarnn bireylere doru meslek ve i seimine ynlendirmede yardmc olmak amacn benimsemeleri nemli bir kazanm olarak karmza kmaktadr. Nitekim, i ve meslek danmanlarnn sahip olmalar gereken temel zellikler arasnda meslee ilikin yasal dzenlemeler bilgisi, kiilik tipleri ve davran tarzlar bilgisi, kariyer gelitirme, ynetme ve uygulama becerisi, empati kurma becerisi yer almaktadr. Katlmclarn, i ve meslek danmanl srecinin temel aamalarn ve temel grevlerini zmsedikleri sylemek mmkndr.

    ve meslek danmanln sunan tek resmi kurum olan KURun zellikle i ve meslek danmanlarna ynelik srekli eitimlere ve bu meslei tantmaya daha fazla nem vermesinin gereklilii ortaya kmaktadr. ve meslek danmanlarnn yeterli bilgi ve tecrbeye sahip olduklarn ve KUR tarafndan verilen eitimlerde igc piyasas ve meslekler hakknda yeterli bilginin aktarldn sylemek glemektedir. Trkiyede henz i ve meslek danmanlnn sistematik, belirli ilke ve yntemlere gre uygulanmad ve baz aksaklklara sahip olduu grlmektedir.

    Aratrma sonular gstermektedir ki, igc piyasasndaki danmanlk hizmetlerinin gnmzde giderek daha fazla nem kazand gz nnde bulundurulduunda, i ve meslek danmanl bireylerin kariyer hedefleri asndan kalc bir i olarak grebilecekleri meslekler arasnda yer almaya balamtr. Gerek i ve meslek danmanlarnn ilerini tatmin edici bulmalar gerekse bu meslei kariyer hedefleri asndan kesinlikle kalc bir i olarak dnmeleri, bu meslei Trkiyede igc piyasasndaki genler asndan ekici klmaktadr. Szlemeli personel olarak geici almalarna ramen, bu durumu ikincil bir sorun olarak grmeleri de, sz konusu ilginin boyutuna iaret etmektedir. Ayrca, Bursa KUR l Mdrlnde alan danmanlarn en ciddi sorununun fiziki yetersizlikler ve altyap eksiklikleri olmas, Trkiyede bu meslein halen kurumsallama aamasnda olduunu ve bu srete baz sorunlu alanlarn olutuunu gstermektedir.

    Ortaya kan sorunlu alanlardaki eksikliklerin giderilmesinde, hem KUR hem de iverenler nemli lde rol oynamaktadrlar. Bu noktada, katlmclara gre KURa den en nemli grevler fiziki koullarn iyiletirilmesi ve i ve meslek danmanlarna verilen eitimlerin arttrlmasdr. Bu kurumsal sorumlulua ek olarak, KUR ile iverenler arasndaki ibirlii hayati derecede nem tamaktadr. Aratrmaya katlan danmanlarn, bu meslein daha etkin ileyebilmesi iin iverenler ile KUR arasndaki iletiimin glendirilmesine zellikle vurgu yapmalar, sz konusu ibirliinin arttrlmas gerektii sonucunu dourmaktadr. Ayrca, KUR iverenleri bu meslek hakknda daha fazla bilgilendirmeli ve igc piyasas asndan nemini anlatmaldr.

  • Trkiyede ve Meslek Danmanlnn Etkinlii

    161

    KAYNAKA

    Avcata, U. (2012) Fen-Edebiyat Fakltelerinde Karlalan Sorunlar ve zm nerileri, Eitime Bak, Say:23, 82-85.

    Ayta, S. (2005) alma Yaamnda Kariyer (Ynetimi, Planlamas, Geliimi ve Sorunlar), Bursa: Ezgi Kitabevi.

    Bezanson, L. and Watts, T. (2002), OECD Review of Career Guidance Policies: Norway Country, OECD.

    Bierli, M.K. (2004) sizlikle Mcadelede Aktif stihdam Politikalar, Eskiehir: Anadolu niversitesi Yaynlar, No:1563.

    Bierli, M.K. (2011) alma Ekonomisi, 6. Bask, stanbul: Beta.

    Christensen, T. and Laegreid, P.( 2010), Reforming Norways Welfare Administration, URN:NBN:se:statskontoret-2010-Om-offentlig-sektor-3.pdf (Eriim, 07.12.2013).

    CIMO (2012), Lifelong Guidance in Finland,

    http://www.cimo.fi/instancedata/prime_product_julkaisu/cimo/embeds/cimowwwstructure/26710_Lifelong_Guidance_in_Finland_booklet.pdf (Eriim, 07:01:2014).

    Erdomu, N. (2011) ve Meslek Danmanl, ve Meslek Danmanl Dernei (der.), ve Meslek Danmanl, Ankara: KUR, 6-23.

    Iok, . (2011) stihdam ve sizlik, Bursa: Ekin Kitabevi.

    KUR (2013). KUR 2012 Yl Faaliyet Raporu, Ankara.

    Karaglle, B. (2007) Trkiyede sizlie Bir zm nerisi Olarak Trkiye Kurumunun Danmanl Hizmetleri, Ankara: alma ve Sosyal Gvenlik Bakanl Trkiye Kurumu Genel Mdrl.

    Kasurinen, H. ve Vuorinen, R. (2002), OECD Review of Career Guidance Policies: Finland National Questionnaire, OECD.

    Keser, A. (2006) ar Merkezi alanlarnda Yk Dzeyi le Doyumu likisinin Aratrlmas, Kocaeli niversitesi Sosyal Bilimler Enstits Dergisi, 11 (1), 100-119.

    Korkmaz, A. ve Mahiroullar, A. (2007) sizlikle Mcadelede Emek Piyasas Politikalar (Trkiye ve AB lkeleri), 2.bask, Bursa: Ekin Kitabevi.

    Lewin, C. and Colley, H. (2011), Professional Capacity for Career Guidance in England: Some Baseline Data, British Journal of Guidance & Counselling, Vol. 39, No. 1, February 2011, 1-24

    Nfb ve IBW (2012), Quality and Professionalism in Career Guidance and Counselling - The Open Process of Coordination for Quality Development in Career Guidance in Germany(2009- 2012), Berlin/Heidelberg: Nfb and IBW.

    Nummenmaa, A. R. ve Sinisalo, P. (1997), Career Counseling and Counselor Training in Finland, Journal of Employment Counseling, Vol. 34, 157-184.

    http://www.cimo.fi/instancedata/prime_product_julkaisu/cimo/embeds/cimowwwstructure/26710_Lifelong_Guidance_in_Finland_booklet.pdfhttp://www.cimo.fi/instancedata/prime_product_julkaisu/cimo/embeds/cimowwwstructure/26710_Lifelong_Guidance_in_Finland_booklet.pdfhttp://www.cimo.fi/instancedata/prime_product_julkaisu/cimo/embeds/cimowwwstructure/26710_Lifelong_Guidance_in_Finland_booklet.pdf

  • Trkiyede ve Meslek Danmanlnn Etkinlii

    162

    OECD, (2003), Career Guidance New Ways Forward,

    http://www.oecd.org//innovation-education/19975192.pdf (Eriim Tarihi: 06.01.2014).

    Plant, P. (2008), On the Shop Floor: Guidance in the Workplace, International Handbook of Career Guidance iinde (ed. James A. Athanasou ve Raoul Van Esbroeck), s. 265-283

    Plant, P. ve Watts, T. (2002), OECD Review of Career Guidance Policies: Germany National Questionnaire, OECD.

    Skolverket (2009), Education, Work, Guidance in Sweden,

    http://www.dokumaten.se/Pubs/0d838e84-fe4e-4a20-b8de-5ea851f7fbd3/education-work-guidance-in-sweden.pdf (Eriim Tarihi: 06.01.2014).

    Stefnsdttir, D. (2008), Educational and Vocational Guidance in Iceland, Euroguidance Centre.

    ahin, R. (2001) Almanyada Meslek Danma Merkezi Tarafndan Yrtlen Mesleki Danmanlk Etkinlikleri: Hannover Kenti rnei, Abant zzet Baysal niversitesi Eitim Fakltesi Dergisi, Cilt 1 Say 2, 162-169.

    Westergaard, J. (2012), Career Guidance and Therapeutic Counselling: Sharing What Works in Practice with Young, British Journal of Guidance & Counselling, Vol. 40, No. 4, 327-339.

    http://www.arbeitsagentur.de/nn_26264/Navigation/zentral/Buerger/Zwischenzeit/Beratung/Beratung-Nav.html (Eriim Tarihi: 06.01.2014).

    http://www.nordvux.net/download/3059/ (Eriim Tarihi: 28.06.2013).

    http://www.iskur.gov.tr/tr-tr/isarayan/danismanlik.aspx (Eriim Tarihi: 26.06.2013)

    http://www.oecd.org/innovation-education/19975192.pdfhttp://www.dokumaten.se/Pubs/0d838e84-fe4e-4a20-b8de-5ea851f7fbd3/education-work-guidance-in-sweden.pdfhttp://www.dokumaten.se/Pubs/0d838e84-fe4e-4a20-b8de-5ea851f7fbd3/education-work-guidance-in-sweden.pdfhttp://www.arbeitsagentur.de/nn_26264/Navigation/zentral/Buerger/Zwischenzeit/Beratung/Beratung-Nav.htmlhttp://www.arbeitsagentur.de/nn_26264/Navigation/zentral/Buerger/Zwischenzeit/Beratung/Beratung-Nav.htmlhttp://www.nordvux.net/download/3059/http://www.iskur.gov.tr/tr-tr/isarayan/danismanlik.aspx