solunum fonksiyon testleri

Click here to load reader

Post on 11-Feb-2017

1.054 views

Category:

Health & Medicine

0 download

Embed Size (px)

TRANSCRIPT

  • Spirometrik Testlerin Uyguland Durumlar 1.Tana) eitli semptom, bulgu ve anormal lab. verilerinin aklanmasb) Hastaln fonksiyonel etkisinin ortaya konmasc) Pulmoner hastalk oluturma riskinin deerlendirilmesid) Preoperatif deerlendirmee) Prognozun nceden tayinif ) Fiziksel aktiviteye uygunluk

  • 2) zlema) Tedavinin deerlendirilmesib) Hastalk derecesinin belirlenmesic) la veya benzeri toksik yan etkilerin izlenmesid) Mesleksel etkenlere maruziyet ile fonksiyonel deiimin izlenmesi3) Sakatlk vb. deerlendirilmesia) Rehabilitasyon programlar asndan deerlendirmeb) Sigortalanmada riskin bilinmesi amalc) Kanuni deerlendirme amal4) evre sal ve eitli epidemiyolojik alma amal

  • KONTRENDKASYONLAR:Myokard infarkts sonrasndaki bir ayda test yaplmamaldr.

    Herhangi bir nedenle gs veya karn ars olanlarda, azlk ile artan oral veya yze ait ars olanlarda, stres inkontinensi olanlarda, demans veya konfzyonda testler baarl yaplamaz.

  • SPROMETRNN TARHES

    1846: Hutchinson sulu spirometreyi tanmlam, 2000 kiide VC lmtr.1933: Hermannsen MVVyi tanmlam, normal predikt deerleri 1948de belirlenmitir.1947: Tiffeneau ve Pinelli zorlu ekspiratuar vital kapasite manevrasn gelitirmitir.1955: Leuallen ve Fowler FEF25-75i tanmlamtr.1979: ATS ilk SFT standardizasyonunu yaynlamtr.

  • Spirometrik lmler cinsiyet, ya ve boya gre deiirler.

    eitli rk ve populasyonda az ok farkllk gsterirler.

    Kiilerin hastalklar yokken normal deerlerinin bilinmesi de tpk bir akcier filmi gibi sonraki bir zamanda yararl olabilir.

  • VOLM SPROMETRELER

    KURU PSTONLU SPROMETREKRKL SPROMETRESULU SPROMETRE

  • AKIM SPROMETRELERBASIN-DFERANSYEL PNMOTAKOGRAFIAKIM = BASIN REZSTANSTERMSTOR VORTEKS TRBN

  • KALBRASYON

    Volm spirometreleri 3ltlik kalibrasyon rngalar ile her gn kalibre edilmelidir.Kabul edilebilir snr %3 olmaldr.Akm spirometreleri mendeki kalibrasyon seenei ile kalibre edilir.% Hata = Beklenen volm llen volm x100 Beklenen volm

  • TESTE HAZIRLIKTest ncesi:24 saat sigara iilmemeli, 4 saat sreyle alkol alnmamal, 30 dak.nce ar egzersiz yapmamal, dar giysi giymemeli, 2 saat nce ar yemek yememeli, 4 saat nce ksa etkili bronkodilatr almamalTest srasnda: 5-10 dak. dinlendirilmeli, testler anlatlmal, zorlu ekspirasyon manevralar srasnda oturtulmalKarlatrma amacyla ayn cihaz kullanlmalOda ss ve basn kaydedilerek BTPS dzeltmesi yaplmalTestlerin sras: Dinamik alma, statik AC volmleri, gaz transferi, bronkodilatr almas.

  • Ventilasyon testleri genelde hasta otururken, bazende ayakta yaplr.

    fleme azlnn hastayla uyumlu bir dzeyde olmas gerekir.

    Hasta , lm srasnda sakin sessiz bir ortamda ve rahat olmaldr ve iyi bir koordinasyon salanmaldr.

    Spirometrik incelemeye gemeden nce yaplacak ilemler hastaya anlatlmaldr.

  • Burnu kskala kapatlp, azlk yerletirilir.

    Dudaklarn arasndan hava kap kamad kontrol edilir.

    ncelikle sakin soluk alp vermesi ve adaptasyonu beklenmelidir.

    Bundan sonra vital kapasite manevras yaptrlr. Sekizden fazla yaptrlmamaldr.

    lem bitirilmeden tekrarlanabilirlii ve doruluu kontrol edilerek kii serbest braklmaldr.

  • STATK AKCER VOLMLER

    Akcierler ve intratorasik havayollarnda bulunan hava volm; Akcier parankimi ve evreleyen organ ve dokular, Yzey gerilimi, Solunum kaslarnn oluturduu g, Akcier refleksleri, Havayollarna ait zellikler ;

    tarafndan belirlenmektedir.

  • Soluk volm (Tidal volume: VT): stirahat halinde her solukta alnan veya verilen hava miktardr. Normalde 400-500 ml dir. Egzersizde, faaliyet derecesine gre solunum volm artar.

  • nspiratuvar rezerv volm (RV) :

    Normal inspirasyon sonunda kuvvetli bir solunumla alnan hava miktardr ve ortalama olarak 1,6-2,4 litredir.

    VCnin %45-%50sini oluturur. Gebelerde artar, obstrktif, restriktif akcier hastalklarnda azalr.Genellikle teorik nem tar.

  • Ekspiratuvar rezerv volm (ERV):

    Normal ekspirasyon sonunda kuvvetli bir ekspirasyonla karlan hava miktardr.Ortalama 0.7 - 1 litre kadardr.

    VCnin %25ini oluturur.

  • Rezidel volm (RV):

    Maksimal bir ekspirasyondan sonra akcierlerde kalan ve karlamayan hava miktardr. Normalde yala artar. Ortalama olarak erikinde 1,1 litredir.

    Dorudan spirometre ile llemez, kapal veya ak devre gaz dilsyon metodlar ile spirometre zerinden indirekt llebilir.

  • Total akcier kapasitesi (TLC):

    Vital kapasite ile rezidel volmn birlemesinden meydana gelir. Kadnlar iin ortalama 5.5 litre, erkekler iin 6 litredir.

    **Rezidel volmn total akcier kapasitesine oran normalde %20-35 kadardr.

  • Fonksiyonel rezidel kapasite (FRC): Ekspiratuvar rezerv volm ile rezidel volmn birlemesinden meydana gelir.

    Yabanc gazlarla rezidel volm tayininde esasta FRC bulunur ve ERV karlarak rezidel volm hesaplanr.

  • nspiratuvar kapasite (C):

    Soluk volm ile inspiratuvar rezerv volmn birlemesinden meydana gelir.VCnin %75ini oluturur. Restriktif defektlerde azalr.

  • Vital kapasite(VC):

    Maksimal bir inspirasyonu takiben kuvvetli bir ekspirasyonla dar atlan hava miktardr. Kadnlarda 2,5-4,5 litre, erkeklerde ise 3-5 litredir.

  • Vital Kapasiteyi Azaltan Nedenler:A. Test yaplmnda yeterli kooperasyon kurulamaz ise

    B. Akcierle ilgili patolojisi var isea) Hava yollarnda obstrksiyon :KOAH

    b) Akcierde yaygn infiltrasyon yapan patolojiler (interstisyel akcier fibrozisi,pnmoniler, tberkloz, akcier demi),akcier parankiminin elastik zelliinin deimesi (silikoz)

    c) Akcierde yer kaplayan kitlelerle oluan(bron karsinomu) atelektazilerde

    d) Cerrahi giriimi ( pnomenektomi,lobektomi) takiben volm kayplarnda

  • e) Gs kafesinin genilemesini snrlayan gs deformitelerinde (kifoskolyoz)

    f) Akcier ekspansiyonunu snrlayan plevrada yer kaplayan patolojilerde

    g) Toraks boluunun azalmasnda, diafragma hareketlerinin snrlanmasnda, frenik sinir felcinde, hiatus hernisinde

    C)Akcier d nedenler:a) Solunum merkezinin deprese olduu durumlarda, nrmskler hastalklarda VC azalr.

    b) Diafragma gs kafesi hareketlerinin akcier d nedenlerle snrlandrlmas

  • DNAMK SPROMETR

    llen volm zaman ile ilikilendirilir VOLM-ZAMAN AKIM -VOLMSolunum fonksiyon testlerinin ilk basamadrVentilatuar kapasitenin deerlendirilmesinde kullanlrVentilatuar kapasitede bozulmann en nemli sebebi havayollar obstrksiyonudur.Zorlu inspirasyon ve ekspirasyon srasnda deerlendirilir

  • Zorlu vital kapasite(FVC):Eforla derin ve zorlu inspirasyonu takiben, zorlu hzl ekspirasyonla akcierden atlan hava hacmidir.

    FVC salkl bireylerde VC den en fazla 200 ml azdr.

    Obstrktif akcier hastalklarnda FVC ile VC arasndaki fark daha fazladr.

  • Kabul edilebilir ve tekrarlanabilir bir FVC lm iin aadaki deerlendirmelerin yaplmas ne srlmektedir.

    Artefaktlardan arnm olmaldr; ksrk veya glottisin ilk bir saniyede kapanmas, erken bitirme, deiken eforla yapma, ara verme, azl srma yapmamaldr.

    2 yi bir balang yapmaldr;a) Ekstrapole volm FVCnin %5inden veya 150mlden az olmaldr.b) PEFe ulama 120msden az olmaldr.c) nspirasyonda 1snlik plato izimi beklenmelidir.

    3. yi bir ekspirasyon yaplmaldr; Ekspirasyon en az 6 sn srmeli ve 1 snlik plato izdirilerek tamamlanmaldr. Obstrktif olgularda bu 20 snye uzayabillir.

    4. En az 3 en ok 8 kabul edilir spirogram izdirilmelidir.

    5 Tekrarlanabilmelidir; En iyi iki FVC ve en iyi iki FEV1 arasnda 200mlden az fark olmaldr.

  • FVC manevrasnn balangcndan itibaren belirlenen srelerde karlabilen gaz hacmi (FEV1, FEF25-75) zamanl zorlu ekspirasyon volmleridir.

    En sk birinci saniyedeki zorlu ekspirasyon volm (FEV1) kullanlmaktadr. Bu dinamik akm parametresi olmasna ramen hacim olarak bildirilir.

    SFT yorumlanrken; FEV1/FVC% Tiffeneau ndeksine dikkat edilir. Gen salkl bireylerde %75in zerindedir. Yallarda akcierin elastik zelliklerinden dolay azalabilir (%65-70), oran restriktif akcier hastallarnda normal, obstrktif patolojilerde azalr.

  • Maksimum ekspiryum ortas akm hz(maximum midexploratory flow reat: MMFR: Forced exploratory flow 25-75: FEF 25-75)FVC manevrasnn ortasndaki akm hzdr. (FVC nin %25i ile %75i arasndaki ort. Akm hzdr.)

    Buradaki volmn ne kadar zaman biriminde yapld hesaplanarak lt/sn cinsinden deer verilir.Beklenen deere gre cetvele baklarak oran belirlenir.

    *zellikle orta ve kk havayollarndaki obstrksiyonu gsterdii belirtilmitir.

  • Maksimum solunum kapasitesi (Maximum volontary ventilation: MVV)

    Bir dakikada solunabilecek maksimum hava volmdr. 12 veya 15 sn ritmik , derin soluk alp verilerek yaplp test bitirilir. Test yaplrken ekspirasyon sonu volm sabit seyretmelidir.

    Dinlendirilerek iki kere yaptrlan erilerin sonucu elde edilen iki MVV deeri arasnda %10dan az fark olmaldr.

    Daha basit olarak 150-200 lt/dkdr.

    Havayolu rezistans, solunum kaslar, akcier ve gs kafesi komplians ve solunumun kontrol mekanizmalarndan etkilendiinden hemen hemen tm solunum fonksiyonunu yanstr.

  • Obstrktif hastalklarda orta ve ar dnemde MVV der. Ancak bunun dier parametreler ile birlikte deerlendirilmesi nerilir.

    50 lt/dknn altnda MVV saptanan hastalarda egzersiz kstlamas meydana gelmitir.

    Toraks ve batn operasyonu geirecek olgularda MVVnin dk olmas ile postoperatif komplikasyon riski artmaktadr.

  • nspiratuvar akmlarn deerlendirilmesi:Ekstratorasik byk solunum yollarnn deerlendirilmesinde VC manevrasnn inspiryum blm kullanlr.Trakea, larenks tmr gibi ekstratorasik solunum yolu darlklarnda zorlu inspiratuvar blmde orta akmlarda FIF25-75te sabit akml bir plato grlmesi mmkndr.

    FIF25-75 deeri FEF25-75 deerinden kktr.

    FEV1/PEF oran 1

View more