so‍uk sava‍ d–nem°

Download SO‍UK SAVA‍ D–NEM°

Post on 15-Jan-2016

126 views

Category:

Documents

0 download

Embed Size (px)

DESCRIPTION

SOĞUK SAVAŞ DÖNEMİ. SOĞUK SAVAŞ DÖNEMİ. BİRİNCİ BÖLÜM Soğuk Savaş , Sovyet Bloğu ülkeleri ile Batılı güçler arasında 1945'den 1990'a kadar devam etmiş olan uluslararası siyasi ve askeri gerginlik. - PowerPoint PPT Presentation

TRANSCRIPT

  • SOUK SAVA DNEM

  • SOUK SAVA DNEM

    BRNC BLM Souk Sava, Sovyet Blou lkeleri ile Batl gler arasnda 1945'den 1990'a kadar devam etmi olan uluslararas siyasi ve askeri gerginlik.

  • kinci Dnya Sava'ndan sonra Dou ve Bat bloklarnn zaman zaman sava karma tehditleri; btn dnyada gerginlik yaratmtr. Bu dnemde, insanlarda nkleer kyamet paranoyas domu, dnya devletleri ise bu iki bloktan birinin yannda yer almaya almlardr.

  • Gerginlik hibir zaman "taraflar arasnda" scak savaa dnmemi olsa da taraflar her anlamda birbirlerini ypratmaya almlardr. Genel kabule gre, souk sava Sovyetler Birlii'nin dalmas ve Berlin Duvar'nn yklmas ile sona ermitir.

  • DNEM EKLLENDREN FAKTRLER

    II. Dnya Sava tarihin grd en ykc savalardan biri olmutur. lkeler yanm, yklm ve milyonlarca insan lmt. Milletler aras mcadeleler, byk devletlerin atmas ve mahalli savalar, insanl zaman zaman nc bir dnya savann eiine kadar getirmitir. Byle bir scak sava patlak vermemitir, fakat bar da olmamtr. Dnya bir souk sava atmosferi iinde, heyecanl on be yl geirmek zorunda kalmtr.

  • Nasl ki, I. Dnya Savandan sonraki dnya, 19. yzyln dnyasndan ok farkl olmu ise, 1945ten sonraki dnya da, 1918in dnyasndan ok fark bir yapda olmutur. Bu farkllklar ve ve yeni dnyamz ekillendiren faktrleri u noktalarda toplamak mmkndr.

  • 1) Bir kere, II. Dnya Savandan sonra ortaya kan ve bu gne kadar devam eden milletler aras politikann yaps ok deimitir. Savatan sonra dnya politikasna iki yeni kuvvet, Sper- Devlet ad verilen, Birleik Amerika ile Sovyet Rusya hakim olmutur ve bu iki kuvvetin stnl gnmzde de devam etmektedir. II. Dnya Savandan sonra milletler aras politikann yaps deimi ve ikili bir yap ortaya kmtr.

  • 2) Sovyet Rusyann sivrilmesinin bir mhim neticesi de, ilk defa olarak milletler aras mnasebetlere doktrin ve ideoloji unsurunun girmesidir. Sovyet sistemi, dnya proleter ihtilali gibi, komnizmi btn dnyada hakim klmak isteyen bir doktrine dayandndan, savatan sonra Sovyet d politikas tamamen bu hedefe ynelmi ve bu da milletleraras politikaya doktrin ve ideoloji unsurunun girmesine sebep olmutur.

  • 3) Gnmz dnyasnn en mhim gelimelerinden biri de, smrgeciliin tasfiyesidir. Bir-iki yer istisna edilirse, Asya ve Afrikadaki smrgelerin hepsi bugn bamsz olmulardr. 1956 ylnda Afrikada bamsz devlet says 6 iken, bugn bunlarn says 50yi amaktadr.

  • Smrgelerin bamszlklarn kazanmalar ise, daha ileride greceimiz zere, milletler aras politikaya nc Blok , nc dnya veya Balantszlar Bloku denen yeni bir kuvvetin girmesi neticesini vermitir.

  • 4) II. Dnya Savann en mhim neticelerinden biri de, milletler aras politikann alan genilemesidir. 1945e gelinceye kadar, milletler aras mnasebetlerin younlat balca alan Avrupa idi. Halbuki bugn artk byle deildir.

  • in Halk Cumhuriyeti ve Hindistan gibi geni lkeli ve kalabalk nfuslu iki lkenin ortaya k ve Japonyann Asyada byk bir ekonomik kuvvet olarak tekrar sivrilmesi ile Asya gayet mhim bir milletleraras politika alan haline gelmitir. Nihayet, nc Dnya lkelerine de Asya- Afrika- Latin Amerika grubu dendiini de unutmayalm.

  • 5)Milletleraras mnasebetlerin alan genilemesi, sadece dnyann dzeyi zerinde olmayp, gnmzde bu mnasebetler yukarya doruda bir alan genilemesi yaparak, uzaya intikal etmiler. Bir zamanlar nasl smrge sahibi olmak byk devlet olmann art gibi telakki edilmi ise, imdide uzayn derinliklerine el atabilmek, byk kuvvet olmann art gibi grnmektedir.

  • 6) Gnmz dnyasnn, bilhassa II.Dnya Savandan sonra ortaya kan en mhim meselelerinden biri de, ekonomik meselelerdir. Denebilir ki, tarihin hibir dneminde ekonomik meseleler, milletleraras mnasebetlerde bugnk kadar arlk kazanmamtr.

  • Bugn btn dnya lkeleri, siyasal kuvvet dengesi, gvenlik ve bar gibi meselelerden beklide ok daha fazla olarak, ekonomik kalknma, ferah, daha iyi bir yaama seviyesi gibi meselelerle youn bir ekilde megul olmaktadrlar.

  • KNC BLMRUS EMPERYALZMNN CANLANMASI

    kinci Dnya Sava sonunda Birleik Amerika ile Sovyet Rusyann iki byk kuvvet olarak ortaya kmalarnda, milletler aras politika arenasnda meydana gelmi olan boluklar phesiz en byk rol oynamtr. Savatan nce milletler aras kuvvet dengesinin temel unsurlarn tekil eden devletler, 1945 in dnyasnda artk mevcut deildir.

  • Komnizmin evrensel tatbikisi olarak ortaya km bulunan Sovyet Rusya iin bu yle bir manzarada ki, belki tarihinin hibir dneminde byle bir frsat nne tekrar kmayacaktr. Bu sebeple savan hemen ertesinde Sovyet Rusyann istikamette faaliyete getiini gryoruz. Bu istikametten biri Avrupa, ikincisi Orta Dou ve ncs de Uzak Dou veya Asyadr.

  • Anlamann tasdiki tehlikeye girince Sovyetler rana bask yapmaya baladlar. Amerikada hem hatasn anlamt ve hem de imdi Sovyetlerin sava sonras niyetlerini grerek Sovyetlerin karsna dikilmeye karar verdi.

  • Amerikan hkmeti, 20 Eyll 1947 de yapt bir aklamada, petrol anlamasn reddetmesinden dolay ran beklenmedik neticelerle karlaacak olursa, rann toprak btnln koruyaca hususunda teminat verdi. Bunun zerine ran Meclisi 22 Ekim 1947 de anlamay ittifakla reddetti. Sadece 2 komnist milletvekili mspet oy vermiti.

  • 1-Dou Blokunun Kuruluu Sovyetler askeri igal altnda tuttuklar Avrupa lkelerinde komnist rejimler kurarak Sovyet Blokunu oluturmutur. in asl, bu lkelerin Sovyet askeri igaline girmesini bir bakma Batl devletler istemitir. nk, 1944 yazndan itibaren Almanlar Rusya cephesinde geri ekilmeye baladklar zaman, gerek Amerika, gerek ngiltere, Sovyetlerin Almanlar kendi topraklarndan attktan sonra savatan ekilmelerinden endie etmiler ve korkmulardr.

  • Onlara gre, savan bir an nce sona ermesi iin Kzlordunun Dou Avrupada ilerlemesi ve Alman igalindeki topraklar Almanlardan temizlemesi gerekliydi.

  • 1945 ubatnda Krmda Yaltada Amerika, ngiltere ve Sovyet liderleri arasnda yaplan toplant sonunda yaynlanan Kurtarlm Avrupa Hakknda Deme, serbest ve demokratik seimler iin gerekli tedbirler alnncaya kadar, Sovyet igalindeki lkelerde geici hkmetlerin kurulmasn ve bu hkmetlerde btn siyasi partilerin ve siyasi eilimlerin temsil edilmesini ngrmekteydi.

  • Esasna baklrsa, bu lkelerde hibir parti tek bana hkmeti kurabilecek oy gcne sahip deildi. Gerek bu deme dolaysyla, gerek yaplan kurucu meclis seimlerinin oy neticeleri dolaysyla, hkmetler bu lkelerde genellikle koalisyon kabineleri eklinde kuruldu. Fakat dikkati eken nokta, bu kabinelerde komnistlerin daima iileri, adalet ve enformasyon bakanlklarn almalar idi.

  • Komnist Partilerin Hkmetlere Hakim Olmas

    Bir sre sonra komnistlerin hkmetleri tamamen ele geirdikleri grld. nk eitli hadiseler ve basklar yznden, ara sra da Sovyetlerin basks ile, Komnist partisinin dndaki siyasi partiler hkmetlerden ayrlarak muhalefete getiler. Bylece hkmetler bir sre sonra, tamamen komnistlerden meydana gelmi oluyordu.

  • Muhalefet Partilerinin Tasfiyesi

    Bu merhalenin, bilhassa 1947 ylnda, yani 10 ubat 1947 de bar antlamalarnn imzasndan sonra gerekletirildiini gryoruz. nk Sovyet igali altndaki lkelerde bar anlamalar yapldktan sonra, artk Sovyet askerlerinin bu lkelerden ekilmesi gerekiyordu.

  • Halbuki komnist partileri iktidara sahip olmakla beraber, ayn zamanda komnistlerin karsnda da kuvvetli muhalefet partileri bulunuyordu. Sovyetler bu muhalefet partilerini tamamen bertaraf edip komnist rejimleri yerletirmeden bu lkelerden ekilmek istemediler ve bu sebeple 1947 ubatndan sonra bu lkelerde muhalefet partilerinin tasfiyesine giriildi.

  • Sava sonras drt blgeye ayrlan Almanyada iki ayr devlet ortaya kt. Batllarn kurduu Federal Almanya, Sovyetler Birliinin oluturduu Demokratik Almanya. Drt Blgeye ayrlan Berlinde Batllarn ynetimindeki Bat Berlin, Sovyetlerin denetimindeki Dou Berlin olmak zere ikiye ayrld.1961 ylnda da Berlin Duvar yapld.

  • a- Dou Bloku indeki Dier GelimelerDou Bloku iinde komnist rejimlerin kurulmas Sovyetlerin etkisi ile olurken Yugoslavya ve Arnavutlukta kendi iinden olmutur.inde II.Dnya Sava sonras balayan milliyetilerle komnistler arasndaki i mcadeleyi kazanan komnistler , ynetimi ele geirmilerdir.

  • Kore, Yalta Konferansnda iki igal blgesine ayrlmt. Potsdam Konferansnda snr 38. paralel oldu. 1948 ylnda bu blgede Sovyet destekli Kuzey Kore ve ABD destekli Gney Kore Devleti kuruldu.Fidel Castro, Kbada sosyalist bir ynetim kurdu.

  • b- Sovyet Modeline Gre Ekonomik ve Sosyal Dzenin KurulmasDou Avrupa lkelerinde yaplan anayasal dzenlemelerle ekonomik ve sosyal dzen Sovyet modeline gre kuruldu.SSCBnin Avrupada egemenlik kurmaya balamas ABDyi harekete geirdi. 1947 Martnda Truman Doktrinini ve 1947 Hazirannda da Marshall Plann uygulamaya koydu.

  • Kominformun Kuruluu

    1947 Eyll aynda Sovyet Rusya, Yugoslavya, Bulgaristan, Romanya, Macaristan, Polonya, ekoslovakya, Fransa ve talya komnist partilerinin liderleri Polonyann Szklarsa Pareba ehrinde toplandlar ve yaynladklar belgeler ile 5 Ekim 1947 de Cominformun kurulduunu ilan ettiler.

  • Gerek belgelerde, gerek verilen demeler ve yaplan konumalarda, Birleik Amerikaya, Truman Doktrinine ve Marshall Planna atlmas, Kominformun kurulu sebebini aklayan bir husus olsa gerektir.

  • Yaynlanan belgelere gre, kurulan bu milletler aras komnizm tekilatnn amalar unlardr: 1. ilerin yegane vatan olarak Sovyetler Birliinin savunulmas, 2. Birleik Amerika tarafndan temsil edilen emperyalizme kar mcadele, 3. Btn dnyay kapsayacak olan bir Sovyetler Cumhuriyetinin kurulmas.

  • 25 Ocak 1949da komnist lkeler arasnda ekonomik ibirlii ve dayanma amacyla Comekon kuruldu. 1949da kurulan NATOnun etkinliini artrmas zerine 14 Mays 1955te komnist lkeler arasnda Varova Pakt kuruldu