skripta za pravosudni damir

Click here to load reader

Post on 08-Nov-2015

92 views

Category:

Documents

3 download

Embed Size (px)

DESCRIPTION

skripta

TRANSCRIPT

KRIVINO MATERIJALNO PRAVO PREDSTAVLJA sistem pravnih propisa kojim drava, radi svoje krivino pravne zatite odreuje krivina djela i njihove uinioce i propisuje sankcije prema tim uiniocima.

Krivino materijalno pravo, u odnosu na krivino procesno pravo, omoguava da se jedan krivini dogaaj formira u krivinu stvar kao predmet krivinog postupka, te je krivino materijalno pravo pretpostavka krivinom procesnom pravu.

TA INI KRIVINO ZAKONODAVSTVO U BIHKrivino zakonodovastvo u naoj zemlji sainjavaju:

1. Krivini zakon BiH, FBiH, RS i BD;2. Drugi zakoni BiH, Entiteta i Brko distrikta, kojima su eventualno propisana krivina djela - u svim ovim zakonima koji ine dopunsko krivino zakonodavstvo, kazne i druge mjere mogu se propisivati u skladu sa odredbama sistemskog krivinog zakonodavstva.

3. U irem smislu, ovdje se ubrajaju Krivini procesni zakoni (ZKP BiH, FBiH, RS i BD) i Zakon o izvrenju krivinih sankcija;

4. Posebno krivino zakonodavstvo (npr.Zakon o ravnopravnosti spolova i sl.) koje mora biti u skladu sa krivinim zakonima u pogledu uslova odgovornosti i kanjivosti.

NAELO LEGITIMITETA (osnov zakonitosti)Osnova i granice krivinopravne prinude

Krivina djela i krivinopravne sankcije propisuju se samo za ona ponaanja kojima se ugroavaju ili povrjeuju osobne slobode i prava ovjeka, te druga prava i drutvene vrijednosti zajamene i zatiene Ustavom i meunarodnim pravom - da se njihova zatita ne bi mogla osmaterijaiti bez krivinopravne prinude.

Propisivanje krivinih djela i vrste i mjere krivinopravnih sankcija zasniva se na nunosti primjene krivinopravne prinude i njenoj razmjernosti jaini opasnosti za osobne slobode i prava ovjeka, te druge osnovne vrijednosti.

NAELO ZAKONITOSTI

Ovo naelo postoji u materijalnom i procesnom smislu.

U materijalnom smislu ovo naelo ima 2 aspekta znaenja:1. da se krivina djela i krivine sankcije za ta djela mogu propisivati samo zakonom, a ne propisima nie pravne snage.

2. da se nikome na moe izrei sankcija za djelo, ako ono prije nego to je uinjeno, u zakonu nije propisano kao krivino djelo i za koje u zakonu nije propisana sankcija.

U procesnom smislu ovo naelo je propisano ZKP FBiH - Princip zakonitosti:

Pravila utvrena ovim zakonom trebaju osigurati da niko nevin ne bude osuen, a da se uinitelju izrekne krivinopravna sankcija pod uslovima koje predvia KZFBiH, drugi zakoni Federacije, zakoni kantona i zakoni BiH u kojima su propisana krivina djela i na osnovu zakonom propisanog postupka.

Prije donoenja pravomone presude osumnjieni, odn. optueni moe biti ogranien u svojoj slobodi i dr. pravima, samo pod uslovima koje propisnim zakonom.

Krivinopravnu sankciju moe uinitelju krivinog djela izrei samo nadlean sud, odnosno sud kome je Sud BiH prenio voenje postupka, u postupku koji je pokrenut i proveden po ovom zakonu.

VREMENSKO VAENJE KRIV. ZAKONA (obavezna primjena blaeg zakona) Prema uinitelju krivinog djela primjenjuje se zakon koji je bio na snazi u vrijeme uinjenja krivinog djela. Dakle, vrijedi princip da nema retroaktivne primjene propisa.Ako se poslije uinjenja krivinog djela zakon jednom ili vie puta izmijeni, primijenit e se zakon koji je blai za uinitelja. U toj situaciji, mogue je da bude primjenjen novi ili stari zakon, u zavisnosti od toga koji je od njih blai.

U zakonu nisu izriito propisani kriteriji po kojima se ocjenjuje koji je zakon blai za uinioca u svakom konkretnom sluaju, meutim sudska praksa i teorija su utvrdili odreene kriterije na osnovu kojih se utvruje koji je zakon blai, a to su:1. osnovni kriterij je onaj koji predvia da je blai onaj krivini zakon koji konkretno ponaanje uopte ne propisuje kao krivino djelo (npr. u ranijem kriv. zakonodavstvu postojalo je kriv. djelo kockanje, uvreda, vei broj kriv. djela protiv oruanih snaga. Meutim, ta djela i jo neka u vaeem KZ su dekriminisana sl.); Ovo je kljuni kriterij za utvrivanje koji je zakon blai i ukoliko se primjeni na konkretnom sluaj, nema potrebe za utvrivanje ostalih kriterija.

2. blai je onaj krivini zakon koji propisuje odreeno djelo kao krivino djelo, ali iskljuuje krivinu odgovornost i krivino gonjenje; (npr. osl. provali u tui stan radi hvatanja uinioca kriv. djela - nee krivino odgovarati jer je to uinio u vrenju slubene radnje);

3. blai je onaj zakon koji predvia mogunost oslobaanja od kazne ili izricanja blae vrste kazne ili manje mjere kazne (npr. kod krivinog djela krae blai je vaei zakon jer postoji mogunost izricanja blae kazne);

4. blai je onaj krivini zakon koji ne predvia izricanje sporedne kazne ili mjere bezbjednosti;

5. blai je onaj krivini zakon koji predvia ire mogunosti za izricanje uslovne osude ili blae kanjavanje za pokuaj odreenog krivinog djela.

Kako se primjenjuje blai zakon? Blai zakon se primjenjuje u odnosu na konkretno djelo i konkret. uinoca, a ne apstraktno. Dakle, analizom prethodnih kriterija se utvruje kako se ti zakoni odnose na konkret. uinioca

Blai zakon mora se primjeniti u cjelosti, a ne parcijalno ili kombinovano sa drugim zakonima.

Blai zakon mora se primjeniti do pravosnanosti presude. Izuzetno, ako je povodom pravnih lijekova (alba ili ponavljanje postupka) presuda ukinuta i odreeno novo suenje, blai zakon se mora primjeniti i u toj situaciji. Ovo iz razloga to vie ne postoji pravosnana presuda i suenje poinje ispoetka.

Ako nije ispotovan ovaj princip tj, ako je sud primjenio stroiji zakon, postojae povreda krivinog zakona.

KRIVINE SANKCIJE

Vrste krivinopravnih sankcija su:

1. kazne

a) zatvor i dugotrajni zatvor

b) maloljetniki zatvor

c) novana kazna

2. mjere upozorenja

a) sudska opomena

b) uslovna osuda

3. mjere bezbjednosti

a) obavezno psihijatrijsko lijeenje (na slobodi)

b) obavezno lijeenje od ovisnosti

c) zabrana vrenja poziva, djelatnosti ili funkcije

d) zabrana upravljanja motornim vozilom

e) oduzimanje predmeta

4. odgojne mjere primjenjuju se prema maloljetnicima uz odgojne preporukea) disciplinske mjere

b) mjere pojaanog nadzora

c) zavodske mjere

Svrha krivinopravnih sankcija:

a) generalna prevencija - preventivni uticaj na druge da potuju pravni sistem i ne uine krivina djela;

b) specijalna prevencija -spreavanje uinitelja da uini krivina djela i podsticanje njegovog preodgoja.

Iskljuenje primjene krivinog zakonodavstva u Federaciji prema djeci

Krivino zakonodavstvo ne primjenjuje se prema djetetu koje u vrijeme uinjenja krivinog djela nije navrilo 14 godina ivota.

ZASTARJELOSTZastarjelost krivinog gonjenja

Zastarjelost krivinog gonjenja je institut koji podrazumjeva prestanak ovlatenja dravnih organa za preduzimanje krivinog gonjenja usljed proteka odreenog vremena.

Zastarjelost nije na dispoziciji stranaka, tj. nastupa bez obzira na volju uinioca i niko se ne moe odrei zastare!Rokovi zastarjelosti zavise od teine krivinog djela i propisane kazne, pa se krivino gonjenje ne moe poduzeti kad od uinjenja krivinog djela protekne:

a) 35 god. - za krivino djelo s propisanom kaznom dugotrajnog zatvora;

b) 20 god. - za krivino djelo s propisanom kaznom zatvora preko 10 godina;

c) 15 god. - za krivino djelo s propisanom kaznom zatvora preko 5 godina;

d) 10 god. - za krivino djelo s propisanom kaznom zatvora preko 3 godine;

e) 5 god. - za krivino djelo s propisanom kaznom zatvora preko 1 godine;

f) 3 god. - za kriv. djelo s propisanom kaznom zatvora do 1 god. ili novanom kaznom.

Ako je za kriv. djelo propisano vie kazni, rok zastarjelosti odreuje se po najteoj.

Postoji relativna i apsolutna zastarjelost:

relativna zastarjelost - nastupa kada proteknu gore navedeni zastarni rokovi utvreni prema propisanoj kazni.

apsolutna zastarjelost - nastupa kada protekne duplo vrijeme predvieno za relativnu zastarjelost.

Zastarijevanje krivinog gonjenja poinje - od dana kad je krivino djelo uinjeno.

OBUSTAVA ZASTARJELOSTI

Obustava zastarjelosti nastupa zbog neke zakonske tj. pravne smetnje kao npr. poslaniki imunitet, duevno oboljenje uinioca, postupak ekstradicije i sl.

U toj situaciji kriv. gonjenje ne moe otpoeti, a ako je otpoelo ne moe se produiti.

Kada prestane zakonska smetnja tok zastarjevanja se nastavlja. Pri tome se u rok zastarjevanja uraunava vrijeme koje je proteklo do obustave zastarjevanja.

Zastarjelost se obustavlja samo u odnosu na ono lice na koje se odnose pravne smetnje, a ne utie na druge sauesnike.

PREKID ZASTARJELOSTI

Prekid zastarjelosti znai nastup takve okolnosti usljed koje je zaustavljen tok zastarjelosti tako da sa svakim prekidom zastarijevanje poinje ponovno tei. Kod prekida zastarjelosti vrijeme koje je proteklo ne uraunava se u vrijeme zastarjevanja, ve zastarjevanje poinje iznova i moe trajati sve do nastupanja apsolutne zastarjelosti.

Prekid zastarjelosti nastupa (zastarijevanje se prekida) u 2 sluaja: 1. preduzimanjem svake procesne radnje od strane suda ili tuioca, koja se preduzima radi gonjenja uinioca zbog uinjenog krivinog djela. Radnje osl. prije pokretanja kriv. postupka nemaju karakter procesnih radnji i ne dovode do prekida zastarjelosti.

2. kada uinilac u vrijeme trajanja zastarjelosti uini isto tako teko ili tee kriv. djelo.

Zastarjelost izvrenja kazne

Zastarjelost izvrenja kazne je osnov za prestanak ovlatenja nadlenih organa na izricanje sankcija i izvrenje tih krivinih sankcija.

Zastarjelost izvrenja kazne nastaje istekom odreenog vremena od izvrenja krivinog djela ili istekom odreenog vremena od donoenja pravomone presude.

Na zastarjelost izvrenja kazne primjenjuju se isti rokovi kao