sivaci (sevİye 3) yeterlİlİk kodu: 11uy0024-3intes.org.tr/content/sivaci-nr.pdf ·...

of 66 /66
SIVACI (SEVİYE 3) YETERLİLİK KODU: 11UY0024-3 HAZIRLAYAN PROF.DR.H.YILMAZ ARUNTAŞ GAZİ ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ

Author: others

Post on 19-Jan-2020

3 views

Category:

Documents


0 download

Embed Size (px)

TRANSCRIPT

  • SIVACI

    (SEVİYE 3) YETERLİLİK KODU: 11UY0024-3

    HAZIRLAYAN PROF.DR.H.YILMAZ ARUNTAŞ

    GAZİ ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ

  • İÇİNDEKİLER

    1. GİRİŞ

    Mesleğin tanımı: İş sağlığı ve güvenliği ile çevresel önlemleri alarak, kalite

    sistemleri çerçevesinde, mesleği ile ilgili iş organizasyonu yapan, sıva öncesi

    hazırlık işlemlerini gerçekleştiren, binaların iç ve dış yüzeylerinin kaba ve ince

    sıvalarını yapan, söve monte eden, beton zemine ve duvar yüzeyine şap yapan,

    hazır (mozaik) denizlik ve parapet yapan, yalıtım sıvası yapan, uygulama sonrası

    onarım işlemlerini yapan ve mesleki gelişime ilişkin faaliyetleri yürüten nitelikli

    kişiye sıvacı denir.

    2. KİŞİSEL GÜVENLİK VE ÇEVRE KAZA RİSKLERİ

    2.1. İş sağlığı ve güvenliğine ilişkin önlemler

    Kişisel Koruyucu Donanım (KKD): Çalışanı, yürütülen işten kaynaklanan, sağlık

    ve güvenliği etkileyen bir veya birden fazla riske karşı koruyan, çalışan tarafından

    giyilen, takılan veya tutulan tüm alet, araç, gereç ve cihazları,

    İlk yardım çağırma (112): Bir yaralanma veya sağlık sorunu esnasında, sağlık

    ekibinden yardım istemek için bilinmesi gereken telefon numarasıdır. Telefon

    numarasını bilmek yardımın zamanında gelmesi için çalışma alanının tam adresini

    de bilmek gerekir.

    İş eldiveni: Çalışanlar iş yaparken eldiven giymek zorundadır. Eldiven, elin

    korunması için çalışanın ellerine ve yapacakları işe uygun seçilmiş olmalıdır.

    Baret: Başa bir cismin düşmesi, çarpması veya başın bir yere vurulması yahut

    başın gerilimli bir iletkene değmesi olasılığına karşı kullanılır. Genellikle, inşaat iş

    kollarında kullanılmaktadır. Yönetim faaliyetleri dışındaki çalışan ve buraları ziyaret

    eden herkes, baret giymek zorundadır.

    Genellikle, barette renk standardı şöyledir: Beyaz renkli: Üst düzey yönetici ve

    ziyaretçiler, Mavi renkli: Mühendisler ve teknik elemanlar, Turuncu renkli:

    Formenler ve ustabaşları, Sarı renkli: İşçiler, Kırmızı renkli: iş güvenliği, sivil

    savunma ve yangınla mücadele elemanlar, Yeşil renkli: Sağlık personeli içindir.

    İş ayakkabısı: Çalışanların ağır malzemenin kaldırılıp taşınması esnasında

    düşürme ve çivi batma riskine karşı emniyet ayakkabısı kullanılmalıdır.

  • Reflektik yelek: İnşaat işlerinde çalışanların fark edilmesine yarayan renkleri,

    gündüz görüşü kolaylaştırmak için, turuncu veya kırmızı fosfor file örgü kumaştan

    yapılır. Önünde ve arkasında geceleri ışık yansıtan şeritler bulunur, kolsuz

    yapıldığı için iş elbisesi üzerine giyilir. Kafadan geçirilerek giyilen tipleri olabileceği

    gibi önden açılıp kapatılabilen yelek biçiminde giyilebilen tipleri bulunmaktadır.

    Yağmurluk: Çalışanı yağmurdan ve ıslak ortamın zararlarından korumada

    kullanılır. Yağmurluk, kaynak dikişli ve dayanıklı fermuarlıdır. Boyu diz kapağının

    hemen altındadır.

    Emniyet kemeri: Çalışanların yüksek yerde çalışmalarında, düşmeye karşı

    emniyetli, çalışmaya uygun, bel desteksiz paraşüt tipi emniyet kemeri kullanmaları

    muhtemel düşmelerde hasar almadan kurtulmasını sağlar.

    İş iskelesi: İşin durumuna göre düşmeye karşı tutmayı ve dayanmayı sağlayan en

    az 60 cm gezinme yeri ve basma yerinden en az 90 cm korkuluğa sahip iskeledir.

    İlk yardım dolabı: Dolapta; büyük sargı bezi (10 cmx3-5 m), hidrofil gaz steril

    (10x10 cm üçgen sargı 50’lik kutu), antiseptik solüsyon (50 ml), flaster (2 cm x 5

    m), çengelli iğne, küçük makas (paslanmaz çelik), esmark bandajı, turnike (En az

    50 cm örgülü tekstil malzemeden), yara bandı, tıbbı eldiven ve el feneri

    bulunmalıdır.

    2.2. Şantiyedeki risk unsurları ve gerekli ikazlar

    a) Güvenlik ve sağlık işaretleri: Özel bir amaç, faaliyet veya durumu işaret eden

    levha, renk, sesli ve/veya ışıklı sinyal, sözlü iletişim ya da el–kol işareti yoluyla iş

    sağlığı ve güvenliği hakkında bilgi veren, tehlikelere karşı uyaran ya da talimat

    veren işaretleridir,

    b) Yasak işareti: Tehlikeye neden olacak veya tehlikeye maruz bırakacak bir

    davranışı yasaklayan işareti, daire biçiminde, beyaz zemin üzerine siyah

    piktogram, kırmızı çerçeve ve diyagonal çizgiden oluşur.

  • Sigara İçilmez Açık alev kullanmak Yaya giremez Yetkisiz kimse giremez yasaktır c) Uyarı işareti: Bir tehlikeye neden olabilecek veya zarar verecek durum

    hakkında uyarıda bulunan işarettir. Üçgen şeklinde sarı zemin üzerine siyah

    piktogram, siyah çerçevelidir.

    İş makinesi Elektrik tehlikesi Tehlike

    d) Emredici işaret: Uyulması zorunlu bir davranışı belirleyen işarettir, daire

    içiminde, mavi zemin üzerine beyaz piktogramlıdır.

    Gözlük kullan Baret giy Eldiven giy İş ayakkabısı giy Emniyet kemeri kullan

    e) Acil çıkış ve ilkyardım işaretleri: Acil çıkış yolları, ilkyardım veya kurtarma ile

    ilgili bilgi veren işaretlerdir.

    2.3. Şantiyede uyulması ve yapması gereken kurallar

    a) Çalışacağı alanın gereken güvenlik donanım kontrolünü iş sağlığı ve

    güvenliği uzmanının direktiflerine uygun olarak yapar,

    b) Çalışma alanında ilgisiz kişilerin bulunmasını engeller,

    c) Çalıştığı veya kullandığı makinede gerekli güvenlik tedbirleri mevcut mu ve

    görevini yapabiliyor mu kontrol eder veya gerekli bilgiyi alır,

    d) Kullandığı alet ve ekipmanların kaza riski olanlarda ikaz edici levhalara

    dikkat eder,

    e) Ayakla kontrol edilen elektrikli makinelerin şartelleri düşen cisimlere veya

    çalışandan kaynaklanan hatalı hareketlere karşı koruma önlemi alınmış olmalıdır,

    f) Çalışma alanının temizlik ve düzenini sağlar,

    g) İşin gerektirdiği çalışma alanını belirler,

  • h) Yapılacak işle ilgili ekibini oluşturur ve iş dağılımını yapar,

    i) Çalışma alanında bulunan atıkların uzaklaştırılmasını sağlar.

    3. GENEL MESLEKİ BİLGİLER

    3.1. Yapı

    İnsanların her türlü ihtiyaçlarını karşılamak maksadıyla yerüstü ve yeraltında

    inşa edilen tesislere yapı adı verilir. Yapılara örnek olarak binalar, köprüler,

    otoyollar, enerji santralleri, baraj, sulama kanalı gibi sulama tesisleri, stadyum,

    spor salonları vb. verilebilir.

    Taşıyıcı sistemine göre bina yapıları

    1. Yığma sistem yapılar

    2. İskelet “ “

    3. Prefabrik veya ön yapım sistem yapılar

    4. Karma veya kompozit “ “

    3.2. Bina

    İnsanların sahip olduğu eşya ve değerlerini soğuk, sıcak, fırtına gibi dış

    etkilerden korumak ve yaşama, eğitim, sağlık gibi değişik ihtiyaçlarını karşılamak

    amacıyla inşa ettikleri yapılara ise bina denir.

    Binalar, kullanım maksadına göre aşağıdaki gibi sınıflara ayrılabilir:

    1. Konut binaları (ev, villa, apartman gibi)

    2. Eğitim binaları (anaokulu, İlköğretim, üniversite gibi)

    3. Sağlık binaları (hastane, sağlık ocağı, poliklinik, dispanser gibi)

    4. Ticaret binaları (büro, dükkân, mağaza, iş hanı gibi)

    5. Sanayi binaları (atölye, fabrika gibi )

    6. Konaklama binaları (otel, motel gibi)

    7. Barınma binaları (öğrenci yurtları, yaşlılar evi, yetiştirme yurdu gibi)

    8. Sosyal binalar (sinema, tiyatro gibi)

    9. Kültür binaları (müze, kütüphane, tarihi yapılar gibi)

    10. Kamu binaları (bakanlıklar, belediyeler gibi)

    11. Spor binaları (kapalı spor salonu, spor binaları gibi)

    12. Ulaştırma binaları (terminaller (gar, otogar), İşletme binaları gibi)

    13. Dini binalar (cami, mescit, kilise, havra gibi)

    14. Emniyet binaları (polis, TSK ait binalar, itfaiye gibi)

  • 15. Barınak binaları (çiftlik, ahır, ağıl, kümes, hara gibi)

    Binalar mülkiyetlerine göre

    1. Resmi binalar (bakanlıklar, adliye, belediye, hükümet konağı gibi)

    2. Özel binalar (ev, işyeri, atölye, otel, mağaza, AVM gibi)

    3. Vakıf binalar (hanlar, hastaneler, camiler, darülaceze, darüşşafaka gibi)

    Binalar yapıldıkları malzemeye göre

    1. Kargir binalar

    2. Ahşap binalar

    3. Çelik binalar

    4. Betonarme binalar

    5. Kompozit binalar

    Binalar üretildikleri yere göre

    1. Yerinde yapım binalar

    2. Prefabrik veya ön yapım binalar olarak incelenebilir.

    Genellikle binalar inşa edildiği ülkenin geleneksel mimarisinin özelliklerini

    taşımaktadır. Bu nedenle insanlar herhangi bir binaya baktıklarında o binanın

    hangi bölgeye ait olduğu konusunda bir tahminde bulunabilmektedir. Öte yandan

    binaların uzun yıllar hizmet verebilmesi veya binanın servis ömrü, bina yapımında

    kullanılan malzemeler, kaplamalar, yapım tekniği, işçilik vb. gibi birçok faktöre

    bağlıdır. Bu nedenle binaların iç ve özellikle dış yüzeylerinin kaliteli ve güzel bir

    şekilde kaplanması önemlidir.

  • 4. SIVALAR

    4.1. Sıvanın tanımı

    Sıva; yapıyı veya yapı elemanlarını dış etkilere karşı korumak, düzgün yüzey

    oluşturmak, dayanımını artırmak, duvar, tavan, tonoz, kubbe ve merdiven gibi

    yüzeylerde güzel görünüm elde etmek ve boyaya hazır hale getirmek amacıyla

    yapılan kaplama olarak da tarif edilebilir.

    Şekil 1. Sıva

    4.2. Sıva ile ilgili teknik terimler

    Aderans: Bir maddenin başka bir maddenin yüzeyine yapışma özelliğine (sıvanın

    uygulanan yüzeyde kurumadan ya da çatlamadan kalabilme özelliğine) denir.

    Bağlayıcı: Harç içindeki kum tanelerini birbirine bağlayarak harcın dayanım ve

    dayanıklılığını sağlayan malzemeye bağlayıcı denir (Örneğin kireç harcında

    bağlayıcı kireç, takviyeli harçta ise kireç ve çimentodur).

    Birim ağırlık: Bir malzemenin ağırlığının hacmine bölünmesiyle elde edilen

    değere denir.

    Buhar kürü: Buhar gücünden yararlanarak sıcaklık ve nemi yüksek bir ortamın

    sağlanmasıyla betona erken mukavemet kazandırmayı öngören kür metodudur.

    Büzülme oranı (rötre): Deney numunesinde kuruma sonucu oluşan boy

    kısalmasının başlangıç boyuna oranına denir.

    Çentik: Parlak ya da pürüzsüz yüzeylerde çekiç vb. el aletleriyle açılan oyuklardır.

    Çiçeklenme: Harç veya malzeme içindeki bileşenlerin çözünüp dışarı sızması ve

    yüzeyde kristalleşip birikmesi sonucu oluşan leke ve akıntılara denir. Ortamda

    çözünebilir tuz bulunması sebebiyle kuruma esnasında yüzeyde kristal oluşumu

    olarak da tarif edilebilir.

    Damlalık: Suyun yüzeye zarar vermemesi için yapılan damlama kanalına denir.

    Donatı: Beton içine yerleştirilen çelik çubukları ifade eder.

    Doz: Herhangi bir karışıma girmesi gereken miktara doz adı verilir.

  • Epoksi harcı: Epoksi bağlayıcı ile ince agregadan oluşan harçtır.

    Filler: 0.25 mm göz açıklıklı elekten geçen ince malzemedir (taşunu, mineral toz).

    Granülometri: Kum, çakıl, kırmataş gibi agregaların elek analizi sonucunda tane

    dağılımının belirlenmesine denir.

    Grobeton: Düşük dozlu demirsiz betona grobeton denir.

    Hafif agrega: Birim ağırlığı 1200 kg/m3’ ü aşmayan agregadır.

    Hazır söndürülmüş kireç: Kullanıma hazır haldeki fabrikasyon kirecine denir.

    ISCO: Uluslararası standart meslek sınıflamasını ifade eder.

    İç ve dış denizlik: Pencere doğraması altı iç ve dış kenarlarında bulunan,

    pencere yüzeyinden akan yağmur sularının duvar içine sızmasını engelleyip duvar

    dışına atılmasını sağlayan yapı elemanına denir.

    İSG: İş sağlığı ve güvenliğini ifade eder,

    Kıvam: Harcın akışkanlığının bir ölçüsüdür. (katı, normal, sulu/akıcı kıvam gibi)

    Kiniş: Denizlik genişliği dikkate alınarak açılan damlalık kanalına denir.

    Kireç söndürme: Boyutları uygun bir tekne içine sönmemiş kireci doldurup yeterli

    miktarda su ilave ederek uygun araçlarla kireci söndürme işlemidir.

    Kür: Çimentonun yeterli hidratasyonunu sağlamak, betonda tam ve uygun

    sertleşme elde edebilmek için, yerleştirme işleminden hemen sonra başlanarak

    taze betonun yeterli süre belirli sıcaklık ve nem altında tutulması işlemine denir.

    Los Angeles aşınma deneyi: Agreganın aşınmaya dayanıklılığının tespit

    edilmesinde kullanılan deney yöntemidir.

    Metraj: Proje kapsamında yapılacak her iş kaleminin miktarını gösteren listedir.

    Mıcır: 4-32 mm tane çaplı kırmataşa denir.

    Moloz: Yapım ya da yıkım artıklarına denir.

    Pah: Yüzey köşelerinin belirli açıda düzleştirilmesi veya yuvarlak şekil verilmesi

    işlemine denir.

    Parapet: Duvarların üzerine, balkon veya pencerelerin iç kısmına çimento ve

    mozaik karışımı ile yapılan dolgu sete denir.

    Perdah: Yüzeyi düzgün hale getirme ve parlaklık verme işlemine denir.

    Porozite: Gözeneklilik veya boşluk hacminin dolu hacmine oranıdır.

    Prefabrik: Ön yapım veya ön üretime denir.

    Priz: Harcın veya sıva harcının katılaşmasıdır. Başka bir deyişle harcın

    işlenebilme özelliğini kaybetmesine denir.

  • Prekast: Önceden dökülmüş

    Söve: Kapı ve pencereleri yağmur sularından korumak ve bina çehresine estetik

    görünüş vermek üzere kapı, pencere vb. yerlerde yan ve üst kenarlara uygulanan,

    yüzeyden dışa doğru çıkıntılı, değişik malzemelerden yapılabilen, estetik

    görünümlü yapı elemanlarına söve denir.

    Puzolan: Bağlayıcılığı çok az olan veya hiç olmayan ancak ince olarak öğütülmüş

    halde, ortamda nem bulunması halinde kalsiyum hidroksitle normal sıcaklıkta

    reaksiyona girerek bağlayıcı nitelikleri olan bileşikleri meydana getirme yeteneğine

    sahip silisli veya silisli ve alüminli bir malzemedir.

    Serpme: Sulu kıvamdaki harcı mala ile alarak duvar yüzeyine atma işine denir.

    Sıva tabanı: Üstüne sıva sisteminin uygulanacağı yapı elemanı yüzeyine denir.

    Sıva yapımı: Sıvanın yapı elemanına/bileşenine uygulanmasına denir.

    Alt tabaka: Bir sıva sisteminin alt tabakası veya alt tabakalarına denir.

    Son tabaka: Çok tabakalı bir sıva sisteminin son tabakasına denir.

    Sıva sistemi: Sıva desteği ve/veya donatı ve/veya ön işlemlerin olası kullanımları

    da dâhil olmak üzere, bir taban/yüzey üzerine uygulanan sıva tabakası veya sıva

    tabakaları serisine denir.

    Sıva katmanı: Aynı malzemelerle bir veya daha fazla farklı karışım tasarımı

    kullanılarak, sıva kalınlığı elde edilene dek taze iken üst üste uygulanan ve sıva

    prizini almadan tüm işlemleri tamamlanan katmana denir.

    Sıva tabakası: Aynı malzemelerle bir veya daha fazla farklı karışım tasarımı

    kullanılarak bir veya daha fazla katmanla oluşturulan tabakaya denir.

    Tek tabakalı sıva: Sıva uygulanmamış bir tabana veya yüzeye tek tabaka olarak

    uygulanan, alt ve üst tabakaların tüm işlevlerini sağlayabilen sıvaya denir.

    İnce tabakalı sıva: Sıvasız bir tabana uygulanan ince (2-3 mm) sıva tabakasıdır.

    Sıva donatısı: Sıva tabakası içerisine çatlama direncini artırmak üzere

    yerleştirilen malzemeye (hasır gibi) denir.

    Sıva taşıyıcı: Sıva tabanına/yüzeyine tutturulduğunda sıvaya kılavuzluk eden,

    bazı hallerde sıvanın kararlılığını koruyan ve destek işlevi gören ağ (file) şeklindeki

    ürüne denir.

    Sıva desteği: Sıva taşıyıcıyı desteklemek için kullanılan ve sıvanın uygulanacağı

    tabana/yüzeye tutturulan, büyük oranda taşıyıcının tabandan/yüzeyden bağımsız

    olmasını sağlayan malzemedir.

  • Mastarlık: Yüzeyin mevcut bir tabaka veya sabit elemana göre gerekli konumunu

    sağlamak için elemana monte edilen malzemedir.

    Derinlik sabitleyici: Gerekli veya aynı miktardaki kalınlığı sağlamak üzere

    yerleştirilen sıva şeridi veya sıva profiline denir.

    Astar: Sıva yapılmadan önce sıvanacak yüzeye tatbik edilen ön katmana denir.

    Su emmeyi azaltıcı ön astar: Gerekli durumlarda taban malzemesinin su

    emmesini azaltmak için kullanılan ön işlem malzemesidir.

    Yapıştırıcı: Gerekli durumlarda kullanılan ve sıva sisteminin taban malzemesine

    yapışmasını artırmak için kullanılan tescilli malzemedir.

    Taraklama veya pürüzlendirme: Sıva yapılacak taban malzemesine tutunmayı

    artırmak için uygulanan ön işleme denir. Bu işlemler sonucu elde edilen yüzey ayrı

    bir sıva tabakası sayılmaz.

    Sıva çatlakları: Kısa, düzensiz ve birbirleriyle bağlantılı ağ şeklindeki çok küçük

    kılcal çatlaklardır.

    4.3. Sıva harç malzemeleri

    4.3.1 Bağlayıcılar

    Sıva harçlarının hazırlanmasında yalnız aşağıda sıralanan mineral bağlayıcılar

    kullanılmalıdır. Bu bağlayıcıların ilgili standartlarda belirtilen özelliklere sahip olup

    olmadığı, harç karışımında kullanılmadan yeterli süre önce tespit edilmiş olmalıdır.

    4.3.1.1 Çimento

    Kil ve kalker konkasörlerde kırılıp öğütüldükten sonra belirli oranlarda

    karıştırılır. Ardından sıcaklığı 1300–1500 oC arasında olan döner fırında pişirilir ve

    klinker elde edilir. Klinkerin %3-6 oranında alçıtaşı ile değirmende öğütülmesi

    sonucunda toz halinde çimento elde edilir.

    Çimento, su ile karıştırıldığında çimento hamuru elde edilir ve hidratasyon

    olayı başlar. Hidratasyon reaksiyonları sonucunda priz (katılaşma) olayı meydana

    gelir ve sertleşme sonrası suyun altında bile dayanımını ve kararlılığını koruyan

    inorganik bir malzeme oluşur. Çimento çok ince (mikron boyutunda) öğütülmüş

    hidrolik bir bağlayıcı malzemedir. Çimento, agrega ve su ile uygun şekilde

    harmanlanıp karıştırıldığında, yeterli süre işlenebilirliğini koruyan ve belirlenmiş

    sürelerde belirli dayanım seviyelerini kazanan ve uzun süre hacim sabitliği

    gösteren beton ve harç üretiminde kullanılan bir yapı malzemesidir.

  • Şekil 2. Çimento torbası ve çimento silosu

    Ülkemizde çimentolar 50 kg lık torbalar içinde veya dökme çimento olarak

    piyasaya arz olunur.

    Türkiye’de, TS EN 197–1’e uygun olarak beş ana çeşit çimento üretilmektedir.

    Bunlar;

    1. CEM I-Portland çimento,

    2. CEM II-Portland kompoze çimento,

    3. CEM III-Yüksek fırın cürufu çimentosu,

    4. CEM IV-Puzolanlı çimento

    5. CEM V-Kompoze çimento’dur.

    Sıva harcında bağlayıcı olarak kullanılan çimentolar TS EN 197-1 Çimento

    Genel çimentolar, TS 21 Beyaz Portland çimentosu ve TS EN 413-1 Harç

    çimentosu standartlarında belirtilen özeliklere uygun olmalıdır.

    Çimentoların genel özellikleri

    Çimentonun kullanılacağı ortama göre değişik özelliklere sahip olması

    gereklidir. Yani bir çimento çeşidinin normal bir bina örneğin konut yapısında

    kullanımı uygun iken bir deniz yapısında kullanımı uygun olmayabilir. Bu nedenle

    çimentonun kullanılacağı yere ve ondan beklenen özelliklere göre seçilmesi

    gerekir. Çimentoların dayanım kazanması, aşağıda sıralanan üç olayın birbirini

    takip etmesi ile gerçekleşir:

    1. Hidratasyon olayı

    2. Katılaşma olayı

    3. Sertleşme olayı

    Hidratasyon olayı, su ile çimento taneleri arasındaki kimyasal reaksiyondur.

    Katılaşma olayı, çimento hamurunun katılaşma (priz) derecesidir (ağırlığı belli bir

    penetrasyon iğnesinin çimento hamuruna batmasına karşı gösterdiği direnç

  • süresidir). Çimentonun priz sürelerini (priz başı ve priz sonu) belirlemek için

    kullanılan alete Vikat aleti adı verilir.

    Sertleşme olayı ise, çimento hamurunun mekanik etkilere karşı koyabilme

    özelliğidir.

    Çimentonun depolanması

    Çimentonun depolanması, betonun mukavemeti ile diğer özelliklerini olumlu

    veya olumsuz yönde etkiler. Çimento, torba ve dökme çimento olarak

    depolandığından hava ile duvar, döşeme ve tavandaki nemi alarak topaklanabilir.

    Çimento topakları parmakla kolayca ezilebiliyor ise bu durum çimentonun

    katılaşma (priz), sertleşme ve dayanım kazanma özelliklerinin etkilenmeyeceğini

    gösterir. Çimentodaki sert topaklar bozulmanın en büyük işaretidir. Bu nedenle

    çimento depolanırken su ile temas etmesinden (zemin nemi gibi) veya rutubetli

    havada kalmasından kaçınılmalıdır.

    Çimento torba olarak depolanıyorsa, ahşap ızgara üzerinde en fazla 10 sıra

    olacak şekilde istiflenmelidir. Ayrıca torba sıraları ile duvar arasında en az 10 cm

    boşluk kalmasına ve sıraların birbiri arasında boşluk bırakılmadan (birbirine temas

    edecek şekilde) depolanmasına dikkat edilmelidir. Bunun yanında çimento

    torbalarının üstü rutubet ve hava geçirmeyen örtülerle örtülmelidir. Örtü üzerinde

    suyun göllenmesine engel olunması lazımdır. Çimentoların depolama süresinin en

    fazla 2 ay olması tavsiye edilir. Portland çimentosu, normal bir depoda 3 ay

    beklerse mukavemetinin % 10–20 sini, 6 ay beklerse %20-30'unu kaybeder.

    4.3.1.2 Yapı kireci

    Kireç, kalker taşının 5–10 cm’lik boyutlar halinde kırılması ve 900–1000 oC

    sıcaklığa sahip uygun fırınlarda pişirilmesiyle elde edilen malzemedir. Ayrıca

    kalker taşının uygun sıcaklıktaki kireç fırınında yakılması ile yapısında bulunan

    karbondioksit gazının uçurulması yoluyla kolayca ufalanabilir hale gelen parçalara

    da kireç adı verilir. Kireçler, çok eski yıllardan beri kullanılan bir bağlayıcı çeşididir.

    Kireç hammaddesi ana bileşeninin kalsiyum karbonat (CaCO3) ve magnezyum

    karbonat (MgCO3) olduğu bilinmektedir.

    Kireç, çimento ve alçı gibi suya karşı hassasiyet göstermez. Kalsiyum kökenli

    kayaçlardan elde edilen kireçler magnezyum kökenlilere göre daha beyazdır. Kireç

    hammaddesinin pişirilme sıcaklığının fazla olması iyi olmadığı gibi az olması da iyi

  • değildir. Kirecin iyi pişip pişmediğini anlamak için pişmiş fakat sönmemiş kirecin

    üzerine asit damlatmak suretiyle anlaşılabilir. Eğer asit döküldüğünde köpürme

    yoksa pişme işlemi iyi yapılmış demektir. Köpürme olur ise pişme iyi olmamış

    demektir. Kireç piyasada sönmemiş kireç (topaklar halinde) ve sönmüş veya

    söndürülmüş kireç halinde satılmaktadır. Günümüzde inşaatlarda genellikle

    sönmüş kireç tercih edilmekte ve torbalar halinde kullanılmaktadır. Bir ton

    sönmemiş kireçten 1.0–1.5 m3 sönmüş kireç elde edilir.

    Şekil 3. Torba kireç ve hamur kireç

    Kireç çeşitleri:

    a. Hava kireci: Genellikle kalsiyum oksit veya kalsiyum hidroksitten oluşan ve

    atmosferdeki karbondioksit ile reaksiyona girerek havada yavaş sertleşen

    kireçlerdir. Hidrolik özelliği olmadığından genellikle su altında sertleşmez.

    b. Sönmemiş kireç: Kireç taşı veya dolomitik kayaçların kalsinasyonu ile

    üretilir. Esas olarak kalsiyum oksit (CaO) ve magnezyum oksit (MgO) ihtiva

    eden hava kirecidir. Sönmemiş kireç su ile etkileşince ekzotermik (ısı veren

    veya yayan) reaksiyon verir. Sönmemiş kireçler, kelle denen büyük parçalar

    veya öğütülmüş ince toz halinde piyasaya arz edilir.

    c. Sönmüş/söndürülmüş kireç: Sönmemiş kireçlerin su ile kontrollü bir şekilde

    söndürülmesiyle elde edilen hava kireçleri, kalsiyum kireçleri veya dolomitik

    kireçlere denir. Sönmüş kireç, su ile temas ettiğinde ekzotermik reaksiyon

    vermez. Sönmüş kireç, kuru toz veya kaymak kireç veya şerbet halinde

    piyasaya arz edilir.

    d. Yanmış kireç: Esas olarak kalsiyum oksitten oluşan sönmemiş kireçtir.

    e. Dolomitik kireç: Esas olarak kalsiyum oksit ve magnezyum oksitten oluşan

    sönmemiş kireçlerdir. Dolomit taşının, 900–1000 ºC sıcaklıkta pişirilmesiyle

    elde edilen kirece dolomit kireci adı verilir.

  • f. Hidrate kalsiyum kireç: Esas olarak kalsiyum hidroksitin meydana getirdiği

    sönmüş kireçtir.

    g. Hidrate dolomitik kireç: Esas olarak kalsiyum hidroksit, magnezyum

    hidroksit ve magnezyum oksitten meydana gelen sönmüş kireçtir.

    h. Kireç hamuru: Magnezyum hidroksit ihtiva eden veya ihtiva etmeyen ve

    esas olarak kalsiyum hidroksitten oluşan, istenilen kıvama ulaşmak için su

    ile karıştırılarak üretilen hamur kıvamındaki söndürülmüş kireçlerdir.

    i. Hidrolik kireç ve doğal hidrolik kireç: Killi-kumlu kireç taşının yakılması ve

    söndürülüp öğütülmesiyle veya uygun malzemelerin kalsiyum hidroksitle

    karıştırılmasıyla üretilen ve esas olarak kalsiyum silikat, kalsiyum alüminat

    ve kalsiyum hidroksit ihtiva eden kireçlerdir.

    j. Kaymak kireç: Sönmemiş kirece su eklenerek söndürülmesi sırasında

    oluşan kimyasal reaksiyonla ısı ve sönmenin meydana gelmesini takiben

    sıvı haldeki sönmüş kirecin, en az üç ay bekletilmesi sonrasında doğal

    beyaz renkte macun kıvamına gelmiş haline denir.

    Harç üretiminde kireç olarak TS EN 459-1 Yapı kireci standardında belirtilen

    özelliklere uygun kireçler kullanılmalıdır.

    4.3.1.3 Yapı alçısı

    Alçının ham maddesi, doğada alçı taşı veya jips olarak tanımlanan kayaç ile

    anhidrittir. Alçı hammaddesi, belirli ölçülerde kırılır ve küçük parçalar ayrılır, sonra

    120-190oC sıcaklıkta kısmi bir dehidrasyona uğratılarak alçı elde edilir. Alçı içinde

    %10–12 CaCO3, kil, demir oksit, kum ve kolloidal SiO2 bulunur. Bu maddeler,

    alçının sertlik direncini artırır. Alçının hammaddesi, genellikle beyaz renkte ve

    yumuşak olup yoğunluğu ~ 2.3 g/cm3 dolayındadır. Asitlerden etkilenmez, suda az

    çözünür, tuzlu sularda daha çabuk çözünür.

    Hammadde 125 oC’den sonra kristal suyunu kaybederek yarı hidrat hale gelir.

    Pişirme sıcaklığına göre birçok alçı çeşidi elde edilir. Alçılara değişik özellik

    kazandırmak için katkı maddeleri ilave edilebilir. Yarı hidrat olan alçıya tekrar su

    katılırsa reaksiyon tersine döner. Eski haline dönüşmesi 10–15 dk sürede oluşur.

    Bu süreyi uzatmak (prizi geciktirmek) için zayıf asitler sirke, tutkal, şeker, gliserin,

    talk gibi katkılar kullanılır.

  • Alçıya kendi ağırlığının ¼ ü kadar (%25’i) su ilavesi yeterli gelir. Fakat bu su

    miktarı ile yapılan alçı hamuru çok kısa bir zamanda sertleşir. Alçının prizini

    geciktirmek için su miktarı artırılmalı veya priz geciktirici zayıf asitler eklenmelidir.

    Alçı, toz halde torbalı içinde piyasada bulunur. Genellikle renkleri beyaz, gri

    beyaz, sarımsı beyaz veya kırmızımsı beyazdır. Alçı aynı zamanda iyi bir ısı

    (termik) yalıtım malzemesidir. Alçılar, katılaştığında ortalama %1 ‘lik hacim artışı

    gösterir. Alçı, asit nitelikte olduğundan demiri, korozif etki yaparak paslandırır. Alçı

    gözenekli bir yapıda olduğundan, metalde meydana gelecek korozyon çok hızlı

    olur. Bu da renk ve metal aksam açısından istenmeyen bir özelliktir. Alçının taş,

    tuğla ve benzeri kâgir yüzeylere aderansı oldukça yüksek iken ahşap, cam, cilalı

    ve benzeri kaygan parlak yüzeye aderansı oldukça zayıftır. Alçılar, toz halde iken

    havadaki rutubetten etkilenerek sertleşir. Bu durum alçıda dayanım kaybına sebep

    olabilir. Alçının sahip olduğu bu özellik nedeniyle çok iyi korunması ve

    depolanması lazımdır.

    Alçı çeşitleri:

    Genel olarak alçılar dört gruba ayrılır. Bunlar; adi alçı, katkılı adi alçı, susuz

    alçı ve katkılı susuz alçıdır.

    a) Adi alçı: Öğütülmüş alçı taşının yapısındaki suyun ¾ ‘ünü kaybedinceye kadar

    120–160 0C sıcaklıkta pişirilmesiyle elde edilen alçıdır. Bu alçı, dış atmosfer

    etkisine karşı dayanım gösteremez. Yapıda adi alçı; iç sıvada, içine lifli malzeme

    katılarak kartonpiyer işlerinde, bölme panolarda (alçıpan levha) ve kum katılarak

    pano eleman üretiminde kullanılabilir.

    b) Katkılı adi alçı: Adi alçının işleme süresini uzatmak için içerisine, şekerli su,

    sönmemiş kireç, sıcak su, sodyum nitrat vb. gibi katkılar eklenmesiyle elde edilir.

    Sıva işlerinde kullanılır. Bu alçının pişirme süresi artırılırsa sertleşme süresi uzar.

    c) Susuz alçı: Alçı taşının öğütme sonrası bünyesindeki iki molekül suyu tamamen

    kaybedinceye kadar pişirilmesiyle elde edilen alçıdır. Tabii ve suni anhidritin

    öğütülmesiyle elde edilir. Genel olarak pişirilme sıcaklığı 800–1000 oC arasındadır.

    Bu alçı, çeşitli dış etkilere dayanıklı olup basınç ve aşınma dayanımı oldukça

    yüksektir. Yer döşemesinde, yapı elemanları üretiminde tek başlarına kullanıldığı

    gibi bir başka bağlayıcı (çimento ve kireç) ile beraber de kullanılabilir. Sertleşmesi

    çok uzun sürede (6–20 saat) tamamlanır.

  • d) Katkılı susuz alçı: Susuz alçının işleme özelliğini iyileştirmek için içerisine prizi

    hızlandırıcı katkı maddesi katılarak elde edilen alçıdır. Diğer özellikleri susuz

    alçınınki gibidir.

    Ayrıca alçılar, saten alçısı, kartonpiyer alçısı ve sıva alçısı olarak sınıflandırılır.

    Şekil 4. Torba alçı çeşitleri

    Sıva alçısı

    Tuğla, beton, brüt beton, gazbeton, bimsblok ve benzeri malzemeler ile örülmüş

    duvar yüzeylerine veya kaba sıva üzerine yapılacak olan kaplamaya kat

    oluşturmak için kullanılan alçı çeşididir.

    Saten alçı

    Yüksek yapışma özelliğine sahip olan boya öncesi son kat perdah alçısına saten

    alçı denir. Sıvalı yüzeyler, brüt beton yüzeyler ve alçı levha ile kaplanmış

    yüzeylere rahatça uygulanabilir. Çalışma sırasında uzun kullanım süresine sahip

    olduğundan kolay ve firesiz uygulama imkânı vardır. Nefes alan bir malzeme

    olduğundan nem oranını dengeleyerek sağlıklı bir ortam oluşturur.

    Kartonpiyer alçısı

    Binalarda dekorasyon amaçlı işlerde kullanılan alçı çeşididir.

    Tane boyutuna göre alçılar:

    Alçılar, tane boyutlarına göre kaba ve ince alçı olarak ayrılırlar. Alçının

    sertleşmesini tane iriliği, inceliği, sıcaklık ve su miktarı önemli ölçüde etkiler.

    Tablo 1. Alçının bazı teknik özelliklerinin yaklaşık değerleri

    Alçı tipi Priz (katılaşma) (dk) Karışım

    suyu Dayanım(kgf/cm

    2)

    başı sonu Basınç Çekme

    Kaba alçı 3–15 10–40 60 45 15

    İnce alçı 2–15 10–40 75 55 12

    Kartonpiyer alçısı

    3–15 15–60 75 50 18

  • Alçıda karışım suyu miktarı fazla olursa katılaşma gecikir. Alçı, tutkallı su ile

    yoğrulursa daha geç katılaşır ve sertleşir. Fakat sertleştikten sonra daha sert bir

    yapı meydana getirir. Eğer bu karışımla yapılan alçı elemanı düzeltilir, cilalanırsa

    mermer görünümü verir. Bu tip bir karışım, kurak iklimlerde bina dış cephesinde de

    kullanılabilir.

    Harç hazırlanmasında alçı olarak TS EN 13279-1’de belirtilen özelliklere

    uygun alçı kullanılmalıdır.

    4.3.2 Agrega

    Agrega; doğal/tabii ve yapay/suni veya her iki cins yoğun mineral malzemenin

    genellikle 100 mm'ye kadar çeşitli büyüklüklerdeki kırılmamış ve/veya kırılmış

    tanelerinin bir yığını olarak tanımlanabilir.

    Agregalar, boyutlarına göre:

    1. İnce agrega (kum),

    2. İri agrega (çakıl)

    3. Tuvenan (karışık) agrega olmak üzere üç gruba ayrılabilir:

    İnce agrega (kum): İnce agrega, doğal kum, kırma kum (ince mıcır) veya bunların

    karışımından elde edilen ve 4 mm göz açıklıklı kare gözlü elekten geçen agregaya

    denir. Tane çaplarına göre 0/2 ince ve 0/4 orta kum veya kırma kum olarak

    gruplandırılabilir. İnce agrega/kum taneleri sert ve sağlam olmalıdır.

    İri agrega (çakıl): Doğal çakıl, kırma taş (iri mıcır) veya bunların karışımından elde

    edilen ve 4 mm göz açıklıklı kare delikli elek üzerinde kalan agregaya denir.

    Tuvenan(karışık) agrega: Agrega ocağından direkt elde edilen sınıflandırılmamış

    doğal karışık (ince ve iri agrega karışımı) agregaya denir. Tuvenan (karışık)

    agreganın standart ve şartnamelerde mecbur olmadıkça kullanılması uygun

    görülmemektedir.

    Şekil 5. Kum örnekleri

  • Agregalar, birim ağırlıklarına göre:

    1. Hafif agrega (ponza, genleştirilmiş perlit, diyatomit gibi

    2. Normal agrega (kalker, granit, dolomit gibi

    3. Ağır agrega (barit, magnetit, çelik hurdası gibi) olmak üzere üçe ayrılır

    Agregalar, elde edilişine göre:

    1. Doğal agregalar

    2. Yapay agregalar olarak ikiye ayrılır.

    Doğal Agregalar:

    Akarsu, deniz, buzul ve teras agregaları olarak gruplandırılırlar. Bu gruplar

    içinde en yaygın kullanılan akarsu yatağından elde edilen agregalardır.

    1) Dere Agregası: Akarsu yatağından elde edilirler. Sürüklenmeyle meydana

    gelen aşınma neticesi ufalanan tanelerden geriye sert, sağlam ve dayanıklı

    taneler kalır. Bu taneler genellikle yuvarlaktır. Doğal agregalardan en iyi

    malzemeler derelerden elde edilir. Bunlar temiz, düzgün tanelerden oluşur.

    Kompasitesi yüksek olduğundan beton dayanımına etkileri fazladır.

    2) Deniz Agregası: Deniz ve göllerden elde edilen agregalardır. İçinde tuzun

    yanı sıra deniz canlılarının kabukları da bulunur. Bunlar, tekdüze taneli

    genel olarak ince malzemelerdir. Tuzun agrega veya harç içerisinde aşırı

    miktarda bulunması çatlama ve parçalanmaya neden olur. Deniz

    agregalarındaki midye, istiridye kabukları, agreganın yerleşmesini

    güçleştirir, basınç dayanımını ve donma-çözülme direncini azaltır.

    3) Teras Agregası: Dik ve yüksek yamaçlardan kayan veya kopan kaya

    parçalarının birikmesiyle meydana gelir. Bu tip agregada, derecelenme iyi

    olmaz, agrega şeklen köşeli tane yapısı gösterir. Kırma ve eleme

    işlemlerinden sonra beton agregası olarak kullanılabilir.

    4) Buzul Agregası: Kuzey paralel dereceleri ile yüksek rakımlarda

    bulunmaktadır. Daha çok A.B.D'nin kuzey batısında, İskandinavya ve Kuzey

    Rusya'da rastlanır. Gerçek buzul ve nehir buzul agregası olarak ikiye ayrılır.

    Diğer taraftan doğal agregalar,

    Doğadan alındığı gibi kullanılan agrega (tabii kum ve çakıl),

    Taş ocaklarında kırılarak elde edilen kırmataş agrega (kırma kum ve kırma

    çakıl) olarak da ikiye ayrılırlar.

  • Yapay Agregalar:

    Yapay agregaların bir diğer adı da sanayi ürünü(atık) agregalardır. İkinci bir

    işlem sonucu beton yapımında kullanılır hale getirilebilir. Bunlar yüksek fırın cüruf

    taşı, izabe cürufu veya yüksek fırın cüruf kumu sanayi ürünü olan kırılmış veya

    kırılmamış yoğun yapılı agregalardır. Bu agregalar özellikleri bakımından (yapı,

    şekil, görünüm) değişiklikler gösterir. Özel amaçlar için ihtiyaç duyulduğundan

    kullanım yerleri sınırlıdır. Genel olarak yapay agregalar, gözenekli bir yapıya sahip

    olduklarından ses, ısı ve hacimleri bölme amacıyla üretilen betonlarda kullanılır.

    Yapay agregalar arasında kırılmış kiremit/tuğla, rende talaşı, hızar talaşı vb.

    sayılabilir. İyi kalite tuğla kırıklarıyla yapılan beton, yangına karşı dayanıklı olur.

    Agrega yüzey şekli ve biçimi

    Agrega taneleri, mümkün olduğunca yuvarlak (küreye veya kübe yakın) şekilli

    olmalıdır. Doğal agregalar, doğanın aşındırma etkisi ile yuvarlak haldedir. Agrega

    tanesinin en büyük boyutunun en küçük boyutuna oranı 3'ten büyük ise böyle

    tanelere şekil bakımından kusurlu taneler denir. Şekilce kusurlu taneler (yassı

    veya uzun) oranı, 8 mm tane büyüklüğündeki agrega içinde ağırlıkça % 50 den

    fazla olmamalıdır. Kusurlu taneler, agrega yığınının boşluklu olmasına ve bu

    boşluğun çimento hamuru tarafından doldurulamamasına sebep olur. Bunun

    sonucunda da sağlam olmayan bir yapı oluşur.

    Yuvarlak doğal agreganın yığın olarak yerleşmesi, şekli nedeniyle daha

    kolaydır. Bu agreganın özgül yüzeyi de (kırma agregaya göre) daha küçük

    olduğundan harcın işlenebilirliği için az su gerekir. Kırma agregalar, köşeli, kenarlı

    ve yüzeyleri pürüzlüdür. Bu agregalar, konkasörlerin ayarsızlığına bağlı olarak

    yassı ve çivi türü biçimsiz taneler de içerirler. Bunun sonucunda betonun

    yerleşmesi sırasında işlenebilirlik güçleşir. Böyle agregalarda işlenebilirliği

    sağlamak için daha çok su gerekir. Kaliteli beton üretimi için agregada kusurlu

    tanelerin bulunmaması istenir.

    Diğer yandan agrega yüzey dokusunun camsı ve parlak oluşu, agreganın

    çimentoyla aderansını büyük ölçüde etkiler. Agrega yüzeyinde kapiler su emmenin

    meydana gelmesi ise aderansı artırır.

    Agrega tanelerinin oluşturduğu yığınlar içerisindeki su miktarına göre;

    Tamamen kuru, yani agrega bünyesinde hiç su yok (100oC ‘de etüvde

    kurutulmuş),

  • Hava kurusu, yani agrega taneleri havanın etkisiyle kurumuş fakat su

    geçiren boşluklarda su bulunabilir,

    Doygun yüzey kuru, yani agreganın yüzeyinin kuru olmasına rağmen su

    geçiren boşlukların tamamı su ile dolu,

    Islak, agreganın su geçirgen boşlukları su ile tamamen dolu ve agreganın

    yüzeyi su filmiyle kaplı olmasıdır.

    Harç karışımlarında TS 2717 EN 13139’a uygun özelliklere sahip kum

    kullanılmalıdır.

    4.3.3 Karma suyu

    Harç içinde kullanılan karma suyu, TS EN 1008 ve TS 500’de belirtilen özelliğe

    sahip olmalıdır. İçilebilen sular beton yapımında kullanım için uygun kabul edilir.

    Bu tip sularda deney yapmaya gerek duyulmaz.

    Boya fabrikaları, tabakhane, galvaniz işletmeleri, kok kömürü fabrikaları atık

    suları ile lağım ve pis suların ihtiva ettiği yağ, şeker ve deniz suyunun ihtiva

    edebileceği asit ve tuzlar zararlı özelliklerinden dolayı harç karışımında dolayısıyla

    sıva harcında karma suyu olarak kullanılmamalıdır. Görünür derecede kirli sular,

    karma suyu olarak kullanılmadan önce her defasında temizlik vb. özellikleri

    deneylerle kontrol edilmelidir.

    4.3.4 Katkı maddeleri

    Harçların özelliklerini iyileştirmek veya geliştirmek amacıyla kullanılan

    malzemelere katkı maddeleri denir. Katkılar, mineral ve kimyasal katkılar olarak

    ikiye ayrılırlar.

    Mineral katkılar: Mineral katkılar, genellikle puzolanlardır ve toz halde bulunurlar.

    Puzolan; kendi başına bağlayıcı olmayan veya çok az olan ancak öğütülmüş

    halde, normal sıcaklıkta ve rutubetli ortamlarda sönmüş kireçle reaksiyona girerek

    ilave bağlayıcı bileşikler oluşturan silisli veya silisli ve alüminli malzemelerdir.

    Puzolanlar tek başlarına çok az bağlayıcılık gösterdiği halde bir bağlayıcı ile

    birlikte kullanıldığında yüksek dayanım göstermektedir. Puzolanlar da kendi

    arasında doğal/tabii ve yapay/suni olmak üzere iki gruba ayrılır.

    Doğal puzolanlar diyatomit hariç volkanik kökenlidir. Bunlar arasında volkanik

    tüfler, tras, zeolit, perlit ve ponza sayılabilir. Puzolanlar (traslar) kimyasal olarak

    SiO2 ve az miktarda olsa Al2O3’den oluşan maddelerdir. Puzolanik maddeler

  • öğütülerek kullanıldığı gibi bazıları doğal olarak da kullanılmaktadır. Betonda

    puzolanların kullanılabilmesi için ilgili standartlara göre SiO2+Al2O3+FeO3

    toplamının % 70 den büyük veya eşit olması gerekir. Eski Mısır ve Ön Asya

    ülkelerinde pişmiş tuğla tozu/unu ile kireç karıştırılarak elde edilen bağlayıcı harç

    yapımında kullanılmıştır. Osmanlılar, bu puzolanı geliştirerek “Horasan harcı” ile

    uzun ömürlü eserler ortaya koymuştur.

    Yapay puzolanlar genellikle endüstriyel atıklardan meydana gelir. Bunlar

    arasında uçucu kül, silis dumanı, yüksek fırın cürufu, genleştirilmiş kil, tuğla ve

    kiremit unu ile pirinç kabuğu külü sayılabilir. Bu atıkların bazıları harç karışımında

    doğrudan kullanılırken bazıları da öğütülerek kullanılır.

    Kimyasal katkılar: Harç karışımında kullanılacak kimyasal katkılar EN 934-3’e

    uygun olmalıdır. Yalnızca sıvaya zararlı bir etki yapmayacak kimyasal katkılar

    kullanılmalıdır. Bu katkılar, sıvanın dayanımını veya dayanıklılığını olumsuz yönde

    etkilememeli, sıva taşıyıcı veya desteği kullanılıyorsa bunların korozyona

    uğramasına yol açmamalıdır. Bunlara ilaveten kimyasal katkılar bağlayıcının priz

    ve sertleşme sürelerini tasarlananın dışında değiştirmemelidir.

    Not: Su azaltıcı gibi bazı özel kimyasal katkıların, sonraki sıva katmanları veya

    tabakaları ile boyanın yapışma kabiliyetini olumsuz yönde etkileyebileceği akılda

    tutulmalıdır.

    Bütün katkıların kullanımında, imalatçı firmanın talimatlarına titizlikle uyulmalı,

    tavsiye edilen miktardan daha fazla katkı kullanılmamalıdır. Kullanılacak yapıştırıcı

    madde çimento ve/veya kireçle uyumlu olmalıdır. Bu yapıştırıcılar örnek olarak

    stiren bütadien kauçuk (SBR) ve akrilik polimer esaslı olabilir. Yapıştırıcı maddeler,

    sıvanın pürüzsüz yüzeylere yapışmasını kolaylaştırır. Bu yapıştırıcılar, sıvanın

    pürüzsüz yüzeylere, düşük veya yüksek su emme özelliğine sahip tabanlara

    yapışmasını, serpme veya fırça ile taban yüzeyi hazırlanması veya yapıştırıcı

    bulamaç kullanılması durumunda kolaylaştırır. Yapıştırıcı maddeler, su emmesi

    yüksek sıva tabanlarına/yüzeylerine uygulandığında tabanın/yüzeyin su emmesini

    de azaltabilir. Bu tip malzemelerin kullanımında imalatçının önerilerine uyulmasına

    özen gösterilmelidir.

    Lifler/elyaflar

    Sıvaya ilave edilen lifler, sıvanın kimyasal veya fiziksel kararlılığına etki

    etmemelidir. Doğal lifler kuru ve temiz olmalı, sıvı veya katı yağ içermemelidir.

  • Alkaliye dayanıklı mineral lifler/elyaflar ve bazı polimer elyaflar, sıvada dağınık

    lif olarak veya ön karışımlarda kullanılabilir. Bu tür lifler kullanılırken, bunların

    sıvaya olan olumlu katkılarının yanı sıra kullanım sınırlamaları ve uzun dönemde

    sıvada oluşabilecek bozulmalara ilişkin hususlar için imalatçı tarafından hazırlanan

    dokümanlara başvurulmalıdır.

    Metal lifler/elyaflar yeterince dayanıklı olmalı, alkali veya zayıf asitli

    ortamlardan olumsuz yönde etkilenmemelidir.

    4.4. Sıva çeşitleri

    Sıvalar; uygulandığı yere, yüzey durumuna, kullanılan malzemeye, üretildiği

    yere ve yapıldığı yere göre sınıflandırılabilirler:

    Uygulandığı yere göre sıvalar

    a. İç sıvalar

    b. Dış sıvalar

    Yüzey durumuna göre sıvalar

    a. Düz sıvalar (kaba ve ince sıva)

    b. Pürüzlü sıvalar (serpme ve püskürtme sıva)

    Kullanılan malzemeye göre sıvalar

    a. Kireç sıva

    b. Çimento sıva

    c. Kireç-çimentolu sıva

    d. Alçı sıva

    e. Perlit sıva

    f. Mermer sıva

    g. Mozaik sıva

    Üretildiği yere göre sıvalar

    a. Geleneksel (yerinde yapım) sıvalar

    b. Hazır sıvalar

    Yapıldığı yere göre sıvalar

    a. Bağdadi sıva

    b. Metal deplüvaye (rabitz teli) sıva

    c. Kamış üzerine sıva olarak gruplandırılabilirler.

    Fonksiyonlarına göre sıvalar

    a. Düzeltme sıvası

  • b. Isı yalıtımlı sıvalar

    c. Dekorasyon sıvası

    4.4.1. İç sıva

    Yerinde üretilen veya hazır olarak kullanılan sıva harçlarının binaların duvar,

    kolon, kiriş, tavan, merdiven ve kubbe gibi yatay, düşey, eğik ve eğri iç

    yüzeylerinde uygulanması ile elde edilen, yüzeyi düz veya pürüzlü olarak

    yapılabilen, yüzeyi itibariyle boya yapmaya veya duvar kâğıdı kaplamaya uygun

    olan kaplama tabakasına iç sıva denir.

    Sıvalar yapı elemanları üzerine uygulandıktan sonra prizini alıncaya ve/veya

    sertleşinceye kadar nihai özelliklerini kazanmaz.

    a) iç sıva b) dış sıva

    Şekil 6. Sıva örnekleri 4.4.2. Dış sıva

    Dış sıva, yerinde üretilen veya hazır sıva harçlarının binaların genellikle duvar gibi

    düşey dış yüzeylerine uygulanması sonucu elde edilen, bitmiş yüzeyi düz veya

    pürüzlü olarak yapılabilen, yüzeyi itibariyle boya yapmaya veya kaplamaya uygun

    olan kaplama tabakasına dış sıva adı verilir.

    4.4.3. Düz sıvalar

    Tamamlanmış veya bitmiş yüzeyi düz olan sıvalar düz sıva adı verilir. Bu

    sıvalar kaba ve ince sıva olmak üzere ikiye ayrılır.

    4.4.3.1. Kaba sıva

    Kaba sıva, duvar veya tavan yüzeylerindeki hataları yok etmek, düz sıvanın

    birinci tabakasını elde etmek, yapı elemanlarını her türlü dış etkiye karşı korumak,

    duvarın dayanımını artırmak ve düzgün yüzey elde etmek amacıyla yüzeylerin

    uygun harç ile belirli kalınlıkta kaplanmasına kaba sıva denir. Kaba sıva, daha

    sonra yüzeye uygulanacak ince sıvaya zemin hazırlamak için yapılır.

    http://bostanci-insaat.com/resimler/Kaba%20Siva%208.jpg

  • Şekil 7. Kaba sıva yapımı

    Kaba sıvada ilk katların duvarla iyi kaynaşması için sulu serpme olarak atılması

    uygun olur. Sıvanın yüzeylere özellikle ılık mevsimlerde uygulanması, bitmiş

    yüzeylerin birkaç gün müddetle mutlaka ıslatılması, don tehlikesi olan günlerde

    asla sıva yapılmaması gerekir. Buna göre sıva için en elverişli mevsimin ilkbahar

    ve sonbahar olduğu anlaşılır. Sıva hangi cins malzeme ile yapılırsa yapılsın takip

    edilecek işlem sırası hepsinde genellikle aynıdır.

    Yüzeye, kaba sıva genellikle tabaka tabaka yapılır. İlk tabaka normal harçtan

    biraz sulu olarak serpme, sonraki tabaka plastik kıvamda dolgudur. Bu tabaka

    atıldıktan sonra bir mastar yardımıyla iki ana/ano veya mastarlık kullanılarak son

    atılan tabakanın fazlalıkları sıyrılır. Yani bir mastar, iki anaya veya mastarlığa

    dayatılarak sıvanın fazlalıkları alınır. Buna uygulamada “mastar çekme” işlemi

    denir. Son tabaka ile de dolmamış kısımlar yüzeyler harç ile doldurularak en az iki

    defa üst üste çekilir. Böylece kaba sıva tamamlanmış olur.

    Sıvalar, genellikle sıvanacak yüzeyin üst kısmından aşağıya doğru yapılarak

    tamamlanır. Bununla birlikte tersi de uygulanabilir. Ancak yüzeye mastar çekilirken

    kullanılan mastar, aşağıdan yukarı doğru yavaşça sağa sola hareket ettirilerek

    çekilir. Kaba sıvanın kalınlığı 2-3 cm olmalıdır.

    Kireç harçlı kaba sıva: İşlemler kaba sıvanın yapılmasında anlatıldığı gibidir.

    Harç karışımına giren malzemeler

    1,000 m3 sıva kumu

    0.330 m3 yağlı kireç hamuru

    110 litre su

    Buradaki su miktarı sabit değildir. Su miktarı kullanılan kumun nem oranı (doğal

    nem), mevsim ve iklim şartları dolayısıyla değişebilir.

    Çimento harçlı kaba sıva:

    Harç karışımına giren malzemeler

  • 1,000 m3 sıva kumu

    250 kg çimento 300 kg çimento 350 kg çimento 400 kg çimento

    140 lt su 150 lt su 160 lt su 170 lt su

    Karışım oranlarından da anlaşılacağı gibi çimento miktarları 250~500 kg arasında

    değişmektedir.

    Takviyeli veya temditli harçlı kaba sıva:

    Harç karışımına giren malzemeler

    1,000 m3 sıva kumu

    100-400 kg çimento

    0.100-0.300 m3 yağlı kireç hamuru

    120-170 lt su

    4.4.3.2. İnce sıva

    İnce sıva yüzeylerdeki boşlukları doldurmak, daha düzgün ve pürüzsüz bir

    yüzey elde etmek amacıyla kaba sıva üzerine yapılan sıvadır. İnce sıva mutlaka

    kaba sıva üzerine yapılmalıdır. Genellikle kaba sıva hangi cins harçla yapılmışsa

    üzerine aynı cins harçla (bu harçtaki kum ince kumdur.) ince sıva yapılmalıdır.

    İnce sıvalar yapıların iç ve dış kısımlarında yapılmaktadır ve sıvacılık yönünden

    son işlem olarak kabul edilebilir. Gerektiğinde bu sıvanın üstüne alçı sıva da

    yapılabilir. Bu nedenle ince sıvaların düzgün, hatasız ve iyi perdahlanmış olarak

    yapılmalıdır. İnce sıva kalınlığı ~5 mm’dir.

    Kireç harçlı ince sıva karışımına giren malzemeler

    1,000 m3 ince sıva kumu

    0,330 m3 kireç hamuru

    110 lt su

    Çimento harçlı ince sıva karışımına giren malzemeler

    1,000 m3 ince sıva kumu

    350 kg çimento 400 kg çimento 450 kg çimento 500 kg çimento

    140 lt su 150 lt su 160 lt su 170 lt su

    Karışım oranlarından da anlaşılacağı gibi çimento miktarları 350~500 kg arasında

    değişmektedir.

    Takviyeli veya temditli harçlı ince sıva karışımına giren malzemeler

    1,000 m3 ince sıva kumu

  • 250 kg çimento

    0,100 m3 kireç hamuru

    135 lt su

    İnce sıva yapılmadan önce sıva yapılacak yüzey mevsim ve iklim şartları

    dikkate alınarak ıslatılmalıdır. Daha sonra ince sıva harcı tahta malalar ile

    mastarında ve düzgün olarak duvar yüzüne sürülür. Sürülen bu sıva belirli bir

    kıvama gelince mala ile perdahlama yapılır. Perdah işi bütün sıva yüzeyinin

    düzgün bir görünüş alıncaya kadar devam ettirilir. Ancak sıcak ve kuru iklimlerde

    kaba sıva önceden her ne kadar bol su ile ıslatılmış olursa olsun ince sıva harcı

    perdah yapılırken perdah işlemi bitmeden kurumaya döner. Bu durumda perdah

    zorlaşabilir. Yapılacak şey, özel el fırçaları ile sıva yüzünü hafif ıslatılmak suretiyle

    perdah işini bitirmektir.

    İnce sıva genellikle son işlem olacağından sıvanan yüzeylerin mastarında,

    düzgün, görünüşü her yerde aynı ve kusursuz olması gerekir. Ayrıca iç ve dış

    köşeler şakülünde ve keskin olmalı, istenilirse bu köşelere gerekli pah veya

    yuvarlaklık düzgün bir şekilde verilmelidir.

    4.4.4. Pürüzlü sıvalar

    4.4.4.1. Serpme (çarpma) sıva

    Yüzeylere akıcı/sulu kıvamdaki harcın mala kullanılarak serpilmesi veya

    atılması ile yapılan sıvadır. Bu sıvaya “mala serpmesi” adı da verilir. Genellikle 1-2

    katlı binaların dış yüzeylerinin tamamı veya binanın su basman seviyesine kadar

    olan dış duvarları ve bahçe duvarları bu sıvayla yapılmaktadır. Bilindiği gibi

    binaların su basman seviyesine kadar olan duvarları ve bahçe duvarları su ve nem

    ile devamlı karşı karşıya olan yerlerdir. Bu gibi yerlerin sıvası yağmur, yaş ve don

    tesirlerine dayanıklı olması için çimento harcı ile yapılır.

    Daha öncede belirtildiği gibi çimento harçlı sıvaların duvara iyi yapışmasını

    sağlamak için 1 m3 harcın içine ~2 teneke kireç hamuru karıştırılması önerilir.

    Serpme sıva düzgün yapılmış kaba sıva üzerine yapılabildiği gibi, doğrudan

    doğruya kâgir yüzeyler üzerine de bir kaç kat serpme yapmak suretiyle yapılabilir.

    Serpme sıva harcı karışımına giren malzemeler

    1.kat kaba sıva 1 m³ 0-4 kum, 250 kg çimento ve 0,100 m3 kireç hamuru

    karıştırılarak elde edilen temditli harçla yapılır.

  • 2.kat serpme/mala serpme, 1 m³ dişli kuma 350 kg çimento karıştırılarak elde

    edilen harçla yapılır. Mala serpmesinin kalınlığı ortalama 1 cm olmalıdır.

    4.4.4.2. Püskürtme sıva

    Püskürtme sıva, kaba ve ince sıvası tamamlanmış olan duvar yüzeylerine

    yapılır. Bu sıvanın yüzeyi pürüzlü olduğundan genellikle binaların dış cephelerinde

    yapılır. Bu nedenle püskürtme sıva kireç-çimento karışımı takviyeli harçla yapılan

    dış sıvanın üzerine uygulanır. İstendiğinde bu sıva bina içerisine de yapılabilir. Bu

    durumda, sıva yüzeyi pürüzlü ve gözenekli olduğundan duvarlarda toz birikebilir,

    ancak badana/boya yapmak suretiyle yüzey temizleneceğinden boya zamanına

    kadar duvar yüzeyi tozlu/kirli kalacaktır. Bu nedenle püskürtme sıva bina içinde

    pek tercih edilmez. Serpme sıvalar dekorasyon amacıyla iş yerlerinde vitrinlerde

    yapılmaktadır. Vitrinlere yapılan serpmeler, hazır serpme sıva malzemelerinden

    yapılmaktadır. Hazır sıvalar plastik tutkal esaslı olduğundan beton, taş, sıva,

    ahşap ve metal yüzeylere yapışırlar.

    Burada daha çok binaların dış cephesine yapılan püskürtme sıva üzerinde

    durulacaktır.

    Püskürtme sıva harcı karışımına giren malzemeler

    0,500 m3 mermer tozu

    0,430 m3 yağlı kireç hamuru

    30 kg çimento

    8 kg boya (kullanılması halinde)

    4.4.5. Kireç sıva

    Kireç sıva kuyuda söndürülmüş ve en az 3 hafta süre ile bekletilmiş, iyi cins

    yağlı kireçle veya torba kireç kullanılarak yapılmalıdır. Kireç sıva harcında, içinde

    yabancı madde bulunmayan kireç hamuru kullanılmasına dikkat edilmelidir. Bu

    nedenle, bilhassa elek altı, kuyu tabanı ve yan yüzeylerinde bulunan yabancı

    maddeler ile karışık hamur kullanılmamalıdır.

    Kireç sıva iki tabaka halinde yüzeye uygulanmalı, sıva yapılmadan önce

    yüzeyler ıslatılmalıdır. Birinci tabaka kaba sıvada orta kum, ikinci tabaka ince

    sıvada perdah kumu (mil kumu) kullanılmalıdır. Yeteri kadar sertleşmiş olan kaba

    sıva ıslatıldıktan sonra ikinci tabaka ince sıva itina edilerek sıvanmalı, mastarla

    kontrol edilerek tahta mala ile perdah/düzeltme yapılmalıdır. Sıva yüzeyi yeterli

  • derecede sertleşince, perdah malası ile perdahlanmalıdır. Bu işleme sıva yüzünün

    iyice sertleşmesine ve yeteri kadar düzelmesine kadar devam edilmelidir.

    4.4.6. Çimento sıva

    Çimento sıvalar; tekrar tekrar ve iyice ıslatılmış yüzeyler üzerine uygulanmalı,

    yapıldığı yere ve mevsimine göre yeterli bir süre ıslak tutulmalıdır. Sıva yapılacak

    mahalde don ihtimali olduğu sürece sıva işlemi yapılmamalıdır. Su ve neme açık

    yerlerde yapılacak yüksek dozajlı/dozlu çimentolu sıvalarda kum granülometrisinin

    harca maksimum direnci verecek şekilde seçilmesi gerekir. Sıva yüzeylerinin daha

    dikkatli ve devamlı şekilde basınç uygulanarak perdahlanması lâzımdır.

    Üzerine kaplama yapılacak yüzeylerde yalnız kaba sıva yapılmalı ve yüzey

    mala ile çizilerek pürüzleştirilmelidir. Üzerine yalıtım/tecrit veya yapıştırma

    yapılacak yüzeylerde ikinci kat ince sıva yüzeyleri çelik mala ile ayrıca

    perdahlanmalıdır. Bu perdahlamada mala izlerinin kalmamasına dikkat edilmelidir.

    4.4.7. Kireç-çimentolu sıva

    Kireç ve çimento kullanılarak hazırlanan sıvalardır. Bu sıvalar takviyeli harç ve

    temditli harç olmak üzere iki çeşit harç kullanılarak yapılırlar. Takviyeli harç

    karışımında kireç miktarı çimentoya göre daha fazladır. Temditli harç karışımında

    ise tersine çimento miktarı kirece göre daha fazla bulunur.

    Takviyeli harç iç ve dış düz sıvaların yapımında en çok kullanılan harç çeşididir.

    Takviyeli harç karışımına giren malzemeler

    1,000 m3 sıva kumu

    100-250 kg çimento

    0.150-0.300 m3 kireç hamuru/sönmüş kireç

    140-170 lt su

    Temditli harç karışımına giren malzemeler

    1,000 m3 sıva kumu

    300-400 kg çimento

    0.050-0.100 m3 kireç hamuru/sönmüş kireç

    120-170 lt su

    4.4.8. Alçı sıva

    Alçı sıva, standartlara ve alçı şartnamesine uygun alçılar ile yapılmalıdır. Harç

    karışımı hazırlanırken alçı suya katılmalı, tersine alçıya su katılmamalıdır. Alçı

    harcının mukavemetinin azalmaması için su miktarı alçı ağırlığının % 80'ini

  • geçmemelidir. Sıva işlerinde özellikle çabuk sertleşen alçılar kullanılmalıdır. Harç

    prizinin geciktirilmesi istendiği takdirde, alçıya ait malzeme şartnamesindeki

    esaslara uyulmalıdır. Alçı sıva mevcut kaba sıva üzerine ortalama 5-7 mm

    kalınlığında tahta mala ile yapılmalı ve mastarına getirilmelidir. Düzgün beton

    tavanlarda, perde ya da kolon yüzeylerinde alçı sıva, herhangi bir alt sıva

    yapılmaksızın ~1 cm kalınlığında yapılır. Ancak doğrudan doğruya beton yüzeylere

    alçı uygulanmadan önce, yüzey tel fırça ile iyice temizlenmeli, yağ kalıntıları ve

    pislikler temizlenmelidir. Sıva yüzeyinin parlak olması istendiğinde galvanizli mala

    ile perdahlanmalıdır. Daha parlak bir yüzey elde etmek için keçe kaplı mala

    kullanılabilir.

    4.4.9. Perlit sıva

    Genleşmiş perlit agregası ile çimento ve özel katkı maddelerinin karışımı ile

    elde edilir. Yeteri kadar su içerisinde gelberi ile karıştırılarak harç haline getirilir. 4-

    5 cm kalınlığa kadar uygulanabilir. Kaba sıva tatbikatından önce duvar yüzeyine 1-

    2 mm kalınlık yapılacak şekilde perlitli (genleştirilmemiş perlit) sıva altı serpme

    harcı tatbik edilerek kuruması beklenir. Kaba sıva 0.5-1.0 cm’lik katmanlar halinde

    yapılır ve her katman kendini taşıyacak hale geldikten sonra diğer katmana geçilir.

    Kaba sıva yapımını takiben yüzeye 2-3 mm kalınlıkta perlitli (genleşmemiş) ince

    sıva harcı uygulanır. Kaba sıva uygulanmasında mala ile bastırılarak yüzey

    düzeltmesi yapılmaz. Yüzeyler mastar ile düzgün hale getirilir.

    Perlitli çimentolu ince sıva alt ve üst yüzeylere 1-3 mm kalınlığında tatbik edilir.

    Sıva katları arasında ortam şartlarına göre 4-6 saat beklenmelidir. Bu sıva alçılı

    yüzeylere tatbik edilmemelidir.

    4.4.10. Mermer sıva

    Kaba ve ince olmak üzere iki tabaka olarak yapılır. Kaba sıvada harç 1 m3

    kuma 550 kg çimento ilave edilerek meydana getirilir. Satıh iyice ıslandıktan sonra

    duvara mala ile 2 cm kalınlığında vurulur. Kaba sıva tamamen kurumadan, üzerine

    1 m³ ince toz mermer ve 550 kg çimentodan meydana getirilen 1 cm lik ince sıva

    tatbik edilir. İnce sıva tahta mala ile perdahlanır ve çuval ile pürüzleri iyice giderilir.

    İnce sıva tatbik edildikten 3-4 gün sonra kösele taşı ile taşçı perdahı yapılır.

    Mermer sıva sıcak havalarda nemli tutularak kür edilmelidir. Sıvaya renk

    katılmak istendiği takdirde 100 kg çimentoya 1 kg madeni boya ve rengin iyice

    tutması için 0.040 m³ kireç katmak lazımdır.

  • 4.4.11. Mozaik sıva

    Mozaik sıvalar banyo, WC, mutfak gibi su ve nemin bulunduğu ve sık sık

    yıkanması gereken yerlerde yapıldığı gibi darbelere, aşınmaya ve sürtünmeye

    karşı dayanıklı olması gereken duvar yüzeylerine de yapılır. Bu da genelde insanın

    hareket sahası olan yerden 1.5 m yüksekliğe kadar olan duvar yüzeyleridir.

    Binaların dış cephelerinde mozaik sıva taranarak yapay/suni taş sıva

    görünümüne dönüştürülür. Suni taş sıvalar taraklandığı için görünüşü mat olur. Dış

    cephede bina girişi ve benzeri yerlerde parlak görünüm istenirse sıva taraklanmaz,

    mozaik yüzeyi silinerek mozaik sıva yapılmış olur. Mozaik sıva binanın dış

    cephesinde yapıldığında zımpara taşı veya spiral ile silinirse parlak olur. Bina

    cephesi görünüşünün mat olması istenirse, mozaik sıva taze iken demirci testeresi

    ile silinir.

    Mozaik sıva karışımına giren malzemeler

    1 m³ 3 numara mozaik

    650 kg çimento

    2 teneke yağlı kireç hamuru

    8 kg. boya (renkli istenirse)

    200 lt su

    veya

    0.250 m3 mermer tozu

    0,750 m3 3 numara mozaik (beyaz veya değişik renkte)

    0,200 m3 yağlı kireç

    8-10 kg boya

    200 lt su

    4.4.12. Geleneksel (yerinde yapım) sıvalar

    Geleneksel sıvalar yukarıda sayılan sıva çeşitleridir. Bu sıvalara ilişkin bilgiler

    ilgili yerlerde verilmiştir.

    4.4.13. Hazır sıvalar

    Hazır sıva, piyasada hazır olarak ambalajı içinde satılan kullanıma hazır sıva

    harçları ile yapılan sıva çeşididir. Bu sıvaların uygulanması geleneksel sıvalardan

    biraz farklıdır. Uygulama sırasında üreticinin talimatlarına uyularak sıva yapılması

    gerekir. Bu sıva, doğrudan kullanılmak üzere tedarik edilebilen “yaş karışım” veya

  • yalnız su ekleme ve ilave karıştırma ile hazır hale gelebilecek “kuru karışım”

    olabilir.

    4.4.14. Bağdadi sıva

    Bağdadi sıva ahşap iskelet yapıların duvarlarına veya diğer yapılardaki yüzeyi

    ahşap malzemeden yapılmış olan duvarlar üzerine yapılan bir sıva çeşididir. Sıva

    ismini kullanılan çıtalardan alır.

    Ahşap iskeletin iki yüzüne de 1.5x2.5 cm veya 2x2 cm kesitindeki bağdadi

    çıtaları (yamuk kesitli) 2.5-3 cm aralıklarla çakılır. Bu çıtalar üzerine sıva harcı

    atılarak bağdadi sıva, sıva yapım kurallarına göre tamamlanır.

    Bağdadi sıva harcı

    1.kat temel dolgu harcı: 0.575 m3 kum, 170 kg alçı, 190 dm3 kireç hamuru, 8 kg

    kıtık,

    2.kat kaba sıva harcı: Kullanma amacına uygun normal sıva harcı,

    3.kat ince sıva harcı: Kullanma amacına uygun normal sıva harcı olmalıdır.

    4.4.15. Metal deplüvaye (rabitz teli) sıva

    Mevcut veya yeniden yapılmış, ağaç veya metal taşıyıcı konstrüksiyon, ait

    olduğu birim fiyat ve şartlarına uygun olmalıdır. Metal deplüvaye/rabitz teli, taşıyıcı

    konstrüksiyona galvanizli teller kullanılarak 15 cm ara ile bağlanmalıdır. Rabitz tel

    levhalar enine 1.5 cm ve boyuna 2.5 cm olmak üzere üst üste bindirilmeli ve levha

    uçlarının bir mesnet üzerine oturması sağlanmalıdır. Metal deplüvaye kaplanan

    yerlerle birleşen yüzeylere de metal deplüvaye en az 5 cm genişlikte bindirilerek

    tespit edilmeli veya öncelikle rabitz yüzey ile diğer sıvalı yüzeyin birleşimi mastarlı

    veya metal profilli fuga ile ayrılmalı ve yeteri kadar bağlantı ile bağlanmalıdır.

    Levhalar yerlerine tespit edilmeden önce, bütün tesisat işlerinin tamamlanmış

    olmasına ve metal deplüvayenin çekilmesi ve sıvanın yapılması sırasında (varsa)

    tesisatın bozulmamasına dikkat edilmelidir. Rabitz/metal deplüvaye üzerine sıva

    üç tabaka halinde tatbik edilmeli, birinci tabaka katıklı harç kuvvetle çarpılarak

    sıvanmalı ve mala ile bastırılarak sıkıştırılmalıdır. Levha yüzeyinin tamamen birinci

    tabaka ile kaplanması şarttır. Bu temel tabakası yeteri derecede sertleştikten ve

    kuruduktan sonra sıvanın yüzeyi ikinci tabaka kaba sıva ile mastarına getirilmelidir.

    Bunun üzerine üçüncü tabaka olarak ince sıva yapılmalıdır. Birinci tabaka harçta

    hiç bir surette alçı kullanılmamalıdır.

  • 4.4.16. Kamış üzerine sıva

    Kamış üzerine sıva bağdadi sıvada olduğu gibi ahşap iskelet yapıların

    duvarlarına veya diğer yapılardaki yüzeyi ahşap malzemeden yapılmış olan

    duvarlar üzerine yapılan bir sıva çeşididir. Bu sıva da ismini kullanılan boyuna

    kesilmiş olan kamışlardan alır.

    Ahşap iskeletin iki yüzüne de boyuna kesilmiş olan kamışlar kesik yüzeyi üste

    gelecek şekilde 2.5-3 cm aralıklarla çakılır. Bu kamışlar üzerine sıva harcı atılarak

    kamış üzerine sıva, sıva yapım kurallarına göre tamamlanır. Kullanılan harç

    bağdadi sıvadaki ile benzerdir.

    4.5. Sıva harçları

    Harçlar, bir veya daha fazla sayıda mineral esaslı bağlayıcı, agrega, su ve

    bazen kimyasal ve/veya diğer katkı maddelerinin uygun oranlarda kullanılması ile

    hazırlanan karışım olarak isimlendirilebilir. Harçlar, kargir duvarlar ile iç ve dış

    sıvaların yapımında kullanılırlar.

    Harçlarda genellikle aşağıda sayılan özelliklerin bulunması istenir:

    İyi yapışma

    Yeterli mukavemet

    Su ve rutubeti geçirmeme

    Boşluksuz olma

    Dış etkilere karşı yüksek dayanıklılık

    Yukarıda sayılan özelliklerden birinin eksik olması harçtan beklenilen özellikleri

    olumsuz yönde etkiler. Harç yapılırken bazı özelliklere dikkat edilmelidir. Bunlar

    sırasıyla:

    1- Bağlayıcı malzemenin cinsi: Harcın kullanılacağı yere göre bağlayıcı

    (çimento, kireç gibi) seçilmelidir.

    2- Bağlayıcı malzeme miktarı: Bağlayıcı malzeme az olursa harç dayanıksız

    olur. Fazla ilave edilirse ekonomik olmaz, işlenebilme zorlaşır ve yüzeyde

    çatlamalar meydana gelir.

    3- Kum cinsi ve menşei: Kumlar temiz, boşluksuz ve dayanıklı olmalıdır.

    4- Karma suyu özelliği: Harç karışımında kullanılacak su, içilebilecek nitelikte

    olmalı ve gereğinden fazla su kullanılmamalıdır.

  • 5- Harçların korunması: Yüzeye uygulanmış harçların sıcaktan, rüzgârdan,

    yağmurdan ve şiddetli dondan korunması gerekir.

    Genellikle harçlar, kullanıldıkları yere göre üç ana başlıkta toplanabilirler.

    Bunlar; duvar harcı, sıva harcı ve şaplardır.

    Sıva yapımında kullanılan harçlar yukarıda belirtilmiştir. Aşağıda bu harçlar

    sırasıyla tekrar verilmiştir:

    1. Kireç harcı

    2. Çimento harcı

    3. Takviyeli (melez) harç

    4. Temditli harç

    5. Alçı harcı

    6. Mozaik harcı

    7. Mermer harcı

    4.6. Şap

    Şap, genellikle suya karşı ıslak mekanlarda yapılan bir kaplama çeşididir. Bu

    amaçla yani suyun sızmasını engellemek için yüksek miktarda/dozajda çimento

    plastik kıvamlı çimento harcı hazırlanır. Şapın aderans ve mukavemetinin yüksek

    olması istenilen özelliklerdendir. Şaptan istenilen özelliklerin sağlanabilmesi için

    tabakalar halinde yapılması iyi netice verir. Genellikle düşey yüzeylerde şap

    uygulanırken, yapışma ve çatlama sorunuyla karşılaşılır. Bunun içinde değişik

    önlemler alınmalıdır.

    Diğer taraftan piyasada özel olarak geliştirilmiş çimento esaslı yüksek kaliteli

    kendiliğinden yayılan veya yerleşen yüzey tesviye şapları da bulunmaktadır.

    4.7. Sıva ile ilgili temel prensipler

    Sıva tasarımı, maliyet tahminlerinin (keşif) hazırlanması ve işlerin yapılması

    için uygun bir kılavuz olacak detay çizimleri ve şartnameleri içermelidir.

    Sözleşme uygulanmaya başlanmadan, ilgili tüm taraflar arasında bilgi alışverişi

    olmalıdır. Sıva işlerine ait ayrıntılar hazırlanırken, tasarımda aşağıdaki hususlar

    göz önünde bulundurulmalıdır:

    a) Gerekli herhangi bir ön hazırlama işlemi dâhil, sıva tabanının mevcut

    yapısı ve durumu,

    b) İşlevsel gerekler,

  • c) Sıva sisteminde kullanılacak sıva tipi ve diğer malzemeler. Kullanılan

    malzemelerin, varsa ilgili mevcut dokümanlara, bu tür bir doküman bulunmuyorsa

    kullanım yerinde geçerli olan standarda uygunluğunun sağlanması tavsiye edilir.

    Alçı, çimento ve/veya kireç ve polimer sıvalar için ilgili standartlara bakılmalıdır.

    d) Son kat/görünüm tipi,

    e) Aşağıdakileri içerecek şekilde gerekli kalınlık,

    Odalar veya diğer mahallerin sıvaya hazır durumdaki boyutları,

    Sıvanın, kapı kasaları, tavan, astar uygulamaları vb. ile birleşim

    detayları,

    Tesisat ve donanımların konumu,

    Sıva kalınlığını etkileyebilecek diğer herhangi bir durum.

    f) Çeşitli tipteki pervazlar, köşe düzeltmeleri, metal aksesuarlar (sıva

    profilleri ve köşebentler gibi), genleşme derzleri vb. uygulamalar ile binadaki

    değişik yüzeylerin sıva işlemi için hazırlanması,

    g) Özellikle sıvayla kaplanacak ya da tamamen sıva altında kalacak tesisat

    boruları, kanallar, elektrik tesisatı gibi sıva işlerinden etkilenecek diğer iş kalemleri,

    h) Sıvanın temasta olduğu malzemelerle uyumluluğu.

    Büyük projelerde, her bölümdeki sıva işlerinin tamamlanma tarihleri sıva taşeronu

    tarafından kaydedilmelidir.

    Sıva işleri sırasında yeterli aydınlatma sağlanmalıdır.

    4.7.1. İş programları

    İnşaattaki imalat kalemleri için bir iş programı hazırlanırken, her işin diğer

    işlerle olan ilişkisi göz önünde bulundurulmalıdır. İlgili tüm tarafların iş

    programındaki tüm işlerin zamanlanması ve bu işlerin doğru sırada yapılması ile

    ilgili mutabakatı sağlanmalıdır. İş programı projenin ilerlemesine uygun bir şekilde

    revize edilmeli ve imalatların uygun olmayan sıralama ile daha sonra yapılacak

    diğer imalatlarla bozulması önlenmelidir.

    Aşağıdaki hususlar, iş programının planlanmasında görev alacaklar tarafından

    göz önünde bulundurulmalıdır:

    a) Sıvaya sadece binanın su geçirimsizliği sağlanmış bölümlerinde başlanmalıdır,

    b) Sıva tabanın sıvaya hazır hale getirilmesi ve takip eden tüm işlerin tamamlanma

    süreleri,

  • c) Sıva tabanının sıva için hazır hale gelip gelmediğinin muayene edilmesi ve

    kuruması için gerekli süre,

    d) Sıva tabanının ve hava sıcaklığının 5 °C’nin altına düşmesi için izin verilen süre

    (alternatif olarak, sıcaklığı 5 °C’un üzerinde tutmak için ısıtma yapılabilir),

    e) Sıva işlerinin devamlılığı için bir defada sıvanabilecek miktarda alanın

    bulunması,

    f) Sıva tabanının hazırlanması ile her bir sıva tabakasının uygulanması ve

    kuruması için gereken süre,

    g) Muayene ve onarım gerektiğinde, bu işler için gereken süre,

    h) Boya veya diğer dekorasyon işlerinden önce sıvanın kuruması için gerekli süre,

    i) Uygulanmış sıvayı bozabilecek sonraki değişikliklerden kaçınma

    4.7.2. Sıvanın tasarımı

    4.7.2.1. Sıva sistemini etkileyen faktörler

    Sıva sisteminin tasarlanan fonksiyonları ve özellikleri

    Bir sıva sisteminin, aşağıdaki işlev veya özelliklerden bir veya daha fazlasını

    sağlayabilecek nitelikte olması gerekebilir:

    - Aşınmaya karşı yeterli dirence sahip olması,

    - Sıva tabanındaki tüm pürüzlerin giderilmesi ve düz bir yüzey elde edilmesi,

    - Dekoratif bir son kat oluşturma veya bu tür bir son kata taban oluşturulması,

    - Buhar geçirgenliği özelliğinin olması,

    - Yeterli yüzey dayanımına sahip olması gerekir.

    Özel sıvalar aşağıda belirtilen hususlarda daha gelişmiş özellikler sağlayabilir:

    - Bir yapı elemanının ısıl özelliklerinin iyileştirilmesi,

    - Bir yapı elemanının akustik özelliklerinin iyileştirilmesi,

    - Bir yapı elemanının yangın direncinin artırılması,

    - Radyoaktif maddelerden kaynaklanan radyasyona karşı korumanın artırılması.

    Sıva sisteminin bir parçası olarak sıva tabanının özellikleri

    Seçilecek sisteme karar verilirken, sıva tabanının sıva için yeterli destek,

    dayanım, rijitlik ve yapışma sağlayabilmesine dikkat edilmelidir. Tabanın bu

    özellikleri yetersizse, bu durumda sıva için bir destek ve/veya ilave yapışma

    sağlayıcı/ön hazırlık yapılması gibi diğer başka uygulamalar yapılmalıdır. Ön

  • hazırlama gerekiyorsa ve bu işlem sözleşme şartnamesinde yer almıyorsa, bu

    durum tasarımcıya bildirilmelidir.

    Yüksek su emme özelliğine sahip tabanlar üzerine sıva yapılırken, sıvada hızlı

    nem kaybı oluştuğundan uygulamada bazen güçlüklerle karşılaşılabilir. Bu

    sorunun giderilmesi için özel bazı önlemlerin alınması gerekebilir (su emmeyi

    azaltmak için astar yapılması, taraklama yapılması, katkı maddeleri kullanılması,

    yapıştırıcı kimyasal maddeler kullanılması gibi)

    Tesisat kanalları

    Tesisat kanalları ve duvar içine yerleştirilecek benzeri imalatlar, sıva tabanı

    içine gömülerek bu imalatların taban kalınlığı içerisinde kalması sağlanmalıdır.

    Kanallar, sadece bunun mümkün olamadığı durumlarda sıva tabanı üzerine

    yerleştirilebilir. Derin veya geniş kanallar üzerine yapılacak sıvada, takviye veya

    destek kullanılmasına itina gösterilmelidir.

    Sıva tabakalarının birbirleriyle ve temasta olduğu tabanla uyumluluğu

    Sıva sistemlerinin tabanla ve uygulanması durumunda art arda gelen sıva

    tabakalarının birbirleriyle uyumlu olması hususu dikkate alınmalıdır. Bu

    uyumluluğun sağlanabilmesi için aşağıdakiler dikkate alınmalıdır:

    a) Yüke bağlı veya yükten bağımsız şekildeğiştirmelerin tabanda sebep olduğu

    hareketler (taşıyıcı sistemdeki hareketler, nem ve ısıya bağlı hareketler gibi),

    b) Ara yüzeyde çiçeklenme, tuz oluşumu,

    c) Sıva tabanındaki bozukluklar; taban yüzeyinin sıvanın yapışması için yeterli

    olmaması, zayıflığı, kirliliği,

    d) Yetersiz su emme kontrolü,

    e) Erken kuruma sebebiyle prizini almamış sıva tabakalarının oluşumu,

    f) Bu sebeplerden bazılarının birlikte bulunuşu.

    Not - Art arda gelen kaplamalar arasında veya sıva ile taban arasında yapışmanın

    sağlanabilmesi için bu tür bir uyumluluk gereklidir.

    Kuruma ve sertleşme için gerekli süreler

    Dekorasyon gibi bir son katın uygulanmasından önce ve kuruma ve sertleşme

    işleminin tamamlanabilmesi için yeterli bir süre beklenmelidir. Bu sürede oluşan

    ortam şartları da dikkate alınmalıdır.

    Duvar kâğıdı kaplaması, boyama gibi kalıcı dekorasyon kaplamalarının

    yapılmasından önce, taban ve sıvanın yeterince kuruması gereklidir.

  • 4.7.2.2. Dayanıklılık

    Genel

    Sıva tabanı imalatı ile sıva hazırlığı ve uygulaması ilgili standarda uygun

    olarak yapılmışsa, sıva sisteminin performansı da yeterli olacaktır. Sıvanın

    dayanıklılığı sıva tabanında meydana gelen hareketlerden etkilenebilir. İç sıva,

    bina içi mahallerinde uygulanan bir imalat olduğundan, aşırı sıcaklık değişimlerine,

    su geçişine veya dona maruz bırakılmamalıdır.

    Rutubet etkileri

    Sıva uygulanacak duvarlar, tavanlar ve diğer sıva tabanları sıvanın

    uygulanması sırasında olumsuz etkilerin oluşmaması için yeterince kuru olmalı;

    dış hava şartlarından uygun bir koruganla korunmuş olmalı ve gerekli hallerde

    zeminden rutubet nüfuzuna karşı su geçirimsiz tabaka veya benzer bir önlem

    içerecek şekilde tasarlanmalı ve inşa edilmelidir. Sıva tabanı tarif edilen özelliklere

    sahip değilse, gerekli şartların sağlanması için ilgili işlem adımları sıvaya

    başlanmadan önce uygulanmalıdır.

    Yoğuşma

    Bir binada yoğuşma geçici veya kalıcı nitelikte olabilir. Sıvanın kuruması

    esnasında yeterli havalandırma sağlanmazsa, sıvanın dayanımı zayıflayabilir ve

    dekorasyon işlerinin başlaması gecikebilir.

    Sıva ile temas halindeki metallerin korozyonu

    Tesisat boruları gibi sıvaya tamamen gömülen metal donanımlar, seçilen sıva

    sistemi ile uyumlu olmalıdır. Yeterli dayanıma (olgunluğa) ulaşmış sıvanın kuru

    olduğu; dolayısıyla korozyona sebep olmayacağı kabul edilebilir. Sürekli ıslak olan

    ortamlarda, korozyona dayanıklı malzemeler kullanılmalıdır.

    Çatlamaya direnç

    Yapının tasarımında, sıva tabanın olası hareketlerinin engellenmesi için

    gerekli önlemler alınmalıdır.

    Not 1 - Boşlukların (kapı, pencere boşlukları, vb.) köşeleri gibi yüksek gerilmeler

    altındaki kısımlarda çatlama olabilir. Sıvada takviye kullanılması, yapısal etkenlere

    bağlı bu tür çatlakları engellemez.

    Not 2 - Ağ şeklindekiler de dâhil, genişliği 0,2 mm’yi geçmeyen sınırlı sayıdaki

    kılcal çatlak, sıvanın dayanıklılığını azaltmayacağından önemli değildir.

  • Çarpma ve aşınma direnci

    Çarpma ve aşınma etkisine maruz kalan tüm sıva sistemleri hasara

    uğrayabilir. Yüksek çarpma ve aşınma etkisi beklenen bölgelerde, sıva yüzeyinin

    korunması için ilave yöntemler dikkate alınmalıdır.

    Isı yalıtımı

    Sıvanın ısı yalıtım özelliklerinin artırılması gerekiyorsa, bu niteliğe sahip özel

    sıvalar kullanılmalıdır; ancak bu durumda, yapı tasarımı bir bütün olarak

    değerlendirilmelidir.

    Akustik özellikler

    Sıvanın ses yutma özelliklerinin artırılması gerekiyorsa, bu niteliğe sahip özel

    sıvalar kullanılmalıdır.

    4.7.2.3. Yangın davranışı

    Yangına tepki

    İnorganik bağlayıcı esaslı sıvaların çoğu, ilgili mamul dokümanındaki yangına

    tepki sınıfına ait beyanda yer aldığı üzere, yanıcı olmayan malzemedir. Uygulama

    yerindeki yangın güvenliğine ilişkin geçerli kurallara uyulmalıdır.

    Yangına direnç

    Yapının sıva ile temasta olan değişik elemanlarına ait yangına direnç

    özellikleri millî dokümanlarda verilebilir.

    Dekoratif amaçlı son kat kaplamalar için sıva sistemleri

    Sıva sisteminin en üst tabakası uygulanacak dekorasyon ile uyumlu olmalıdır.

    Nispeten ince dekorasyon tiplerinin uygulanabilmesi için sıvanmış yüzeylerin

    oldukça düz hale getirilmiş olması gerekir.

    Sıva sistemi ve son kat nasıl olursa olsun, işlerin vasıflı ve özenli olması halinde

    bile sıva yapmak ustalık gerektiren bir iştir. Bu sebeple, tamamen düz ve hatasız

    bir üst yüzey elde edilemeyeceği bilinmelidir. Boyama işlemi sıva yüzeyindeki

    işlemden kaynaklanan düzensizliklerin açığa çıkmasını engelleyemez. Bu küçük

    kusurlar, sıva üzerine parlak veya yarı-parlak boyalar uygulanan mahallerde,

    özellikle yoğun veya dar bir açıyla yanal aydınlatma koşullarında daha belirgin

    hale gelecektir. Bu sebeple, bu tip yüzey uygulamaları ve aydınlatma usulleri ilave

    özel önlemlerin alınmasını gerektirir. Aksi halde, bu tür küçük düzensizliklerin

    kabul edilmesi zorunluluğu doğar.

  • Not - Sıva yüzeyinin su emme özelliği değişkenlik gösterebilir. Uygulanan son kat

    imalatın (boya gibi) tatmin edici bir görünüşe sahip olabilmesi için, sıvanın yüzey

    boyunca sabit bir şekilde su emmesini sağlayabilecek bir takım özel önlemlerin

    (astar uygulaması gibi) alınması gerekebilir.

    4.7.2.4. Sıva tabakalarının kalınlığı

    Genel

    Sıva sisteminin tasarımında, yangından koruma, ses yutma, ses yalıtımı, ısı

    yalıtımı veya radyasyondan koruma bakımından sıva tabanında olabilecek

    farklılıkların önlenmesi için gerekli tedbirler alınmalıdır. Sıva yapılacak yüzey

    yapışmayı kolaylaştıracak dişli bir yapıda ise, sıva kalınlığının dişlere girecek ilave

    malzeme de dikkate alınarak sağlanabilmesi için bu dişlerin boyutları, derinliği ve

    aralıkları belirtilmelidir.

    Not - Sıva tabanının hatasız ve düz olması, sıva kaplamalarının inceliği oranında

    önem kazanmaktadır.

    Sıva profilleri, kalınlık ayarlayıcı profiller ve sıva şablonları

    Sıva profillerinin, sıva yüzeyinin tamamlanması ve köşelerin oluşturulmasında

    kolaylık sağlamasının yanı sıra köşelerin diğer malzemelere karşı darbe

    dayanımını artırıcı bir etkisi de vardır. Sıva profilleri, kalınlık ayarlayıcı profiller ve

    sıva şablonları (açıklıklar için) şartnamede detaylı olarak tariflenmelidir. Şablonlar

    yuvarlatılmış kenarların oluşturulması için kullanılabilir.

    4.7.2.5. Son kat sıva tipleri ve standartları

    Son kat sıva tipleri

    Tasarımcı özel bir son kat sıva belirtmişse, bu husus sözleşme belgelerinde

    dikkatlice tariflenmelidir. Ayrıca, sıva imalatının tasarımcı tarafından tarif edilen

    şekilde yapılabilmesi için uygulamaya geçilmeden önce sıvacının, seçilen sıvaya

    yeterli alanda deneme yapması sağlanmalıdır.

    Not - Sıvanın son tabakası çok değişik uygulamalar ile teşkil edilebilir. Bu

    uygulamalar düz ve pürüzsüz bir yüzey elde edilmesini, birçok değişik farklı

    dokularda, desenli veya renkli (taraklı, serpme, püskürtme gibi) yüzey

    oluşturulmasını içerir.

  • Pürüzsüz son kat için kriterler

    Aşağıda verilen pürüzsüz son kat seviyelerinin, dekoratif son kat olarak tarif

    edilen uygulamalarda kullanılması önerilir.

    Seviye 1 Son kat kalitesinin önemli olmadığı yerlerdeki kullanımlar için,

    Seviye 2 Üzerine desenli duvar kâğıdı veya desenli duvar kaplaması veya desenli

    boya uygulanacak,

    Seviye 3 Üzerine mat boya veya düz duvar kâğıdı veya düz duvar kaplaması

    uygulanacak,

    Seviye 4 Üzerine yarı parlak boya ve/veya parlak aydınlatma4) uygulanacak.

    Aksi belirtilmedikçe Seviye 1’in uygulanacağı kabul edilir. Sıva yüzeyinin bazı sıva

    son katları için hazırlanması gerekebilir.

    Not - Sıva sistemi ve son kat nasıl olursa olsun, işlerin vasıflı ve özenli olması

    halinde bile sıva yapmak ustalık gerektiren bir iştir. Bu sebeple, tamamen düz ve

    hatasız bir üst yüzey elde edilemeyeceği bilinmelidir. Boyama işlemi sıva

    yüzeyindeki işlemden kaynaklanan düzensizliklerin açığa çıkmasını engelleyemez.

    Bu küçük kusurlar, sıva üzerine parlak veya yarı parlak boyalar uygulanan

    mahallerde, özellikle yoğun veya dar bir açıyla yanal aydınlatmada daha belirgin

    hale gelecektir. Bu sebeple, bu tip yüzey uygulamaları ve aydınlatma usulleri ilave

    özel önlemlerin alınmasını gerektirir. Aksi halde, bu tür küçük düzensizliklerin

    kabul edilmesi zorunluluğu doğar.

    Tamamlanmış sıva yüzeyinin düzlükten sapması

    Sıvanın düzgünlüğü tabandaki imalatlar için kullanılan toleranslara ve sıva

    kalınlığına bağlı olacaktır. Kalınlığı ince olan sıvalar ile yalnızca küçük boyutlu

    yüzey bozuklukları ve tabandaki küçük boyutlu doğrultudan sapmalar giderilebilir.

    Kalınlığı çok ince olması durumunda sıvanın, uygulanacağı taban yüzeyini bire bir

    takip edeceği dikkate alınarak, genellikle herhangi bir sapma miktarı belirtilmez.

    Taban yüzeylerinde daha büyük düzensizliklerin bulunduğu durumlarda, belirtilen

    son kat kriterinin sağlanabilmesi için aşağıdakiler uygulanmalıdır:

    - Daha büyük toplam sıva kalınlığı uygulanmalı ve/veya,

    - Tesviye amaçlı ilave kaplama veya kaplamalar yapılmalıdır.

    Tamamlanmış sıva yüzeyi için düzlükten sapma sınıfları, sıva sisteminin

    kalınlığına ve tabanın düzlüğüne bağlı olarak Çizelge 1’de verilmiştir.

  • Düzlükten sapma sınıfı belirtilmişse, sıva kalınlığı tabandaki sapmalar dikkate

    alınarak hesaplanmalıdır. Diğer taraftan, sıva kalınlığı belirtilmişse, bilinen taban

    sapması için sadece belirli bir düzlükten sapma sınıfı gerekleri yerine getirilebilir.

    Not - Küçük açılarla aydınlatma uygulanan mahallerde (uç bölgelerinde

    aydınlatma yapılan uzun koridorlar gibi), burada verilen sapmalar dâhilinde

    olmakla birlikte, sıva yüzeylerinde küçük kalıcı yüzey düzensizlikleri açığa çıkabilir.

    Çizelge 1 - Tamamlanmış sıva yüzeyinin düzlükten sapma sınıfları

    Tamamlanmış sıva yüzeyinin ve taban yüzeyinin düşeyden (şakulden)

    sapması

    Sıva tabanının uygun tolera