sigmund freud- “totem ve tabu” - tİ entertainmentti- ve tabu sigmund freud.pdf · freud...

Download Sigmund Freud- “Totem ve Tabu” - Tİ Entertainmentti- VE TABU SIGMUND FREUD.pdf · Freud “tabu”…

Post on 28-Feb-2019

215 views

Category:

Documents

0 download

Embed Size (px)

TRANSCRIPT

SGMUND FREUD-

TOTEM VE TABU

Kitap zeti

Turul Kurt kurttugrul@gmail.com

Hazrlayan: Turul Kurt T.C Marmara niversitesi lahiyat Fakltesi Dinler Tarihi Yksek Lisans Prof. smail Tapnar Seminer Dersi Vize devi

Prof.Dr. smail Tapnar, Seminer Dersi devi: Sigmund Freud Totem ve Tabu Kitab zeti

TURUL KURT 1

1

SGMUND FREUD TOTEM VE TABU

Sigmund Freudun Totem ve Tabu adl eseri 1913 ylnda neredilmi ve zellikle Psikolojide

nemli bir eser haline gelmitir. Genelinde kitabnn 4 temel blmden olutuunu syleyebiliriz.

Freud eserinde toplum-psikolojisi ile bir takm sorunlar ele alp deerlendirmeye alyor. Burada

zellikle Freudun oluturduu ve gelitirdii psikanaliz yntemi n plana kmaktadr.

rneklemelerde ilkel insanlardan rnek veren Freuda gre, insanln geliim evrelerinde alt

dzeylerde yer almaktadrlar. (1. Blmde zikredilen rnek)

I. LKELLERN "ENSEST'' KORKUSU

lkel insan, geirmi olduu geliim evreleriyle tanyoruz; yani biz ilkeli bize brakm olduu

cansz antlar ve aralarla, sanatyla, dinsel ve masals, efsanevi ve dsel ykleriyle, yaam zerine

dncelerine ilikin bize ya dorudan doruya ya da dolayl yoldan gelen bilgilerle ve sonu olarak

bizim bugnk detlerimizde arta kalm bir durumda yaayan dnce biimleriyle tanrz. ()

Onlarn ruh yaamnn bizim iin zel bir nemi vardr; nk onlarn ruh yaamnda kendi

geliimimizin iyi korunmu ilk evresini buluyoruz. Bu varsaym doruysa, etnografyann bize rettii

"ilkel insan psikolojisi'' ile psikanaliz aratrmalarnn bize rettii "nevrozlularn psikolojisi'' arasnda

yaplacak bir karlatrma birok benzer noktay ortaya karacak ve az ok bildiimiz konular

aydnlatacaktr.

Prof.Dr. smail Tapnar, Seminer Dersi devi: Sigmund Freud Totem ve Tabu Kitab zeti

TURUL KURT 2

2

Burada ayrca nemli olan husus udur ki, Totemizm, Exogami, tabu ve sihirle ilgili sorulara bir

ocuun psikolojik geliimine, onun ruhsal durumu ve seyrine bakarak mmkn olabilmektedir. Freud

almasnda Avustralyadaki ilkel insanlar rnek olarak zikredeceini syler. Bununla ilgili unlar

syler: Gerek i, gerekse d nedenlerden tr bu karlatrma iin etnografyaclar tarafndan en

geri ve en ilkel olarak gsterilecek boylar alyorum: Bugne kadar en arkaik ve baka yerlerde

bulunmayan zellikleri hayvanlar dergisinde bile saklam olan en yeni anakarann, yani

Avustralya'nn yerlilerini seiyorum. Bununla birlikte yakn akraba arasnda cinsel ilikide bulunmak

yani "ensest''yapmaktan kanmak konusunda bunlarn en titiz zeni ve en byk iddeti gstermeyi

grev saydklarn da reniyoruz. Gerekte bu insanlarn btn toplumsal rgtlenmesi bu amaca

hizmet ediyor gibi ya da onun elde edilmesiyle ilgili bir duruma getirilmi gibi grnyor.

Avustralyallar arasnda totemizm sistemi btn dinsel ve toplumsal kurumlarn yerini almaktadr.

Avustralya boylar kk kk birtakm klanlara ayrlmtr. Bunlarn her biri kendi toteminin adn

alr.

Freud Totemin ne olduuna dair u bilgileri vermektedir:

zel iliki Totemdalk

Totem Klan

gizli

klann atas

koruyucu ruhu

yol gsterici

klann ritelleri, huzuru...

Totem

Prof.Dr. smail Tapnar, Seminer Dersi devi: Sigmund Freud Totem ve Tabu Kitab zeti

TURUL KURT 3

3

Bir toteme ballk, Avustralyalnn btn dier toplumsal grevlerinin temelini oluturur. Bir

yandan boy balarnn, dier yandan da kan akrabalklarnn stnde bir eydir.

1. Totem bir topraa ya da yere bal deildir. Ayn totemin yeleri birbirinden ayr olarak ve

dier totemlere bal kimselerle dosta yaarlar.

2. imdi psikanalizin ilgisini eken totemizm sisteminin zelliklerini ele alalm. Totemin

bulunduu hemen her yerde ayn zamanda u yasa da vardr: Ayn toteme bal olanlar

birbirleriyle cinsel ilikide bulunamaz, birbirleriyle evlenemezler.

Prof.Dr. smail Tapnar, Seminer Dersi devi: Sigmund Freud Totem ve Tabu Kitab zeti

TURUL KURT 4

4

Ekzogami:1

- Bu, totemle birlikte ekzogami denen kuraln da

bulunduunu gsteriyor. Bu iddetli yasak ok

dikkate deer bir eydir. Bunun, totemin ieriinden

ve zelliklerinden rendiimiz eylerle mantksal bir

ilgisi yoktur.

- totemizmle ekzogami arasnda bir ilgi vardr ve bu da ok gldr.

- Burada ayrca bir yasaktan sz edilir: Freud Frazerden rnek verir. Frazer'in kitabnda yle

dediini ifade eder:bu gibi gnahlarn bizim bugnk llerimize gre olduka ahlakd

olan bu vahiler tarafndan nasl karlandn gstermeye yeter. "Avustralya'da yasak olan

bir klana bal biriyle cinsel ilikinin cezas daima lmdr. Kadn ister ayn yerli topluluktan

olsun, ister baka bir boydan karlm olsun, nemi yoktur; onu kars olarak kullanan sulu

ve kadn klan arkadalar tarafndan ldrlebilir. Baz olaylarda belirli bir zaman iin ele

gemekten kurtulursa su unutulabilir.

- ocuk dourmayla sonulanmayan sevimeler iin de ayn iddetli cezann verilmesi

asndan, bu yasaklarn uygulamayla ilgili nedenlerle konmu olmasn kabul etmeye olanak

yoktur.

- Totem kaltm yoluyla getii ve evlenmekle deimedii iin, rnein anne tarafndan

gemesi durumunda yasan sonular kolaylkla anlalabir.

Freud btn bunlar zikrederken totemin arkasnda yatan sosyolojik ve psikolojik sebepleri de

zikreder. Ekzogamiyle ilgili totemin daha baka sonular da olduunu syler. Zikredilen durumda

1 Ekzogami, gnmz modern toplumlarnn genelinde grlmekte olan evlilik trdr. Ancak ilkel toplumlarda ve sosyal tarih ierisinde, kstl bir blge ierisindeki toplumlarda bu evlilik, kabile mensuplarnn farkl kabile mensubu kadnlarla evlenmeleri eklinde gelimitir ve akraba ile evlilik bu sosyal gruplarda kesinlikle yasaklanmtr. Bu evlilik asl olarak iki belirleyene sahiptir. Darya ynelik, yani soy, kabile ya da airet dndan bir bireyle yaplan bu evlilikte biyolojik ya da kltrel farkllk esastr. (vikipedia)

http://tr.wikipedia.org/wiki/Evlilikhttp://tr.wikipedia.org/wiki/Biyolojikhttp://tr.wikipedia.org/wiki/K%C3%BClt%C3%BCrel

Prof.Dr. smail Tapnar, Seminer Dersi devi: Sigmund Freud Totem ve Tabu Kitab zeti

TURUL KURT 5

5

ama, anne ya da kz kardelerle cinsel ilikinin yasak edilmesinin yannda, ayn zamanda erkein

kendi topluluuna bal kadnlarla ve dolaysyla kendisiyle kan akrabal bulunmayan birok kadnla

da cinsel ilikide bulunmasn, bu kadnlarn hepsini kan akrabalarym gibi saymakla olanakszlatrr.

Totem sistem erevesinde bir evlenme sisteminden bahsedilebilir. Evlenme sisteminin snflara

ayrlmas yntemi, daha sonraki geliiminde doal ve topluluk-ii "ensest''i yasaklamakla snrl

kalmam, erkek ve kz kardeler arasnda daima varolagelen yasaklamay karde ocuklarna dek

genileten ve karde ocuklar iin de manevi akrabalk dereceleri icat etmi olan Katolik Kilisesi'nin

yapt gibi, daha uzak ama ayn toplulua bal akrabalar arasnda da evlenmeyi yasak etmitir.

Freud zellikle ensest ile iglili Avustralyallarn ve dier ilkellerin duyarl olduunu ve "ensest''e

engel olmak iin byk bir aba harcadklarn izah eder. Ayrca Freudun eserindeki temel fikirler

dorultusunda ilkellerin "insan gnaha iten nefsin batan karmalar"na belki de bizden daha fazla

maruz kaldklar ve bu yzden kendilerini ondan daha dikkatli korumalar gerektii iin "ensest''e

kar bizden daha duyarl davranmak zorunda kaldklarn syleyebiliriz. Fakat bu insanlarn "ensest''

korkusu, her eyden nce bir toplulua bal bireyler arasnda cinsel ilikiye engel olmak iin

kurulmu gibi gzken bu kurumlar oluturmakla kalmamaktadr. Bu ilikilerin dnda, bireyin

bizdeki anlamyla yakn olan akrabalarna kar nasl davranacan belirleyen birtakm saknma ya da

kanma'' detleri vard. Bu detlerin de hemen hemen dinsel kurallar kadar iddetli etkileri vardr.

Kimsenin onlardan kuku duymaya asla hakk yoktur.

Freud bir takm ilkel toplumlardan rnekler gsterir.

Kadnlarn cinsellik durumu ile ilgili u bilgiye yer verir Freud. Kadnlarn psiko-cinsel

gereksinimlerinin aile yaamnda ve evlenmede doyurulmam olduu yerlerde, kar koca ilikisinin

eksik bir biimde son bulmas ve kadnn cinsel heyecanlarn yaaynn tekdzelemesi sonucunda,

srekli bir doyumsuzluk durumunun ortaya kma tehlikesi olduunu syler. Yalanmakta olan anne,

ocuklarnn yaamn yaama yoluyla kendini onlarla bir sayma, onlarn heyecanlarn kendi heyecan

Prof.Dr. smail Tapnar, Seminer Dersi devi: Sigmund Freud Totem ve Tabu Kitab zeti

TURUL KURT 6

6

yapma yoluyla kendini bu tehlikeye kar korur. Ana baba ocuklaryla gen kalr, derler. Gerekte ana

babann en deerli ruhsal kazanc da budur. Ksr kadn, evlilik yaamnda katland yoksunluklara

karlk avuntularn ve dnlerin en iyisinden yoksun kalmaktadr. Kzyla bu duygu katlmn anne o

kadar ileri gtrebilir ki, kznn sevdii adama bile k oluverir. Bu ak baz durumlarda, bu tr

duygusal eilimlere evrilmi olan iddetli ruhsal diren yznden iddetli nevroz biimlerine yol aar.

Btn olaylarda byle bir lgnca sevdaya kar, kaynanann ruhunda yaayan kart glerin

atmas da katlr. ou kez damada gsterilmesi yasak olan sevgi duygularnn rtbas edilmesine

neden olan etken, kaynanann damadna duyduu akn bu hain ve sadiste ieriidir. Kocann

kaynanayla ilikisi de, baka kaynaklardan gelmekle birlikte buna benzer duygularla karktr.

Kendisine nesne seerken hep annesinin ya da belki de kz kardeinin imgesi egemen olur; fakat

"ensest'' yasa yznden ocukluk yaamnn bu iki sevgili kiiliin