savunma mekanİzmalari

23
SAVUNMA MEKANİZMALARI Bireyin günlük yaşantısında yaşadığı engellenme ve çatışmanın oluşturduğu hayal kırıklığı, gerginlik ve kaygının etkisinden kurtulmak isteyen bireyin, benliğini korumaya yönelik gösterdiği tepkilere savunma mekanizması (uyum mekanizması) denir. Savunma mekanizmalarının temelinde ego’nun bilinçdışı yönü yatmaktadır. Sorunlarla baş edemeyen ego bilinçdışı yönü sayesinde savunma mekanizmalarına başvurmaktadır. A- Savunma Mekanizmalarının özellikleri 1. Bu tepkilerin bir kısmı normal bir kısmı anormal tepkilerdir. 2. Savunma mekanizmasını kullanan birey bu davranışın gerçek işlevinin farkında değildir. Bu nedenle savunma mekanizmaları bilinçsiz davranışlardır. 3. Herkes tarafından savunma mekanizmaları kullanılır. 4. Problemlere geçici çözüm getirir. Kesin çözüm götürmez. 5. Bu mekanizmaların sürekli kullanılması durumunda, bireyin gerçelik algısını bozar, bireylerde önce nevroz daha sonrasında psikoz adı verilen bir takım psikolojik bozukluklara sebep olabilir. 6.Temelde bireyin kendini aldatması vardır.

Upload: philomena-desdemona

Post on 15-Mar-2016

255 views

Category:

Documents


9 download

DESCRIPTION

SAVUNMA MEKANİZMALARI. Bireyin günlük yaşantısında yaşadığı engellenme ve çatışmanın oluşturduğu hayal kırıklığı, gerginlik ve kaygının etkisinden kurtulmak isteyen bireyin, benliğini korumaya yönelik gösterdiği tepkilere savunma mekanizması (uyum mekanizması) denir. - PowerPoint PPT Presentation

TRANSCRIPT

Page 1: SAVUNMA MEKANİZMALARI

SAVUNMA MEKANİZMALARIBireyin günlük yaşantısında yaşadığı engellenme ve çatışmanın oluşturduğu hayal kırıklığı, gerginlik ve kaygının etkisinden kurtulmak isteyen bireyin, benliğini korumaya yönelik gösterdiği tepkilere savunma mekanizması (uyum mekanizması) denir. Savunma mekanizmalarının temelinde ego’nun bilinçdışı yönü yatmaktadır. Sorunlarla baş edemeyen ego bilinçdışı yönü sayesinde savunma mekanizmalarına başvurmaktadır.

A- Savunma Mekanizmalarının özellikleri1. Bu tepkilerin bir kısmı normal bir kısmı anormal tepkilerdir. 2. Savunma mekanizmasını kullanan birey bu davranışın gerçek işlevinin farkında değildir. Bu nedenle savunma mekanizmaları bilinçsiz davranışlardır. 3. Herkes tarafından savunma mekanizmaları kullanılır. 4. Problemlere geçici çözüm getirir. Kesin çözüm götürmez.5. Bu mekanizmaların sürekli kullanılması durumunda, bireyin gerçelik algısını bozar, bireylerde önce nevroz daha sonrasında psikoz adı verilen bir takım psikolojik bozukluklara sebep olabilir.6.Temelde bireyin kendini aldatması vardır.

Page 2: SAVUNMA MEKANİZMALARI

Savunma Mekanizmasının İşlevleri

1. Bireyde oluşan kaygıyı ve stresi azaltır.2. Bireyin benliğini tehditlerden korur.3. Bireyi çatışmalardan uzak tutar.4. Hayal kırıklıkların etkisini azaltır.5. Kişinin kendine olan güveninin azalmasını önler.6. Bazı sanat ve bilim ürünlerinin ortaya çıkmasına kaynaklık eder.

Page 3: SAVUNMA MEKANİZMALARI

1-) Bahane Bulma (Mantığa Bürünme)

Kişinin başarısızlığını, gerçek nedenin dışındaki nedenlerle açıklaması veya mantıklı gösterme çabasıdır. Günlük hayatta en çok kullandığımız savunma mekanizmasıdır. Kendini haklı çıkarma temeline dayanır.

Mesela; derse geç kalan bir öğrencinin trafiğin yoğun olmasını örnek göstermesi veya verilen ödevi yapamayan bir öğrencinin evde elektriklerin kesik olduğunu söylemesi gibi.Mesela; “kedi uzanamadığı ciğere mundar der” atasözü buna bir örnektir.

Page 4: SAVUNMA MEKANİZMALARI

2-) Yansıtma (Başkasını Suçlama)Yansıtma mekanizmasının 2 şekli vardır: Birinci şekilde; kişi kendisindeki olumsuz özellikleri veya suçluluk duygusu uyandıracak düşünce ve isteklerini başkasında görmesi veya başkasına yüklemek istemesi. Bu birinci şekildeki yansıtma mekanizmasında; kişi kendisinin kötü özelliklere sahip olmadığını bu özelliklerin başkalarında olduğunu söyler.

Mesela; hırsızlığı alışkanlık haline getiren birisinin başkasını hırsızlıkla suçlaması veya yalan konuşmayı alışkanlık haline getiren birisinin başkasını yalancılıkla suçlaması gibi.

Yansıtma mekanizmasının ikinci şeklinde ise; kişi yetersizliğinin, başarısızlığının nedenlerini başkalarında arar, yani burada kişi başkalarını suçlar.

Mesela; gol yiyen kalecinin savunmadaki arkadaşlarına “bir adamı tutamıyorsunuz” demesi gibi.

Page 5: SAVUNMA MEKANİZMALARI

3-) Bastırma (Unutmaya çalışma)Kişinin kendisini rahatsız edici bir düşünceyi veya bilgiyi bilinçaltına bastırarak unutmasıdır.

Mesela; insanın alacağı borcunu değil vereceği borcunu unutması ya da istenmeyen, sevilmeyen bir randevunun unutulması gibi.

Page 6: SAVUNMA MEKANİZMALARI

4-) Yadsıma (İnkar etme)Benlik için tehlikeli olarak algılanan, sıkıntı ve bunaltı yaratabilecek bir gerçeği yok saymak veya görmemezlikten gelmektir. Birçok olumsuz deneyimlerimizi bilinçaltına atmakla kalmayız, aynı zamanda bunları hiç yaşanmamış gibi yok sayarız. Öfke, kızma en çok yadsınan duygulardır.

Mesela; öfkesi beli olduğu halde birey bunun hiç farkında olmaksızın bunu yadsıyabilir, yani inkâr edebilir.

Page 7: SAVUNMA MEKANİZMALARI

5-) Özdeşim Kurma(Özdeşleşme-Taklit etme)

Bireyin, başarılı gördüğü kişileri kendine model alması veya başkalarının, çeşitli kuruluşların başarısından kendine pay çıkarmasıdır.

Mesela; gençlerin ünlü kişilere özenerek onları taklit etmesi veya bir kardeşin abisinin gösterdiği bir başarıyla övünmesi gibi.

Page 8: SAVUNMA MEKANİZMALARI

6-) Gerileme Kendisi için olumsuz sayılabilecek bir durumla karşılaşan bireyin yaşına uygun olmayan ve kendisinden beklenmeyen tepkilerde bulunmasıdır.

Mesela; kardeşini kıskanan çocuğun kardeşinin oyuncaklarıyla oynaması, altı yaşındaki çocuğun altını ıslatması ya da yaşlı bir kadının genç kızlar gibi giyinmesi, aşırı makyaj yapması gibi.

Page 9: SAVUNMA MEKANİZMALARI

Karşıt Tepki Geliştirme (İkiyüzlülük)

Gerçek duygularımızı göstermek için, içinde bulunduğumuz ortama uygun değilse, ortama uygun davranışlar sergilememiz olayıdır. Yani bir kişinin gerçekte hissettiği duyguların tam aksi davranış göstermesidir.

Mesela; kardeşini kıskanan birinin çevrede onun koruyucusu gibi davranması buna örnektir.

Page 10: SAVUNMA MEKANİZMALARI

Ödünleme (Telâfi)Kişinin kendisindeki bir eksiklikten dolayı veya bir alandaki başarısızlığından dolayı hissettiği ezikliği başka bir alanda başarılı olma çabasıyla telâfiye çalışmasıdır.

Mesela; derslerinde başarısız olan birinin okul takımında başarılı olmaya çalışması gibi.

Page 11: SAVUNMA MEKANİZMALARI

YüceltmeFizyolojik ve sosyal motivlerin zihinsel, estetik etkinliklerde veya toplumca benimsenen alanlarda doyurulmaya çalışılmasıdır.

Yüceltme de toplumca onaylanmayan ilkel nitelikteki dürtü ve istekler (saldırganlık ve cinsellik) doğal amaçlarından çevrilerek, toplumca onaylanan etkinliklere dönüştürülür. Burada toplumca onaylanan etkinliklere yönelilenen alan ile doyurulmamış asıl motivler (dürtüler) arasında bir bağ vardır. Yani asıl güdüye benzer bir alan ile bu güdüler doyurulmaya çalışılır.

Mesela; konuşma özrü olan birinin, düşüncelerini edebi eserlerle ortaya koymaya çalışması veya kendisi iyi eğitim almayan bir babanın çocuklarını en iyi şekilde okutmak istemesi gibi. Saldırganlıktan hoşlanan birisinin gidip asker, polis gibi meslekleri veya boks, judo, karate gibi spor dallarını seçmesi gibi.

Page 12: SAVUNMA MEKANİZMALARI

Yön Değiştirme (Yer Değiştirme)Kişinin, gerçek hedefine yöneltemediği öfkesini başka hedeflere yöneltmesidir.

Mesela; hakeme kızan sporcunun formasını yırtması veya topa vurması, telefonda babasına kızan gencin telefon avizesini yere atması, “Eşeğini dövemeyen semerini döver” , “Kızım, sana söylüyorum gelinim sen anla/işit” atasözleri gibi.

Page 13: SAVUNMA MEKANİZMALARI

SORU-1Sevdiği bir kişinin trafik kazasında öldüğünü

öğrenen bir genç "Hayır olamaz, o çok dikkatli bir sürücüydü." demiştir. Bu olayda kullanılan savunma mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

A)Başarısızlığının nedenini başkasında görmeB)Alınan acı haberin olumlu yanlarım öne çıkarmaC)Olumsuz duygu ve düşünceleri bilinçaltına

bastırmaD)Acı veren olayın gerçekliğini yadsımaE)Çözümü güç bir sorunun farkında değilmiş gibi

davranma

Page 14: SAVUNMA MEKANİZMALARI

SORU-2Engellenme sonucu ortaya çıkan "öfke" ve "bozum

olma" duygusu bazen ifade edilemez. Örneğin bizden kuvvetli olan veya otorite durumunda olan kişiye öfkemizi ifade edemeyiz. Bu tür durumlarda öfkemizi bir nesne veya kendimizden güçsüz ve zayıf bir kişiye boşaltırız. Bu durum aşağıdakilerden hangisiyle açıklanabilir?

A-Başarısızlığa akla uygun bahaneler uydurma B-Başarıyı başka bir alanda aramaC-Kaygı uyandırıcı durumdan hayallere sığınarak

kurtulmaD-Üzüntü verici olayı bilinçaltına iterek unutmaE-Öfkenin rahatsızlık veren kaynaktan gücün yettiği bir

uyarıcıya yön değiştirmesi

Page 15: SAVUNMA MEKANİZMALARI

SORU-3Komşusunun bahçesindeki elmaları çalarak

yiyen gencin, "Ben yemesem çürüyeceklerdi." demesi aşağıdaki savunma mekanizmalarından hangisine örnektir?

A-Yanlış davranışına akla uygun bahane uydurma

B-Kendi hatasını başkasında görmeC-Güç bir sorunu görmezlikten gelmeD-Kaygı uyandıran olayları bilinçaltına itmeE-Olumsuz olaylarda olumlu yanlar görme

Page 16: SAVUNMA MEKANİZMALARI

SORU-4Bazı insanların, eksiklik duygularından kaynaklanan

kaygılarını yenmek için başarılı ya da ünlü kişilere aşırı sevgi göstererek onların başarıları ile övündükleri görülmektedir. Bu durum, aşağıdakilerden hangisiyle açıklanabilir?

A-Bir alandaki eksikliği başka bir alanda telâfi etme B-Her kötü olayda iyi bir yön bulmaya çalışmaC-Önceki yaş dönemlerine gerilemeD-Başarılı olmuş kişilerle kendini bir görmeE-Sorunları görmezden gelerek kaçmaya çalışma

Page 17: SAVUNMA MEKANİZMALARI

SORU-5Bir sigara tiryakisi "Sigara akciğer kanserine yol açar."

şeklindeki bilgiyi "Fazla sigara içme akciğer kanserine yol açar." şeklinde değiştirerek amacından saptırabilir ve sigaraya ilişkin tutumlarını devam ettirebilir. Kişinin bu davranışı aşağıdakilerden hangisine bir örnektir?

A-Bir alandaki eksikliğini başka bir alandaki başarısıyla dengeleme

B-Her başarısızlıkta başarılı yanlar aramaC-Kabul edilebilir gerekçeler bularak, acı verici gerçekleri

inkâr etmeD-Hatalı davranışını mantığa uygun gerekçelerle haklı

göstermeE-İlkel eğilimlerini, grupça beğenilen etkinliklere

yöneltme

Page 18: SAVUNMA MEKANİZMALARI

SORU-6Güdüsü kuvvetli olmakla beraber, toplumsal

yasaklardan dolayı karşı cinse yaklaşamamış bir kadın bütün kadınları erkek düşkünü olarak nitelendirebilir. Parçada söz edilen kadının davranışı, aşağıdakilerden hangisiyle açıklanabilir?

A-Kendisinde olan eksiklikleri bir başkasına yansıtma

B-Başarılı olmuş kişilerle kendini bir görmeC-Bir alandaki eksikliğini başka bir alandaki

başarıyla telafi etmeD-Her kötü olayda iyi bir yan bulmaya çalışmaE-Önceki yaş dönemlerine gerileme

Page 19: SAVUNMA MEKANİZMALARI

SORU-7Bu mekanizmada suçu üstünden atma şeklinde

ortaya çıkabilir. Örneğin, oda arkadaşım beni uyandırmadı, onun için geç kaldım sözleriyle geç kalma suçunu oda arkadışımızın üstüne atarız. Oysa, geç kalmak istemeyen kişi, çalar saatini kurabilir. Bu parçada söz edilen savunma mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

A-Bastırma B-YansıtmaC-ÖdünlemeD-Yön değiştirmeE-Hayal kurma

Page 20: SAVUNMA MEKANİZMALARI

SORU-8Tembel bir öğrencinin öğretmenin kızmasına

aldırmaması •  Evliliğinde sorunları olan kişinin hiçbir sorun yokmuş gibi davranması Bu iki örnekte anlatılan kaçma mekanizmasının aşağıdakilerden hangisi açıklamaktadır?

A-Başarısızlık karşısında akılcı bahaneler ileri sürme

B-Öfkeyi farklı nesnelere yöneltmeC-Sorunları görmezden gelmeD-Sorunları hayal dünyasında çözmeE-Sorunlar karşısında başkalarını suçlama

Page 21: SAVUNMA MEKANİZMALARI

SORU-9Zayıflama diyetini sürdüremeyen bir kişi “Kilo

verince sinirlerim bozuluyor. Sinirli yaşamaktansa kilolu olmak daha iyi” demektedir. Bu kişinin davranışı aşağıdakilerden hangisiyle açıklanabilir?

A-Aynı olayın hem itici hem çekici öğeler içermesiyle

B-Kişinin kendinde bulunan kötü davranışları başkasına yansıtmasıyla

C-Kişinin sorunla başedemedlğinde önceki yaş dönemine gerilemesiyle

D-Başarısız davranış karşısında bahaneler üretilmesiyle

E-Hayal kurma yoluyla avunmasıyla

Page 22: SAVUNMA MEKANİZMALARI

SORU-10Normal gelişim süreci içinde çocuk genellikle

erkekse babasını, kızsa annesini ya da diğer kişileri seçip onlara benzemeye çalışır. Bazı anne babalar çocuklarının başarısı kendi başarılarıymış gibi övünürler. Bir futbol takımını tutan kişi, o takımın başarılarını kendi başarısıymış gibi algılar. Bu parçada söz edilen savunma mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

A-Gerileme B-Yüceltme C-YadsımaD-Bahane bulmaE-Özdeşim kurma

Page 23: SAVUNMA MEKANİZMALARI

SORU-11Asagıdakilerden hangisi, savunma

mekanizmalarından "yansıtma"ya bir örnektir?A ) Sınavda basarılı olamayan bir ögrencinin soruların ögretilmeyen yerden çıktıgını söylemesiB ) Meslektaslarının basarısını kıskanan birinin herkesin kendisini kıskandıgını savunmasıC ) Derslerinden basarılı olamayan bir ögrencinin okul tiyatrosunda basarılı olmasıD ) Sevmedigi bir isi yapmak zorunda olan kisinin yapacagı isi unutmasıE ) Çözülmesi zor sorunlarla karsılasan kisinin sorunu görmezden gelmesi