republika e kosovs qeveria e kosovs ??parathnie provimi i maturs shtetrore sht vlersimi i jashtm q...

Download REPUBLIKA E KOSOVS QEVERIA E KOSOVS  ??Parathnie Provimi i Maturs Shtetrore sht vlersimi i jashtm q u bhet maturantve n prfun-dim t nivelit t tret t shkollimit

Post on 06-Feb-2018

229 views

Category:

Documents

4 download

Embed Size (px)

TRANSCRIPT

  • MATURA 2009

    Programet

    orientuese pr

    provimin e maturs

    Shtetrore

    KOMISIONI QENDROR SHTETROR I MATURS

    PRISHTIN 2009

    REPUBLIKA E KOSOVS

    QEVERIA E KOSOVS

    MINISTRIA E ARSIMIT,

    SHKENCS DHE TEKNOLOGJIS

  • PROGRAMET ORIENTUESE PR PROVIMIN E MATURS SHTETRORE

    PROGRAMET ORIENTUESE / MATURA 2009 1

  • PROGRAMET ORIENTUESE / MATURA 20092

  • Parathnie

    Provimi i Maturs Shtetrore sht vlersimi i jashtm q u bhet maturantve n prfun-dim t nivelit t tret t shkollimit, gjegjsisht prfundimit t shkollimit parauniversitar.Ky provim sht i standardizuar, monitoruar dhe vlersuar, prmes t cilit dshmohetshkalla e aftsimit t maturantve dhe gatishmria e tyre pr vazhdimin e studimeve uni-versitare.Provimi i Maturs Shtetrore sht i nj rndsie t veant, sepse thn m tro, maturasht porta prmes s cils maturanti mund t kaloj n arsimin e lart. Q nga viti 2008, testi i maturs organizohet n mbshtetje t Ligjit nr.03/L 018 PR PRO-VIMIN PRFUNDIMTAR DHE PROVIMIN E MATURS SHTETRORE, prandaj mnyra e organizi-mit, prmbajtja, kushtet, kriteret dhe procedurat jan t prcaktuara n kt ligj.

    Komisioni Qendror Shtetror i Maturs ( KQSHM ) sht organ mbikqyrs, kshillues dhevendimmarrs pr t gjitha shtjet q kan t bjn me provimin e Maturs Shtetrore.KQSHM sht emruar nga z. Enver Hoxhaj, ministr i Arsimit, Shkencs dhe Teknologjis,ndrsa detyrat dhe prgjegjsit jan t prcaktuara me ligj.

    Qeveria e Kosovs dhe MASHT po bjn prpjekje t vazhdueshme pr rritjen e cilsis narsim. N kt drejtim, jan maturantt ata t cilve po u kushtohet nj kujdes i veant.Prandaj, me qllim t prgatitjes sa m t mir t tyre, KQSHM n bashkpunim me DVSMdhe grupet e ekspertve lndor, pr her t par ka prgatitur pr botim Programet Ori-entuese pr Provimin e Maturs Shtetrore. Ky botim do t ndihmoj maturantt, msimdh-nsit dhe vet shkollat q t prgatiten sa m mir pr testin e maturs n mnyr qrezultatet t jen sa m pozitive.

    Nehat MustafaKryetar i Komisionit Qendror

    Shtetror t Maturs

    PROGRAMET ORIENTUESE / MATURA 2009 3

  • PRMBAJTJA

    Gjuh Shqipe ............................................................................................... 8

    Matematika.................................................................................................. 17

    Gjuh Angleze ............................................................................................. 31

    Gjeografi ..................................................................................................... 36

    Histori ...........................................................................................................39

    Edukat Qytetare ..........................................................................................45

    Ekonomi ....................................................................................................... 49

    Biologji ........................................................................................................ 55

    Fizik ........................................................................................................... 59

    Kimi ...............................................................................................................67

    TIK ............................................................................................................... 73

    PROGRAMET ORIENTUESE / MATURA 20094

  • Matura Shtetrore 2009

    PROGRAMET ORIENTUESE PR PROVIMIN E MATURS SHTETRORE

    N botimin Programet Orientuese pr Provimin e Maturs Shtetrore, jan t paraqitura prm-bledhjet programore pr lndt t cilat do t prfshihen n Testin e Maturs Shtetrore 2009, pr tgjitha drejtimet e caktuara shkollore si n gjimnaze dhe arsimin profesional. Ky botim prmban Kate-gorit dhe Nnkategorit programore q konsiderohen t domosdoshme pr t`u vlersuar. Me an tksaj, ne synojm nj prgatitje sa m t mir lndore pr maturantt, n mnyr q t bindemi sematurantt tan kan arritur nivelin e dshirueshm dhe t domosdoshm pr t qen kandidatt eardhshm pr studime universitare.

    Programi ka informacionin e nevojshm pr nxnsit, q t prgatisin ato prmbajtje programore tlndve pr provimin e maturs shtetrore;

    Programi, gjithashtu orienton nxnsit pr materialet kryesore msimore, njohurit, konceptet dhe af-tsit kryesore q duhet t zotrojn pr t prballuar me sukses provimin e lndve n testin e matu-rs;

    Programet e paraqitura do ta ken edhe nj barazim ndrmjet peshs q z secila kategori dhe nnka-tegori n at lnd;

    Kujdes t veant duhet t ken nxnsit q t aftsohen jo vetm pr shtje msimore memori-zuese, por edhe n t kuptuarit e lnds, zbatimin e saj, zgjidhje problemore, analiz, e sintez;

    Prgatitjen e ktyre programeve, nxnsit duhet t`a bjn n mnyr t vazhdueshme, duke br ve-tkontroll me mjete t ndryshme q tregojn se e kan prvetsuar kt program.

    do lnd q vlersohet n provimin e maturs shtetrore i ka edhe veorit e veta, por sigurisht qn test do t kontrollohen katr nivele t dijes:Njohja (15%): Termeve, fakteve specifike, metodave, procedurave, koncepteve dhe parimeve t dolnde. Kuptimi (30%): Fakteve, parimeve, ndryshimi i informacionit, prkthimi i materialit, interpretimi i grafi-qeve, interpretimi i tabelave dhe interpretimi i hartave, arsyetimi i metods dhe procedurs s dolnde q vlersohet.Zbatimi (30%): Fakteve dhe parimeve n situata t reja, zbatimi i ligjeve dhe teorive n situata prak-tike, zbatimi i metodave dhe procedurave dhe zgjidhje problemore. Mendimi kritik (25%): Zbrthimi i informacionit n pjes, lidhjet dhe ngjashmrit midis tyre, identifi-kim i supozimeve, kombinim i ideve, identifikim i t gjykuarit dhe i konkluzionit, identifikim i informa-tave relevante dhe jorelevante, t analizuarit e prfundimeve t dhna, krijimi i kritereve ku t bazoshgjykimin etj.Vendosja e prmbajtjeve programore t lndve pr nivelin e nxnsve q prfundojn klasn e 12/13

    PROGRAMET ORIENTUESE / MATURA 2009 5

    HYRJE

  • PROGRAMET ORIENTUESE / MATURA 20096

    (matura nga lndt e prgjithshme dhe lndt e veanta), sht br duke pasur parasysh aspektetthemelore t lnds, si jan prmbajtja, nxitja e aftsive pr t nxn si dhe shkathtsia pr t zbatuar at.

    Elemente t tjera t rndsishme q jan marr parasysh: paraqitja e drejt dhe e qart e asaj q pritet nga nxnsit t din dhe t jen n gjendje t bjn me

    prfundimin e shkolls s mesme t lart maturs, pranueshmria nga ana e nxnsve, msimdhnsve e t tjerve, vlefshmria, mundsia e matjes dhe e prparimit t nxnsve.

    Vlersimi i prmbajtjes bhet prmes testit. Testi prgatitet n mnyr q t vlersoj njohurit e nx-nsit q lidhen me prmbajtjet programore. Vlersimet pr maturn jan t prcaktuara me prshkri-min e cilsis dhe sasis s njohurive, n raport me mundsin q duhet arritur nxnsit n matur.

    Kto prmbajtje programore kan karakter diagnostifikues dhe vlersues pr do lnd. Jan speci-fike, t matshme, realiste dhe t zbatueshme si dhe synojn prmbushjen e objektivave t lnds nkushtet tona.

  • PROGRAMET ORIENTUESE / MATURA 2009 7

    GJUHA SHQIPE

  • PROGRAMET ORIENTUESE / MATURA 20098

    QLLIMET

    zotrimi i prdorimit t gjuhs; rritja e nivelit t komunikimit me diskurset orale, letrare dhe joletrare; arritja e kulturs s mendimit t pavarur; rritja e aftsis pr analiz kritike t teksteve dhe fenomeneve kulturore; rritja e nivelit pr komunikim me tekste letrare e joletrare; rritja e aftsis pr komunikim me modele e kultura t ndryshme etj.; rritja e aftsis pr analiz kritike t teksteve dhe t fenomeneve kulturore; zhvillimi i aftsis pr analiz kritike t pavarur t teksteve dhe t fenomeneve

    kulturore; komunikimi i pavarur, n prputhje me standardet, me tekste letrare e joletrare; komunikimi, duke arritur t artikuloj mendimin kritik, me modele e kultura t

    ndryshme etj.

    OBJEKTIVAT

    prvetsimi i informatave dhe zhvillimi i shkathtsis s t kuptuarit pasurimi i shprehjeve dhe i dijeve pr gjuhn, letrsin dhe kulturn zhvillimi i shkathtsive pr mendim kritik dhe vlersim krijimi i individualitetit t pavarur dhe t nj bote t pasur shpirtrore

    T njoh kulturn dhe letrsin e antikitetit grek, romak dhe t mesjets; kulturn dhe autort e fundit t Mesjets, t Rilindjes dhe t Klasicizmit; romantizmin evropian dhe letrsin e Rilindjes Kombtare; letrsin nacionale dhe at t huaj, t fund shekullit XIX dhe fillimit t shekullit XX; kulturn dhe autort e letrsis s realizmit dhe t asaj moderne; kulturn dhe autort e letrsis bashkkohore, q nga fillimi i pjess s dyt t shek. XX; letrsin nacionale dhe at t huaj, t gjysms s dyt t shek. XX; veorit gjuhsore q lidhen me fjalin tekstin dhe ligjrimin.

    T kuptoj rndsin e kulturave t ndryshme pr zhvillimin e kulturs dhe t letrsis shqipe; esencat kulturore, letrare e gjuhsore q do t ndihmonin zhvillimin e mendimit individual; kulturn, letrsin nacionale dhe at t huaj kulturn e gjuhs dhe strategjit e shkrimit.

    T analizoj tekste letrare dhe joletrare pr nga qllimi, struktura, prmbajtja, detajet dhe efektet; tekste e modele kulturore letrare; tekste letrare e joletrare n aspektin leksikor morfologjik dhe sintaksor; krijime t autorve t ndryshm nga Antikiteti, fundi i Mesjets, Rilindja dhe Klasicizmi; autor e tekste t ndryshme letrare e joletrare nga letrsia e vjetr shqipe;

  • PROGRAMET ORIENTUESE / MATURA 2009 9

    autor e tekste t ndryshme t periudhs s Rilindjes Kombtare; krijime e autor t ndryshm t letrsis moderne shqipe dhe t huaj; autor e tekste t ndryshme t letrsis bashkkohore shqipe dhe e huaj.

    T vlersoj tekste e modele kulturore e letrare; autor e tekste t ndryshme letrare; krijime t autorve t ndryshm, shqiptar dhe t huaj, kryesisht t periudhs romantike; krijime t autorve t ndryshm, shqiptar dhe t huaj, kryesisht t letrsis moderne shqipe dhe asaj

    bashkkohore; krijime t autorve t ndryshm, shqiptar dhe t huaj, kryesisht t letrsis bashkkohore shqipe.

    Realizimi i objektivave nprmj

Recommended

View more >