radyolojİde kontrast madde uygulamalari

55
RADYOLOJİDE KONTRAST MADDE UYGULAMALARI Havva PALACI Radyoloji Teknikeri

Upload: zander

Post on 12-Jan-2016

336 views

Category:

Documents


26 download

DESCRIPTION

RADYOLOJİDE KONTRAST MADDE UYGULAMALARI. Havva PALACI Radyoloji Teknikeri. YOL HARİTASI. - PowerPoint PPT Presentation

TRANSCRIPT

Page 1: RADYOLOJİDE KONTRAST MADDE UYGULAMALARI

RADYOLOJİDE KONTRAST MADDE UYGULAMALARI

Havva PALACIRadyoloji Teknikeri

Page 2: RADYOLOJİDE KONTRAST MADDE UYGULAMALARI

YOL HARİTASI

• Kontrast Maddeler ve ÖzellikleriKontrast Maddelerin SınıflamasıKontrast Madde Uygulamalarında Hasta Seçimi ve HazırlığıKontrast Madde Uygulamalarında Alerjik Reaksiyonlar ve TedavileriKontrast Madde Uygulamalarında Hukuki DurumTeknikerin SorumluluğuKaynakça

Page 3: RADYOLOJİDE KONTRAST MADDE UYGULAMALARI

KONTRAST MADDE

• Bir organın veya yapının radyografik olarak görülebilmesi için farklı yoğunluktaki bir madde ile çevrelenmiş olması gerekir. Vücuttaki organ ve dokular ya yağla (böbrekler) veya doğal bulunan gazla (akciğerler) veya yumuşak dokularla (kemikler) çevrelendikleri için görülebilirler.

Bu amaçla yoğunluğu ve/veya atom numarası oturduğu dokudan belirgin şekilde farklı olan maddeler kullanılır. Radyolojik incelemelerde kontrast, X ışınını absorbsiyon derecesiyle belirlenir.Kontrast madde adı verilen bu maddeler bulundukları ortamın x ışını soğurulma katsayısını değiştirerek kontrastını artırır.

Page 4: RADYOLOJİDE KONTRAST MADDE UYGULAMALARI

KONTRAST MADDE

• Kontrast maddeler yoğunluklarına ve atom numaralarına göre radyolüsent (negatif) ve radyoopak (pozitif) olmak üzere ikiye ayrılır.Radyolüsent kontrast maddeler hava ve karbondioksit gibi gazlardır.Yoğunlukları azdır. Radyoopak kontrast maddeler ise atom numarası yüksek maddelerdir.Baryum (Atom no: 56)ve İyot (Atom No: 53)yüksek atom numarasına sahiptir ve yüksek oranda X ışını absorbe ederler.a) Ağır metal tuzlarıb)Organik iyot bileşikleriolmak üzere ikiye ayrılırlar.

Page 5: RADYOLOJİDE KONTRAST MADDE UYGULAMALARI

a.1. Baryum:

• Mikronize baryum sülfat kullanılır; partikül boyutu 5-10 mikrondur.Değişik amaçlara göre farklı yoğunluklardaki süspansiyonları vardır.İnert bir maddedir gastrointestinal sistemde emilmez.Önemli biryan etkisi yoktur, az miktarda akciğerde absorbsiyonu kısa zamanda temizlenir ancak absorbsiyon miktarı fazla ise kimyasal pömonite neden olabilir.

• Perforasyon olgularında parsiyel bir obstrüksiyonu totale çevirebileceği yönünde uyarılar dikkate alınarak alternatif kontrast maddeler kullanılmalıdır. Perforasyonda peritona yayılım sonucu yaygın fibroz gelişebilir. Rektal biyopsi sonrası kolon grafisi çekilmesi için en az 10 gün beklenmelidir. Divertükilit ve sigmoidoskopi-radyoterapi sonrası kullanılmamalıdır.

Page 6: RADYOLOJİDE KONTRAST MADDE UYGULAMALARI

Işık ve ışınlar radyoloji teknikerinin dostudur…

Page 7: RADYOLOJİDE KONTRAST MADDE UYGULAMALARI

b) İyotlu bileşikler:

• İyotlu bileşikler günlük radyolojik pratikte kullanılan kontrastmaddelerin yaklaşık %90'ınını oluşturmaktadır. Arteriografi, venografi gibi anjiografik uygulamlarda, damarsal yapıların ve gastrointestinal yapıların opasifikasyonu için BT, ürografi,kolesistografi,kolanjiografi, myelografi, artrografi, siyalografi, endoskopik retrograd kolanjiopankretikografi, histerosalpingografi benzeri incelemelerde kullanılır.İyot yüksek kontrast dansitesi, benzen halkasına çok sıkı bağlanması ve düşük toksisitesi nedeniyle kontrast maddelerde tercih edilen bir elementtir.

• Günümüzde kontrastlı rutin incelemelerde IV yolla kullanılan iyotlu kontrast maddeler, sıkıca bağlanmış 3 iyot atomu içeren benzoik asit molekülleridir. Tüm kontrast maddeler iyot bağlı benzen halkası türevleridir.

Page 8: RADYOLOJİDE KONTRAST MADDE UYGULAMALARI
Page 9: RADYOLOJİDE KONTRAST MADDE UYGULAMALARI
Page 10: RADYOLOJİDE KONTRAST MADDE UYGULAMALARI

İYOTLU KM

• OSMOLALİTELERİNE GÖRE

• Iyot atomlarının çözünmeyen partiküllere oranına göre;

• I/ Çözünmeyen partikül 1.5 Yüksek osmolarite

• 3 İzoosmolar

• 6 Düşük osmolarite

• İYONİZASYON DURUMUNA GÖRE

• İyonik KM

• Non-iyonik KM

Page 11: RADYOLOJİDE KONTRAST MADDE UYGULAMALARI

Yüksek osmolariteli (iyonik) veDüşük osmolariteli (non iyonik) kontrast maddeler.

• Dolaşım sistemine verilen iyotlu kontrast maddeler ekstra selüleraralığa geçer ve glomeruler filtrasyon yoluyla atılır.

• Renal fonksiyonu bozuk olgularda safra ve intestinal yolla atılım artar.

• İodinli kontrast maddeler radyolojik prosedürlerde vasküler yapılarınve organların görünürlüğünü artıran çok etkili ürünlerdir.

• İyonik olan maddeler daha yüklü parçacıklar oluşturarak kanda yüksek osmolariteye neden olurlar, bu durum bazı bireylerde hayati risk taşıyan allerjik kontrast madde reaksiyonlarına neden olabilir.

• Non iyonik ajanlar ise daha az çözünme ve parçacık ve daha düşük risk oluştururlar fakat daha pahalıdırlar. Non iyonik kontrast maddelergünümüzde daha geniş kullanım alanına sahiptir.

Page 12: RADYOLOJİDE KONTRAST MADDE UYGULAMALARI

Düşük Osmolariteli Non iyonik KM

• Düşük osmolariteli kontrast ilaçlarda, yüksek osmolaritelilerde bulunan karboksil halkası yerine iyonik olmayan kök bulunur. İyot/partikül oranı iyot lehine artırılmıştır.

Page 13: RADYOLOJİDE KONTRAST MADDE UYGULAMALARI

İYOTLU KM

• İYONİK KM

• Yüksek osmolar sodyum ve meglumin tuzu içerir• I/partikül oranı= 3/2• Hipertonik olup osmolaliteleri 1500 mOsm/kg H2 O dan yüksektir (insan

plazma osmolalitesi 300 mOsm/kg H2 O)

• NON-İYONİK KM• Solüsyon içerisinde iyonize olmazlar-Na ve meglumin içermezler ve daha

hidrofiliktirler• I/partikül =3/1• Osmolalitesi düşüktür ( < 850 mOsm/kg H2O )• Bu nedenle daha az yan etki potansiyelleri var(bulantı,kusma,allerjik

reaks.v.s)   

Page 14: RADYOLOJİDE KONTRAST MADDE UYGULAMALARI
Page 15: RADYOLOJİDE KONTRAST MADDE UYGULAMALARI

2,1.İYOTLU KONTRAST MADDELERİN SINIFLAMASI

Page 16: RADYOLOJİDE KONTRAST MADDE UYGULAMALARI
Page 17: RADYOLOJİDE KONTRAST MADDE UYGULAMALARI

Kontrast Madde

• Radyopasite: iyot konsantrasyonu ve iyot atom sayısı ile doğru orantılıdır

• Osmolarite:   birim ağırlıktaki-gramdaki partikül sayısı

• Vizkosite (Yapışkanlık):      Belli bir eriyiğin, sabit basınç ve ısı altında, uzunluğu belli bir kapiller tüpten geçmesi için gereken zaman ile ölçülür. partikül boyutu-iyot konsantrasyonu ve solüsyonun sıcaklığına bağlıdır

• İdeal km: osmolaritesi düşük, radyoopasitesi (iyot/partikül oranı) yüksek olmalıdır

Page 18: RADYOLOJİDE KONTRAST MADDE UYGULAMALARI

3.KONTRAST MADDE UYGULAMALARINDA HASTA SEÇİMİ VE

HAZIRLIĞIÜç genel hedef göz önünde bulundurulur;

1.Kontrast madde uygulamasının hasta ve endikasyonlar açısından uygun olduğundan emin olmak2.Kontrast madde reaksiyonlarının olasılığını minimize etmek3.Herhangi bir reaksiyon geliştiğinde tedavi etmek üzere tam olarak hazırlıklı olmak

Kontrast madde reaksiyonları benzer özellikler ve tedaviyöntemi gerektirirler ancak nadir bazı hayati risk içeren reaksiyonlarhiçbir belirti yokken bazı ilaçlara karşı ortaya çıkabilirler.Kontrast madde uygulamadan önce hastanın öyküsü alınırken kontrastmadde uygulanmasına kontrendikasyon ya da alerji ihtimaline ilişkinindikatörler üzerinde durulmalıdır.

Page 19: RADYOLOJİDE KONTRAST MADDE UYGULAMALARI

3.1.İntravenöz Kontrast maddelere ilişkin

advers etki risk faktörleri • Major faktörler:

Böbrek hastalıkları: (Serum kreatinin değeri 1.2 mg/dl üzerinde ise KM  verilmemeli)Yaş<1Y>50-60 YDaha önce kontrast maddeye karşı reaksiyon hikayesi(X10)Alerji/Astım (X4)Kardiyovasküler hastalıklar(X5)Minör faktörlerAzotemiDiyabetes mellitusDehidratasyonKan diskrazileri (orak hücreli anemi gibi)Disproteinemi (miyelomatoz gibi)Anksiyete

Page 20: RADYOLOJİDE KONTRAST MADDE UYGULAMALARI

RİSK FAKTÖRLERİ

• Tiroide fonksiyon bozukluğu olanlarda (graves ve hipertroidi)iyot kullanımından aylar sonra bile tiroid krizi görülebilir.Mutlak kullanmak gerekirse proflaksi (Na perklorat-methiamazol) gerekir.

Tiroid CA da KM iyot depolarını doldurarak tedavi şansını azaltmaktadır

Sintigrafik incelemeler iyot kullanımından en az 1 ay sonra yapılmalıdır.

Page 21: RADYOLOJİDE KONTRAST MADDE UYGULAMALARI

RİSK FAKTÖRLERİ

• Tiroid hormon testleri iyot kullanımından en erken 1 gün sonra yapılmalıdır.

İyot gebelerde kullanılmamalı (ilk 3 ay kesinlikle)

Emziren annelerde 24 saat süreyle sütü sağıp atması önerilir.

Page 22: RADYOLOJİDE KONTRAST MADDE UYGULAMALARI

SAĞLIĞIN FOTOĞRAFÇILARINA…

Page 23: RADYOLOJİDE KONTRAST MADDE UYGULAMALARI

4. KONTRAST MADDELERE KARŞI

GELİŞEN REAKSİYONLAR: • Son 30 yıl içinde kontrast ilaçlar giderek daha güvenli hale

gelmiş olmakla birlikte, yan etkiler %5-8 arasında değişen sıklıkta beklenmektedir. Bu etkilerin çoğu minör reaksiyonlar olup ilaç tedavisi gerektirmeyecek cinstendir. %1-2 oranında hayatı tehdit etmeyen ancak ilaç tedavisi gerektiren ; %0.05-0.1 oranında da hayatı tehdit edecek ciddi reaksiyonlar gelişebilmektedir. Ölüm oranı ise 130.000 de 1 olarak bildirilmektedir. Düşük osmolariteli ilaçlar yüksekosmolariteli ajanlara oranla 5 kat daha az yan etki riskine sahiptir.Kontrast maddeler karşı gelişecek reaksiyonlar anaflaktik (alerjik) ve kemotoksik reaksiyonlar olmak üzere iki grup altında incelenmektedir.

Page 24: RADYOLOJİDE KONTRAST MADDE UYGULAMALARI

KONTRAST MADDE REAKSİYONLARI

• KM YAN ETKİLERİFİZYOPATOLOJİYE GÖRE

Anaflaktoid (alerjik) reaksiyonlarKemotoksik reaksiyonlar

ŞİDDETİNE GÖRE

HafifOrtaŞiddetli

Page 25: RADYOLOJİDE KONTRAST MADDE UYGULAMALARI

KM YAN ETKİLERİ

KEMOTOKSİK REAKSİYONLAR

• (düşük osmolariteli KM kullanımı ile bu etkiler büyük oranda azalmıştır.)

KMnin osmolaritesi,konsantrasyonu,dozu,enjeksiyon yeri ve hızı ile ilişkilidir.Eritrosit hasarıDamar duvarında hasar (endotelyal hasar)Damarlarda genişleme(Vazodilatasyon)Dolaşımdaki sıvı volümünde artış (hipervolemi)Kalp kasılmasında bozulmalar

Page 26: RADYOLOJİDE KONTRAST MADDE UYGULAMALARI

KM YAN ETKİLERİANAFLAKTOİD (ALERJİK) REAKSİYONLAR

• Önceden tahmin edilemezKM dozu ve konsantrasyonundan bağımsız ortaya çıkarTest dozunda bile görülebilirAlerjik reaksiyonlar iyonik KM de daha sıkCiddi alerjiye bağlı ölüm oranı iyonik ve non-iyonik  KM de hemen hemen eşittir.Şiddetli alerjik reaksiyonlar enjeksiyondan hemen sonra ya da birkaç dk. sonra başlar

Page 27: RADYOLOJİDE KONTRAST MADDE UYGULAMALARI

KM YAN ETKİLERİ

• 4.1.Hafif Reaksiyonlar:Kusma, bulantı, ürtiker, enjeksiyon sırasında sıcaklık hissi veenjeksiyon yerinde ağrıdır.Kontrast maddenin yüksek osmolaritesi ile ilgilidir, iyonik kontrast maddelerin enjeksiyonu sırasında görülür.Tedavi gerektirmez hastaya emniyet telkin edilir ve 20-30 dk gözlem altında tutulur.Tedavi:

• KM veriliş hızı yavaşlatılır veya durdurulur• Genellikle psikolojik telkin yeterlidir• Bulantı-kusma devam ederse METPAMİD veya EMEDUR • Cilt döküntüsü ve kaşıntı devam ederse AVİL,SYSTRAL

Page 28: RADYOLOJİDE KONTRAST MADDE UYGULAMALARI

KM YAN ETKİLERİ:

• 4.2.Orta Derecede reaksiyonlar:Tedavi gerektiren semptom ve bulgular vardır. Hayatı tehdit etmez.Şiddetli ürtiker, vazovagal reaksiyon, bronkospazm ve hafif larenjal ödem şeklinde görülür. Hasta bulgular kaybolana kadar izlenmelidir.Tedavi:Hasta oturur pozisyona getirilir

• Oksijen verilir (3 lt/dk)

• Solunum sıkıntısı ön planda ise VENTOLİN,SALBUTOL İNHALATÖR

• Yanıt yok ise 1/1000 ADRENALİN 0.1-0.2 mg Subkutan

Page 29: RADYOLOJİDE KONTRAST MADDE UYGULAMALARI

KM YAN ETKİLERİ4.3.Şiddetli Reaksiyon:

Potansiyel olarak hayatı tehdit edici bulgular vardır. Enjeksiyonu izleyen 20 dk. İçinde görülürler. Nadirdir fakat hızlı tedavi gerektirir. Şiddetli bronkospazm ve şiddetli larenks ödemi ile başlar,şuur kaybı, nöbet geçirme ve kardiak arreste kadar ilerler. CPR gerekebilir.

Tedavi:Hipotansiyonda :SIVI

• Bradikardi:1-2 lt SIVI hızlı- ATROPİN İV

• Konvülzyonda:DİAZEM İV

• Ciddi allerjik reaksiyonda :OKSİJEN-EPİNEFRİN 0.1-0.2 mg SC-PREDNİZOLON 500 mg İV

• Kardiyovaskuler arest: Resusutasyon

Page 30: RADYOLOJİDE KONTRAST MADDE UYGULAMALARI

KM YAN ETKİLERİ

• 4.4.Kontrasta bağlı nefropati gelişimi:Kontrast madde verilmesini izleyen 48 saat içerisinde akut renal yetmezlik şeklinde görülür.Serum kreatin seviyesi ilk 24 saatte artmaya başlar. 3-5. günlerde üst seviyesine ulaşır ve gittikçe düşerek 10-14. günlerde normal seviyesine iner. Bazı olgularda kalıcı hasar bırakabilir; günlük miktarın 400mL den az olduğu oligürik bir renal yetmezlik gelişir.En önemli risk faktörü diyabet ve renal yetmezliktir. Multipl myeloma ve dehidrasyonda da risk artar. Kontrasta bağlı nefropatiyi önlemenin en etkin yolu yeterli bir dehidratasyondur. Hastalara incelemeden 12-24 saat önce ve tetkikten sonra litrelerce su içmesi önerilir. İncelemeden bir gün önce veya inceleme gününde oral veya IV verilenN--acetylesteine kontrast nefropatisini önleme de yardımcıdır.

Page 31: RADYOLOJİDE KONTRAST MADDE UYGULAMALARI

KM YAN ETKİLERİ

• 4.5.Metformin Kullanımı:Renal fonksiyonları bozuk olan diyabetli olgular, antihiperglisemik bir ilaç olan metformin (Glucophage) kullanıyorlarsa kontrast maddeverilmesi ile fatal laktik asidoz gelişebilir.Bu nedenle kontrast madde verilmesini izleyen 48 saat içerisinde bu ilaç kesilmeli, tetkikten 2 gün sonra yapılan kontrolde böbrek fonksiyonlarınınnormal olduğu belirlenirse devam edilmelidir.

Page 32: RADYOLOJİDE KONTRAST MADDE UYGULAMALARI

Kontrast Madde Reaksiyonları ve Tedavisi • 5. KONTRAST MADDE EKSTRAVAZASYON YARALANMASI:

Kontrast maddenin ekstravazasyonu kontrastlı tetkiklerin en iyitanımlanmış komplikasyonlarından biridir. Avrupa Ürogenital RadyolojiDerneği'nin Kontrast Madde Güvenliği Komitesi tarafından oluşturulanbir rehber de bu konu geniş biçimde ele alınmıştır.

• Otomatik Enjektör kullanılarak yapılan CT tetkiklerinde kontrast madde ekstravazasyon sıklığı 1/1.000 ile 1/106 hastada bir aralığında değişmektedir.

• Ekstravazasyon elle ya da otomatik enjektörle uygulanma sırasında daoluşabilir. Ekstravazasyonun sıklığı enjeksiyon akış oranı ilebağlantılı değildir. Dinamik bolus CT tetkiklerinde ekstravazasyonbüyük volümde ilacın ekstavaze olması şeklinde oluşur.Belirtiler genel olarak kolda yanma, ağrı, rahatsızlık hissi vegerginlik şeklinde olur. Fiziksel muayenede ekstravazasyon bölgesieritemli, ödemli ve şiş görünür.

Page 33: RADYOLOJİDE KONTRAST MADDE UYGULAMALARI

5. KONTRAST MADDE EKSTRAVAZASYON YARALANMASI:

 Hastalar takip edilmeli ve iletişim içinde olunmalıdır, ilerleyensaatlerde ülserasyon Ya da ilgili ekstravazasyon alanında kötüleşmeolursa hasta tekrar çağırılmalı ve gerekli durumlarda cerrah konsültasyonları istenmelidir.El üstü ve ayak üstü alanlar ekstravazasyon açısından riski yüksek alanlardır. Otomatik enjektöre bağlamadan serum ile damar yolu kontrol edilmeli ve 20 sn.lik bekleme süreleri varsa ve fiziksel şartlaruygunsa el ile kontrast madde akımı izlenmelidir.Ayrıca hastalara yapılan tedaviler kaydedilmelidir.

Page 34: RADYOLOJİDE KONTRAST MADDE UYGULAMALARI

Bodrum Gümüşlük

Page 35: RADYOLOJİDE KONTRAST MADDE UYGULAMALARI

DİKKAT!

•KM verilirken klinikte bir doktor bulunmalıdır.Risk faktörlerinin varlığında KM verilip verilmeyeceğine doktor karar vermelidir.Akut yan etkilere müdahale için deneyimli olmakAcil müdahale için gerekli ilaç ve malzemeler klinikte bulunmalıEnjeksiyon sonrası damar yolu açık bırakılmalı ve hasta en az 15-20 dk klinikte tutulmalı

Page 36: RADYOLOJİDE KONTRAST MADDE UYGULAMALARI

İŞLEM ODASINDA BULUNDURULMASI GEREKENLER

•Oksijen tüpüAntihistaminik (AVİL,SYSTRAL,RANİTİDİNE AMP)Adrenalinİzotonik solüsyonAtropinKortikosteroid (PREDNOL-DEKORT AMP.)

Page 37: RADYOLOJİDE KONTRAST MADDE UYGULAMALARI

MUTLAKA YAPILMALI

• KM  enjeksiyonu öncesi hasta bilgi ve onam formuHastanın bilgilendirilmesi ve öykü alınmasıÖnceden KM ye bağlı minör reaksiyonlar oluşmuş ise yeniden KM verilebilir.İşlem öncesi steroid-antihistaminik verilmesi uygundurEnjeksiyon öncesi böbrek fonksiyon testi yaptırmaya gerek yok.(Bazı hastanelerde istenmekte)Hekim onayı ve hasta onayı olan onam formları kullanılmalı

Page 38: RADYOLOJİDE KONTRAST MADDE UYGULAMALARI
Page 39: RADYOLOJİDE KONTRAST MADDE UYGULAMALARI

KM uygulamalarının malpraktis (Hatalı tıbbi uygulamalar) ve

Türk Ceza Kanunu açısından incelenmesi:

• Tıbbi risklerin yanı sıra hukuki anlamda da büyük riskleri taşımak zorundayız.Bir çok meslektaşımız bu risklerin neler olduğunun farkında değil.5237 sayılı yeni Türk Ceza Kanunu'nda  sağlık emekçileriniilgilendiren önemli bazı suçlar ve bu suçlara uygulanan genel hükümler yer almaktadır.

Page 40: RADYOLOJİDE KONTRAST MADDE UYGULAMALARI

Suçlar:

• TCK Madde 83: Kasten adam öldürmenin ihmali davranışla işlenmesi,TCK Madde 85: Taksirle öldürme,TCK Madde 88: Kasten yaralamanın ihmali davranışla işlenmesi,TCK Madde 89: Taksirle yaralama,TCK Madde 90: İnsan üzerinde deney,TCK Madde 91: Doku ve organ ticareti,TCK Madde 97: Terk,TCK Madde 98: Yardım veya bildirim yükümlülüğünün yerine getirilmemesi,

Page 41: RADYOLOJİDE KONTRAST MADDE UYGULAMALARI

Suçlar:

• TCK Madde 135: Kişisel verilerin kaydedilmesi, TCK Madde 136: Verileri hukuka aykırı olarak verme veya ele geçirme,TCK Madde 137: 135 ve 136. maddelerdeki suçun nitelikli işlenmesi,TCK Madde 172: Radyasyon yayma,TCK Madde 204: Resmi belgede sahtecilik,TCK Madde 210: Resmi belge hükmünde belgeler,TCK Madde 257: Görevi kötüye kullanma,

Page 42: RADYOLOJİDE KONTRAST MADDE UYGULAMALARI

Suçlar:

• TCK Madde 260: Kamu görevinin terki veya yapılmaması,TCK Madde 279: Kamu görevlisinin suçu bildirmemesi,TCK Madde 280: Sağlık mesleği mensuplarının suçu bildirmemesi,TCK Madde 281: Suç delillerini yok etme, gizleme veya değiştirme,

Page 43: RADYOLOJİDE KONTRAST MADDE UYGULAMALARI

Suçlara Uygulanan Bazı Önemli Genel

Hükümler ve Anlamları

• CK Madde 21:         KastKast: Suçun kanuni tanımındaki unsurların bilerek ve istenerek gerçekleştirilmesidir. Olası kast: Kişinin suçun kanuni tanımındaki unsurların gerçekleşebileceğini öngörmesine rağmen, fiili işlemesi halinde olası kast var kabul edilir.Örnek : Kontrast madde uygulaması sırasında alerjik reaksiyon oluşan hastada gerekli müdahaleleri yapmayıp kontrast madde vermeye devam edilmesi.

Page 44: RADYOLOJİDE KONTRAST MADDE UYGULAMALARI

Suçlara Uygulanan Bazı Önemli Genel

Hükümler ve Anlamları • TCK Madde 22:         Taksir

Taksir, dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırılık dolayısıyla, bir davranışın suçun kanuni tanımında belirtilen neticesi öngörülmeyerek gerçekleştirilmesidir.Kişinin öngördüğü neticeyi istememesine karşın, neticenin meydana gelmesi hâlinde bilinçli taksir vardır; bu hâlde taksirli suça ilişkin ceza üçte birden yarısına kadar artırılır.

Page 45: RADYOLOJİDE KONTRAST MADDE UYGULAMALARI

Suçlara Uygulanan Bazı Önemli Genel Hükümler ve Anlamları

• Taksirle işlenen suçtan dolayı verilecek olan ceza failin kusuruna göre belirlenir.

• Birden fazla kişinin taksirle işlediği suçlarda, herkes kendi kusurundan dolayı sorumlu olur.

• Her failin cezası kusuruna göre ayrı ayrı belirlenir.

Page 46: RADYOLOJİDE KONTRAST MADDE UYGULAMALARI

Suçlara Uygulanan Bazı Önemli Genel Hükümler ve Anlamları

• Taksirle öldürme:MADDE 85-(Değişik, 5328 sayılı kanun 3. maddesi) (1) Taksirle bir insanın ölümüne neden olan kişi, iki yıldan altı yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.Fiil, birden fazla insanın ölümüne ya da bir veya birden fazla kişinin ölümü ile birlikte bir veya birden fazla kişinin yaralanmasına neden olmuş ise, kişi üç yıldan 15 yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.

Page 47: RADYOLOJİDE KONTRAST MADDE UYGULAMALARI

Suçlara Uygulanan Bazı Önemli Genel Hükümler ve Anlamları

• MADDE 89- (1) Taksirle başkasının vücuduna acı veren veya sağlığının ya da algılama yeteneğinin bozulmasına neden olan kişi, üç aydan bir yıla kadar hapis veya adli para cezası ile cezalandırılır.Taksirle yaralama fiili, mağdurun; duyularından veya organlarından birinin işlevinin sürekli zayıflamasına, vücudunda kemik kırılmasına, Konuşmasında sürekli zorluğa, yüzünde sabit ize, yaşamını tehlikeye sokan bir duruma, gebe bir kadının çocuğunun vaktinden önce doğmasına neden olmuşsa, birinci fıkraya göre belirlenen ceza, yarısı oranında artırılır.

Page 48: RADYOLOJİDE KONTRAST MADDE UYGULAMALARI

Suçlara Uygulanan Bazı Önemli Genel Hükümler ve Anlamları

Taksirle yaralama fiili, mağdurun; İyileşmesi olanağı bulunmayan bir hastalığa veya bitkisel hayata girmesine, Duyularından veya organlarından birinin işlevinin yitirilmesine, Konuşma ya da çocuk yapma yeteneklerinin kaybolmasına, Yüzünün sürekli değişikliğine, Gebe bir kadının çocuğunun düşmesine neden olmuşsa, birinci fıkraya göre belirlenen ceza, bir kat artırılır.Bilinçli taksir hâli hariç olmak üzere, bu maddenin kapsamına giren suçların soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlıdır.

Page 49: RADYOLOJİDE KONTRAST MADDE UYGULAMALARI
Page 50: RADYOLOJİDE KONTRAST MADDE UYGULAMALARI

Genel Olarak Tıbbi Uygulamalarda Hata

Kaynakları • 1 - DİKKATSİZLİK :

Bir tıbbi girişim sırasında yapılmaması gerekeni yapmaktır. Örnek:oksijen yerine karbondioksit vermek, kan grubu tespiti yapmadan transfüzyon yapmak vb.

• 2- TEDBİRSİZLİK :"Önlenebilir bir tehlikeyi önlemede yetersiz kalmak, geç kalmak, unutmak" olarak tanımlanır.Örnek : alerjisi olduğu bilinen bir hastaya alerjiye neden olan bir ilacı kullanmak veya test dozunda da olsa anaflaktik reaksiyon beklenen hasta için gerekli araç-gereci hazır bulundurmamak.

Page 51: RADYOLOJİDE KONTRAST MADDE UYGULAMALARI

Genel Olarak Tıbbi Uygulamalarda Hata Kaynakları

• 3- MESLEKTE ACEMİLİK-YETERSİZLİK :Meslek ve sanatın esaslarını ve optimal klasik bilgilerini bilmemek, temel beceriden yoksun olmak.Örnek: hatalı entübasyon, fıtık ameliyatında femoral damar yaralamak, hatalı ilaç girişiminde bulunmak vb.

• 4- ÖZEN EKSİKLİĞİ :Evrensel tıp değerlerini uygulamamak.Örnek : Kanamalı, hipovolemik şoka eğilimli hastayı bekletmek, yakın izlem gereken hastayı gerekli sıklıkla

izlememek, eksik araştırma sonucu tanı hatasına neden olmak.

Page 52: RADYOLOJİDE KONTRAST MADDE UYGULAMALARI

Genel Olarak Tıbbi Uygulamalarda Hata Kaynakları

• 5 - EMİR VE YÖNETMELİKLERE UYMAMAK:Kanun, tüzük, yönetmelik ve yetkili mülki amirin verdiği emirlere uymamak.Örnek : Acil hastaya bakmamak, bilimsel tedavi dışında bir tedaviyi uygulamak, işkenceye göz yummak veya yardım etmek,icap nöbetine çağrıldığında gelmemek.

Page 53: RADYOLOJİDE KONTRAST MADDE UYGULAMALARI

7. RADYOLOJİ TEKNİKERLERİNİN ENJEKSİYON YAPMA YETKİSİ VE

 SORUMLULUĞU:

• Radyoloji teknikerleri TÜMRAD-DER in Sağlık Bakanlığı'na yazılı bir dilekçe ile başvuru sonucu alınan cevabi yazıda Sağlık Bakanlığı Radyoloji Teknikerleri'nin radyoluğun gözetiminde kontrast madde enjeksiyonu yapabileceğini bu konuda okulların müfredatında eğitim bulunduğunu belirmiştir.

Page 54: RADYOLOJİDE KONTRAST MADDE UYGULAMALARI

KAYNAKÇA

• (1)  Prof. Dr. Ercan Tuncel    Klinik Radyoloji,Genişletilmiş 2. Baskı  Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi,Radyoloji Anabilim Dal  “Nobel&Güneş Kitapevi, 2008, Bursa,s73-78

• (2) Tıbbi Görüntüleme Fiziği    Prof. Dr. Orhan Uyar, Prof. Dr. Ufuk K. Gül soy    SDÜ Tıp Fakültesi, Isparta, 2003-s377-414(3) http://www.acr.org/Quality-Safety/Resources/Contrast-Manual13.05.2013 American Collage of Radiology Kontrast Madde Kullanımı elkitabı internet versiyonu(4) JBR–BTR, 2004, 87: 93-96.Contrast medium extravasatıon ınjury:guıdelınes for prevention and management*M.F. Bellin1, J.Å. Jakobsen2, I. Tomassin1, H.S. Thomsen3, S.K.Morcos4and Members* of Contrast Media Safety Committee of EuropeanSociety of Urogenital Radiology (ESUR)http://www.rbrs.org/dbfiles/journalarticle_0180.pdf  13.05.2013İnternet versiyonu(5) http://www.uspharmacist.com/content/d/in-service/c/3455813.05.2013 tarihli internet versiyonu        (6)  http://www.turkrad.org.tr/files/kurslar/kurs%201/kontrast_maddeler_ve_allerjik_reaksiyonlar.pdfTürk radyoloji Derneği eğitim sunumu 13.05.2013 tarihli internet PDFversiyonu

         (7) TÜMRAD_DER Kontrast madde Kullanımı Sunumu (HEYBET ASLANOĞLU)

Page 55: RADYOLOJİDE KONTRAST MADDE UYGULAMALARI

• Teşekkürler