psihologija uČenja

Download Psihologija uČenja

Post on 18-Nov-2014

3.528 views

Category:

Documents

3 download

Embed Size (px)

TRANSCRIPT

PSIHOLOGIJA UENJA(PPT PREZENTACIJE U WORDU) 2006.g.

RANO UENJE I HABITUACIJA (07.03.2006.) UTISKIVANJE EKSPOZICIJSKO UENJE HABITUACIJA

UTISKIVANJEreakcija praenja - uroena objekt praenja - nauen u prvim danima ivota Spalding (1873) istraivao instinkte kritini period Tumaenje: W. James suprotni instinkti vezivanja i straha izazvani istim predmetom sazrijevaju na jednom uzrastu BIOLOKO NASLJEE I UZRAST ODREUJU TO SE MOE NAUITI Lorenz (1935): IZLAGANJE UTISKIVANJE Odreenim podraajima EKSPOZICIJSKO UENJE: uenje perceptivnih svojstava objekata BITNE OSOBINE UTISKIVANJA: 1. Vezivanje uroene reakcije praenja uz odreeni objekt, ali stvaraju se i odreene afektivne veze 2. Kritini period 3. Utiskivanje se odvija veoma brzo, princip sve ili nita - duina izlaganja snaga utisnute reakcije 4. Permanentni i ireverzibilni rezultati utiskivanja kasnije manifestiranje u socijalnim i seksualnim preferencijama ADAPTIVNI SMISAO UTISKIVANJA: o osigurava blizinu majke o identifikacija vlastite vrste UTISKIVANJE KOD LJUDI o Salkovi eksperimenti

EKSPOZICIJSKO UENJE Izlaganje nestrukturiranim podraajima o Posljedice na organizam trajne: fizike ponaajne fizioloke Levine (1960): hormonalna hipoteza

Izlaganje strukturiranim podraajima o djelovanje osiromaene, normalne ili bogate okoline, uz variranje uzrasta o efekti iskustva generalizirani na perceptivne sposobnosti, te sposobnosti uenja i rjeavanja problema Von Senden (1932) operacije katarakte Riesen (1947, 1950) impanze djelomino ili potpuno liene vizualnog iskustva Hebb (1949)- takori lieni vizualnog iskustva Rosenzweig (1960-1969) bogata sredina deblja kora mozga (vizualni korteks) OPI ZAKLJUCI: o nie vrste raaju se spremnije za ivot, pa je rano uenje manje vano, a liavanje ima manje tetne posljedice o razliiti efekti ranog liavanja na razliite funkcije najmanje vano za motorne funkcije, a vanije za sloenije senzorne funkcije (vid) i rjeavanje problema o rano vizualno iskustvo osnova je za kasnije opaanje o efekti ranog uenja nisu tako specifini kao efekti kasnijeg uenja

HABITUACIJA smanjenje snage reakcije nakon ponavljane prezentacije podraaja OPI PRINCIPI: 1. Smjer habituacije 2. Efekt vremena 3. Efekt ponovnog uenja 4. Efekt intenziteta podraaja 5. Efekt prenauavanja 6. Generalizacija podraaja Habituacija emocionalnih reakcija: o Teorija oponentnih procesa ( Salomon i Corbit, 1974)

ASOCIJACIONIZAM (14.03.2006.) Aristotel (cca 350. g.p.n.e) o asocijativni principi: princip dodira (u vremenu i prostoru) stol stolica grom munja princip slinosti jabuka kruka uto zeleno princip kontrasta dan no djeak - djevojica britanski asocijacionisti empiristi (17. - 19. st.): o Thomas Hobbs (1651), John Locke (1690), James Mill (1829), John Stuart Mill (1843) iskustvo pamenje osjeti ideje Sekundarni principi asocijacija - Thomas Brown (1820): o trajanje koegzistiranja dvaju asocijacija o ivost senzacija o frekvencija uparivanja o recentnost uparivanja o izostanak drugih jakih asocijacija o konstitucijske razlike izmeu osoba o emocionalno, tjelesno stanje i navike HERMAN EBBINGHAUS (1885) o prva eksperimentalna provjera asocijativnih principa o pamenje besmislenih slogova (KVK) o mjera pamenja - UTEDA (smanjenje broja ponavljanja potrebnih da se lista usvoji) o Glavni nalazi: efekt duine liste efekt ponavljanja efekt vremena krivulja zaboravljanja o princip dodira o asocijacije unatrag

KLASINO UVJETOVANJE (21.03.2006.)Bezuvjetni podraaj hrana Uvjetovani podraaj zvono Bezuvjetna reakcija slina Uvjetovana reakcija slina

Raznolikost uvjetovanih rekacija: o Patelarna reakcija o Reakcije unutarnjih organa, npr. bubrega o Treptanje o Emocionalne reakcije o Galvanska reakcija koe o Averzija okusa Teorija zamjene podraaja (Pavlov): o Zbog viestrukog uparivanja BP-UP, UP postaje supstitut za BP Teorija traga znaka ( Hearst i Jenkins, 1974): o Reakcija na podraaj ako je on dobar prediktor vanih dogaaja (npr. hrane) OSNOVNI FENOMENI UVJETOVANJA: o Stjecanje

o Gaenje

o Spontani oporavak

o Dezinhibicija - uvoenje novog podraaja nakon postignutog gaenja moe omesti inhibiciju o Uvjetovana inhibicija - UP moe sprijeiti javljanje UR ili oslabiti UR o Generalizacija o Diskriminacija eksperimentalna neuroza Vremenski odnosi UP i BP:

Povezanost UP i BP: o Koliko je UP dobar prediktor prezentiranja BP, toliko e imati tendenciju da postane ekscitatorni, a koliko je UP dobar prediktor odsustva BP toliko e imati tendenciju da postane inhibitorni o Rescorla (1966-68) -vanost povezanosti BP i UP , a ne njihov dodir:

pozitivna povezanost ekscitatorni UP bez povezanosti neutralan P negativna povezanost inhibitorni UP

Druge procedure uvjetovanja: o Uvjetovanje vieg reda - naknadnim uparivanjem novog podraaja s UP bez javljanja BP, novi podraaj (UP drugog reda) moe stei snagu izazivanja UR Senzorno preduvjetovanje o dva UP su uparena prije uvoenja BP Klasino uvjetovanje izvan laboratorija: o Uvjetovanje emocionalnih reakcija (strah, simpatija i dr.) bol strah

zubar Watson i Rayner (1921) mali Albert Primjena u bihevior terapiji: o Sistematska desenzitizacija fobija: Hijerarhija zastraujuih situacija Trening oputanja (Wolpe) Postepena prezentacija situacija iz hijerarhije o Averzivno kontrauvjetovanje razvoj averzivne UR povezan s nepoeljnim ponaanjem (npr. pijenjem alkohola, puenjem)

NOVIJE TEORIJE KLASINOG UVJETOVANJA (28.03.2006.)TEORIJE ASOCIJATIVNOG UENJA1. RESCORLA-WAGNEROV MODEL Efekt blokiranja - Kamin (1968) doveo u pitanje Brownov princip frekventnosti G pa ru B lokiran je K troln on a Faza 1 S vjetlo Faza 2 S vjetlo +T on S vjetlo +T on T estn a faza T on T on R ezu ltat Ton n e izaziva U R Ton izaziva U R

klasino uvjetovanje shvaeno kao uenje vanih signala za vane dogaaje (BP) UP moe postati: o ekscitatorni - kada je BP vei od oekivanog o inhibitorni - kada je BP manji od oekivanog

o nema promjena u UP - kada je BP oekivan Kako ivotinja moe oekivati specifian BP? o S-S teorija - tijekom uvjetovanja nastaje veza specifinog centra UP u mozgu sa specifinim centrom BP povezanim sa centrom BR Kako ivotinja moe predvidjeti snagu dogaaja? o Snaga asocijacije odraava snagu dogaaja (BP): ako ton signalizira veliku koliinu hrane, razvit e se jaka povezanost dvaju centara Kada je uenje zavreno (postignuta asimptota) snaga asocijacije direktno je povezana s intenzitetom BP oekivanje se potpuno pribliava stvarnom dogaaju snaga UR postie asimptotu o Prezentacija vie UP: suma njihove asocijativne snage predstavlja snagu BP salijentnost podraaja utjee na rast asocijativne snage pojedinog podraaja konana asocijativna snaga salijentnijeg podraaja biti e vea 1. Ekscitatorno uenje: As > Vsum 2. Inhibitorno uenje: As < Vsum 3. Nema uenja: As = Vsum Koliko uenja e se desiti u svakom pokuaju? o za svaki dani UP jaanje ili slabljenje asocijativne snage proporcionalno je diskrepanci izmeu As i Vsum o salijentnost UP - intenzitetniji UP izazvat e vee promjene u asocijativnoj snazi

2. TEORIJE EFEKTIVNOSTI UP Rescorla-Wagnerov model ne predvia efekt preekspozicije podraaja (salijentnost UP se smanjuje ako je bio ponavljano prezentiran bez BP) MACKINTOSHOVA TEORIJA PANJE salijentnost UP ovisi o njegovoj prediktivnosti: subjekt obraa panju na informativniji podraaj 3. TEORIJE USPOREIVANJA usporedba vjerojatnosti da e se BP javiti u prisustvu UP s vjerojatnou da e se BP javiti bez UP zakljuak o povezanosti UP i BP usporedba UP i konteksta ne utjee na uenje, ve na izvoenje UP izaziva UR kada ima veu ekscitatornu snagu od konteksta

OPONENTNI PROCESI U KLASINOM UVJETOVANJU Tolerancija na drogu: o farmakoloka objanjenja o Solomon i Korbit - poveanje oponentnih procesa u organizmu o Shepard i Siegel (1975) - kompenzatorna UR izazvana redovito prisutnim kontekstualnim podraajima

OPERANTNO UVJETOVANJE (04.04.2006.) Thorndike-ova kutija ZAKON EFEKTA (Thorndike, 1911) o reakcija nakon koje neposredno slijedi zadovoljenje potrebe ima veu vjerojatnost da se ponovi zbog jaanja veze reakcije i situacije PRINCIP POTKREPLJENJA Guthrie i Horton (1946) STOP-AKCIJA PRINCIP (Brown i Herrnstein, 1975) o javljanje potkrepljenja zaustavlja tekue ponaanje i jaa vezu izmeu situacije (kutija) i ponaanja koje je teklo u trenutku potkrepljenja o specifian poloaj tijela i pokreti koji su se javili u trenutku potkrepljenja imaju veu vjerojatnost javljanja u slijedeem pokuaju PRAZNOVJERNO PONAANJE (Skinner, 1948) o zbog mehanike prirode stop-akcija principa ponaanja su ponekad pojaana sluajno OBLIKOVANJE ILI POSTEPENO PRIBLIAVANJE o potkrepljuju se reakcije koje predstavljaju postepeno pribliavanje ciljnom ponaanju ISTRAIVANJA B. F. SKINNERA o Operantno ili instrumentalno uvjetovanje postupak u kojem je ponaanje ojaano kroz potkrepljenje eksp. postupak slobodnog operanta Komponente kontigentnosti: o Kontekst ili situacija diskriminativni podraaj o Reakcija o Potkrepljiva Osnovni principi: o Stjecanje o Gaenje o Spontani oporavak o Generalizacija o Diskriminacija SEKUNDARNO (UVJETOVANO) POTKREPLJENJE o potkrepljujui efekt steen uparivanjem s primarnim potkrepljivaem o generalizirani potkrepljivai LANCI REAKCIJA o uzorak reakcija koje se moraju odviti oreenim redoslijedom, dok se primarni potkrepljiva daje na kraju lanca reakcija

Planovi potkrepljenja: 1. kontinuirano potkrepljenje potkrepljuje se svaka reakcija 2. povremeno (parcijalno) potkrepljenje fiksno omjerno intervalno varijabilno omjerno intervalno

IZBJEGAVANJE I KANJAVANJE (11.04.2006.) Vrste kontingencije

Podraaj prisutan Rezultat reagira nja

Vrste podraaja Ugodni Neugodni Pozitivno potkrepljenje Kazna 1ponaanje ponaanje

Otklanja podraaj

Kazna 2 (time-out)ponaanje

Negativno potkrepljenjeponaanje

IZBJEGAVANJE Eksperiment izbjegavanja - Solomon i Wynne (1953) o prvih nekoliko pokuaja - UKLANJANJE