protestan kİlİselerİn müslümanlarla dİyaloga · pdf file16 2. protestanlıkta...

Click here to load reader

Post on 20-Mar-2019

217 views

Category:

Documents

0 download

Embed Size (px)

TRANSCRIPT

T.C.

ANKARA NVERSTES

SOSYAL BLMLER ENSTTS

FELSEFE VE DN BLMLER (DNLER TARH)

ANABLM DALI

PROTESTAN KLSELERN MSLMANLARLA

DYALOGA BAKII

(ALMANYA RNE)

Doktora Tezi

Hseyin KFTRC

ANKARA-2014

T.C.

ANKARA NVERSTES

SOSYAL BLMLER ENSTTS

FELSEFE VE DN BLMLER (DNLER TARH)

ANABLM DALI

PROTESTAN KLSELERN MSLMANLARLA

DYALOGA BAKII

(ALMANYA RNE)

Doktora Tezi

Hseyin KFTRC

Tez Danman

Prof. Dr. A. Hikmet EROLU

ANKARA-2014

TRKYE CUMHURYET

ANKARA NVERSTES

SOSYAL BLMLER ENSTTS MDRLNE

Bu belge ile bu tezdeki btn bilgilerin akademik kurallara ve etik davran

ilkelerine uygun olarak toplanp sunulduunu beyan ederim. Bu kural ve ilkelerin

gerei olarak, almada bana ait olmayan tm veri, dnce ve sonular andm ve

kaynan gsterdiimi ayrca beyan ederim.(//200).

Tezi Hazrlayan rencinin

Ad ve Soyad

mzas

i

NSZ

Mslmanlar iin ev sahiplii yapan Almanya, Mslman-Hristiyan

ilikilerinin youn olarak yaand bir lkedir. Almanya Protestan Kilisesi de dier

Protestan Kiliselerin izgisinde, diyalou yaamn iinde ele alan bir yaklama

sahiptir. Almanyada yaayan Mslmanlar ve Almanya Protestan Kilisesi arasndaki

diyalog, teolojiden ziyade ortak deerler zerinde dayanma ve ibirliine ynelmi;

ibadethane, okul, hastane, aile kurumu, genlik, huzurevi vb. konularda younlaan

birlikte yaam diyaloudur.

almamzn giri blmnde din ve diyalog kavramlar dinleraras diyalog

konusuna tarafsz bir perspektiften yaklalarak ele alnmtr. Birinci blmde

Protestanln ortaya k ve Hristiyanln dinleraras diyaloa yaklamna yer

verilmitir. Bu blmde dinleraras diyalog konusunda Roma Katolik Kilisesinin

Protestan Kiliseleri etkiledii ve onlar diyaloa zorlad gzlemlenmitir. kinci

blmde dinleraras diyalog balamnda Almanyada slam ve Almanya Protestan

Kilisesi ele alnm, Almanya Protestan Kilisesinin Mslmanlarla diyaloa

yaklamna ncelik verilmitir. nc blm Almanyadaki Protestanlar ve

Mslmanlar arasndaki diyalog alanlaryla snrlandrlmtr.

Netice olarak Hristiyanlar tarafndan diyalog, bir misyonerlik eidi olarak

ele alnyor dncesiyle bu faaliyetlerden vazgeilmemesi gerektii kanaatine

ulalmtr.

Protestan Kiliselerin Mslmanlarla Diyaloga Bak adn verdiimiz

alma boyunca hibir yardmn esirgemeyen danman hocam Prof. Dr. Ahmet

Hikmet EROLUna teekkr bor bilirim. neri ve eletirilerinden yararlandm

arkadalarm Abdullah DER ve Osman ERASLANa kranlarm sunarm.

Hseyin KFTRC

ANKARA-2014

ii

NDEKLER

NSZ ......................................................................................................................... i

NDEKLER .......................................................................................................... ii

KISALTMALAR ...................................................................................................... iv

GR .......................................................................................................................... 1

A. ARATIRMANIN NEM VE SINIRLARI ................................................... 1

B. KAVRAM OLARAK DN VE DYALOG ...................................................... 3

BRNC BLM .................................................................................................... 11

PROTESTANLIIN ORTAYA IKII VE HIRSTYANLARIN

DNLERARASI DYALOA YAKLAIMLARI ................................................ 11

A. HIRSTYANLIIN BLNME SREC VE PROTESTANLIK .............. 12

1. Martin Luther ve Reform ................................................................................ 16

2. Protestanlkta Temel Prensipler ...................................................................... 22

3. Martin Luther ve Reformun Sonular ........................................................... 25

4. Oluum Srecinde Protestanln slama ve Trklere Yaklam ................. 29

B. HIRSTYANLIK AISINDAN DNLERARASI LKLERDE FARKLI

YAKLAIMLAR ..................................................................................................... 34

C. ROMA KATOLK KLSES VE DER DNLER ...................................... 37

1. Katolik Kilisesini Diyaloa Ynlendiren Sebepler ........................................ 41

2. II. Vatikan Konsili ve Dinleraras Diyalog ..................................................... 44

3. II. Vatikan Konsili Sonrasnda Roma Katolik Kilisesi ve Dier Dinler ......... 48

D. DNYA KLSELER BRL VE DER DNLER ................................... 54

1. Dnya Kiliseler Birlii ve Dier Dinler ......................................................... 55

2. Dnya Kiliseler Birlii ve Mslmanlarla Dinleraras Diyalog ..................... 59

3. Dnya Kiliseler Birlii ve Dinleraras Diyalog almalar ........................... 64

KNC BLM ...................................................................................................... 71

DNLERARASI DYALOG BALAMINDA ALMANYADA SLAM VE

ALMANYA PROTESTAN KLSES ................................................................... 71

A. ALMANYADA DNLER VE SLAM DN .................................................... 71

1. Almanyada Mslmanlarn Tarihi ................................................................ 79

2. Almanyada Mslmanlar ve Uyum Sreci ................................................... 82

3. Almanyada Trkler ........................................................................................ 87

4. Almanyada Trklerin Uyumu ve Din ............................................................ 92

iii

5. Avrupa slam veya Euro slam .............................................................. 98

6. Almanyada Trklere Ait slami Tekilatlar ................................................. 105

7. Almanyada Mslman-Hristiyan likileriyle lgili st Kurulular .......... 112

8. Almanya slam Konferans ........................................................................... 115

9. Almanyada slamn Temsil Sorunu ............................................................ 118

B. ALMANYA PROTESTAN KLSES ............................................................ 123

1. Almanya Protestan Kilisesi ve Mslmanlarla Diyalog ............................... 126

2. Wolfgang Huberin effaflk ve yi Komuluk simli Yaym ................. 131

3. effaflk ve yi Komuluk Kitabna Yaplan Eletiriler ............................ 135

4. Almanya Protestan Kilisesi slama Kar Nasl Kazan Salyor? ............. 137

NC BLM ................................................................................................ 140

ALMANYADA PROTESTANLAR VE MSLMANLAR ARASINDAK

DYALOG ALANLARI ........................................................................................ 140

A. CAMLER VE CAM DERNEKLER ........................................................... 143

B. ALMANYADA EZAN SES VE MNARELER ........................................... 146

C. OKUL BALAMINDA MNASEBETLER VE SLAM DN DERS ....... 148

D. ANAOKULLARINDAK MNASEBETLER .............................................. 156

E. HASTANELERDEK MNASEBETLER ..................................................... 160

F. EVLLKLER VE ALE KURUMU ............................................................... 163

G. GENLK ALIMALARINDAK MNASEBETLER ............................ 165

H. HUZUREVLERNDEK MNASEBETLER ............................................... 168

. KLSE YNETMNDEK MEZARLIKLAR.............................................. 169

SONU .................................................................................................................... 172

KAYNAKA .......................................................................................................... 178

ZET ....................................................................................................................... 195

ABSTRACT ............................................................................................................ 196

iv

KISALTMALAR

a.g.e. : Ad Geen Eser.

a.g.m. : Ad Geen Makale.

A.. : Ankara niversitesi.

ADTDF : Avrupa Demokratik lkc Trk Dernekleri Federasyonu.

ATB : Avrupa Trk Kltr Dernekleri Birlii.

ATB : Avrupa Trk slam Birlii.

bkz. : Baknz.

CIBEDO : Chrislich Islamische Begegnungssttte und Dokumen tationsstelle.

ev. : eviren.

DB. : Diyanet leri Bakanl.

DTB. : Diyanet leri Trk slam Birlii.

ed. : Editr.

ICA : Islamisch Christliche Arbeitsgemeinschaft.

IGMG : slam Cemaati Milli Gr.

IRD : Federal Almanya slam Konseyi.

KRM : Mslmanlar Koordinasyon Kurulu.

. : lm.

s. : Sayfa.

S.