pravilnik o nastavnom planu i programu za srednju muzičku Školu 1996 godine

Click here to load reader

Post on 24-Nov-2015

267 views

Category:

Documents

0 download

Embed Size (px)

DESCRIPTION

Pravilnik o Nastavnom Planu i Programu Za Srednju Muzičku Školu 1996 Godine

TRANSCRIPT

  • 9Na osnovu ~lana 24. stav 1. Zakona o sredwoj {koli (Slu`-

    beni glasnik Republike Srbije, broj 50/92),ministar prosvete donosi

    P R A V I L N I K

    O IZMENAMA I DOPUNAMA PRAVILNIKA O NASTAV-NOM PLANU I PROGRAMU ZA STICAWE OBRAZOVAWA U^ETVOROGODI[WEM TRAJAWU U STRU^NOJ [KOLI ZAPODRU^JE RADA KULTURA, UMETNOST I JAVNO INFOR-

    MISAWE

    ^lan 1.U Pravilniku o nastavnom planu i programu za sticawe

    obrazovawa u ~etvorogodi{wem trajawu u stru~noj {koli za pod-ru~je rada kultura, umetnost i javno informisawe (Slu`beniglasnik Republike Srbije Prosvetni glasnik, broj 9/93) u po-glavqu SCENSKI UMETNICI nastavni planovi i programiza obrazovne profile baletski igra~ i folklorni igra~ zamewujuse nastavnim planovima i programima igra~ klasi~an balet,igra~ moderne igre i igra~ narodne igre i u poglavqu MU-ZI^KI UMETNICI nastavni planovi i programi za obrazov-ne profile muzi~ki izvo|a~ i muzi~ki saradnik zamewuju se na-stavnim planovima i programima za obrazovne profile muzi~ki

    izvo|a~, muzi~ki izvo|a~ xez muzike, muzi~ki izvo|a~ muzike zaestradu, muzi~ki saradnik teoreti~ar, muzi~ki saradnik etno-muzikolog i muzi~ki izvo|a~ rana muzika.

    Nastavni planovi i programi iz stava 1. ovog ~lana od{tam-pani su uz ovaj pravilnik i ~ini wegov sastavni deo.

    ^lan 2.Ovaj pravilnik stupa na snagu osmog dana od dana objavqi-

    vawa u Prosvetnom glasniku.

    Broj 601-01-23/96-01 U Beogradu, 19. juna 1996. godine

    Ministar,prof. dr Dragoslav Mladenovi}, s. r.

    NASTAVNI PLANOVI

    ZA MUZI^KU I BALETSKU [KOLU

    Podru~je rada: KULTURA, UMETNOST I JAVNO INFORMI-SAWE

    Obrazovni profil: MUZI^KI IZVO\A^, MUZI^KI SARAD-NIK, IGRA^

    Trajawe obrazovawa: ^ETIRI GODINE

    GODINA HLV BROJ 4 BEOGRAD, 8. JUL 1996.Cena ovog broja 55,50 dinara

    Godi{wa pretplata 330 dinara (akontacija)Rok za reklamaciju 10 dana

    PostScript Picturec:\slike\grbrs eps

    PROSVETNI GLASNIK

    * U~enici baletske {kole nemaju ~asove fizi~kog vaspitawa.**Italijanski jezik je strani jezik koji obavezno u~e u~enici odseka solo pevawe.

    A. OP[TEOBRAZOVNI PREDMETI NASTAVE U MUZI^KOJ I BALETSKOJ [KOLI

    Francuski jezik je strani jezik koji obavezno u~e u~eniciodseka klasi~an balet.

    U~enici koji u prethodnom {kolovawu nisu u~ili drugistrani jezik mogu da u~e francuski ili italijanski jezik.

    NAZIV PREDMETA

    R A Z R E D

    DRUGI TRE]I ^ETVRTI

    ned. god. ned. god. ned. god. ned. god. UKUPNO

    1. Srpski jezik 3 105 3 105 3 105 3 96 411

    2. Strani jezik** 2 70 2 70 2 70 2 64 274

    3. Drugi strani jezik 2 70 2 70 2 70 2 64 274

    4. Informatika1

    blok3530

    1blok

    3530

    blok 60 blok 60 250

    5. Istorija sa istorijom kulture i civilizacije

    2 70 2 70 1 35 175

    6. Biologija 2 70 70

    7. Fizika 2 70 70

    8. Sociologija 1 35 35

    9. Psihologija 2 70 70

    10. Filozovija 2 64 64

    11. Fizi~ko vaspitawe* 2 70 2 70 2 70 2 64 274

    SVEGA A: Muzi~kabaletska

    1614

    590520

    1311

    485415

    1210

    480410

    119

    412348

    19671693

    PRVI

    MiodragStamp

  • [email protected] GLASNIK RS PROSVETNI GLASNIK

    Zbir ~asova u tabeli VI je ta~an po{to klaviristi i orguqa{i u tabeli V nemaju predmet uporedni klavir

    Strana 2 Broj 4 8. jul 1996.

    B. STRU^NI PREDMETI ZAJEDNI^KI ZA U^ENIKE SVIH ODSEKA MUZI^KE [KOLE

    NAZIV PREDMETA

    R A Z R E D

    DRUGI TRE]I ^ETVRTI

    ned. god. ned. god. ned. god. ned. god. UKUPNO

    1. Teorija muzike 1 35 35

    2. Muzi~ki instrumenti 1 35 35

    3. Harmonija 3 105 2 70 2 66 241

    4. Istorija muzike sa upoznavawem muzi~ke literature

    1 35 3 105 2 66 206

    5. Muzi~ki oblici 1 35 1 35 2 66 136

    6. Kontrapunkt 2 70 2 66 136

    7. Nacionalna istorija muzike 1 33 33

    SVEGA B 2 70 5 175 8 280 9 297 822

    PRVI

    V. STRU^NI PREDMETI ZAJEDNI^KI ZA SVE U^ENIKE MUZI^KE [KOLE OSIM ZA U^ENIKE TEORETSKOG ODSEKA

    NAZIV PREDMETA

    R A Z R E D

    DRUGI TRE]I ^ETVRTI

    ned. god. ned. god. ned. god. ned. god. UKUPNO

    1. Solfe|o 2 70 2 70 2 70 2 66 276

    2. Uporedni klavir* 1 35 1 35 1 35 1 33 138

    SVEGA V 3 105 3 105 3 105 3 99 414

    PRVI

    * Uporedni klavir nemaju klaviristi i orguqa{i na VI odseku, ali zato imaju korepeticiju

    3

    NAZIV PREDMETA

    R A Z R E D

    DRUGI TRE]I ^ETVRTI

    ned. god. ned. god. ned. god. ned. god. UKUPNO

    1. Glavni predmet instrument ili solo pevawe

    105 3 105 3 105 3 99 414

    2. Korepeticija za klaviriste i orguqa{e

    1 35 1 35 1 35 1 33 138

    3. Kamerna muzika 1 35 1 35 2 70 2 66 206

    4. Orkestar hor 2 70 2 70 2 70 2 66 276

    5. ^itawe s lista 1 35 1 35 1 35 1 33 138

    6. Etnomuzikologija 1 35 1 33 68

    SVEGA VI 7 245 7 245 9 315 9 297 1102

    SVEGA A 16 590 13 485 12 480 11 412 1967

    SVEGA B 2 70 5 175 8 280 9 297 822

    SVEGA V 3 105 3 105 3 105 3 99 414

    SVEGA VI 28 1010 28 1010 32 1180 32 1105 4305

    PRVI

    ODSEK VOKALNO-INSTRUMENTALNI (VI)

    Obrazovni profil: MUZI^KI IZVO\A^

  • [email protected] GLASNIK RS PROSVETNI GLASNIK Broj 4 Strana 38. jul 1996.

    ODSEK ZA XEZ ( XEZ )

    Obrazovni profil: MUZI^KI IZVO\A^ XEZ MUZIKA

    683313517. Udara~ki instrumenti

    1366627026. Big bend

    1366627025. Aran`irawe

    1407027024. Razvijawe sluha

    1383313513513513. Istorija xez muzike

    2766627027027022. Mali ansambli

    4149931053105310531. Glavni predmet (instrument pevawe)

    R A Z R E D

    ned. ned. ned. ned.god. god. god. god.

    NAZIV PREDMETA PRVI DRUGI TRE]IUKUPNO

    ^ETVRTI

    UKUPNO XEZ

    SVEGA A 16 590 12 485 12 480 11 412 1967

    SVEGA XEZ 8 280 8 280 11 385 11 363 1308

    SVEGA B 2 70 5 175 8 280 9 297 822

    SVEGA V 3 105 3 105 3 105 3 99 414

    29 1045 28 1045 34 1250 34 1171 4511

    ODSEK ESTRADNE MUZIKE (EM)

    Obrazovni profil: MUZI^KI IZVO\A^ MUZIKE ZA ESTRADU

    R A Z R E D

    ned. ned. ned. ned.god. god. god. god.

    NAZIV PREDMETA PRVI DRUGI TRE]IUKUPNO

    ^ETVRTI

    UKUPNO EM

    SVEGA A 16 590 13 485 12 480 11 412 1967

    SVEGA EM 9 315 9 315 13 455 13 429 1514

    SVEGA B 2 70 5 175 8 280 9 297 822

    SVEGA V 3 105 3 105 3 105 3 99 414

    30 1080 30 1080 36 1320 36 1237 4717

    1366627028. Veliki orkestar

    1366627027. Gluma i vokal

    1366627026. Aran`irawe

    1407027025. Razvijawe sluha

    1383313513513514. Istorija estradne muzike

    1383313513513513. Etnologija

    2766627027027022. Mali ansambli

    4149931053105310531. Glavni predmet (instrument pevawe)

  • R A Z R E D

    [email protected] GLASNIK RS PROSVETNI GLASNIKStrana 4 Broj 4 8. jul 1996.

    ODSEK TEORETSKI (TO)

    Obrazovni profil: MUZI^KI SARADNIK TEORETI^AR

    R A Z R E D

    ned. ned. ned. ned.god. god. god. god.

    NAZIV PREDMETA PRVI DRUGI TRE]IUKUPNO

    ^ETVRTI

    UKUPNO TO

    SVEGA TO 9 315 10 350 13 455 15 5271647

    SVEGA A 16 590 13 485 12 480 11 4121967

    SVEGA B 2 70 5 175 8 280 9 297 822

    27 975 28 1010 33 1215 35 1236 4436

    653332

    1blok

    9. Audiovizuelna tehnika

    666628. Uvod u komponovawe

    683313517. Etnomuzikologija

    1366627026. Dirigovawe

    703513515. Svirawe horskih partitura

    2766627027027024. De~ji orkestar

    2766627027027023. Hor

    2766627027027022. Klavir

    4149931053105310531. Solfe|o glavni predmet

    ODSEK ETNOMUZIKOLOGIJA ( ETNO )

    Obrazovni profil: MUZI^KI SARADNIK ETNOMUZIKOLOG

    ned. ned. ned. ned.god. god. god. god.

    NAZIV PREDMETA PRVI DRUGI TRE]IUKUPNO

    ^ETVRTI

    UKUPNO ETNO

    SVEGA A 16 590 13 485 12 480 11 412 1967

    SVEGA ETNO 9 315 9 315 9 315 10 362 1307

    SVEGA B 2 70 5 175 8 280 9 297 822

    SVEGA V 3 105 3 105 3 105 3 99 414

    30 1080 30 1080 32 1180 33 1170 4510

    653332

    1blok

    7. Audio vizuelna tehnika

    1366627026. Narodni ansambli

    1407027025. Hor

    1383313513513514. Etnologija

    1383313513513513. Etnomuzikologija

    2766627027027022. Narodna igra

    4149931053105310531. Glavni predmet (tradicionalno svirawe ili pevawe)

  • R A Z R E D

    R A Z R E D

    [email protected] GLASNIK RS PROSVETNI GLASNIK Broj 4 Strana 58. jul 1996.

    ODSEK ZA RANU MUZIKU ( RM )

    Obrazovni profil: MUZI^KI IZVO\A^ RANA MUZIKA

    Uslov za poha|awe ovog fakultativnog odseka je {kolovawe na jednom od ranije navedenih odseka muzi~ke {kole (VI, XEZ, EM,TO i ETNO)

    ned. ned. ned. ned.god. god. god. god.

    NAZIV PREDMETA PRVI DRUGI TRE]IUKUPNO

    ^ETVRTI

    SVEGA RM^EMBALO, ORGUQE,* LAUTA

    5 175 5 175 67

    210245

    67

    198231

    758826

    683313515. Istorija igre i kostima

    683313514. Generalbas

    (samo za ~embalo, orugqe, lautu)

    2766627027027023. Svirawe u ansamblu

    1383313513513512. Uvod u ranu muziku

    2766627027027021. Glavni predmet

    (instrument pevawe)

    * ^embalisti, orguqa{i i lautisti u i razredu imaju nedeqno po 1 ~as vi{e od ostalih u~enika ovog odseka.

    UKUPNO VI 28 1010 28 1010 32 1180 32 1105 4305

    UKUPNO XEZ 29 1045 28 1045 34 1250 34 1171 4511

    UKUPNO EM 30 1080 30 1080 36 1320 36 1237 4717

    UKUPNO TO 27 975 28 1010 33 1215 35 1236 4436

    UKUPNO ETNO 30 1080 30 1080 32 1180 33 1170 4510

    UKUPNO RM^EMBALO, ORGUQE, LAUTA

    5 175 5 175 67

    210245

    67

    198231

    758826

    FAKULTATIVNI PREDMETI

    ned. ned. ned. ned.god. god. god. god.

    NAZIV PREDMETA PRVI DRUGI TRE]IUKUPNO

    ^ETVRTI

    3333113. Audio vizuelna tehnika

    9696312. Istorijsko balske igre

    6666211. Uvod u komponovawe

    13666270210. Igre HH veka

    1366627029. Dirigovawe

    1407027028. Razvijawe sluha

    2766627027027027. Stara srpska muzika

    2766627027027026. Solo pevawe

    2766627027027025. Instrument (duva~ki, udaraqke, kontra-rabas, citra, cimbalo, tradicionalno pe-vawe, tracicionalno svirawe, mandolina)

    2766627027027024. De~ji orkestar

    707023. Geografija

    707022. Hemija

    210105310531. Matematika

  • 326

    R A Z R E D

    R A Z R E D

    R A Z R E D

    [email protected] GLASNIK RS PROSVETNI GLASNIKStrana 6 Broj 4 8. jul 1996.

    OBAVEZNE VANNASTAVNE AKTIVNOSTI

    NAZIV PREDMETAPRVI DRUGI TRE]I Napomena^ETVRTI

    R A Z R E D

    NAZIV PREDMETAPRVI DRUGI TRE]I Napomena^ETVRTI

    nast. dando 5 danado 2 danado 2 danado 2 dana5. Ekskurzije

    11114. Koncerti

    11113. Javni ~asovi

    22222. Interni ~asovi

    ~asova30 do 7030 do 7030 do 7030 do 701. Dodatni rad

    FAKULTATIVNE VANNASTAVNE AKTIVNOSTI

    do 3 danado 3 danado 3 danado 3 dana8. Ostale aktivnosti

    ne nastavni

    danido 15 danado 15 danado 15 danado 15 dana7. Kampovi

    do 7 danado 7 danado 7 danado 7 dana6. Seminari

    ~asovablok 30blok 30blok 30blok 305. Reparacija instrumenata

    ~asovado 33do 35do 35do 354. Izdava~ka delatnost

    ~asova333535353. Muzi~ka omladina

    ~asova333535352. Istra`iva~ke aktivnosti u~enika

    ~asova11111. Takmi~ewa*

    *Republi~ka: muzi~kih {kola Srbije, klavir Ni{, limeni duva~i Novi Sad,....SaveznoMe|unarodna

    G. STRU^NI PREDMETI ZAJEDNI^KI ZA SVE U^ENIKE SREDWE BALETSKE [KOLE

    ned. ned. ned. ned.god. god. god. god.

    NAZIV PREDMETA PRVI DRUGI TRE]IUKUPNO

    ^ETVRTI

    UKUPNO KB

    SVEGA KB 16 560 21 735 22 704 22 704 2703

    SVEGA A 14 520 11 415 10 410 9 348 1693

    SVEGA G 2 70 2 70 6 192 7 224 556

    32 1150 34 1220 38 1306 38 1276 4952

    ODSEK KLASI^AN BALET (KB)

    Obrazovni profil: IGRA^ KLASI^AN BALET

    ned. ned. ned. ned.god. god. god. god.

    NAZIV PREDMETA PRVI DRUGI TRE]IUKUPNO

    ^ETVRTI

    969634. Istorijsko-balske igre

    1286426423. Gluma i vokal

    1286426422. Istorija igre

    2046427027021. Scensko narodne igre

    SVEGA G 2 70 2 70 6 192 7 224 556

    128412847025. Moderna igra

    1986426427024. Klasi~na podr{ka

    1407027023. Klavir

    4311284128410537022. Repertoar

    1608384123841242012420121. Klasi~an balet glavni predmet

  • R A Z R E D

    R A Z R E D

    [email protected] GLASNIK RS PROSVETNI GLASNIK Broj 4 Strana 78. jul 1996.

    ODSEK MODERNA IGRA (MI)

    Obrazovni profil: IGRA^ MODERNA IGRA

    UKUPNO MI

    SVEGA MI 18 630 18 630 20 640 20 640 2540

    SVEGA A 14 520 11 415 10 410 9 348 1693

    SVEGA G 2 70 2 70 6 192 7 224 556

    34 1220 31 1115 36 1242 35 1212 4789

    ned. ned. ned. ned.god. god. god. god.

    NAZIV PREDMETA PRVI DRUGI TRE]IUKUPNO

    ^ETVRTI

    1286426425. Igre HH veka

    1286426424. Koreografija

    1407027023. Klavir

    53612841284140414042. Klasi~an balet

    1608384123841242012420121. Moderna igra glavni predmet

    ODSEK NARODNA IGRA (NI)

    Obrazovni profil: IGRA^ NARODNA IGRA

    ned. ned. ned. ned.god. god. god. god.

    NAZIV PREDMETA PRVI DRUGI TRE]IUKUPNO

    ^ETVRTI

    UKUPNO NI

    SVEGA NI 19 665 19 665 20 640 21 672 2642

    SVEGA A 14 520 11 415 10 410 9 348 1693

    SVEGA G 2 70 2 70 6 192 7 224 556

    35 1255 32 1150 36 1242 37 1244 4891

    UKUPNO KB 32 1150 34 1220 38 1306 38 1276 4952

    UKUPNO MI 34 1220 31 1115 36 1242 35 1212 4789

    UKUPNO NI 35 1255 32 1150 36 1242 37 1244 4891

    646428. Muzi~ki oblici

    703513517. Teorija muzike

    703513516. Solfe|o

    1343213213513515. Etnomuzikologija

    1666423213513514. Etnologija

    39616059637027023. Klasi~an balet

    402963963105310532. Tradicionalno pevawe i svirawe

    1340320103201035010350101. Narodna igra glavni predmet

  • R A Z R E D

    R A Z R E D

    [email protected] GLASNIK RS PROSVETNI GLASNIK

    ORGANIZACIJA RADA

    ODSECI:

    1. MUZI^KE [KOLE:VOKALNO-INSTRUMENTALNI;XEZ;ESTRADA;TEORETSKI;ETNOMUZIKOLO[KI;izborni odsek RANA MUZIKA

    2. BALETSKE [KOLE:KLASI^AN BALET;MODERNA IGRA;NARODNA IGRA.

    OBRAZOVNI PROFILI

    1. MUZI^KE [KOLE:MUZI^KI IZVO\A^;

    MUZI^KI IZVO\A^ XEZ MUZIKE;MUZI^KI IZVO\A^ ESTRADNE MUZIKE;MUZI^KI SARADNIK TEORETI^AR;MUZI^KI SARADNIK ETNOMUZIKOLOG;MUZI^KI IZVO\A^ RANE MUZIKE.

    2. BALETSKE [KOLE:IGRA^ BALETSKI IGRA^;IGRA^ MODERNE IGRE;IGRA^ NARODNE IGRE.

    1. ODSEK VOKALNO-INSTRUMENTALNI

    Glavni predmet je INSTRUMENT ili PEVAWE. U okviruovog odseka izu~avaju se slede}i instrumenti: VIOLINA, VIO-LA, VIOLON^ELO, KONTRABAS, GITARA, TAMBURA,MANDOLINA, HARFA, KLAVIR, ORGUQE, HARMONIKA,FLAUTA, OBOA, KLARINET, FAGOT, SAKSOFON, TRUBA,TROMBON, HORNA, TUBA, TENORHORN, BARITONHORN,UDARAQKE, CIMBALO, CITRA i PEVAWE.

    Strana 8 Broj 4 8. jul 1996.

    FAKULTATIVNI PREDMETI

    ned. ned. ned. ned.god. god. god. god.

    NAZIV PREDMETA PRVI DRUGI TRE]IUKUPNO

    ^ETVRTI

    333319. Audiovizuelna tehnika

    1286426428. Igre HH veka

    1407027027. Klavir

    1666423213513516. Etnologija

    2766627027027025. Tradicionalni instrument, de~ji

    orkestar, tambure, cimbalo, citra

    6426427027024. Kreativna igra

    707023. Geografija

    707022. Hemija

    210105310531. Matematika

    OBAVEZNE VANNASTAVNE AKTIVNOSTI

    NAZIV PREDMETAPRVI DRUGI TRE]I Napomena^ETVRTI

    R A Z R E D

    NAZIV PREDMETAPRVI DRUGI TRE]I Napomena^ETVRTI

    nas. danido 5 danado 2 danado 2 danado 2 dana5. Ekskurzije

    11114. Koncerti

    11113. Javni ~asovi

    22222. Interni ~asovi

    30 do 7030 do 7030 do 7030 do 701. Dodatni rad

    FAKULTATIVNE VANNASTAVNE AKTIVNOSTI

    do 3 danado 3 danado 3 danado 3 dana7. Ostale aktivnosti

    do 15 danado 15 danado 15 danado 15 dana6. Kampovi

    nenastavnidani

    do 7 danado 7 danado 7 danado 7 dana5. Seminari

    ~asovado 32do 32do 35do 354. Izdava~ka delatnost

    ~asova323235353. Muzi~ka omladina

    ~asova323235352. Istra`iva~ke aktivnosti u~enika

    11111. Takmi~ewa*

    *Republi~ko: baletskih {kola Srbije....SaveznoMe|unarodna

  • [email protected] GLASNIK RS PROSVETNI GLASNIK

    2. ODSEK XEZ

    Glavni predmet je INSTRUMENT ili PEVAWE. U okviruovog odseka izu~avaju se slede}i instrumenti: VIOLINA, KON-TRABAS, GITARA, BAS GITARA, KLAVIR, KLAVIJATURE ISINTISAJZER, SAKSOFON I KLARINET, TRUBA, TROM-BON, UDARAQKE i PEVAWE.

    3. ODSEK ESTRADE

    Glavni predmet je INSTRUMENT ili PEVAWE. U okviruovog odseka izu~avaju se slede}i instrumenti: VIOLINA, KON-TRABAS, GITARA, KLAVIR I KLAVIJATURE, HARMONI-KA, FLAUTA, KLARINET i PEVAWE.

    4. ODSEK TEORETSKI

    Glavni predmet je SOLFE\O i HARMONIJA.

    5. ODSEK ETNOMUZIKOLO[KI

    Glavni predmet je TRADICIONALNO PEVAWE i SVI-RAWE.

    Pored obaveznih odseka u muzi~koj {koli postoji i IZBOR-NI ODSEK ZA RANU MUZIKU koji mo`e da se izu~ava u istovreme sa nekim drugim odsekom. Glavni predmet je INSTRU-MENT ili PEVAWE. U okviru ovog odseka izu~avaju se slede}iinstrumenti: GUDA^KI INSTRUMENTI, LAUTA, RENESAN-SNE HARFE, ^EMBALO, ORGUQE, DUVA^KI INSTRU-MENTI i PEVAWE.

    1. ODSEK KLASI^AN BALET

    Glavni predmet je KLASI^AN BALET.

    2. ODSEK MODERNA IGRA

    Glavni predmet je MODERNA IGRA.

    3. ODSEK NARODNA IGRA

    Glavni predmet je NARODNA IGRA.

    ISPITI

    U muzi~koj ili baletskoj {koli pola`u se slede}i ispiti: prijemni; godi{wi; razredni; popravni; maturski.PRIJEMNI ISPIT pola`e se pre upisa u razred u jun-

    skom i avgustovskom roku.Kandidat za upis u razred muzi~ke {kole na VOKALNO

    INSTRUMENTALNI odsek pola`e prijemni ispit za instru-ment koji je zavr{io u osnovnoj muzi~koj {koli, odnosno u grupisrodnih instrumenata.

    Na TEORETSKI odsek ima pravo da se upi{e u~enik koji jezavr{io osnovnu baletsku {kolu i polo`io prijemni ispit.

    Na odsek za RANU MUZIKU mogu se upisati kandidati ko-ji se {koluju na jednom od odseka sredwe muzi~ke {kole (VI,XEZ, EM, TO, ETNO).

    Do {kolske 1999/2000. godine na odsek NARODNA IGRA ubaletsku {kolu upisuju se u~enici bez zavr{ene osnovne baletske{kole, pod uslovom da polo`e propisani prijemni ispit.

    [kola vr{i proveru psihofizi~kih preduslova za bavqewemuzi~kom ili igra~kom strukom.

    GODI[WI ISPITI se pola`u na kraju nastavnog perio-da teku}e {kolske godine.

    Najmawe dve nedeqe u muzi~kim {kolama i tri nedeqe u ba-letskim {kolama se koriste za druge oblike vaspitno-obrazovnograda i pripremu u~enika za polagawe godi{wih ispita kao i zawihovo odr`avawe.

    Godi{wi ispiti se obavqaju iz slede}ih predmeta:

    ODSEK VOKALNO-INSTRUMENTALNI

    a) glavni predmet instrumenta ili solo pevawa u , i razredu

    b) solfe|o u , , i razreduv) ~itawe s lista u , , i razredug) uporedni klavir u i razredud) harmonija u i razredu

    |) kontrapunkt u i razredue) etnomuzikologija u i razredu

    ODSEK ZA XEZa) glavni predmet u , i razredub) solfe|o u , , i razreduv) razvijawe sluha u i razredug) uporedni klavir u i razredud) harmonija u i razredu|) kontrapunkt u i razredue) aran`irawe u i razredu

    ODSEK ESTRADEa) glavni predmet u , i razredub) solfe|o u , , i razreduv) etnomuzikologija u , , i razredug) razvijawe sluha u i razredud) uporedni klavir u i razredu|) harmonija u i razredue) kontrapunkt u i razredu`) aran`irawe u i razreduz) gluma i vokal u razredu

    ODSEK TEORETSKIa) solfe|o u , i razredub) harmonija u razreduv) klavir u , , i razredug) kontrapunkt u i razredud) dirigovawe u i razredu |) etnomuzikologija u i razredu

    ODSEK ETNOMUZIKOLO[KIa) glavni predmet tradicionalno svirawe ili pevawe u ,

    i razredub) solfe|o u , , i razreduv) etnomuzikologija u , , i razredug) narodna igra u , , i razredud) uporedni klavir u i razredu|) harmonija u i razredue) kontrapunkt u i razredu

    ODSEK RANE MUZIKE

    a) glavni predmet u , i razredu

    ODSEK KLASI^AN BALETa) klasi~an balet u , i razredub) scensko-narodne igre u , i razreduv) klavir u i razredug) moderna igra u , i razredud) gluma i vokal u razredu|) istorijsko-balske igre u razredu

    ODSEK MODERNA IGRAa) moderna igra u , i razredub) klasi~an balet u , , i razreduv) klavir u i razredug) scensko-narodne igre u , i razredud) gluma i vokal u razredu|) istorijsko-balske igre u razredu

    ODSEK NARODNA IGRAa) narodna igra u , i razredub) tradicionalno pevawe i svirawe u , , i razreduv) etnomuzikologija u , , i razredug) scensko-narodne igre u , i razredud) solfe|o u i razredu|) teorija muzike u i razredue) klasi~an balet u i razredu`) istorijsko-balske igre u razreduz) gluma i vokal u razreduNastavni~ko ve}e mo`e u~enika koji je osvojio nagradu na

    republi~kom, saveznom ili me|unarodnom takmi~ewu u~enika mu-zi~kih i baletskih {kola osloboditi polagawa godi{weg ispitaiz predmeta iz koga je te {kolske godine osvojio nagradu. Nastav-ni~ko ve}e mo`e, tako|e, koncert koji je u~enik odr`ao u tokudrugog polugodi{ta priznati kao godi{wi ispit.

    Broj 4 Strana 98. jul 1996.

  • [email protected] GLASNIK RS PROSVETNI GLASNIK

    Godi{wi ispit pola`u i u~enici koji ubrzano napreduju udva ispitna roka. U januarskom ispitnom roku pola`u ispite raz-reda u koji su upisani, a ispite iz narednog razreda u ispitnimrokovima koje odredi {kola.

    Godi{wi ispit mogu polagati i u~enici koji su u raskorakuop{teobrazovne i stru~ne nastave, s tim da mogu u toku dve godine{kolovawa zavr{iti ~etiri razreda op{teobrazovne nastave.

    MATURSKI ISPIT u sredwoj muzi~koj i baletskoj {koliu~enici pola`u:

    Obrazovni profil MUZI^KI IZVO\A^ za sve odseke,maturski ispit se, pored pismenog zadatka iz srpskog jezika ma-terweg jezika, sastoji iz ispita iz GLAVNOG PREDMETA.

    Za obrazovni profil MUZI^KI SARADNIK TEORE-TI^AR maturski ispit se, pored pismenog zadatka iz srpskog je-zika materweg jezika, sastoji iz ispita iz GLAVNOG PREDME-TA SOLFE\A i HARMONIJE.

    Za obrazovni profil MUZI^KI SARADNIK ETNOMU-ZIKOLOG maturski ispit se, pored pismenog zadatka iz srpskogjezika materweg jezika, sastoji iz izpita iz GLAVNOG PRED-META i pismenog rada iz ETNOMUZIKOLOGIJE.

    Za obrazovni profil IGRA^ maturski ispit se, pored pi-smenog zadatka iz srpskog jezika materweg jezika, sastoji iz is-pita iz GLAVNOG PREDMETA.

    Muzi~ke i baletske {kole su obavezne da za u~enike svih od-seka tokom {kolske godine organizuju raznovrsne oblike aktiv-nosti: smotre, interne i javne ~asove, kolokvijume, koncerte, in-terna takmi~ewa i sl. Ove aktivnosti istovremeno slu`e i zaproveru napredovawa i ste~enih izvo|a~kih sposobnosti. Obave-zno je u~e{}e svakog u~enika u ovim oblicima provere bar dva pu-ta godi{we sa razli~itim programima. Bez ovog u~e{}a u~enik nemo`e polagati godi{wi ispit iz instrumenta, solo pevawa, odno-sno baleta igre.

    S obzirom na javnu i kulturnu delatnost {kole nastavni~kove}e mo`e doneti odluku o pove}awu fonda ~asova hora i orkestraza odre|eni period u kome se vr{e pripreme za koncerte i drugejavne nastupe {kole.

    ORGANIZACIJA NASTAVE

    U muzi~koj i baletskoj {koli nastava je individualna, grup-na i razredna.

    ^as traje 45 minuta.

    PODELA ODEQEWA NA GRUPE

    MUZI^KA [KOLA

    Nastava po ovom nastavnom planu i programu se izvodi:a) individualno za instrument i solo pevawe pevawe na

    svim odsecima gde je glavni predmet, s tim da na jednom od tri ~a-sa nedeqno, sem za gitaru, harfu, klavir, orguqe i harmoniku u~e-stvuje, pored nastavnika glavnog predmeta, i korepetitor;

    b) u grupama od po dva u~enika korepeticija za klaviristei orguqa{e, ~itawe s lista i svirawe horskih partitura i gene-ral-bas za ~embalo, orguqe i lautu;

    v) u grupama od po tri u~enika kamerna muzika;g) u grupama od po osam u~enika solfe|o, harmonija, kon-

    trapunkt, muzi~ki oblici, teorija muzike, dirigovawe, uvod u kom-poziciju, razvijawe sluha, aran`irawe;

    d) u grupama od po 10 u~enika mali ansambli;|) u grupama od po 15 u~enika svi ostali stru~ni predmeti;e) u grupama od po 16 u~enika informatika, strani jezik;`) u grupama od po 20 u~enika big bend;z) u grupama od po 30 u~enika de~ji orkestar;i) u grupama do 60 u~enika hor i orkestar.

    BALETSKA [KOLA

    a) individualno instrument (klavir);b) u grupama do 6 u~enika klasi~an balet, klasi~na podr-

    {ka, moderna igra, tradicionalno pevawe i svirawe, gluma;v) u grupama do 8 u~enika solfe|o, teorija muzike;g) u grupama do 10 u~enika scensko-narodne igre, istorij-

    sko-balske igre, igre HH veka;d) u grupama do 12 u~enika ostali predmeti;|) u grupama od po 16 u~enika narodna igra i informatika;e) za predmet repertoar i koreografija prema koreogra-

    fiji koja se tra`i;`) ostali stru~ni predmeti u grupama do 15 u~enika.

    NASTAVNI PROGRAMI

    ZA MUZI^KU I BALETSKU [KOLU

    CIQ I ZADACI

    Ciq nastave u muzi~kim i baletskim {kolama je da se obez-bedi reproduktivno kreativan i muzi~ko-estetski razvoj u~eniko-ve li~nosti uz osposobqavawe za profesionalno bavqewe muzi-kom i igrom i daqe {kolovawe na vi{im i visokim {kolama zamuziku i igru.

    Zadaci:

    negovawe i prihvatawe kulturnog nasle|a, tradicije, kao iuniverzalnih kulturnih i umetni~kih vrednosti;

    razvijawe teorijskog mi{qewa, muzi~kog ukusa, sposobno-sti za diferencirawe razli~itih vrsta muzike;

    razvijawe instrumentalnih izvo|a~kih sposobnosti i sa-vladavawe najzna~ajnijih kompozicija za pojedine instrumente;

    razvijawe smisla za kolektivno muzicirawe, i grupnoigrawe, u okvirima mawih (kamerna muzika) i ve}ih (hor, orke-star, veliki ansambli) grupa;

    upoznavawe sa svim disciplinama koje ~ine ukupnost mu-zi~ke i igra~ke umetnosti, izvo|a{tva, istorije, teorije, kompo-zicije;

    razvijawe smisla za igru i koreografiju kod nas i u svetu; upoznavawe i razvijawe ose}aja za na{ muzi~ki folklor i

    wegovu raznovrsnost i bogatstvo; upoznavawe sa nacionalnim vrednostima na svim muzi~-

    kim planovima izvo|a{tva, stvarala{tva, koreografisawa; razvijawe individualne kreativnosti; razvijawe teorijskog mi{qewa u igri i baletu i podizawe op{teg kulturnog i obrazovnog nivoa sredine.

    OP[TEOBRAZOVNI NASTAVNI PREDMETI

    SRPSKI JEZIK I [email protected]

    CIQ I ZADACI

    Ciq nastave srpskog jezika i kwi`evnosti jeste obrazova-we i vaspitawe u~enika kao slobodne, kreativne i kulturne li~-nosti kriti~kog uma i oplemewenog jezika i ukusa.

    Zadaci nastave srpskog jezika i kwi`evnosti su da: upoznaje u~enika sa kwi`evnom umetno{}u; razvija humanisti~ko i kwi`evno obrazovawe na najboqim

    delima jugoslovenske i svetske kulturne ba{tine; usavr{ava literarnu recepciju, razvija kwi`evni ukus i

    stvara trajne ~itala~ke navike; upu}uje u~enike na istra`iva~ki i kriti~ki odnos prema

    kwi`evnosti i osposobqava ih za samostalno ~itawe, do`ivqava-we, razumevawe, tuma~ewe i ocewivawe kwi`evnoumetni~kih dela;

    obezbe|uje funkcionalna znawa iz teorije i istorije kwi-`evnosti radi boqeg razumevawa i uspe{nog prou~avawa umetni~-kih tekstova;

    osposobqava u~enike da se pouzdano slu`e literaturom idrugim izvorima saznawa;

    {iri saznajne vidike u~enika i podsti~e ih na kriti~komi{qewe i originalna gledi{ta;

    vaspitava u duhu op{teg humanisti~kog progresa i na na~e-lu po{tovawa, ~uvawa i boga}ewa kulturne i umetni~ke ba{tine,civilizacijskih tekovina i materijalnih dobara u okvirima jugo-slovenske i svetske zajednice;

    uvodi u~enike u prou~avawe jezika kao sistema; razvija jezi~ki senzibilitet i izra`ajne sposobnosti u~e-

    nika; osposobqava u~enike da teorijska znawa o jezi~kih pojava-

    ma i pravopisnoj normi, uspe{no primewuje u praksi; vaspitava u duhu jezi~ke tolerancije prema drugim jezici-

    ma i varijantnim osobenostima srpskog jezika; vaspitava u duhu jezi~ke tolerancije prema drugim jezici-

    ma i varijantnim osobenostima srpskog jezika; razvija umewa u pismenom i usmenom izra`avawu; podsti~e u~enike na usavr{avawe govorewa, pisawa i ~i-

    tawa, kao i na negovawe kulture dijaloga; osposobqava u~enike da se uspe{no slu`e raznim oblici-

    ma kazivawa i odgovaraju}im funkcionalnim stilovima u razli-~itim govornim situacijama;

    podsti~e i razvija trajno interesovawe za nova saznawa,obrazovawe i osposobqavawe za stalno samoobrazovawe.

    Strana 10 Broj 4 8. jul 1996.

  • [email protected] GLASNIK RS PROSVETNI GLASNIK

    RAZRED(3 ~asa nedeqno, 105 ~asova godi{we)

    A. [email protected] (66 ~asova)

    UVOD U PROU^AVAWE [email protected] DELA (12)

    Priroda i smisao kwi`evnostiPojam i smisao kwi`evnosti; kwi`evnost kao umetnost;

    kwi`evnost i druge umetnosti; usmena i pisana kwi`evnost; ulo-ga kwi`evne umetnosti u dru{tvu; kwi`evnost i prou~avawe kwi-`evnosti, nauka o kwi`evnosti; teorija, istorija kwi`evnosti ikwi`evna kritika.

    Umetni~ki do`ivqaj, utisci, razumevawe, saznavawe i do-`ivqavawe umetni~kih vrednosti u kwi`evnom delu.

    Struktura kwi`evnog delaTema, motiv (mawa tematska jedinica); fabula i si`e; lik,

    karakter, tip, narator, pisac; ideje, misli i poruke, smisao kwi-`evno-umetni~kog dela; kompozicija kwi`evnog dela (na prime-rima lirskog, epskog i dramskog dela); jezik u kwi`evno-umetni~-kom delu (pi{~ev izbor i raspore|ivawe re~i), sredstva umetni~-kog izra`avawa.

    Dela za obraduSunce se devojkom `eni lirska narodna pesmaBanovi} Strahiwa epska narodna pesmaDevojka br`a od kowa narodna pripovetkaLaza Lazarevi}: Prvi put s ocem na jutrewe umetni~ka

    pripovetkaSofokle: Antigona tragedijaIvo Andri}: O pri~i i pri~awu (beseda prilikom primawa

    Nobelove nagrade)

    [email protected] STAROG VEKA (10)

    Osnovne informacije o razvoju, vrstama, tematici i osobe-nostima kwi`evnosti starog veka.

    Ep o Gilgame{u odlomakHomer Ilijada (odlomak pevawe)Biblija iz Starog zaveta; Legenda o potopu; Iz Novog za-

    veta; Jevan|eqe po Mateju Stradawe i vaskresewe Hristovo

    SREDWOVEKOVNA [email protected] (11)

    Po~eci slovenske pismenosti; zna~aj rada ]irila i Meto-dija i wihovih u~enika. Najstarija slovenska pisma (glagoqica,}irilica); staroslovenski jezik i recenzije staroslovenskog jezi-ka; najstariji spomenici ju`noslovenske kulture (Ba{~anska plo-~a, Samuilov natpis, Bri`inski spomenici, Miroslavqevo jevan-|ewe); me|usobne veze i uticaji pisane i usmene kwi`evnosti.

    Sava Nemawi} (Sv. Sava): @itije sv. Simeona (odlomak) Bolest i smrt sv. Simeona

    Jefimija: Pohvala knezu LazaruDespot Stefan Lazarevi}: Slovo qubveUsmeno predawe o sv. Savi narodne pesme, pri~e i legende

    (izbor)

    NARODNA (USMENA) [email protected] (11)

    Narodna (usmena) kwi`evnost: pojam, bitne odlike, osnovneteme i motivi, umetni~ka vrednost i zna~aji (sinteza).

    Narodna poezija i wen zna~aj u `ivotu i istoriji srpskognaroda.

    Srpska djevojka narodna pesmaKne`eva ve~era narodna pesmaMarko pije uz ramazan vino narodna pesmaDioba Jak{i}a narodna pesmaRopstvo Jankovi} Stojana narodna pesmaBoj na Mi{aru narodna pesma

    HUMANIZAM I RENESANSA (11)

    Humanizam i renesansa u Evropi i kod nas i glavni pred-stavnici pojam, osobenosti, zna~aj.

    Fran~esko Petrarka: Kanconijer (izbor soneta)Viqem [ekspir: Romeo i JulijaMigel de Servantes: Don Kihot odlomak[i{ko Men~eti}: Prvi pogledXore Dr`i}: Gor~ije `alosti jesu li gdi komuMarin Dr`i}: Novela od Stanca

    BAROK I KLASICIZAM (6)

    Barok i klasicizam i wihovi glavni predstavnici u Evropii kod nas pojam, osobenost, zna~aj.

    Ivan Gunduli}: Osman (odlomci iz i pevawa)Molijer: Tvrdica

    LEKTIRA (5)

    Dante Aligijeri: Bo`anstvena komedija odlomak iz Pa-kla, pevawe Paolo i Fran~eska

    Danilo Ki{: Rani jadiIzbor iz poezije savremenih pesnika prema izboru u~enika

    i nastavnika D. Radovi}, M. Anti}, Q. Simovi} i dr.

    [email protected] POJMOVI

    Na navedenim delima ponavqaju se, pro{iruju, usvajaju i si-stematizuju osnovni kwi`evnoteorijski pojmovi.

    Lirsko, epsko, dramsko pesni{tvo.Lirske (`enske) i epske (juna~ke) pesme. Epski junak.Epska poezija u prozi: pripovetka, novela, roman; jednostav-

    niji oblici epske proze: mit, predawe, bajka, pri~a, `itije `i-votopis, biografija pohvala, slovo.

    Dramska poezija odlike, podela: tragedija, komedija, dramau u`em smislu re~i. Farsa. Drama i pozori{te. Dramski junak.

    Stih i proza: metrika, heksametar, deseterac, cezura.Sredstva umetni~kog izra`avawaEpitet, pore|ewe, personifikacija, hiperbola, gradacija,

    antiteza, metafora, lirski paralelizam. Simbol. Humanizam, re-nesansa, petrarkizam, barok, klasicizam.

    B. JEZIK (25 ~asova)

    OP[TI POJMOVI O JEZIKU (2)

    Jezik kao sredstvo komunikacije osnovni pojmovi.Osnovni pojmovi o kwi`evnom standardnom jeziku. Wegov

    nacionalni i kulturni zna~aj. Odnos kwi`evnog jezika i dijalek-ta. Kwi`evno-jezi~ka kultura i wen zna~aj.

    Srpski jezik mesto u porodici slovenskih jezika. Nare~ja srpskog jezika. Kwi`evni jezici na srpskom jezi~-

    kom podru~ju do HH veka.

    JEZI^KI SISTEM I NAUKE KOJE SE WIMA BAVE (5)

    Jezik kao sistem znakova.Fonetika i fonologija. Glasovi i foneme. Slog. Prozodija. Morfologija. Re~i i morfeme. Vrste morfema. Morfolo-

    gija u u`em smislu promena re~i. Gra|ewe re~i.Sintaksa. Re~enica kao jezi~ka i komunikativna jedinica.Leksikologija. Lekseme. Leksi~ki fond re~nik, leksika.Gramatike i re~nici srpskog jezika i na~in wihove upotrebe.

    FONETIKA (8)

    Glasovni i fonolo{ki sistem srpskog kwi`evnog jezika(ponavqawe i utvr|ivawe sistematizacije glasova i fonema i wi-hovih karakteristika).

    Morfologija. Morfofonolo{ke alternacije i wihova ulo-ga u promeni i gra|ewu re~i. Alternacije u srpskom kwi`evnomjeziku pro{irivawe i utvr|ivawe ranije ste~enog znawa. Pravo-pisna re{ewa.

    Akcenatski sistem srpskog kwi`evnog jezika i wegovoobele`avawe. Klitike proklitike i enklitike. Kontrastiraweakcenatskog sistema kwi`evnog jezika i regionalnog dijalekta gde je to potrebno. Slu`ewe re~nikom za utvr|ivawe pravilnogakcenta.

    PRAVOPIS (10)

    Osnovni principi pravopisa srpskog kwi`evnog jezika.Pravopisi i pravopisni priru~nici i slu`ewe wima.

    Pisawe velikog slova.

    V. KULTURA [email protected] (14 ~asova)

    USMENO [email protected] (7)

    Artikulacija glasova, kwi`evna akcentuacija, melodija re-~enice, ja~ina, visina tona, boja glasa, tempo izgovora, pauza lo-gi~ka i psiholo{ka i wihova izra`ajna funkcija. Akcenat, re~i,

    Broj 4 Strana 118. jul 1996.

  • [email protected] GLASNIK RS PROSVETNI GLASNIK

    grupe re~i, re~enice smisaonica. Otklawawe nestandardne ak-centuacije iz u~eni~kog govora.

    Izra`ajno ~itawe i kazivawe napamet nau~enih kra}ih pro-znih i dijalo{kih tekstova. Recitovawe stihova.

    Kori{}ewe gramofonskih plo~a, zvu~nih zapisa i magneto-fonskih traka u podsticawu, proceni i snimawu izra`ajnog ~ita-wa, kazivawa i recitovawa.

    Stilske ve`beFunkcionalni stilovi; razgovorni kwi`evno-umetni~ki

    jezik.

    PISMENO [email protected] (7)

    Pravopisne ve`be.Pisawe velikog slova.Stilske ve`beSa`imawe pismenog sastava uz poja~avawe wegove informa-

    tivnosti, otklawawe suvi{nih re~i i neprikladnih izraza.Doma}i pismeni zadaci (~itawe i analiza na ~asu).^etiri pismena zadatka godi{we.

    RAZRED(3 ~asa nedeqno, 105 ~asova godi{we)

    A. [email protected] (72 ~asa)

    PROSVETITEQSTVO (5)

    Prosvetiteqstvo reformatorski pokret u Evropi: kult ra-zuma, progresa, prirodnog prava, ose}ajnosti, verska tolerancija.Geopoliti~ki i duhovni okviri srpskog naroda Velika seobaSrba. Izme|u sredwovekovnih i modernih pojava u kwi`evnosti barokne tendencije: G. St. Venclovi}, Z. Orfelin. Kwi`evnostepohe prosvetiteqstva (sentimentalizam, klasicizam).

    Dositej Obradovi}: Pismo Haralampiju; @ivot i prikqu-~enija ( deo)

    Jovan Sterija Popovi}: Tvrdica

    ROMANTIZAM (32)

    Romantizam u Evropi i kod nas (pojam, osobenosti, zna~aj,glavni predstavnici). Poetika romantizma: odnos prema tradicijii prosvetiteqstvu; odlike stila, `anrova i motivsko-tematskihtendencija, razvoj lirike, drame tragedije i me{anih oblika.

    Poetika romantizma Viktor Igo:Predgovor Kromvelu odlomak

    Aleksandar Sergejevi~ Pu{kin: Ciganin, Evgenije Owegin odlomci

    [andor Petefi: Sloboda svetaHenrih Hajne: LorelajVuk Stafanovi} Karaxi}: reformator jezika i pravopisa

    (iz Predgovora Srpskom rje~niku), sakupqa~ narodnih umotvori-na (O podjeli i postawu narodnih pjesama); kwi`evni kriti~ar ipolemi~ar (Kritika na roman Qubomir u Jelisijumu); pisac istori~ar, biograf (@itije Hajduk-Veqka Petrovi}a)

    Qudevit Gaj: Proglas Danica Ilirska (odlomak)Petar Petrovi} Wego{: Gorski vijenac Branko Radi~evi}: Kad mlidijah umreti, \a~ki rastanak ]ura Jak{i}: Ve~e, Pono}Jovan Jovanovi} Zmaj: \uli}i, \uli}i uveoci, Jututunska

    narodna himnaLaza Kosti}: Me|u javom i med snom, Santa Maria della SaluteKonstantin Miladinov: Tuga za jugomIvan Ma`urani}: Smrt Smail-age ^engi}a France Pre{ern: Sonetni venacAvgust [enoa: Seqa~ka buna

    REALIZAM (30)

    Realizam u Evropi i kod nas (pojam, osobenosti, zna~aj, glavnipredstavnici). Poetika realizma: odnos prema stvarnosti, oslonacna pozitivisti~ku sliku sveta, dominacija proze, obele`je kwi`ev-nog lika motivisanost, tipi~nost, individualnost i realisti~-kog stila. Realizam u Evropi poetika realizma (Balzak: Predgo-vor Qudskoj komediji odlomak). Poetika realizma u srpskoj kwi-`evnosti (Svetozar Markovi}: Pevawe i mi{qewe odlomak).

    Onore de Balzak: ^i~a Gorio Nikolaj Vasiqevi~ Gogoq: RevizorGi de Mopasan: Dva prijateqa novelaJakov Igwatovi}: Ve~iti mlado`ewa

    Milovan Gli{i}: Glava {e}eraLaza Lazarevi}: VetarRadoje Domanovi}: DangaStevan Sremac: Zona Zamfirova Branislav Nu{i}: Narodni poslanikSimo Matavuq: PovaretaVojislav Ili}: Grm; Sivo, sumorno nebo; TibuloAnte Kova~i}: U registraturi Detiwstvo Ivice Ki~mano-

    vi}aJanko Kersnik: Seqakova smrt

    LEKTIRA (5)

    Lav Nikolajevi~ Tolstoj: Ana Karewina ili Rat i mirIvo Andri}: Most na @epi i druge pripovetkeDragoslav Mihailovi}: Kad su cvetale tikve

    [email protected] POJMOVI

    Na navedenim delima ponavqaju se, pro{iruju, usvajaju i si-stematizuju osnovni kwi`evnoteorijski pojmovi.

    Lirska poezija osobenost kwi`evnog roda; lirska pesma;kompoziciona struktura lirske pesme; kwi`evno-umetni~ki pe-sni~ki jezik: slikovitost konkretnost, emocionalnost, simbo-li~nost, preobra`aj zna~ewa, ritmi~nost i harmoni~nost; versi-fikacija, sistemi versifikacije, trohej, jamb, daktil; stih; stro-fa; rima.

    Realisti~ka pripovetka i roman.Romanti~no, realisti~no, humoristi~no, satiri~no, gro-

    teskno.Sredstva umetni~kog izra`avawa (stilske figure): metafo-

    ra, personifikacija, alegorija, ironija, sarkazam, asindet, poli-sindet, anafora, epifora, simploha, onomatopeja, aliteracija,asonanca, igra re~ima.

    Pismo, autobiografija, sonet, sonetni venac.Lirsko-epska poezija (balada, romansa, poema).

    B. JEZIK (20 ~asova)

    [email protected] JEZIK (5)

    Standardizacija (postanak i razvoj) kwi`evnog jezika ipravopisa (HH i HH vek).

    Kwi`evnojezi~ke varijante. Funkcionalni stilovi.Osnovni principi jezi~ke kulture. Priru~nici za negovawe

    jezi~ke kulture i na~in wihovog kori{}ewa.

    MORFOLOGIJA (U [email protected] SMISLU) (10)

    Vrste re~i. Promenqive i nepromenqive re~i.Imenice. Imeni~ke kategorije (pade` i broj; rod). Vrste

    imenica. Osnovno o deklinaciji imenica.Pridevi. Pridevske kategorije (rod, broj, pade`, vid, ste-

    pen pore|ewa). Vrste prideva. Osnovne karakteristike deklina-cije i komparacije prideva.

    Zamenice. Imeni~ke zamenice: li~ne zamenice; neli~neimeni~ke zamenice (zamenice: ko, {to itd.). Pridevske zamenice.Osnovno o promeni zamenica.

    Brojevi: glavni i redni brojevi. Vrste glavnih brojeva: os-novni brojevi, zbirni brojevi, brojne imenice na ica (dvojica,trojica itd.).

    Glagoli. Neprelazni, prelazni i povratni glagoli. Podelaglagola po vidu. Morfolo{ke glagolske kategorije: vreme i na-~in; lice i broj (i rod kod oblika koji razlikuju mu{ki, `enskii sredwi rod); stawe (aktiv i pasiv); potvrdnost/odri~nost.Osnovno o konjugaciji (glagolske vrste, li~ni i neli~ni oblici,oblici pasiva).

    Prilozi. Vrste priloga.Pomo}ne re~i: predlozi, veznici i re~ce. Uzvici.

    PRAVOPIS (5)

    Sastavqeno i rastavqeno pisawe re~i. Pravopisni znaci.Skra}enice. Rastavqawe re~i na kraju retka.

    V. KULTURA [email protected] (13 ~asova)

    USMENO [email protected] (7)

    Pri~awe doga|aja i do`ivqaja (prikazivawe ose}awa).Opisivawe bi}a, predmeta, radwi, pojava (ta~no, verno, sa-

    `eto).

    Strana 12 Broj 4 8. jul 1996.

  • [email protected] GLASNIK RS PROSVETNI GLASNIK

    Samostalno izlagawe u funkciji interpretacije kwi`e-vnog teksta. Uo~avawe jezi~kih postupaka i stilogenih mesta kwi-`evnog teksta ~itawem i obrazlagawem. Dijalog u funkciji ob-rade teksta.

    Izra`ajno kazivawe napamet nau~enih lirskih pesama ikra}ih monolo{kih tekstova. Dosledno usvajawe ortoepske normei usvajawe ve{tine govora.

    Stilske ve`beFunkcionalni stilovi; nau~ni.

    PISMENO [email protected] (6)

    Pravopisne ve`be: pisawe brojeva i odri~nih oblika gla-gola. Pisawe skra}enica.

    Pismeni sastavi.Izrada plana pismenog sastava, usavr{avawe teksta; pisawe

    poboq{ane verzije pismenog sastava (uno{ewe novih podataka,otklawawe bezna~ajnih pojedinosti).

    ^etiri {kolska pismena zadatka.

    RAZRED(3 ~asa nedeqno, 105 ~asova godi{we)

    A. [email protected] (69 ~asova)

    MODERNA (29)

    Moderna u evropskoj i jugoslovenskim kwi`evnostima.Poetika moderne (impresionizam i simbolizam).[arl Bodler: AlbatrosAnton ^ehov: Ujka VawaBogdan Popovi}: Antologija novije srpske lirikeAleksa [anti}: Pretprazni~ko ve~e; Ve~e na {koquJovan Du~i}: Zalazak sunca; JablanoviMilan Raki}: Iskrena pesma; DolapVladislav Petkovi} Dis: Tamnica; Mo`da spavaSima Pandurovi}: SvetkovinaVladimir Nazor: [uma spavaBora Stankovi}: Ko{tana; Ne~ista krv Jovan Skerli}: O Ko{taniPetar Ko~i}: Mra~ajski protoIvan Cankar: Kraq Betajnove

    ME\URATNA I RATNA [email protected] (30)

    Evropska kwi`evnost u prvim decenijama HH veka (pojam,osobenosti i zna~aj); manifest futurizma, ekspresionizma i nad-realizma; kwi`evni pokreti i struje u jugoslovenskim kwi`evno-stima izme|u dva rata (ekspresionizam, nadrealizam, socijalnakwi`evnost). Ratna kwi`evnost.

    Vladimir Majakovski: Oblak u pantalonamaFrederiko Garsija Lorka: Romansa mese~arkaRabindrant Tagore: GradinarMilutin Boji}: Plava grobnicaDu{an Vasiqev: ^ovek peva posle rataMilo{ Crwanski: Sumatra, Seobe Ivo Andri}: Ex PontoMom~ilo Nastasijevi}: Tuga u kamenuTin Ujevi}: Svakida{wa jadikovkaKosta Racin: Bera~i duvanaIsak Samokovlija: Rafina avlijaVeqko Petrovi}: Sala{arRastko Petrovi}: Qudi govoreIsidora Sekuli}: Gospa Nola Miroslav Krle`a: Gospoda GlembajeviDobrica Cesari}: OblakOskar Davi~o: Hana ( pesma)Ivan Goran Kova~i}: JamaAco [opov: O~iJure Ka{telan: Svijetli{ u tmini

    LEKTIRA (10)

    Izbor lirike evropske moderne: Rilke, A. Blok, Apoliner.Izbor iz me|uratne poezije: D. Maksimovi}, R. Petrovi}.Ernest Hemingvej: Starac i moreIvo Andri}: Na Drini }uprijaMihail A. [olohov: Tihi Don odlomci

    [email protected] POJMOVI

    Na navedenim delima ponavqaju se, pro{iruju, usvajaju i si-stematizuju osnovni kwi`evnoteorijski pojmovi.

    LirikaModerna lirska pesma (struktura). Pesma u prozi.StihJedanaesterac, dvanaesterac, slobodan stih. Sredstva kwi-

    `evnoumetni~kog izra`avawa (stilske figure): metonimija, si-negdoha, paradoks, aluzija, apostrofa, retorsko pitawe, inverzija,elipsa, refren.

    EpikaOblici umetni~kog izra`avawa: pri~awe (naracija), opisiva-

    we (deskripcija), dijalog, monolog, unutra{wi monolog, do`ivqenigovor, pi{~ev komentar, kazivawe u prvom, drugom i tre}em licu.

    DramaDrama u u`em smislu (osobine): moderna drama (psiholo-

    {ka, simbolisti~ka, impresionisti~ka); dramska situacija; scen-ski jezik vizuelni i akusti~ni scenski znakovi; publika, glu-mac, gluma, re`ija, lektor, scenograf.

    B. JEZIK (20 ~asova)

    GRA\EWE RE^I (5)

    Osnovni pojmovi o izvo|ewu (derivaciji) re~i. Va`niji mo-deli za izvo|ewe imenica, prideva i glagola.

    Osnovni pojmovi o gra|ewu slo`enica. Poluslo`enice.Pravopisna re{ewa.

    LEKSIKOLOGIJA (SA ELEMENTIMA TERMINOLOGIJEI FRAZEOLOGIJE) (6)

    Zna~ewski (semanti~ki) i formalni odnosi me|u leksema-ma: sinonimija; antonimija; polisemija i homonimija; metafo-ri~na i metonimijska zna~ewa.

    Stilska vrednost leksika i funkcionalni stilovi; poetskaleksika, varijantska leksika, dijalektizmi i regionalizmi, arha-izmi i istorizmi; neologizmi; `argonizmi; vulgarizmi poveza-ti sa upotrebom re~nika.

    Re~i iz stranih jezika i klakovi doslovne prevedenice,odnos prema wima. Re~nici stranih re~i. Razumevawe najva`nijihprefiksa i prefiksoida i sufiksa i sufiksoida poreklomiz klasi~nih jezika.

    Osnovni pojmovi o terminologiji i terminima. Terminolo-{ki re~nici.

    Osnovni pojmovi o frazeologiji i frazeolo{kim jedinica-ma. Stilska vrednost frazeolo{kih jedinica. Kli{ei i pomodniizrazi.

    SINTAKSA (5)

    Sintaksi~ne jedinice; re~enica u {irem smislu (komunika-tivne re~enice) i re~enice u u`em smislu (predikatske re~eni-ce); re~i (leksem i morfosintaksi~ke re~i); sintagme imeni~-ke, pridevske, prilo{ke i glagolske.

    Osnovne konstrukcije i wihovi modeli, predikatske re~e-nice: subjekatsko-predikatska konstrukcija, reakcijske konstruk-cije, s pravim i nepravim objektom, kopulativne i semikopulativ-ne konstrukcije, s imenskim i dopunskim predikativom. Prilo-{ke odredbe. Bezli~ne re~enice.

    Imeni~ke sintagme. Tipovi atributa. Apozitiv i apozicija.

    PRAVOPIS (4)

    Transkripcija re~i iz stranih jezika (osnovni principi iprimeri). Ve`be na ~asu.

    V. KULTURA [email protected] (16 ~asova)

    USMENO [email protected] (6)

    Kazivawe i recitovawe napamet nau~enih kwi`evnoumet-ni~kih tekstova.

    Stilistika. Funkcionalni stilovi: publicisti~ki.

    PISMENO [email protected] (10)

    Stilistika. Leksi~ka sinonimija i vi{ezna~nost re~i, iz-bor re~i preciznost. Poja~avawe i ubla`avawe iskaza: obi~no,ubla`eno i uve}ano zna~ewe re~i; prenesena zna~ewa re~i figu-rativna upotreba imenica, glagola i prideva.

    Pismene ve`beNovinarska vest, ~lanak, izve{taj, intervju, komentar i dr.

    Prikaz kwi`evno-scenskog ili filmskog dela. Uve`bavawe teh-nike izrade pismenih sastava.

    Doma}i pismeni zadaci (~itawe i analiza na ~asu).^etiri pismena zadatka.

    Broj 4 Strana 138. jul 1996.

  • [email protected] GLASNIK RS PROSVETNI GLASNIK

    RAZRED(3 ~asa nedeqno, 96 ~asova godi{we)

    A. [email protected] (40 ~asova)

    PROU^AVAWE [email protected] DELA (10)

    SMISAO I ZADACI PROU^AVAWA [email protected]

    Stvarawe kwi`evnoumetni~kog dela i prou~avawe kwi`ev-nosti (stvarala~ki, produktivni i teorijski odnos prema kwi-`evnoj umetnosti).

    ^italac, pisac i kwi`evno delo. Recepcijski primala~kiodnos prema kwi`evnosti.

    Dela za obraduVasko Popa: Kaleni}Desanka Maksimovi}: Tra`im pomilovawe izborBranko Miqkovi}: Poeziju }e svi pisatiBranko ]opi}: Ba{ta sqezove bojeVladan Desnica: Proqe}a Ivana Galeba odlomci

    SAVREMENA [email protected] (35)

    Bitna obele`ja i najzna~ajniji predstavnici evropske i ju-goslovenske kwi`evnosti

    Alber Kami: StranacLuis Borhes: ^ekawe kratka pri~aSamjuel Beket: ^ekaju}i GodoaStevan Rai~kovi}: Kamena uspavankaMiodrag Pavlovi}: RekvijemVesna Parun: Ti koja ima{ nevinije rukeBla`o Koneski: VeziqaEdvard Kocbek: Re~i umiruIvo Andri}: Prokleta avlijaMe{a Selimovi}: Dervi{ i smrtMihajlo Lali}: Lelejska goraDobrica ]osi}: KoreniAntonije Isakovi}: Kroz grawe neboRanko Marinkovi}: Ruke novelaDanilo Ki{: Enciklopedija mrtvihDu{an Kova~evi}: Balkanski {pijun

    LEKTIRA (15)

    Viqem [ekspir: HamletFjodor M. Dostojevski: Zlo~in i kazna ili Bra}a KaramazoviMilorad Pavi}: Hazarski re~nikIzbor iz svetske lirike HH veka Odn, Sezar, Prever, Pa-

    sternak, Ahmatova, Cvetajeva, Brodski, Sengor, Sajfers.Izbor iz savremene jugoslovenske kwi`evnosti B. [}epa-

    novi}, M. Be}kovi} i dr.Izbor kwi`evnih kritika i eseja I. Sekuli}, B. Mihajlo-

    vi}, P. Xaxi}, M. Pavlovi}, N. Milo{evi}, S. Luki}.

    [email protected] POJMOVI

    Na navedenim delima ponavqaju se, pro{iruju, usvajaju i si-stematizuju kwi`evnoteorijski pojmovi.

    LirikaLirsko izra`avawe: stvarala~ke mogu}nosti posredovawa

    jezika izme|u svesti i zbiqe; asocijativno povezivawe raznorod-nih pojmova; sugerisawe; podsticawe i upu}ivawe; ~itao~eva reak-cija; jedinstvo zvukova, ritmova, zna~ewa i smisla.

    EpikaStrukturni ~inioci proznog kwi`evnoumetni~kog dela:

    objektivno i subjektivno pripovedawe; fiktivni pripoveda~; po-merawe pripoveda~kog gledi{ta; sveznaju}i pripoveda~; tok sve-sti; umetni~ko vreme; umetni~ki prostor; na~elo integracije.

    Tipovi romana: roman lika, prostora, stepenasti, prstena-sti, paralelni; roman toka svesti; roman esej; defabuliziranroman.

    DramaStruktura i kompozicija drame; antidrama; anti-junak.Drama i pozori{te; radio, televizija, film.Putopis. Esej. Kwi`evna kritika.

    B. JEZIK (20 ~asova)

    SINTAKSA (13)

    Pade`ni sistem. Pojam pade`nog sistema i predlo{ko-pa-de`nih konstrukcija. Osnovne imeni~ke, pridevske i prilo{ke

    vrednosti pade`nih odnosno predlo{ko-pade`nih konstrukcija.Predlo{ki izrazi.

    Kongruencija: definicija i osnovni pojmovi; gramati~ka isemanti~ka kongruencija.

    Sistem zavisnih re~enica. Tri osnovna tipa vrednosti za-visnih re~enica: imeni~ke, pridevske i prilo{ke zavisne re~e-nice. Glavne vrste zavisnih re~enica: izri~ne (sa upravnim i ne-upravnim govorom), odnosne, mesne, vremenske, uzro~ne, uslovne,dopunske, namerne, poredbene i posledi~ne. Vezni~ki izrazi.

    Sistem nezavisnih re~enica. Obave{tajne, upitne, zapoved-ne, `eqne i uzvi~ne re~enice.

    Osnovni pojmovi o negaciji.Glagolski vid.Glagolska vremena i glagolski na~ini osnovni pojmovi.

    Vremenska i modalna zna~ewa li~nih glagolskih oblika: prezen-ta, perfekta, krweg perfekta, aorista, imperfekta, pluskvamper-fekta, futura, futura drugog, kondicionala (potencijala) i im-perativa. Glagolski prilozi. Infinitiv.

    Naporedne konstrukcije (koordinacija). Pojam neposrednogodnosa. Obele`avawe neposrednog odnosa. Glavni tipovi napo-rednih konstrukcija: sastavne, rastavne, suprotne, iskqu~ne, za-kqu~ne i gradacione.

    Raspore|ivawe sintaksi~kih jedinica osnovni pojmovi.Informativna aktualizacija re~enice i na~in wenog obele`ava-wa osnovni pojmovi. Komunikativna kohezija.

    PRAVOPIS (5)

    Interpunkcija.

    V. KULTURA [email protected] (10 ~asova)

    USMENO [email protected] (5)

    Retorika; razgovor, kratak monolog. Govor. Odnos izme|ugovornika i auditorija. Ve`be javnog govorewa pred auditoriju-mom (upotreba podsetnika; improvizovano izlagawe; kori{}ewemikrofona).

    PISMENO [email protected] (5)

    StilistikaFunkcionalni stilovi; administrativno-poslovni (molba,

    `alba, poslovno pismo).Oblici pismenog izra`avawaPrikaz, osvrt, rasprava, kwi`evne paralele, esej.PravopisInterpunkcija (ve`bawe).Doma}i pismeni zadaci slo`enijih zahteva (~itawe i ana-

    liza na ~asu).^etiri pismena zadatka godi{we.

    NA^IN OSTVARIVAWA PROGRAMA (UPUTSTVO)

    Program srpskog jezika i kwi`evnosti namewen je ~etvoro-godi{wem obrazovawu i vaspitawu u svim stru~nim {kolama, od-nosno muzi~kim i baletskim {kolama.

    Zavisno od razreda i sadr`aja godi{wi fond ~asova ovogpredmeta raspore|en je tako da je za podru~je kwi`evnost izdvoje-no oko 60 odsto ~asova, a za druga dva jezik i kultura izra`avawa oko 40 odsto ~asova.

    U okviru tog fonda planirani sadr`aji se obra|uju sa 70odsto ~asova. Ostalih 30 odsto ~asova predvi|eno je za ponavqawe,utvr|ivawe, ve`bawe i sistematizovawe programa.

    Ciq i zadaci ~ine celinu i ostvaruju se tokom ~etiri godi-ne, sistematski i kontinuirano, u svim predvi|enim programsko--tematskim podru~jima i vidovima rada.

    Svi sadr`aji raspore|eni su po razredima, podru~jima,oblastima i temama uz primenu na~ela postupnosti, korelacije,integracije i primerenosti uzrastu.

    Sadr`aji kwi`evnosti konkretizovani su po razredima,segmentima (kwi`evnost i lektira) a obuhvataju kwi`evnoteorij-sko i kwi`evnoistorijsko prou~avawe kwi`evnoumetni~kih delai kwi`evnosti `anrovski raspore|enih.

    Podru~je jezik obuhvata izu~avawe jezika kao sistema. U sa-dr`aje ovog podru~ja ugra|eni su elementi op{te lingvistike ipravopisa.

    Podru~je kultura izra`avawa obuhvata oblike i vrste uoblasti usmenog i pismenog izra`avawa (po razredima). U ovoj

    Strana 14 Broj 4 8. jul 1996.

  • [email protected] GLASNIK RS PROSVETNI GLASNIK

    oblasti planirane su govorne i pismene ve`be, doma}i zadaci ipismeni zadaci, koji treba da se rade naizmeni~no }irilicom ilatinicom.

    Radi {to uspe{nije realizacije brojnih zahteva i sadr`ajaneophodna je i stalna saradwa nastavnika srpskog jezika i kwi-`evnosti sa nastavnicima drugih predmeta (istorije, srodnih op-{testru~nih i u`estru~nih predmeta), stru~nim saradnicima({kolskim bibliotekarom medijatekarom, pedagogom, psiholo-gom), i organima (stru~nim aktivima i ve}ima), roditeqima u~e-nika i me|uop{tinskom regionalnom prosvetno-pedago{komslu`bom (prosvetnim nadzornicima za srpski jezik i kwi`ev-nost); tako|e je korisna saradwa nastavnika i sa odre|enim in-stitucijama (narodna biblioteka, dom kulture, bioskop, lokalnenovine, radio-stanica i dr.).

    Kvalitet i trajnost znawa, umewa, ve{tina i navika u~eni-ka umnogome zavise od principa, oblika, metoda i sredstava kojise koriste u obrazovno-vaspitnom procesu. Zbog toga savremenanastava srpskog jezika i kwi`evnosti pretpostavqa ostvarivawebitnih zadataka i sadr`aja programa uz maksimalnu mogu}u misao-nu aktivnost u~enika (subjekata u nastavi), po{tovawe odre|enihdidakti~kih principa (posebno: svesne aktivnosti u~enika, nau~-nosti, primerenosti, postupnosti, sistemati~nosti i o~igledno-sti), kao i adekvatnu primenu onih nastavnih oblika, metoda, po-stupaka i sredstava ~ije su vrednosti utvrdile savremena praksa imetodika nastave srpskog jezika i kwi`evnosti (pre svega: raznividovi grupnog i individualnog rada primereni mogu}nostimau~enika, metode dijalo{ka, tekstualno-grafi~ke demonstracijei samostalnih radova u~enika, sredstva uxbenici, priru~nici,razne vrste tekstova i grafi~kih prikaza, grafofolije, plo~e ikasete, nastavni i drugi filmovi, radio i televizijske emisije isl.). Izbor odre|enih nastavnih oblika, metoda, postupaka i sred-stava uslovqen je, pre svega, nastavnim sadr`ajem i ciqevima(obrazovnim, vaspitnim i funkcionalnim), koje treba ostvaritina jednom ~asu srpskog jezika i kwi`evnosti.

    Redovna nastava srpskog jezika i kwi`evnosti izvodi se uspecijalizovanim u~ionicama kabinetima za ovaj predmet, kojitreba da budu opremqeni u skladu sa normativom za sredwe stru~-ne {kole. Delimi~no, ona se organizuje i u drugim {kolskim pro-storijama biblioteci-medioteci, ~itaonici, audiovizuelnoj sa-li i sl.

    U nastavi srpskog jezika i kwi`evnosti koriste se uxbeni-ci i priru~nici (koje odobrava ministar prosvete Republike Sr-bije) i bibliote~ko-informacijska gra|a od zna~aja za ostvariva-we zadataka i sadr`aja programa ovog predmeta, odnosno za siste-matsko osposobqavawe u~enika za samostalno kori{}ewe raznihizvora saznawa u nastavi i van we.

    Ovaj program donosi izvesne promene i novine koje trebaimati u vidu prilikom planirawa globalnog i operativnog irealizacije predvi|enih zadataka i sadr`aja. Posebno su zna~ajneove promene i novine u programu: izmewen je nedeqni i godi{wifond ~asova u svim razredima sredwih stru~nih {kola kao i na-~in raspodele predvi|enog godi{weg fonda ~asova na pojedinesegmente programa; obezbe|en je adekvatniji odnos izme|u ~asovaobrade i drugih tipova ~asova; korigovani su ciq i zadaci nasta-ve, izmeweni su struktura i sadr`aji podru~ja kwi`evnost i je-zik, u program je ukqu~en sadr`aj iz prou~avawa kwi`evnog dela.Uvedena je oblast lektire, ukqu~eni su novi autori i naslovi, od-re|eni su osnovni kwi`evnoteorijski pojmovi koji se usvajaju to-kom obrade odgovaraju}ih dela, stvoreni su preduslovi za kreativ-no ispoqavawe nastavnika i prilago|avawe vaspitno-obrazovnograda razli~itim situacijama u praksi, kao i za poja~avawe stvara-la~ke saradwe nastavnika i u~enika.

    A. [email protected]

    Ovo programsko-tematsko podru~je obuhvata dela iz jugoslo-venske i svetske kwi`evnosti, koja su raspore|ena u kwi`evnoi-storijskom kontinuitetu od starog veka do danas.

    Od istorijskog kontinuiteta odstupa se samo u poglavquUvod u prou~avawe kwi`evnog dela u razredu i Prou~avawekwi`evnog dela u razredu, kao i u poglavqu Lektira u sva~etiri razreda.

    Program razreda je za po~etak predvideo Uvod u prou~ava-we kwi`evnog dela (kwi`evnoistorijski pristup) kako bi seizbeglo naglo prela`ewe sa tematskog prou~avawa, karakteri-sti~nog za nastavu ovog predmeta u osnovnoj {koli, na prou~avaweistorije kwi`evnosti, tj. izu~avawe kwi`evnoumetni~kih dela uistorijskom kontekstu. Uz taj osnovni razlog treba imati u vidu i

    druga preimu}stva ovakvog pristupa: nastavnik }e ste}i uvid ukwi`evnoteorijska znawa koja su u~enici poneli iz osnovne {ko-le. Ta znawa }e se sistematizovati, pro{iriti i produbiti ~ime}e se ostvariti vaqaniji put za slo`eniji i studiozniji pristupkwi`evnim delima kakav zahteva program kwi`evnosti u sred-wim stru~nim {kolama.

    Profesor srpskog jezika i kwi`evnosti u muzi~kim i ba-letskim {kolama treba da po|e od pretpostavke da je u~enik uosnovnoj {koli stekao osnovna znawa:

    iz teorije kwi`evnosti: tema, motiv, fabula, lik, karak-ter, struktura proznog kwi`evnog dela, kwi`evni rodovi i vrste,osnovna jezi~kostilska izra`ajna sredstva, usmena i pismenakwi`evnost, struktura lirske pesme, stih, strofa, rima, ritam,struktura dramskog dela, dijalog, monolog, dramska vrsta, drama ipozori{te, film, radio-drama, televizijska drama;

    iz osnova scenske i filmske kulture: slika, re~, zvuk,filmska muzika, situacija, radwa, junaci filma, elementi film-skog izraza, filmske vrste, od sinopsisa do scenarija; film, te-levizija, kwi`evnost sli~nost i razlike.

    Sa ste~enim znawima, koja se u programu sredwih stru~nih{kola pro{iruju i produbquju, u~enik mo`e aktivno da u~estvujeu prou~avawu kwi`evnog dela.

    Prou~avawu kwi`evnog dela dato je, tako|e, posebno mesto u razredu, kada su u~enici zreliji i sposobniji za upoznavaweslojevitije strukture kwi`evnoumetni~kog dela i kwi`evnih me-todologija.

    Interpretativno-analiti~ki metodi~ki sistem je osnovnivid nastave kwi`evnosti i wega treba primewivati prilikomupoznavawa u~enika sa izabranim kwi`evnim delima koja su pred-vi|ena programom. Naravno, ne treba o~ekovati da se sva progra-mom predvi|ena dela obra|uju na nivou interpretacije kao najpo-trebnijeg analiti~ko-sinteti~kog pristupa kwi`evnom delu. Na-stavnik treba da proceni na kojim }e delima raditi interpreta-ciju, a na kojim osvrt, prikaz ili, pak, problemsko-stvarala~kimetodi~ki sistem.

    Nema sumwe da ovakav program kwi`evnosti u muzi~kim ibaletskim {kolama povremeno tra`i i primenu eksplikativnogmetodi~kog sistema kada se mora ~uti nastavnikova re~, i to naj-~e{}e prilikom davawa informacija o epohama koje se prou~ava-ju, kao i u svim drugim situacijama u kojima nastavnik ne mo`e ra-~unati na u~enikova predznawa (na primer: osnovne informacijeo po~ecima pismenosti, da je wegov model pravilnog, ~istog i bo-gatog jezika kakvom treba da te`e wegovi u~enici).

    Kwi`evna dela iz programa Lektire imaju ravnopravantretman s delima iz obaveznog programa kwi`evnosti i obra|ujuse po istom metodi~kom sistemu. Treba napomenuti da se iz lekti-re koja je data po izboru u~enika i nastavnika ne moraju obraditisvi pisci, ve} kwi`evno delo onog pisca za koje se opredequjuu~enici i nastavnik.

    B. JEZIK

    Program nastave jezika u muzi~kim i baletskim {kolamakoncipiran je tako da omogu}i u~enicima sticawe znawa i o jezi-ku kao dru{tvenoj pojavi i o jeziku kao sistemu znakova. Ciq je dau~enici, pored znawa o svom materwem jeziku, steknu i op{telin-gvisti~ka, odnosno sociolingvisti~ka znawa neophodna obrazova-nom ~oveku. Ova op{ta znawa su funkcionalno povezana sa nasta-vom materweg jezika. Glavni deo tih znawa obra|uje se u segmentuOp{ti pojmovi o jeziku (na po~etku programa za prvi i na krajuprograma za ~etvrti razred), kao i u uvodnom delu segmenta Kwi-`evni jezik (u prvom razredu) i segmentu Jezi~ki sistem i naukekoje se wime bave, ali se op{ti pojmovi obra|uju i tokom cele na-stave u vezi sa odgovaraju}im temama o srpskom kao materwem je-ziku. Insistirawem na jednom teorijski i metodi~ki vi{em ni-vou izu~avawa jezi~kih pojava daje se novi kvalitet nastavi kojaobuhvata i znawa s kojima su se u~enici sretali u osnovnoj {koli.Ova znawa, pored svoje op{teobrazovne vrednosti i zna~aja zaolak{awe i poboq{avawe nastave srpskog jezika, treba da poslu-`e i lak{em savla|ivawu gradiva iz stranih jezika.

    Deo programa Kwi`evni jezik (prvi i drugi razred) vi-{estruko je zna~ajan. Wegovom realizacijom u~enici treba dasteknu znawa i izgrade odgovaraju}e stavove o srpskom kwi`ev-nom jeziku, o jezi~koj politici i toleranciji u Jugoslaviji i ozna~aju kwi`evnojezi~ke norme i jezi~ke kulture. Ovaj deo pro-grama ukqu~uje i nastavu o razvoju kwi`evnih jezika na srpskomjezi~kom podru~ju i posebno o postupku i funkcionalnom razvojumodernog srpskog kwi`evnog jezika, {to je od posebnog zna~aja zanastavu kwi`evnosti.

    Broj 4 Strana 158. jul 1996.

  • [email protected] GLASNIK RS PROSVETNI GLASNIK

    U segmentu programa posve}enog organizaciji i funkcio-nisawu jezi~kog sistema ne obra|uju se samo ~isto gramati~kiaspekti jezi~kog sistema ve} se obuhvataju i funkcionalni aspek-ti. Zato su, izme|u ostalog, u sintaksu uneti i elementi lingvi-stike teksta i gramatike. Poseban je zna~aj dat leksikologiji koja se nadovezuje na deo o tvorbi re~i i to ne samo da bi u~eni-ci stekli vi{a znawa o re~ni~kom blagu svoga jezika nego i da birazvili pravilan odnos prema raznim pojavama u leksici.

    U obradi svih segmenata programa treba se nadovezati naznawa koja su u~enici stekli prilikom prethodnog {kolovawa.Me|utim, ovde nije re~ o prostom obnavqawu i utvr|ivawu ranijeste~enih znawa nego o dobijawu celovite slike o materwem jezikui, kao {to je ve} re~eno, o usvajawu jednog kvalitativno vi{egpristupa prou~avawu jezi~ke organizacije i jezi~kih zakonitosti.

    Veoma je va`no da se nastava jezika pove`e sa ostalim delo-vima ovog nastavnog predmeta. Naime, ova nastava pru`a lingvi-sti~ka znawa koja }e biti podloga za tuma~ewe jezika i stila uokviru prou~avawa kwi`evnih dela, s tim {to ova dela pru`aju iodgovaraju}i materijal za uo~avawe estetske funkcije jezika. Sdruge strane, nastava jezika se mora povezati i sa nastavom kultu-re izra`avawa. Time }e lingvisti~ka znawa o akcenatskom si-stemu, gra|ewu re~i, leksikologiji, sintaksi itd., kao i prou~ava-we pravopisa doprineti da u~enici boqe i potpunije usvoje kwi-`evnojezi~ku normu i da poboq{aju svoje izra`ajne sposobnosti.

    V. KULTURA [email protected]

    Ve`be u usmenom izra`avawu u muzi~kim i baletskim {ko-lama treba da daju odre|eni stepen pravilne artikulacije, akcen-tuacije, intonacije, ritma i tempa u ~itawu i kazivawu lirskog,epskog i dramskog teksta. Primeri za ove ve`be uzimaju se iz sva-kodnevnog `ivota (pri~awe o vlastitim i tu|im do`ivqajima, oizmi{qenim doga|ajima). Ove se ve`be realizuju u toku obradekwi`evnog teksta na taj na~in {to }e nastavnik, direktor, svojim~itawem, govorewem, uz pomo} gramofonske plo~e ili magneto-fonskog snimka realizovati odgovaraju}e elemente pravilnogusmenog izra`avawa kako bi ih u~enici uo~ili. Ste~ena znawatransformi{u se u ve{tine i umewa na taj na~in {to u~enici in-terpretirawem kwi`evnih tekstova nastoje da sami dostignu od-govaraju}i stepen ve{tine i umewa ove vrste. Ste~ene sposobno-sti se daqe uve`bavaju razli~itim oblicima usmenog izra`avawau~enika (izve{tavawe, raspravqawe, referisawe i dr.). Ve}inapredvi|enih oblika ove nastave neposredno se ukqu~uje u nastavukwi`evnosti ili pripreme za izradu pismenih sastava.

    U prvom razredu, delimi~no i u ostalim, veoma je uputno danastavnik u~enicima demonstrira metodologiju izrade pismenogsastava. U tom smislu korisno je kombinovati indukciju i deduk-ciju. Na odabranom uzorku (rasprava, izve{taj i dr.) treba anali-zirati wegovu kompoziciju, funkciju odeqaka i ostale elemente(primerenost stila i sl.). Zatim se u~enicima mo`e dati zadatakda pripreme gra|u o jednoj temi, ili da prikupqenu gra|u ne obli-kuju ve} da se to uradi na ~asu. Ve`ba u metodologiji izrade pi-smenog sastava na osnovu prikupqene gra|e trebalo bi da bude de-monstracija celokupnog postupka izrade pismenog sastava: od ana-lize teme, odre|ivawa wenog te`i{ta, selekcije prikupqene gra-|e, rasporeda pojedinosti s gledi{ta dobre kompozicije, do obli-kovawa gra|e i rada na usavr{avawu teksta. Racionalizacija na-stave u ovom poslu posti`e se na taj na~in {to }e uzorak tekstabiti u vezi s kwi`evnim delom iz programa za odre|eni razred.

    Okvirni broj ~asova koji je predvi|en za usmeno i pismenoizra`avawe ozna~ava ukupno vreme, a ne i broj ve`bi u toku na-stavne godine (preporu~uje se organizovawe ve}eg broja kra}ih ve-`bi s precizno odre|enim ciqevima).

    Tokom nastavne godine u~enicima se daju pismeni zadaci (uskladu sa oblicima i vrstama navedenim u programu kulture izra`a-vawa). Po pravilu, nastavnik je obavezan da pregleda i analizira za-datke svih u~enika. Odabrani zadaci (ne samo najuspe{niji) ~itajuse i komentari{u na ~asu (delu ~asa). Pored pismenih, u skladu sazahtevima programa, nastavnik daje u~enicima i druge vrste kon-kretnih doma}ih zadataka (usmenih, prakti~nih primerenih mogu}-nostima u~enika i wihovoj optere}enosti raznim obavezama).

    Izrada {kolskog pismenog zadatka, po pravilu, traje jedan~as. Izuzetno, kada to pojedini oblici pismenog izra`avawa izi-skuju, izrada zadataka mo`e trajati i du`e od jednog ~asa.

    P R V I S T R A N I J E Z I K(peta, {esta, sedma i osma godina u~ewa)

    CIQ I ZADACI

    Ciq nastave stranih jezika je sticawe, pro{irivawe i pro-dubqivawe znawa i umewa u svim jezi~kim aktivnostima, upozna-

    vawe kulturnog nasle|a stvorenog na datom stranom jeziku i ospo-sobqavawe za daqe obrazovawe i samoobrazovawe.

    Zadaci nastave stranih jezika su da u~enici: usvoje govorni jezik u okviru novih 1.000 re~i i izraza

    ukqu~uju}i i terminologiju zna~ajnu za datu struku, {to u tokuosam godina u~ewa jezika ~ini ukupan fond od 2.400 re~i i izra-za produktivno, a receptivno i vi{e;

    neguju pravilan izgovor i intonaciju uz obra}awe posebnepa`we na one ritmi~ke i prozodijske sheme koje su bitne u usme-nom izra`avawu;

    razumeju govor (neposredno i putem medija) i spontano seizra`avaju u okviru tema iz svakodnevnog `ivota i op{tih temastruke, uz iskazivawe li~nog stava i raspolo`ewa;

    ovladaju tehnikom informativnog ~itawa, razumeju slo`e-nije jezi~ke strukture u tekstu i upoznaju osobenosti jezika struke~itawem tekstova vezanih za teme iz oblasti date struke;

    daqe savla|uju osnove ortografije radi korektnog pisme-nog izra`avawa u okviru usvojene leksike i jezi~kih struktura;

    razvijaju razumevawe pisanog teksta, pisawe rezimea, nala-za, izve{taja i osposobqavaju se za wihovu usmenu interpretaciju;

    sti~u nova saznawa o karakteristikama zemaqa i naroda~iji jezik u~e, wihovog na~ina `ivota i obi~aja;

    osposobqavaju se za vo|ewe razgovora o na{oj zemqi, we-nim prirodnim lepotama, kulturnim i istorijskim tekovinama;

    {ire svoju op{tu kulturu, razvijaju me|ukulturnu saradwui toleranciju i svoje intelektualne sposobnosti;

    osposobqavaju se za daqe obrazovawe i samoobrazovawe uoblasti jezika i struke kori{}ewem re~nika, leksikona i drugepriru~ne literature.

    ZAJEDNI^KI DEO PROGRAMA

    [email protected] PROGRAMA

    RAZRED(2 ~asa nedeqno, 70 ~asova godi{we)

    OP[TA TEMATIKA

    Iz `ivota mladih: nova sredina i drugovi; sportska takmi-~ewa.

    Porodica i dru{tvo: spoqni izgled i osobine ~lanova po-rodice; ~lanovi porodice u ku}i i van we; situacije iz svakodnev-nog `ivota; odnosi u porodici i dru{tvu.

    Iz savremenog `ivota i tekovina kulture i nauke naroda~iji se jezik u~i i na{ih naroda: prirodne lepote i za{tita ~o-vekove sredine; putovawe i kori{}ewe saobra}ajnih sredstava; izistorijske i kulturne pro{losti; zna~ajni kulturni centri; kul-turne manifestacije koje su postale tradicionalne; iz `ivota irada poznatih qudi; aktuelne teme od vaspitnog zna~aja.

    STRU^NA TEMATIKA od do razreda obra|uje se u onomstranom jeziku koji je relevantan za odre|eni obrazovni profil.

    Uvod u osnovnu terminologiju vezanu za struku.Sa uvo|ewem stru~ne tematike po~iwe se u drugom polugodi{tu.Za stru~nu tematiku se predvi|a do 10% od ukupnog godi-

    {weg fonda ~asova.[kolski pismeni zadaci: po jedan pismeni zadatak u sva-

    kom polugodi{tu.

    RAZRED(2 ~asa nedeqno, 70 ~asova godi{we)

    OP[TA TEMATIKA

    Iz `ivota mladih: zabavni i sportski `ivot; {kolovawe iobrazovawe.

    Porodica i dru{tvo: ~lanovi porodice u dru{tvenom `i-votu; sredstva javnog informisawa; proslave, praznici; vremen-ski uslovi i prognoza vremena.

    Iz savremenog `ivota i tekovina kulture i nauke naroda~iji se jezik u~i i na{ih naroda: teme iz savremenog `ivota;odabrani kulturno-istorijski spomenici; doga|aji iz `ivota irada poznatih stvaralaca; primeri qudske solidarnosti.

    Op{te teme vezane za struku i prakti~an rad u struci.Za stru~nu tematiku se predvi|a do 15% od ukupnog godi-

    {weg fonda ~asova.[kolski pismeni zadaci: po jedan pismeni zadatak u sva-

    kom polugodi{tu.

    Strana 16 Broj 4 8. jul 1996.

  • [email protected] GLASNIK RS PROSVETNI GLASNIK

    RAZRED(2 ~asa nedeqno, 70 ~asova godi{we)

    OP[TA TEMATIKA

    Iz `ivota mladih: dru`ewe; slobodno vreme.Porodica i dru{tvo: `ivot i obi~aji; pravila pona{awa u

    raznim situacijama; odnos pojedinca prema `ivotnoj sredini.Iz savremenog `ivota i tekovina kulture i nauke naroda

    ~iji se jezik u~i i na{ih naroda: zbivawa u svetu; zna~ajni isto-rijski doga|aji; razni vidovi umetni~kog i nau~nog stvarala{tva;za{tita kulturnog blaga.

    STRU^NA TEMATIKA

    Op{te teme vezane za struku i prakti~an rad u struci.Za stru~nu tematiku predvi|a se do 20% od ukupnog godi-

    {weg fonda ~asova.[kolski pisani zadaci: po jedan pismeni zadatak u svakom

    polugodi{tu.

    RAZRED(2 ~asa nedeqno, 64 ~asa godi{we)

    OP[TA TEMATIKA

    Iz `ivota mladih: problemi mladih danas; izbor zanimawai planovi za budu}nost; mladi i me|unarodna saradwa.

    Porodica i dru{tvo: problemi savremene porodice.Iz savremenog `ivota i tekovina kulture i nauke naroda

    ~iji se jezik u~i i na{ih naroda: nove tehnologije i wihova pri-mena u raznim sferama `ivota; savremena dostignu}a nauke; me|u-narodne humanitarne organizacije i wihov zna~aj za dobrobit qu-di i mir u svetu; poznate li~nosti iz javnog i kulturnog `ivota.

    STRU^NA TEMATIKA

    Teme vezane za struku i prakti~an rad. Zna~ajna dostignu}a ustruci u na{oj zemqi i zemqi/zemqama ~iji se jezik u~i.

    Za stru~nu tematiku predvi|a se do 25% od ukupnog godi-{weg fonda ~asova.

    [kolski pismeni zadaci: po jedan pismeni zadatak u sva-kom polugodi{tu.

    Komunikativne funkcije ( razred): obnavqawe, utvr-|ivawe i pro{irivawe onih komunikativnih jedinica sa kojima seu~enik upoznao u osnovnoj {koli; oslovqavawe poznate i nepozna-te osobe; iskazivawe dopadawa i nedopadawa, slagawe i neslagawesa mi{qewem sagovornika; tra`ewe i davawe dozvole; ~estitawei iskazivawe lepih `eqa; pozivawe u goste, prihvatawe i nepri-hvatawe poziva; obave{tewe i upozorewe; predlagawe da se na{touradi; odobravawe ili neodobravawe ne~ijih postupaka; prigovo-ri, `albe; izra`avawe ~u|ewa, iznena|ewa, uverenosti, pretpo-stavke ili sumwe; davawe saveta; iskazivawe simpatija, preferen-cije, sau~e{}a; izra`avawe fizi~kih tegoba, raspolo`ewa.

    ENGLESKI JEZIK

    [email protected] PROGRAMA

    RAZRED(2 ~asa nedeqno, 70 ~asova godi{we)

    . RE^ENICA

    Obnoviti re~eni~ne modele obuhva}ene programom za osnov-nu {kolu.

    Red re~i u re~enici. Mesto priloga i prilo{kih odredbi. Pitawaa) WH questionsWhere are you going? How can we get there?b) Alternativna pitawaDid you take a bus or did you walk?v) U~tiva pitawa Would you open the window, please?g) Pitawa sa predlogom na krajuWhat are you looking for? Neupravni govora) Izjave bez promene glagolskog vremena (glagol glavne

    re~enice u jednom od sada{wih vremena)Ill come as soon as I can. He says that he will come as soon as

    he can.

    b) Molbe, zahtevi, naredbeCome back! He told me to come back.Will you pass me the bread, please. He asked me to pass him

    the bread.v) Pitawa sa promenom reda re~i bez promene glagolskog

    vremena (glagol glavne re~enice u jednom od sada{wih vremena). Yes/No questionsHave you seen Mary? He wants to know if I have seen Mary. WH questionsWhere are you going? He asks me where I am going.

    . IMENI^KA GRUPA

    1. ^lan Obnoviti i utvrditi upotrebu odre|enog i neodre|enog

    ~lana. Odre|eni ~lan uz imena godi{wih doba, obroka i naziva

    dr`ava. The spring of 1957 was very warm. The breakfast we had yester-

    day was very good. He lives in the USA. Neodre|eni ~lan u izrazima za vreme, koli~inu, meru i u

    uzvi~nim re~enicama.50 miles an hour, 15 dinars a kilo, two pounds a yard,What a mess! Nulti ~lan uz imena sportova i igara i u izrazima go by

    car/bas i dr.He plays volleyball. I enjoy travelling by plane.2. Imenice Mno`ina imenica obnoviti Kongruencija imenica sa glagolom u jednini news, inform-

    ation, furniture, mathematics i dr.The news is on at ten oclock. Mathematics is a difficult subject. Zbirne imenice sa glagolom u mno`ini people, cattle, policeThere were a lot of people in the street. The cattle are sold. Sinkretizam jednine i mno`ine sheep, deer, trout i dr. Drugi nominali gerunda) U funkciji subjektaSwimming is my favourite sport.b) U funkciji objekta (posle glagola like, hate, start, stop i dr.). She likes cooking.3. Zameni~ki oblicia) Zamenice Obnoviti li~ne, pokazne, prisvojne, relativne i odri~ne

    zamenice predvi|ene programom za osnovnu {kolu.. Uzajamno-povratne zamenice each other, one anotherMary and Peter see each other almost every day. People from dif-

    ferent countries can hardly understand one another. IT uz kopulativne glagoleIt is raining. It is cold. Neodre|eno ONEI lost a friend but you gained one.b) Determinatori Neodre|eni determinatori some, anyThey want some paper. I dont have any bread left. There are so-

    me French books over there. Odri~ni determinator noTheres no water in the glass. There are no eggs in the fridge. 4. PrideviObnoviti pore|ewe prideva.5. BrojeviDecimali, razlomci; osnovne ra~unske radwe.6. KvantifikatoriObnoviti many/much, a lot of/lots of, few/little

    . GLAGOLSKA GRUPA

    1. Glagoli VremeObnavqawea) The Present Perfect pro{iriti upotrebu prilo{kim od-

    redbama lately, recently.b) The Present Perfect Continious She has been living in London for two years now.v) The Past PerfectWhen we came the train had already left. Na~inModalni glagolia) can /be able to, be allowed to/ zna~ewe mogu}nosti, dozvo-

    le, voqe, zahteva.

    Broj 4 Strana 178. jul 1996.

  • [email protected] GLASNIK RS PROSVETNI GLASNIK

    Sorry, but I cant come tomorrow. You cant go swimming.I can mail the letter for you. Can you pass the bread, please? b) could zna~ewe zahteva i zna~ewe dozvoleCould you pass the bread, please? You could mail the letter for

    me. Could I see your driving licence?v) must (have to, be obliged to) zna~ewe obaveze, potrebeYou must be there by ten. I have to go now. PasivPasivne konstrukcije za isticawe bezli~nosti i za navo|e-

    we nau~nih ~iwenica.The new motorway has been opened to traffic. Oxygen is found in

    the air. Dvo~lani glagoli (frazalni i predlo{ki)apply for, shout for, bring up i dr.2. PriloziPore|ewe prilogaNaj~e{}i frekventativi (often, usually, always)3. PredloziNajfrekventniji predlozi za orijentaciju u vremenu i pro-

    storu.

    . LEKSIKOLOGIJA I LEKSIKOGRAFIJA

    a) DerivacijaObrazovawe prideva prefiksima il-, im-, ir-, un-, in- sufiksima -able, -ful, -less b) naj~e{}i idiomi i frazev) struktura i upotreba dvojezi~nih re~nika.

    RAZRED(2 ~asa nedeqno, 70 ~asova godi{we)

    . RE^ENICA

    Red re~i u re~enici. Mesto direktnog i indirektnog objekta. Pitawa.a) Upitno-odri~na pitawaWhy hasnt he arrived yet?b) Idiomatska pitawa (R receptivno)Do you feel like (having) a cup of coffee?v) Tag questionsShes pretty, isnt she?g) Kratka pitawaWhen? Where? Who with? What about? Funkcionalni tipovi re~enicaa) Oblici koji imaju funkciju izjavaI feel very tired today.b) Oblici koji imaju funkciju pitawaYou are coming?v) Oblici koji imaju funkciju zapovestiGo away! Will you open the window, please? Slagawe vremenaI know that he likes /liked / will like you. Pogodbene re~enicea) RealneIll come if I can. b) PotencijalneI would write to you if I knew your address.v) Irealne (R)If I had seen him, I would have told him to come. Neupravni govora) Izjave sa promenom glagolskog vremena glagol glavne

    re~enice u jednom od pro{lih vremenaI have been ill for a long time. She said that she had been ill for

    a long time. b) Pitawa sa promenom reda re~i i promenom glagolskog

    vremena (glagol glavne re~enice u jednom od pro{lih vremena) Yes/No questionsAre you coming with us? She asked me if I was coming with them.-WH questionsWhen did you see him? She wanted to know when I had seen him.

    . IMENI^KA GRUPA

    1. ^lan Generi~ki ~lanA horse is an animal. The telephone is a useful invention. ^lan uz nazive novina i ~asopisaVogue, The National Geographic Magazine, The New York Times Neodre|eni ~lan u izrazimabe at a loss, all of a sudden, in a short time, be in a hurry i dr.

    Nulti ~lan uz nazive praznikaChristmas, May Day2. Imenice Zbirne imenice sa glagolom u jednini i mno`ini (family,

    team i dr.).My family is a large one. My family are living in different parts of

    the country. Adjektivalna upotreba imenicalove poems, a five pound note Genitiv merea miles distance, a days walk3. Zameni~ki oblicia) Zamenice Pokazne zamenice the former, the latterMary and Peter are the best pupils in class. The former is good at

    languages and the latter is good at biology. Prisvojne zameniceThe book isnt mine. Povratne zamenice emfati~na upotrebaI did it myself.b) Determinatori Obnoviti nau~ene determinatore4. Pridevi Pridevi u nominalnoj funkciji the blind, the rich, the poor i dr.5. Brojevi Vremenski period sa odre|enim ~lanomthe forties, the fifties Prosti brojevi u funkciji rednih brojevapage three, act one i dr.6. Partitivni kvantifikatoria loaf of bread, a slice of lemon, a bottle of wine i dr.

    . GLAGOLSKA GRUPA

    1. Glagoli Vreme i aspekt glagola obnavqawe Na~inModalni glagoli sa infinitivom prezentaa) may, might zna~ewe mogu}nosti He may come today. We might go to the concert tonight.b) should zna~ewe obaveze, potrebeYou should do as he says.v) would zna~ewe verovatno}eThat would be his mother.g) ought to zna~ewe preporuke, obavezeYou ought to go now. Ought he to work so hard?Savezni na~in (R)I wish I were there. I wish I could help. PasivPasivne konstrukcije sa direktnim i indirektnim objektom.The book was given to her. She was given a nice present. Gerunda) posle prideva busy, worthShe is busy cleaning her flat. The book is worth reading.b) posle predlogaShe is fond of reading. She left without saying anything.-Causative have (get) (P)When did you have your hair cut? Dvo~lani glagoli frazalni i predlo{kitake off, give up, look after, take after i dr.2. Prilozi Mesto priloga u re~eniciHe went to the station by taxi.

    . LEKSIKOLOGIJA I LEKSIKOGRAFIJA

    a) derivacijaObrazovawe glagola prefiksima dis-, mis-, un- sufiksima -en, -ize, -fyb) naj~e{}i idiomi i frazev) struktura i upotreba jednojezi~kih re~nika.

    RAZRED(2 ~asa nedeqno, 70 ~asova godi{we)

    . RE^ENICA

    Slo`ena re~enicaa) nominalne klauzeThey all know that she wouldnt come.

    Strana 18 Broj 4 8. jul 1996.

  • [email protected] GLASNIK RS PROSVETNI GLASNIK

    b) relativne klauze restriktivneThe lady who/that was here yesterday has gone to London.I have lost the book which/that I bought this morning.Obratiti pa`wu na kontaktne re~enice (izostavqawe rela-

    tivne zamenice u akuzativu). nerestriktivneMy brother Bob, whom you met yesterday, is coming with us. He

    got lost on Snowdon, which was enveloped in fog.v) adverbijalne klauze za na~in i pore|ewe (R)She treats me as if I were a child. za mestoTell me where to go. za vremeCome as soon as you can.Inverzija iza neither, nor, soShe is a real beauty and so is her sister.I can t swim. Neither can Mary.I like reading. So does my brother.

    . IMENI^KA GRUPA

    1. ^lan Odre|eni ~lan u prilo{kim frazama, sa komparativom

    proporcije, ispred imena zgrada, institucija.The book is on the table. The more I know him the less I like him.

    The Empire State Building is in the USA. Odre|eni generi~ki ~lan ispred prideva (etnika) da ozna-

    ~i nacijuThe Germans wanted to defeat the British but they failed. Nulti ~lan uz geografska imena, ispred imenica bed, pri-

    son, school, u paralelnim strukturama hand in hand, arm in arm i dr. Africa, England, Ben Nevis, Greenland, go to bed, go to school2. Imenice Pluralia tantumscissors, trousers i dr. Relativni pluralia tantum oblicijeans, glasses i dr. Sinkretizam jednine i mno`inemeans, series, speciesThere has been an interesting series of concerts yesterday. There were several series of lectures at the university last year. Nebrojive imenice u funkciji brojivih imenica.Two coffees, please.3. Zameni~ki obliciZamenice Bezli~na upotreba li~nih zamenica mno`ine(we, you, they)They say she left for London a week ago. Op{ta li~na zamenica ONEOne never knows what may happen next. Neodre|ene zamenice (some, somebody, someone, something,

    any, anybody, anyone, anything)Someone is knocking at the door. Ther was something very plea-

    sing in her eyes. Some like it hot . Did you see anyone there? 4. Pridevi/adjektivali Komparativ jednakosti i komparativ nejednakostias + adjective + as; not so / as + adjective + asShe is as tall as her sister. He isnt so bad as you may think. Participia) kao adjektivalithe stolen money, the wounded soldier i dr.b) u nominalnoj funkcijiThe accused stood up.5. BrojeviOzna~avawe nule u razli~itim kontekstima u aritmetici: nought / naught, zero u sportu: nil / nothing; love (u tenisu) 0 u brojevima telefona, soba i dr.

    . GLAGOLSKA GRUPA

    1. Glagoli vreme Obnavqawe aspekta) The Present Perfect zna~ewe budu}nostiIll come as soon as I have finished reading the book.

    b) The Future Perfect (P)I shall have written the letter by the time you come. Modalni glagolia) sa infinitivom perfektaHe ought to have done it by now. It must have been nine oclock

    when I came back home.b) would / used to zna~ewe navike The old man would go every day to the park to feed the pigeons.

    When we lived by the river, we used to go swimming every day. Gerunda) posle izrazaIts no use (crying), I cant help (laughing).b) posle glagola continue, go on, keep on, avoid, prefer i dr.She kept on talking for hours. She prefers reading to playing tennis. Objekat sa infinitivom (R)They want her to study medicine. Dvo~lani glagoli frazalni i predlo{kidrink up, give in, call on i dr.2. Prilozi Obnavqawe i utvr|ivawe Konverzija priloga i prodeva daily, early, fast, pretty i dr.It is a daily newspaper. It appears daily. Prilozi izvedeni sa ly, uz promenu zna~ewa.He works hard. He hardly works at all.3. Veznicieither....or, neither....nor

    . LEKSIKOLOGIJA I LEKSIKOGRAFIJA

    a) derivacija Obrazovawe imenica prefiksima co-, dis-, in-, mis-, over- sufiksima -dom, -ness, -ful, -ment, -tion, -thb) idiomi i frazev) struktura i kori{}ewe stru~nog re~nika, re~nika sino-

    nima

    . FONOLOGIJA

    Pomerawe akcenta pri promeni vrste re~i (PERmit, perMIT)

    RAZRED(2 ~asa nedeqno, 64 ~asa godi{we)

    . RE^ENICA

    Adverbijalne klauzea) uzro~naSince we live by the river we can swim every day.b) namerna He left early in order to catch the 5 oclock train. Skra}ivawe klauza (R)a) vremenskih klauza (As I was) coming home I met an old friend of mine. After I have done my homework I went out for a walk. Having done my homework I went our for a walk.b) relativnih klauzaThe man (who is) sitting next to her is my best friend.

    . IMENI^KA GRUPA

    1. ^lan Pregled upotrebe ~lana ^lan ispred vlastitih imenaA Mr Smith is waiting for you. Is this the Mary we met last night? Odre|eni ~lan uz delove tela (u pasivu i posle predloga)She was red in the face. He was wounded in the leg.2. Imenice Obnavqawe, utvr|ivawe i sistematizacija mno`ine ime-

    nica i slagawa imenica sa glagolom 3. Zameni~ki oblicia) Zamenice Neodre|ena li~na zamenica ONE PROP ONEThere are expensive shoes and there are cheap ones.b) Determinatori Obnavqawe i utvr|ivawe4. PrideviObnavqawe i utvr|ivawe upotrebe i pore|ewa prideva5. Brojevi Upotreba rednih brojeva Brojevi u funkciji imeniceHundreds of people were hurt in the earthquake.

    Broj 4 Strana 198. jul 1996.

  • [email protected] GLASNIK RS PROSVETNI GLASNIK

    . GLAGOLSKA GRUPA

    1. Glagoli Vreme i aspekt obnavqawe Infinitiva) posle upitnih re~iI dont know how to solve the problem. Ive no idea which bus to take.b) posle pridevaI am glad to have met you. This bag is too heavy to carry. v) BE + infinitivThe train is to leave at 9.15. The two leaders are to meet in Moscow.g) BE ABOUT + infinitivThe plane is about to take off. Pasiv Obnavqawe i utvr|ivawe IT + passive verb + clause (P)It is said that..... It was decided to.... Dvo~lani glagoli (frazalni i predlo{ki)look up, call up i dr.2. PriloziObnavqawe i sistematizacija vrste priloga i mesta prilo-

    ga u re~enici.3. PredloziSistematizacija predloga za vreme, pravac kretawa, mesto i

    na~in.

    . LEKSIKOLOGIJA I LEKSIKOGRAFIJA

    a) derivacijaObrazovawe slo`enica i deminutivaleaflet, gosling i dr.breakdown, ironing-board i dr.b) idiomi i frazev) enciklopedijski re~nici (op{ti i posebni).

    FRANCUSKI JEZIK

    [email protected] PROGRAMA

    RAZRED(2 ~asa nedeqno, 70 ~asova godi{we)

    Jezi~ka gra|a savladana u osnovnoj {koli integri{e se sanovom gra|om i neprestano primewuje, pro{iruje i usavr{ava.

    PASIVNE KONSTRUKCIJE

    est + particip perfektaLa Bastille est prise en 1789.La Tour Eiffel est construite en 1889. ukazati na princip tvorbe ostalih oblika pasiva:Il a t / tait / lu prsidentElle sera / serait / recompense...

    FINALNE RE^ENICE sa upotrebom pour + inf.

    INFINITIVNE RE^ENICE tipa

    Je le vois venir.

    PITAWA:

    Qui est-ce qui / queQu est-ce qui / queQue;

    Qui est-ce qui ira au muse? Qu est-ce qui vous intresse aumuse? Qui est-ce que vous y avez rencontr? Qu est-ce que vous avezvu? Qui avez-vous vu? A qui vas-tu tlphoner? A mon .... A quoi pen-sez vous? De quoi sagit-il?

    ODGOVORI

    C est .... qui / que i druge ranije nau~ene konstrukcije.

    INDIREKTNA PITAWA

    Dis-moi quoi tu penses. Je te demande ce que tu penses. Savez-vous qui a invent ce remde?

    NEGACIJA

    pas du tout, non plus, personne, rienCe film ne me pla t pas du tout.

    A moi non plus!Quelqu un est venu? Non, personne n est venu.

    KAZIVAWE PRETPOSTAVKE

    si + imperfekt / kondicional:Si nous tudions, nous russirions.

    KAZIVAWE VREMENA

    avant de ....quandAvant de partir il lui a donn son adresse. Quand l as tu recontr? Je l ai rencontr quand je suis rentr.

    KAZIVAWE @EQE, VOQE, NAMERE

    infinitivom:J aimerais (je voudrais) voir les chefs-d oeuvre du Louvre. Il faut lutter contre la pollution de l air et de l eau. Il travaille beaucoup pour gagner sa vie.

    ODREDBE KVALITETA I KVANTITETA zna~ewe pridevazavisno od mesta

    un homme pauvre le pauvre homme; un soldat brave un bravesoldat; un homme dge moyen le Moyen ge i sl.

    ODREDBE ZA VREME

    dani u nedeqi: prochain / dernier;il y a / dans;pendant / depuis;dimanche prochain, jeudi dernier; la semain dernire; lanne

    prochaine. Le lundi et le jeudi il travaille jusqu cinq heures. Elle estsortie il y a vingt minutes. Elle revient dans une heure. Ce congrs auralieu dans dix mois ou dans un an ....

    ODREDBE ZA NA^IN

    Ie conduit predemment (de manire prudente) avec prudence.Elle parle franais couramment, sans difficult ....

    ODREDBE ZA MERU I KOLI^INU

    une douzaine, une centaine, une livre, une foule de, un tas de, pasmal de, environ .... i sl.

    Combien d lves ont vu cette mission! Une trentaine. / Environ30./ Il y a pas mal de livres ce sujet; j en ai lu plusieurs....

    SLAGAWE VREMENA samo sa indikativom i to:

    Prsent prsent (istovremena radwa)Prsent Pass compos (pre)Prsent Futur (posle)Il me dit qu elle part.Il me dit qu elle est partie.Il me dit qu elle partira.

    IMENI^KA GRUPA

    Slagawe determinanata i imenica u rodu i broju; razlike uizgovoru (gde postoje) i razlikovawe nastavaka u tekstu.

    les dterminants interrogatifs exclamatifs relatifsQuel film avez-vous vu? Quel beau film! C est un artiste pour qui

    les jeunes ont beaucoup de sympathie.les dterminants indfinis quelques, plusieurs, certains, autre, tout tous les pays; tou