piŠi pravilno...dozvola za citiranje, preštampavanje ili adaptaciju ukoliko uključujete duže...

of 44 /44
Vodič za Harvardski („autor-datum“) sistem navođenja referenci PIŠI PRAVILNO

Upload: others

Post on 25-Nov-2020

13 views

Category:

Documents


0 download

TRANSCRIPT

Page 1: PIŠI PRAVILNO...Dozvola za citiranje, preštampavanje ili adaptaciju Ukoliko uključujete duže citate ili uključujete preštampane ili adaptirane tabele, slike ili crteže, može

Vodič za Harvardski („autor-datum“) sistem navođenja referenci

PIŠIPRAVILNO

Page 2: PIŠI PRAVILNO...Dozvola za citiranje, preštampavanje ili adaptaciju Ukoliko uključujete duže citate ili uključujete preštampane ili adaptirane tabele, slike ili crteže, može

Jerald CavanaghPadraig Kirby

WRITE IT RIGHTA Guide to the Harvard (“Author-Date”)

Referencing System

Page 3: PIŠI PRAVILNO...Dozvola za citiranje, preštampavanje ili adaptaciju Ukoliko uključujete duže citate ili uključujete preštampane ili adaptirane tabele, slike ili crteže, može

Jerald CavanaghPadraig Kirby

PIŠI PRAVILNOVodič za Harvardski („autor-datum“) sistem

navođenja referenci

Podgorica, 2014.

Page 4: PIŠI PRAVILNO...Dozvola za citiranje, preštampavanje ili adaptaciju Ukoliko uključujete duže citate ili uključujete preštampane ili adaptirane tabele, slike ili crteže, može

Izdavač: Univerzitet Crne Gore, Podgorica

Za Izdavača: Prof. dr Božo Krstajić

Prevodilac: Jelena Terzić

Priredili: Prof. dr Mitar Mišović Prof. dr Božo Krstajić Mr Bosiljka Cicmil Vuković

Štampa: Artgrafika, Podgorica

Tiraž: 5000

Prevod i izdanje publikacije uz saglasnost autora.

Finansirano sredstvima Tempus projekta 517117-Tempus-1-2011-1-IE-Tempus-JPHES „Razvoj infor-macijske pismenosti za cjeloživotno učenje i ekonomiju zasnovanu na znanju u zemljama Zapadnog Balkana“

Page 5: PIŠI PRAVILNO...Dozvola za citiranje, preštampavanje ili adaptaciju Ukoliko uključujete duže citate ili uključujete preštampane ili adaptirane tabele, slike ili crteže, može

Sadržaj

Šta se podrazumijeva pod navođenjem referenci? ................................................. 4Koji sistem navođenja referenci treba da koristite? ............................................... 4Harvardski („autor-datum“) sistem ......................................................................... 4Koji su njegovi osnovni elementi? ............................................................................ 5Zašto je potrebno da navodite reference? ............................................................... 5Šta je plagijarizam? .................................................................................................. 5Primjeri plagijarizma .................................................................................................. 6Dozvola za citiranje, preštampavanje ili adaptaciju ................................................ 6Kako navođenje referenci funkcioniše? ................................................................... 6Šta je citiranje? .......................................................................................................... 6Upotreba direktnih citata .......................................................................................... 7Kako se citira u tekstu .............................................................................................. 9Navođenje sekundarnih referenci .......................................................................... 10Navođenje broja stranica u tekstu: neka pravila .................................................. 10Upotreba tabela, crteža, slika i grafikona u tekstu ............................................... 12Lista referenci .......................................................................................................... 13Razlike između liste referenci i bibliografije .......................................................... 13Sastavljanje liste referenci ili bibliografije ............................................................. 13Primjer liste referenci .............................................................................................. 14Datum i mjesto izdavanja ........................................................................................ 15Izdavač ..................................................................................................................... 16Naslovi ...................................................................................................................... 16Skraćenice i inicijali ................................................................................................. 17Upotreba velikog slova ............................................................................................ 17Parafraziranje .......................................................................................................... 18Primjeri parafraziranja ............................................................................................ 18Parafrazirati ili koristiti citate? ................................................................................ 19Kratki vodič za navođenje referenci ....................................................................... 19Endnote i Endnote Web ............................................................................................ 37Bibliografija .............................................................................................................. 37Zasluge ..................................................................................................................... 37

Page 6: PIŠI PRAVILNO...Dozvola za citiranje, preštampavanje ili adaptaciju Ukoliko uključujete duže citate ili uključujete preštampane ili adaptirane tabele, slike ili crteže, može
Page 7: PIŠI PRAVILNO...Dozvola za citiranje, preštampavanje ili adaptaciju Ukoliko uključujete duže citate ili uključujete preštampane ili adaptirane tabele, slike ili crteže, može

Vodič za Harvardski (“autor-datum”) sistem navođenja referenci Str. 3

Predgovor

Piši pravilno: vodič za Harvardski („autor-datum“) sistem navođenja referenci je prevod priručnika Write it right: A Guide to the Harvard [‘Author-Date’] Referencing System, koji je u upotrebi na Institutu za tehnologiju u Limeriku, Irska (Limerick Institute of Technology), a koji se odnosi na razne aspekte u vezi sa pisanjem radova, korišćenjem literature i informacionih izvora i načinom njihovog citiranja i navođenja. Vodič je preveden u okviru Tempus projekta Razvoj informacijske pismenosti za cjeloživot-no učenje i ekonomiju zasnovanu na znanju u zemljama Zapadnog Balkana, koji Univerzitet Crne Gore realizuje u partnerstvu sa Institutom za tehnologiju u Limeriku u cilju razvijanja informacijske pisme-nosti i unapređenja upravljanja informacijama. Realizacija navedenog projekta protiče istovremeno sa pripremom naše akademske zajednice da se sistemski pozabavi pitanjem koje se tiče pisanja radova u skladu sa načelima akademske etike i prevencijom plagijarizama. Pošto je Univerzitet Crne Gore rješavanje problema plagijarizma prepoznao, prevenstveno, kroz adekvatno preventivno djelovanje, prevod ovog dokumeta je jedan od osnovnih doprinosa aktivnostima Univerziteta u tom pravcu.

Visokoobrazovne institucije u svijetu, kao i stručni i naučni časopisi, koriste različite izvorne ili pri-lagođene standardizovane metode prikazivanja korišćenih izvora u pisanim radovima, poznatije kao sistemi, odnosno stilovi citiranja i navođenja referenci. Najpoznatiji od njih su: Harvardski stil, APA stil (koji je razvila American Psychological Association - Čikago), AMA stil (koji je razvila American Medical Association), Oksfordski stil i dr. Harvardski sistem se danas najčešće koristi u prirodnim i društvenim naukama i preporučuje se upravo zbog svoje jednostavnosti. Kako su svi ovi stilovi razvijani u okviru pojedinih naučnih organizacija i institucija, njihova upotreba se preporučuje za određene oblasti, ali, u konačnom, izbor određenog sistema je potpuno slobodan, s tim što se mora dosljedno sprovoditi i poštovati.

Pošto na Univerzitetu Crne Gore (kao i na fakultetima i institutima) do danas nije usvojen standardizo-vani priručnik, odnosno uputstva za pisanje autorskih radova (osim pojedinačnih smjernica i uputstava predmetnih nastavnika), odlučili smo da u okviru navedenog projekta, našoj akademskoj zajednici, prije svega studentima i budućim istraživačima, predstavimo jedan priručnik na temu citiranja i navo-đenja korišćenih izvora koji će poslužiti za pripremu radova na svim akademskim nivoima, a posebno kao jedan od izvora za izradu navedenih uputstava i smjernica. S tim u vezi, koristimo priliku da svim članovima akademske zajednice, posebno studentima, ukažemo na značaj pravilnog korišćenja izvora informacija, odnosno njihovog adekvatnog navođenja u svim vrstama autorskih radova.

Priređivači

Page 8: PIŠI PRAVILNO...Dozvola za citiranje, preštampavanje ili adaptaciju Ukoliko uključujete duže citate ili uključujete preštampane ili adaptirane tabele, slike ili crteže, može

Vodič za Harvardski (“autor-datum”) sistem navođenja referenciStr. 4

Molimo vas da imate u vidu da postoje različite verzije Harvardskog sistema navođenja referenci, a ova brošura je samo vodič; ukoliko imate bilo kakve nedoumice u vezi sa navođenjem referenci, treba uvijek da se konsultujete sa svojim profesorom.

Šta se podrazumijeva pod navođenjem referenci?

Kada pri Institutu1 pišete zadatak, od vas se zahtijeva da i u tekstu svog zadatka i u listi referenci2 na kraju zadatka naznačite da ste u svom radu koristili ideje i pisani materijal drugih autora. Ova praksa odavanja priznanja autorima je poznata kao navođenje referenci. U svom radu možete navoditi slje-deće primjere izvora:

• knjige;• članke iz časopisa;• članke iz elektronskih časopisa;• internet stranice, slike, fotografije, crteže i dijagrame;• elektronsku poštu (email);• društvene medije;• video, DVD, film i audio snimke;• novine;• konferencijske radove;• radio/TV emisije (molimo vas da provjerite kod svog profesora da li se njihova upotreba prepo-

ručuje u vašem zadatku)• ličnu komunikaciju;• intervjue (ako je u pitanju lični intervju, uvijek morate tražiti dozvolu osobe koju ste intervjuisali

prije nego što iskoristite taj materijal);• teze i ostale akademske radove.

Koji sistem navođenja referenci treba da koristite?

Postoji mnogo različitih sistema navođenja referenci koji su široko zastupljeni u akademskom pisanju. LIT (Limerick Institute of Technology) priznaje 2 sistema:

• Autor-datum sistemi, opštepoznati kao Harvardski ili APA (American Psychological Association).• Numerički sistemi koji se ponekad nazivaju fusnotni, endnotni ili Vankuverski.

Ovaj vodič se bavi isključivo Harvardskim sistemom.

Harvardski („autor-datum“) sistem

Postoje dva dijela „autor-datum“ sistema navođenja referenci.

• Autor i datum3 se navode u samom tekstu rada (ovo se naziva citiranje ili navođenje referenci u tekstu).

• Svi izvori navedeni u tekstu uključuju se u listu referenci na kraju rada.

1 Limerick Institute of Technology 2 Pod ovim terminom se kod nas najčešće upotrebljava izraz literatura.3 Pod ovim terminom se kod nas najčešće upotrebljava izraz godina.

Page 9: PIŠI PRAVILNO...Dozvola za citiranje, preštampavanje ili adaptaciju Ukoliko uključujete duže citate ili uključujete preštampane ili adaptirane tabele, slike ili crteže, može

Vodič za Harvardski (“autor-datum”) sistem navođenja referenci Str. 5

Koji su njegovi osnovni elementi?

Auto

r

Godi

na

Nas

lov

član

ka

Nas

lov

publ

ikac

ije

Volu

men

i br

oj

Mje

sto

izdav

anja

Izdav

Izdan

je

Broj

stra

nica

Web

adr

esa

Datu

m p

ristu

pa

Knjiga • • • • • •Poglavlje u knjizi • • • • • • •Članak u časopisu(štampani ili PDF) • • • • • •Članak u časopisu(web) • • • • • • •Web sajt • • • • •

Zašto je potrebno da navodite reference?

• Stičete priznanje za istraživanje i naporan rad koji ste uložili, što će doprinijeti dobroj ocjeni (Epigeum 2011).

• Dobijate povratnu informaciju o svom radu, tako da možete razumjeti kako da poboljšate i razvi-jete sposobnost pisanja i jasnog izražavanja.

• Ukazivanjem na odnos prema prethodnim istraživanjima i tekućim akademskim debatama u vašoj disciplini, vaš sopstveni rad se postavlja u odgovarajući kontekst.

• Priznavanje uticaja drugih autora na vaš rad i pravljenje jasne razlike između njihovog rada i vaših sopstvenih ideja, pokazuje vaš intelektualni integritet.

• Pronalaženjem vaših izvora i njihovim detaljnijim proučavanjem, vašem se čitaocu omogućava da izvrši dalje istraživanje teme.

• Plagijarizam može biti nenamjeran i posljedica nepažnje, ali je ipak plagijarizam. Ne zaboravite da su profesori veoma uspješni u otkrivanju plagijarizma, jer vladaju relevantnom predmetnom literaturom i mogu prepoznati promjene u stilu pisanja.

• U slučajevima ozbiljnog, dokazanog plagijarizma mogu se primijeniti disciplinske procedure.

Šta je plagijarizam?

Plagijarizam je „namjerno ili bezobzirno predstavljanje tuđih riječi, misli ili ideja kao sopstvenih, bez njihovog navođenja, a u vezi sa podnošenjem akademskog rada, bez obzira da li se on ocjenjuje ili ne“ (University of North Carolina, 2009).

Page 10: PIŠI PRAVILNO...Dozvola za citiranje, preštampavanje ili adaptaciju Ukoliko uključujete duže citate ili uključujete preštampane ili adaptirane tabele, slike ili crteže, može

Vodič za Harvardski (“autor-datum”) sistem navođenja referenciStr. 6

Primjeri plagijarizma

• Kopiranje djelova teksta bez upotrebe navodnika i bez odgovarajućeg navođenja, na primjer, skidanje teksta sa enciklopedijskih sajtova ili online istraživačkih radova ili kopiranje radova stu-denata koji su pohađali isti kurs prethodnih godina.

• Kopiranje teksta i pravljenje veoma malih izmjena, bez odgovarajućeg navođenja. Ovo je pri-mjer neprihvatljivog parafraziranja.

• Kopiranje slike ili fotografije sa interneta, bez odgovarajućeg navođenja. Ako koristite slike za-štićene autorskim pravom, morate, takođe, pribaviti dozvolu od vlasnika autorskih prava.

• Potpuno ili djelimično kopiranje inženjerskih crteža neke druge osobe. • Kopiranje melodije pjesme u zadatku komponovanja pjesme, bez navođenja ili bez dozvole

vlasnika autorskih prava (ukoliko je ona potrebna).• Korišćenje tabelarnih proračuna druge osobe, bez odgovarajućeg navođenja. • Dupliranje svog sopstvenog rada, podnošenjem, na primjer, skoro istog rada za dva različita

zadatka. • U programiranju: korišćenje koda koji je razvila neka druga osoba, bez navođenja osobe koja ga

je razvila (Epigeum 2011).

Dozvola za citiranje, preštampavanje ili adaptaciju

Ukoliko uključujete duže citate ili uključujete preštampane ili adaptirane tabele, slike ili crteže, može vam trebati pisana dozvola od vlasnika rada koji je zaštićen autorskim pravima.

Termin preštampavanje ukazuje da je materijal reprodukovan tačno onako kako se pojavio u originalu, bez izmjena i u iste svrhe (npr. upotreba direktnih citata).

Termin adaptacija odnosi se na modifikaciju materijala, tako da postane prikladan za novu svrhu (npr. parafraziranje). Autor snosi odgovornost da sazna da li je potrebna dozvola od vlasnika autorskih prava i da je pribavi za sve radove.

Kako navođenje referenci funkcioniše?

Navođenje referenci se sastoji od 2 osnovna elementa:

• Citiranje - navođenje izvora u okviru teksta;• Lista referenci – detaljna lista referenci koje su citirane u okviru teksta.

Šta je citiranje?

Ukoliko ste koristili ideju iz neke knjige, članka u časopisu, itd., morate to navesti u svom tekstu. Ovo se naziva citiranje.

Page 11: PIŠI PRAVILNO...Dozvola za citiranje, preštampavanje ili adaptaciju Ukoliko uključujete duže citate ili uključujete preštampane ili adaptirane tabele, slike ili crteže, može

Vodič za Harvardski (“autor-datum”) sistem navođenja referenci Str. 7

Citiranje koje ističe autora Ovaj metod citiranja daje značaj prezimenu autora, kao sastavnom dijelu rečenice, sa datumom i bro-jem stranice u okruglim zagradama (ukoliko direktno citirate, broj stranice je neophodan).

Primjer

Gregg (1994, p. 7) describes the primary function of the comma as the setting off of ‘no-nessential expressions that interrupt the flow of thought from subject to verb to object or complement.’

Citiranje koje ističe informaciju

Ovaj metod citiranja daje značaj informaciji, a detalji potrebni za navođenje reference navode se na kraju citata u zagradama.

Primjer

Limited fossil resources and severe environmental problems ‘require new sustainable electricity generation options’ (Zhao 2008 p. 3).

Upotreba direktnih citata

Citate treba koristiti štedljivo, birati ih pažljivo, koristiti u kontekstu i integrisati u tekst i tačno repro-dukovati (uključujući riječi, pravopis, interpunkciju, upotrebu velikog slova i parafraziranje originalnog autora). Politika LIT dozvoljava autorima da koriste najviše tri slike ili tabele iz članka u časopisu ili poglavlja u knjizi, jedan odlomak teksta kraći od 400 riječi ili serije odlomaka koje ukupno imaju manje od 800 riječi, bez traženja zvanične pisane dozvole od autora.

Citat se koristi:

• ako bi promjena riječi dovela do pogrešnog tumačenja;• ako glavni argument treba da bude zabilježen kao dokaz; • ako je važno komentarisati, pobiti ili analizirati izražene ideje; • ako je to naročito lijep ili snažan izraz.

Kratki citati

Kratki citati (kraći od 30 riječi) treba:

• da budu uključeni u rečenicu tako da ne narušavaju kontinuitet vašeg pasusa;• da imaju jednostruke navodnike;• da imaju tačku nakon citata;• da zadrže istu veličinu fonta.

Page 12: PIŠI PRAVILNO...Dozvola za citiranje, preštampavanje ili adaptaciju Ukoliko uključujete duže citate ili uključujete preštampane ili adaptirane tabele, slike ili crteže, može

Vodič za Harvardski (“autor-datum”) sistem navođenja referenciStr. 8

Dugi citati Dugi citati (duži od 30 riječi) treba:

• da budu uvedeni sopstvenim riječima;• da počnu novim redom;• da po pravilu (tj.1.27cm), u cjelini budu uvučeni od lijeve margine;• da budu u jednorednom proredu; • da budu napisani manjim fontom za citiranje, što znači da treba smanjiti veličinu fonta sa 12

na 10.

Odvojte citat od uvodnog izlaganja jednim praznim redom. Uvodno izlaganje se završava dvotačkom (:). Odvojte citat od teksta koji slijedi jednim praznim redom. Ovo je niže ilustrovano.

Primjer

Gregg (2001 p. 4) emphasizes the place of the semicolon in academic writing:

The semicolon has always been a neurotic creature, continually undergoing an identity cri-sis. After all it is a half comma and half period, and from its name you would think it is a half colon. It is hardly any wonder, then, that a lot of people are half crazy trying to determine who the semi-colon really is and what its mission in life is supposed to be.

Navodnici

Navodnici se ne koriste za duže citate. Kada se koristi dugi citat koji ističe informaciju, tačka se stavlja nakon posljednje rečenice citata, iza navoda, kao što je niže prikazano.

Primjer

Gregg cautions against careless use of punctuation:

One important caution about punctuation. If you find it particularly hard to determine the appropriate punctuation for a sentence you have written, the chances are that the sentence is improperly constructed. To be on the safe side, recast your thought in a form you can han-dle with confidence. In any event, do not try to save a badly constructed sentence by means of punctuation (Gregg 2001, p. 4).

Izostavljanje riječi u citatima

Da biste izostavili neke riječi u citatima, koristite tri tačke (…). Citat i dalje mora zadržati isti smisao.

Na primjer:

Gregg (1994, p. 7) describes the primary function of the comma as the setting off of ‘none-ssential expressions that interrupt the follow of thought from subject to verb to object or complement…and it separates elements within a sentence to clarify their relationship to one another’.

Page 13: PIŠI PRAVILNO...Dozvola za citiranje, preštampavanje ili adaptaciju Ukoliko uključujete duže citate ili uključujete preštampane ili adaptirane tabele, slike ili crteže, može

Vodič za Harvardski (“autor-datum”) sistem navođenja referenci Str. 9

Ukoliko citat ne počinje od početka rečenice, treba koristiti tri tačke, kako bi se to saopštilo čitaocu.

Na primjer:

…many writers have difficulties with the use of capitalization in essays (Gregg 20014, p. 10).

Dvostruki citati

Za dvostruko citiranje, to jest, citat u okviru citata - koristite duple navodnike u okviru jednostrukih navodnika:

‘”When your mama was the geek, my dreamlets” are the first words in Katherine Dunn’s Geek Love and this book explores how a family of freaks who are the grotesque attractions in their own carnival accept themselves and use their status as freaks to leverage themselves to a position of power’.

Kako se citira u tekstu

Kada citirate nečiji drugi rad, uvijek morate navesti autora/urednika i datum izdavanja. Ako rad ima dva autora/urednika, prilikom citiranja u svom radu morate navesti oba imena. Koristite samo autora i datum; nemojte navoditi naslov, mjesto izdavanja, itd., jer se ovi potpuni detalji o izvoru navode u listi referenci na kraju vašeg eseja.

Primjer: Autor citiran u tekstu:

O’Brien (2001) emphasizes the importance of wind energy for the national economy.

Primjer: Autori citirani u tekstu:

The work of O’Brien & Ryan (2001) stresses the importance of renewable energy for the rejuvenation of economies.

Za rad koji ima tri ili više autora/urednika treba koristiti skraćenicu et al. nakon imena prvog autora.

Primjer:

The work of O’Brien et al. (2001) emphasises the progress Ireland has made in the field of renewable energy in recent years and suggests future developments.

Za rad istog autora i iste godine izdavanja kao i ranije citirani rad, uz datum izdavanja morate koristiti malo slovo, kako biste napravili razliku između ta dva rada.

Primjer:

The work of O’Brien (2001b) emphasizes the need for appropriate financing to be made available for renewable energy projects.

Page 14: PIŠI PRAVILNO...Dozvola za citiranje, preštampavanje ili adaptaciju Ukoliko uključujete duže citate ili uključujete preštampane ili adaptirane tabele, slike ili crteže, može

Vodič za Harvardski (“autor-datum”) sistem navođenja referenciStr. 10

Citiranje poglavljā iz knjiga koja su napisali različiti autori

Neke knjige mogu sadržati poglavlja koja su napisali različiti autori. U ovom slučaju, treba citirati autora koji je napisao poglavlje, a ne urednika knjige.

Primjer:

Smith (2004) demonstrates the value of…

U listi referenci: Smith, A. (2004) Innovative solutions to saving energy in Healey, M, Scott, P (eds.) Alternative energy demystified, London: McGraw-Hill, 65-89.

Navođenje sekundarnih referenci

Ako čitate izvor jednog autora – u našem primjeru O’Brien (2009), a on citira ili navodi rad drugog au-tora (u našem primjeru Murphy 2004), vi možete citirati ili navesti izvorni rad (npr. rad Marfija iz 2004), kao sekundarnu referencu.

Uvijek je najbolje da pokušate pronaći izvornu referencu, a sekundarne reference treba koristiti samo ukoliko je teško doći do izvornog rada. Morate imati na umu da u sekundarnoj referenci izvorni rad autora vidite iz nečije druge perspektive.

Primjer navođenja u tekstu:

A study by Murphy et al (2004 cited by O’Brien 2009) discusses the role of wind power in alleviating Ireland’s dependence on imported fossil fuels.

ILI

O’Brien (2009) cites the role of Murphy et al (2004) which looks at the role of wind power in alleviating Ireland’s dependence on fossil fuels.

Primjer navođenja u listi referenci:

O’Brien, J. (2009) The development of wind power energy in Ireland: a qualitative and quan-titative study, London: MacMillan.

Navođenje broja stranica u tekstu: neka pravila

Ime autora(ā):

• Koristite samo prezime;• Za 2 autora koristite prezimena oba autora povezana sa „&”. Napomena – ampersend (&) treba

koristiti samo prilikom citiranja – a ne u listi referenci;• Za 3 ili više autora koristite prezime prvog autora i et al.

Page 15: PIŠI PRAVILNO...Dozvola za citiranje, preštampavanje ili adaptaciju Ukoliko uključujete duže citate ili uključujete preštampane ili adaptirane tabele, slike ili crteže, može

Vodič za Harvardski (“autor-datum”) sistem navođenja referenci Str. 11

Godina:

• Navedite sve četiri cifre za godinu.

Stranice:

• Koristite skraćenicu p. za jednu stranicu i pp. za opseg stranica; • Navedite brojeve za opseg stranica u potpunosti, npr. pp. 412-427;• Navedite broj stranica ako direktno citirate, npr. (O’Brien 2004, p. 56);• Ako parafrazirate, navođenje broja stranica nije od suštinske važnosti, npr. (O’Brien 2004).

Navođenje broja stranica

• Primjer citata sa jedne stranice: (O’Brien 2009, p.16).• Primjer citata sa više stranica: (O’Brien 2003, pp. 31-32).• Strukturirajte vašu rečenicu tako da citat uključite u tekst: According to O’ Brien (2005 p. 6).

Koristite jednostruke navodnike (dupli navodnici se obično koriste za navođenje direktnog govora) i navedite broj stranice.

Primjer – kratki citat:

O’Brien (2004 p.18) acknowledges Ireland’s ‘overreliance on fossil fuels’.

Citate duže od dva reda stavite u odvojeni, uvučeni pasus.

Primjer – dugi citat:

O’Neill (2008: p. 43) states:

Fossil fuels take millions of years to form and reserves are being depleted much faster than new ones are being formed and so are non-renewable resources. As fossil fuels are used up, new reserves of fossil fuels will become harder and more expensive to source until it will become uneconomical to source energy from fossil fuels.

Ukoliko želite da koristite dugi citat koji je duži od 2 reda, ali želite da izostavite jedan dio teksta, neže-ljeni tekst možete ukloniti i zamijeniti sa „…“. Ovaj znak je poznat kao tri tačke.

Primjer

O’Neill (2008 p.43) states:

Fossil fuels take millions of years to form and reserves are being depleted much faster than new ones are being formed and so are non-renewable resources....new reserves of fossil fuels will become harder and more expensive to source until it will become uneconomical to source energy from fossil fuels.

Kada koristite citate u okviru teksta, ponekad ćete hjeti da umetnete jednu ili dvije riječi u citat, kako bi vaša kompletna rečenica bila gramatički ispravna. Da naznačite da ste umetnuli riječi u citat, morate ih navesti u uglastim zagradama.

Page 16: PIŠI PRAVILNO...Dozvola za citiranje, preštampavanje ili adaptaciju Ukoliko uključujete duže citate ili uključujete preštampane ili adaptirane tabele, slike ili crteže, može

Vodič za Harvardski (“autor-datum”) sistem navođenja referenciStr. 12

Primjer

O’Neill (2008 p. 43) states:

Fossil fuels take millions of years to form and reserves are being depleted much faster than new ones are being formed and so are non-renewable resources [and] new reserves of fossil fuels will become harder and more expensive to source until it will become uneconomical to source energy from fossil fuels.

Grafikone, dijagrame, slike, itd. treba tretirati kao direktne citate, tako da treba navesti autora(e) i pri-kazati broj stranica i u tekstu gdje se o dijagramu diskutuje ili gdje se on uvodi, i u opisu (objašnjenju) koje pišete za njega.

Upotreba tabela, crteža, slika i grafikona u tekstu

Figure 5. From Management of European Union projects: a guidebook for project managers, p. 38 by J. O’ Neill and P. O’ Brien, 2011, Limerick: Limerick Institute of Technology. Copyright 2011 by John O’ Neill and Patrick O’ Brien. Reprinted with permission.

*Molimo vas da imate u vidu da ukoliko je tabela/crtež/slika/grafikon adaptirana – umjesto Preštam-pano uz dozvolu, treba da stoji Adaptirano uz dozvolu.

*Molimo vas da provjerite sa svojim predavačem/mentorom da li se od vas očekuje da u svojim za-dacima koristite objavljene ilustracije. Gore prikazana slika bi se takođe pojavila i u listi slika u vašem eseju, disertaciji ili tezi.

Page 17: PIŠI PRAVILNO...Dozvola za citiranje, preštampavanje ili adaptaciju Ukoliko uključujete duže citate ili uključujete preštampane ili adaptirane tabele, slike ili crteže, može

Vodič za Harvardski (“autor-datum”) sistem navođenja referenci Str. 13

Lista referenci

Lista referenci je je popis svih citiranih izvora u vašem radu, koji prikazuje knjige, časopise, itd., nave-dene u jednoj listi, a ne u zasebnim listama prema tipu izvora, što znači da ne stavljate knjige u jednu listu, a časopise u drugu – sve je navedeno zajedno, u jednoj listi:

• abecednim redom prema autoru/uredniku;• knjige, članci iz štampanih časopisa, članci iz elektronskih časopisa, itd. navode se prema defini-

sanom obrascu koga se morate pridržavati.

Lista referenci sadrži sve izvore koje ste citirali ili iz kojih ste direktno navodili.

Razlike između liste referenci i bibliografije

Lista referenci identifikuje samo one izvore koji su navedeni (citirani) u tekstu vašeg zadatka. Bibli-ografija se prezentuje u istom formatu kao i lista referenci, ali ona obuhvata sav materijal koji ste konsultovali prilikom pripreme vašeg zadatka. Drugim riječima, bibliografija prikazuje iste izvore kao i lista referenci, ali takođe obuhvata i sve ostale izvore koje ste pročitali ili konsultovali, ali ih niste naveli. Bibliografija omogućava da vašem čitaocu (ispitivaču) pokažete sve što ste koristili, a niste direktno naveli u provedenom istraživanju, bibliografija će pokazati vaš dodatni napor.

Sastavljanje liste referenci ili bibliografije

• Sve reference navedene u tekstu moraju se abecednim redom, prema prezimenu autora, uklju-čiti u listu na kraju rada. Kao što je navedeno ranije, ova lista je poznata kao lista referenci. Bibliografija je popis svih radova koje ste koristili u pripremi rada, ali koji nisu nužno citirani/navedeni.

• Ova lista ne smije biti numerisana. • Između svake reference ostavlja se jedan prazan red.• Kada autor nije poznat, koristite naslov. • Reference u vašoj listi referenci moraju imati potpun opis referenci (citata) navedenih u tekstu.• Ako imate više publikacija istog autora, navedite ih hronološkim redoslijedom, od najnovijih

prema najstarijim.• U vašoj listi referenci/bibliografiji prihvaćene su sljedeće skraćenice:

- & (ampersend) se pojavljuje između imenā autorā, ali samo kada se oni pojavljuju u zagra-dama, prilikom citiranja/navođenja u okviru teksta, a ne u listi referenci.

- (ed.) urednik - (eds.) urednici - col. kolona - comp(s). sastavljač/ sastavljači - ed. izdanje - et al. i ostali (i drugi) - n.d. ili s.d. nepoznat datum - no. broj - par. paragraf - s.l. bez mjesta (nepoznato mjesto izdavanja) - s.n. bez izdavača (nepoznat izdavač) - vol. volumen

Page 18: PIŠI PRAVILNO...Dozvola za citiranje, preštampavanje ili adaptaciju Ukoliko uključujete duže citate ili uključujete preštampane ili adaptirane tabele, slike ili crteže, može

Vodič za Harvardski (“autor-datum”) sistem navođenja referenciStr. 14

Primjer liste referenci

Andrews, J. (2007) Energy science: principles, technologies and impacts, Oxford: Oxford University Press.

Bradford, T. (2006) Solar revolution: the economic transformation of the global energy industry, Ebrary, [online], available: http://mislibsrv.lit.ie/search~S0?/tsolar+revoluition/tsolar+revoluition/-3%2C0%2C0%2CB/frameset&FF=tsolar+revolution+the+economic+transformation+of+the+global+energy+industry&1%2C1%2C/indexsort=- [accessed 24 Feb 2011].

Burton, T. (2004) Wind Energy Handbook, New York N.Y.: Wiley.

Byrne, C. (2007). Renewable energy: meeting Ireland’s future energy demands, unpublished disser-tation (B.Sc), Limerick Institute of Technology.

Campbell, I.M. (1986) Energy and the atmosphere: a physical-chemical approach, Chichester: Wiley. Doty, S. and Turner, W.C. (2009) Energy management handbook, Lilburn, GA: Fairmont Press.

Elliott, D. (2002) Energy, society and environment: technology for a sustainable future, Ebrary, [onli-ne], available: http://mislibsrv.lit.ie/search~S0?/tenergy/tenergy/51,81,86,B/l856~b1096004&FF=tenergy+society+and+environment+technology+for+a+sustainable+future&1,1,,1,0 [accessed 24 Feb 2011).

Jackson, J. (2008) Energy budgets at Risk (EBaR) : a risk management approach to energy pur-chase and efficiency choices, Ebrary, [online], available: http://mislibsrv.lit.ie/search~S0?/tenergy+budgets/tenergy+budgets/1,1,1,B/l856~b1114331&FF=tenergy+budgets&1,1,,1,0/startre-ferer//search~S0/tenergy+budgets/tenergy+budgets/1,1,1,B/frameset&FF=tenergy+budgets&1,1,/endreferer/ [accessed 01 Feb 2011).

Moss, K. (2006) Energy management in buildings, London: Taylor and Francis.

Nersesian, R.L. (2007) Energy for the 21st century: a comprehensive guide to conventional and al-ternative sources, Ebrary, [online] available: http://mislibsrv.lit.ie/search~S0/?searchtype=a&searcharg=nersesian&SORT=D&extended=0&SUBMIT=Search&searchlimits=&searchorigarg=tnersesian [accessed 02 February 2011].

Sahin, A.D (2004) Progress and recent trends in wind energy, Progress in Energy and Combusti-on Science, 30 (5): 501-543, available: http://www.sciencedirect.com/science?_ob=ArticleURL&_udi=B6V3M-3Y8YWF6-13&_user=885412&_coverDate=04%2F01%2F1998&_alid=1654738037&_rdoc=1&_fmt=high&_orig=search&_origin=search&_zone=rslt_list_item&_cdi=5734&_sort=r&_st=4&_docanchor=&_ct=2&_acct=C000047354&_version=1&_urlVersion=0&_userid=885412&md5=50dea27f88793843afb297417215023a&searchtype=a [accessed 10 Feb 2011].

Page 19: PIŠI PRAVILNO...Dozvola za citiranje, preštampavanje ili adaptaciju Ukoliko uključujete duže citate ili uključujete preštampane ili adaptirane tabele, slike ili crteže, može

Vodič za Harvardski (“autor-datum”) sistem navođenja referenci Str. 15

Sesto, E. and Casale, C. (1998) Exploitation of wind as an energy source to meet the world’s electricity demand, Journal of Wind Engineering and industrial aerodynamics, 74 (2): 45-50, available: http://www.sciencedirect.com/science?_ob=ArticleURL&_udi=B6V3M-3Y8YWF6-13&_user=885412&_coverDate=04%2F01%2F1998&_alid=1654738037&_rdoc=1&_fmt=high&_orig=search&_origin=search&_zone=rslt_list_item&_cdi=5734&_sort=r&_st=4&_docanchor=&_ct=2&_acct=C000047354&_version=1&_urlVersion=0&_userid=885412&md5=50dea27f88793843afb297417215023a&searchtype=a [accessed 02 Feb 2011].

Sexton, I. (2010) Wind energy: the impact on the rural community, unpublished dissertation (B.Sc), Limerick Institute of Technology.

Wengenmayr, R and Buhrke, T. (2008) Renewable energy: sustainable energy concepts for the future, Weinheim: Wiley.

Datum izdavanja

• Datum izdavanja rada se obično pojavljuje na poleđini naslovne stranice rada (stranica impre-suma).

• Ukoliko datum izdavanja publikacije nije naveden, koristite približan datum slijedeći dolje nave-dene primjere:

Nepoznat ili nesiguran datum izdavanja Primjer pravila za upotrebu

Jedan ili drugi datum je tačan (1993 or 1994)

Vjerovatan datum 1994?

Približan datum c. 1994

Kada je poznata decenija, ali ne i godina 199-

Kada nema nikakvih saznanja o datumu (sine anno/no date) s.a. ili n.d.

Mjesto izdavanja

• Mjesto izdavanja se navodi na jeziku na kome pišete, na primjer, na engleskom ili galskom.• Ukoliko je navedeno više od jednog mjesta izdavanja, navedite samo prvo mjesto.• Ukoliko se mjesto izdavanja ne može utvrditi, koristi se skraćenica s.l. (sine loco).• Mjesto izdavanja je mjesto/grad. Međutim, za Sjedinjene Američke Države treba, takođe, uklju-

čiti i državu. Pogledajte tabelu ispod sa skraćenicama koje treba koristiti.

Država Skraćenica Država Skraćenica

Alabama Ala. Montana Mont.

Alaska Ak. Nebraska Nebr.

Arizona Ariz. Nevada Nev.

Arkansas Ark. New Hampshire N.H.

California Calif. New Jersey N.J.

Page 20: PIŠI PRAVILNO...Dozvola za citiranje, preštampavanje ili adaptaciju Ukoliko uključujete duže citate ili uključujete preštampane ili adaptirane tabele, slike ili crteže, može

Vodič za Harvardski (“autor-datum”) sistem navođenja referenciStr. 16

Colorado Colo. New Mexico N.Mex.

Connecticut Conn. New York N.Y.

Delaware Del. North Carolina N.C.

DistrictofColumbia

D.C. North Dakota N.D.

Florida Fla. Ohio Oh.

Georgia Ga. Oklahoma Okla.

Hawaii Hi. Oregon Oreg.

Idaho Id. Pennsylvania Pa.

Illinois Ill. Rhode Island R.I.

Indiana Ind. South Carolina S.C.

Iowa Ia. South Dakota S.D.

Kansas Kans. Tennessee Tenn.

Kentucky Ky. Texas Tex.

Louisiana La. Utah Ut.

Maine Me. Vermont Vt.

Maryland Md. Virginia Va.

Massachusetts Mass. Washington Wash.

Michigan Mich. West Virginia W.Va.

Minnesota Minn. Wisconsin Wis.

Mississippi Miss. Wyoming Wyo.

Missouri Mo.

Izdavač

• Dvotačka (:) razdvaja mjesto izdavanja i izdavača, npr. Oxford: Oxford University Press.• Ukoliko izdavač nije naveden, može se koristiti skraćenica s.n. (sine nomine).• Obično se inicijali izdavača izostavljaju. Npr., J. Wiley se navodi kao Wiley.• Inicijali se koriste samo ako je neophodno napraviti razliku između različitih izdavača, npr. W.H.

Allen i J.A. Allen.

Naslovi

• Obratite pažnju da se naslovi objavljenih radova uvijek navode kurzivom.• Ovo znači da se naslovi neobjavljenih radova nikada ne navode kurzivom.• Kad su časopisi u pitanju, naziv časopisa se uvijek navodi kurzivom.• Naslov članka u časopisu se nikada ne navodi kurzivom. • Naziv časopisa se ne smije skraćivati. Na primjer, the British Medical Journal – nikad se ne smije

skraćivati na BMJ.• Samo prva riječ i vlastite imenice u naslovu članka u časopisu počinju velikim slovom.• Sve relevantne riječi u nazivu časopisa počinju velikim slovom.• U slučaju kada autor članka nije poznat, koristite naslov kao glavnu odrednicu.

Page 21: PIŠI PRAVILNO...Dozvola za citiranje, preštampavanje ili adaptaciju Ukoliko uključujete duže citate ili uključujete preštampane ili adaptirane tabele, slike ili crteže, može

Vodič za Harvardski (“autor-datum”) sistem navođenja referenci Str. 17

Skraćenice i inicijali

• Primjeri su EPA (Enviromental Protection Agency), HSE (Health Service Executive) i tako dalje. Oni se moraju pojaviti i u tekstu i u listi referenci.

• Ukoliko rad sadrži brojne reference na određeni izvor sa dugim nazivom, na primjer, Irish Soci-ety for Prevention of Cruelty to Children, mogu se koristiti inicijali, npr. ISPCC, EPA, HSE. Ostali primjeri su USA, UK.

• Prvi citat u tekstu mora uključiti i puni naziv i skraćenicu ili inicijale, a nakon toga će biti dovoljni skraćenica i inicijali. Pišite ih bez tačke.

Primjer

The Irish Society for Prevention of Cruelty to Children (ISPCC) provides activities which are child centered, placing the child as the key focus of practice. This is based on the belief that ‘all children have the right to access support services’. (ISPCC 2011).

U listi referenci moraju biti navedeni i dugi naziv i skraćenica ili inicijali, na primjer:

Irish Society for Prevention of Cruelty to Children (ISPCC) (2011), About us, available: http://www.ispcc.ie/About-Us/Our-activities.aspx [accessed 28 February 2011].

Upotreba velikog slova

Vaš predavač može zahtijevati specifičan oblik upotrebe velikog slova u listi referenci.

Minimalna upotreba velikog slova

• Samo prva riječ u naslovima knjiga, poglavlja ili članaka u č a -sopisu piše se velikim slovom.

• Imena i inicijali autora, nazivi časopisa i izdavačkog p r e d u z e ć a uvijek se pišu velikim slovom.

• Ako naslov članka, knjige ili poglavlja sadrži zarez, velikim slo-vom se piše samo prva riječ nakon zareza, ako je vlastita imenica. Na primjer: Frame,T.R. (2009) Evolution in the antipodes: Charles Darwin and Australia, Sydney: UNSW PressZa nazive časopisa koristite maksimalnu upotrebu velikog slova.

Maksimalnaupotreba velikog slova

• U nazivima periodičnih izdanja (časopisa, magazina i novina),velikim slovom pišite prvu riječ i svaku drugu riječ koja nije the, a, an, predlog (kao što je: for, on, under, about) ili veznik (kao što je: and, but, or).

Primjeri:

Minimalna upotreba velikog slova

Odum, H.T. (2007) Environment, power, and society for the twenty-first century: the hierarchy of energy, New York N.Y.: Columbia University Press.

Maksimalna upotreba velikog slova

Marsh W.M. (2010) The New User Environment: The End of Technical Services, Information Techno-logy and Libraries, 29 (2) pp. 93-100.

Page 22: PIŠI PRAVILNO...Dozvola za citiranje, preštampavanje ili adaptaciju Ukoliko uključujete duže citate ili uključujete preštampane ili adaptirane tabele, slike ili crteže, može

Vodič za Harvardski (“autor-datum”) sistem navođenja referenciStr. 18

Parafraziranje

Parafraziranje je navođenje tuđeg rada sopstvenim riječima, uz zadržavanje istog značenja.

Profesori obično više vrednuju parafraziranje nego direktno citiranje, jer parafraziranjem informacije vi pokazujete da se misaoni proces odigrao; drugim riječima, razmišljali ste o informaciji i razumjeli ono što ste pročitali. Parafraziranje vam omogućava:

• da pokažete da razumijete ono što ste pročitali i da to znanje možete primijeniti;• da bolje izrazite vaš lični stil i nesmetan kontinuitet vašeg eseja.

Primjeri parafraziranja

Koji od sljedećih odlomaka je primjer neprihvatljivog parafraziranja, a koji prikazuje prihvatljivo pa-rafraziranje i navođenje referenci? U ovom primjeru (Epigeum 2011) korišćen je Harvardski sistem.

Primjer: Uticaj Karla Marksa

Najprije navodimo originalni izvod, uzet iz knjige Marx and Marxism, koju je napisao Peter Worsley.

Karl Marx has probably affected the course of twentieth-century history more than any other sin-gle thinker. Because of this, his ideas have generated a vast output of writings, ranging from texts written by revolutionaries aimed at telling people how to do revolution - how to carry on Marx’s work of demolishing capitalism and creating a new socialist society - to the many hundreds of volumes dedicated to proving that Marx was wrong about practically everything.

Evo šta su dva studenta napisala u svojim disertacijama. Koji je od radova, ako je to ijedan od njih, prihvatljiv?

Karl Marx, the inspiration for revolutionary ac-tivity in many countries, has probably affected the course of 20C history more than almost any other thinker. Because of this, his ideas have ge-nerated a vast output of writings, ranging from books written about revolution - how to demo-lish capitalism and create a new socialist society - to books dedicated to proving that Marx was wrong about practically everything.

Referenca: Worsley, P., 2002. Marx and Marxism.2nd ed. London: Routledge.

Worsley (2002) suggests that Karl Marx has had a significant impact on the course of twenti-eth-century history. He argues that Marx’s ide-as have led to a great deal of writing, across a spectrum from promoting his call for revolution to trying to show he was wrong in his analysis and predictions

Referenca: Worsley, P., 2002. Marx and Marxism.2nd ed. London: Routledge.

Koji je prihvatljiv?

Page 23: PIŠI PRAVILNO...Dozvola za citiranje, preštampavanje ili adaptaciju Ukoliko uključujete duže citate ili uključujete preštampane ili adaptirane tabele, slike ili crteže, može

Vodič za Harvardski (“autor-datum”) sistem navođenja referenci Str. 19

Parafrazirati ili koristiti citate?

Poželjno je da parafrazirate (prenosite ideje sopstvenim riječima), s obzirom da suviše citata (korišće-nje egzaktnih riječi) može dovesti do loše napisanog zadatka. Opšte pravilo u akademskim krugovima je da bi manje od 10% zadatka trebalo da bude u obliku direktnih citata. Bez obzira da li koristite citate ili parafrazirate nečije tuđe riječi, uvijek morate navoditi reference — i u tekstu, i u listi referenci.

Kratki vodič za navođenje referenci

Štampane knjige 24Jedan autor 24

Dva autora 24

Tri ili više autora 24

Više radova istog autora 24

Radovi različitih autora sa istim prezimenom 25

Radovi različitih autora sa istim prezimenom i istom godinom izdavanja 25

Drugo ili kasnije izdanje koje ima autora 25

Nekoliko izvora citirano odjednom 25

Organizacija ili institucija kao autor - korporativni autor 26

Knjiga sa urednikom 26

Recenzija knjige 26

Poglavlje knjige ili prilog 26

Jedan tom višetomnog rada 26

Datum se ne može utvrditi 26

Datum se može utvrditi, ali samo približno 27

Navođenje sekundarnih referenci (izvor citiran u drugom izvoru) 27

Elektronske knjige 28Ebook u LIT online bazama podataka, npr.Ebrary 28

Članci u štampanim časopisima 28

Jedan ili više autora 28

Bez autora 28

Magazin 28

Magazin - elektronska verzija 29

Online ili elektronski časopisi 29Članak u elektronskoj bazi podataka 29

Članak na web sajtu 29

Članak u materijalu za kurs na VLE 30

Page 24: PIŠI PRAVILNO...Dozvola za citiranje, preštampavanje ili adaptaciju Ukoliko uključujete duže citate ili uključujete preštampane ili adaptirane tabele, slike ili crteže, može

Vodič za Harvardski (“autor-datum”) sistem navođenja referenciStr. 20

Štampani novinski članci 30Članak sa autorom 30

Članak bez autora 30

Elektronska kopija novinskih članaka 31

Članak sa autorom (online novine) 31

Članak bez autora (online novine) 31

Članak sa autorom (elektronska baza podataka) 31

Članak bez autora (elektronska baza podataka) 31

Ostali web izvori 32Blog 32

Materijal za kurs na VLE, npr. Moodle 32

Elektronske diskusione liste 32

Email 32

Facebook 32

Slika na internetu 32

Podcast (TVprogram) 33

Twitter 33

Web stranica 33

Wiki 33

YouTube video 33

Štampani vladini i pravni dokumenti 34Vladine publikacije 34

Zakon 34

Sudska odluka 34

EU direktiva 34

Zakonski instrument 34

Izvještaj 34

Komisija za istragu 34

Slike 35Slika/fotografija/ilustracija 35

Slika na internetu 35

Karta 35

Umjetnička slika 35

Umjetnička slika na internetu 35

Page 25: PIŠI PRAVILNO...Dozvola za citiranje, preštampavanje ili adaptaciju Ukoliko uključujete duže citate ili uključujete preštampane ili adaptirane tabele, slike ili crteže, može

Vodič za Harvardski (“autor-datum”) sistem navođenja referenci Str. 21

Patenti i standardi 36Patent 36

Standard 36

Ostali razni izvori 36Godišnji izvještaj 36

Atlas (sa autorom) 36

Atlas (bez autora) 36

Rad sa konferencije 36

Rječnik 37

DVD 37

Enciklopedija 37

Enciklopedija (online) 37

Film 37

Zelena knjiga 37

Intervju 37

Bilješke sa predavanja (štampane) 38

Radio/Televijski intervju ili prilog 38

Radio/Televizijski program 38

Snimci – komercijalni audio 38

Govor 38

Biblija 38

Teza/disertacija 38

Prevodi 39

Bijela knjiga 39

Page 26: PIŠI PRAVILNO...Dozvola za citiranje, preštampavanje ili adaptaciju Ukoliko uključujete duže citate ili uključujete preštampane ili adaptirane tabele, slike ili crteže, može

Vodič za Harvardski (“autor-datum”) sistem navođenja referenciStr. 22

Štampane knjige

U tekstu U listi referenciJedan autor

A recent study (O’Brien 2005 p. 19) highlighted the ‘importance of wind energy in providing a clean, sustainable solution to our energy problems’.

O’Brien, J. (2005) Wind energy and its place in revita-lizing economies, New York, N.Y.: Wiley.

Ime(na) autora(a), inicijal(i).(godina izdavanja) Naslovknjige ili izvještaja:podnaslov [ako ga ima], izd. [ako nije 1. izdanje], Mjestoizdavanja: Izdavač.

Dva autora

A recent study (O’Brien & Murphy 2009 p. 45) predicted that …”

O’Brien, J. and Murphy, J. (2009) Renewable energy: trends and developments, London: Peacock Publishers.

Ime(na) autora(a), inicijal(i). (godina izdava-nja) Naslov knjige: podna-slov [ako ga ima], izd. [ako nije 1. izdanje], Mjesto izdavanja: Izdavač.

Tri ili više autora

A recent study (O’Brien et al 2010 p. 101) highli-ghted the fact that “…”

O’Brien, J., O’Neill, J. and Murphy, J. (2010) Solar power and its implications, New York, N.Y.: MacMillan.

Ime(na) autora(a), inicijal(i).(godina izdavanja) Naslovknjige: podnaslov [ako ga ima], izd. [ako nije 1. izdanje], Mjesto izdavanja: Izdavač.

Više radova istog autora

Research (O’Brien 2005, 2006) has indicated that…

ili Research reports (O’Brien 1993a, 1993b) have shown that…

O’Brien, J. (2005) Wind energy and its place in revita-lizing economies, New York, N.Y. : Wiley.

O’Brien, J. (2006) Renewable energy policy, New York, N.Y.: Universe Inc.

O’Brien, J. (1993) Renewable energy policy and politics, London: Earthscan.

O’Brien, J. (1993) Renewable energy : sustainable energy concepts for the future, New York, N.Y. : Wiley.

Ime(na) autora(a), inicijal(i).(godina izdavanja) Naslovknjige: podnaslov [ako ga ima], izd. [ako nije 1. izdanje], Mjesto izdavanja: Izdavač.

Ime(na) autora(a), inicijal(i). (godina izdava-nja) Naslov knjige: podna-slov [ako ga ima], izd. [ako nije 1. izdanje], Mjesto izdavanja: Izdavač.

Kada koristite dvije studije istog autora, a različitih godina izdavanja, parafraziranje je od suštinskog značaja. Navedite ih hronološkim redom – najprije najstariju.

Page 27: PIŠI PRAVILNO...Dozvola za citiranje, preštampavanje ili adaptaciju Ukoliko uključujete duže citate ili uključujete preštampane ili adaptirane tabele, slike ili crteže, može

Vodič za Harvardski (“autor-datum”) sistem navođenja referenci Str. 23

Radovi različitih autora sa istim prezime-nom

A recent report (Ryan 2008 p 64.) shows that “…”

ili

It was recently found that “…” (Ryan 2009 p. 14).

Ryan, F. (2008) Renewable energy and climate change, New York, N.Y.: Wiley.

Ryan, J. (2009) Renewable energies: success stories, Luxembourg: Office for Official Publication of the European Communities.

Ime(na) autora(a), inicijal(i).(godina izdavanja) Naslovknjige: podnaslov[ako ga ima], izd. [ako nije 1. izdanje], Mjesto izdavanja: Izdavač.

Ova dva autora će se razlikovati po godini izdavanja

Radovi različitih autora sa istim pre-zimenom i istom godinom izdavanja

Ryan (2004 p. 99) proposed that ‘solar panels can provide around 60% of the hot water requirements for homes and buildings’. Further investiga-tion proved that there were notable weaknesses in this claim (Ryan 2004 p. 48).

Ryan, F. (2004) Solar electri-city, New York, N.Y.: Wiley.

Ryan, J. (2004) Ryan, J. (2009) Renewable energy and climate change, Oxford: Oxford University Press.

Ime(na) autora(a), inicijal(i).(godina izdavanja) Naslovknjige: podnaslov[ako ga ima], izd. [ako nije 1. izdanje], Mjesto izdavanja: Izdavač.

Drugo ili kasnije izdanje koje ima autora

According to Conway (2008 p. 90) ‘solar collectors can be particularly economical for space or water heating in large buildings’.

Conway, P. (2008) Solar energy in building renovati-on, 2nd ed, London: James & James.

Ime(na) autora(a), inicijal(i).(godina izdavanja) Naslovknjige: podnaslov[ako ga ima], izd. [ako nije 1. izdanje], Mjesto izdavanja: Izdavač.

Nekoliko izvora citirano odjed-nom

Conway (2008), McKenna (2009), O’Brien (2005) & Ryan (2004) all agree that advanced thermal conver-sion technologies such as gasification and paralysis offer efficient, low emission solutions for energy from municipal and industrial solid waste. ili Recent studies (Conway 2008, McKenna 2009, O’Brien 2005 & Ryan 2004) have shown that…

Conway, P. (2008) Solar energy in building renovati-on, 2nd ed, London: James & James.

McKenna, P. (2009) Solar collectors and their fields of application, London: MacMillan.

O’Brien, J. (2005) Wind energy and its place in revitalizing economies, New York, N.Y.: Wiley. Ryan, F. (2004) Solar electri-city, New York, N.Y.: Wiley.

Ime(na) autora(a), inicijal(i).(godina izdavanja) Na-slov knjige: podnaslov [ako ga ima], izd. [ako nije 1. izdanje], Mjesto izdavanja: Izdavač.

Napomena: Parafraziranje je od suštinskog značaja ako namjeravate da citirate suštinu onog s čime se svi autori slažu. Navedite ih abecednim redom, prema imenu prvog autora u svakom izvoru.

Page 28: PIŠI PRAVILNO...Dozvola za citiranje, preštampavanje ili adaptaciju Ukoliko uključujete duže citate ili uključujete preštampane ili adaptirane tabele, slike ili crteže, može

Vodič za Harvardski (“autor-datum”) sistem navođenja referenciStr. 24

Organi-zacija ili institucija kao autor - korpo-rativni autor

A Recent report (Envi-ronmental Protection Agency 2009 p. 10) sugge-sts that ‘the commonest type of pollution – organic pollution - is caused by sewage, animal manure slurries and food proce-ssing wastes’.

Environmental Protec-tion Agency (2009). A biological study of river quality in Ireland, Dublin: Environmental Protection Agency.

Korporativni autor (godina izdavanja) Naslov knjige ili izvještaja: podnaslov[ako ga ima], izd. [ako nije 1. izdanje], Mjesto izdavanja: Izdavač.

Knjiga sa uredni-kom

Sandalow (2009) outli-nes the merits of plug in electric vehicles..

Sandalow, D.B. ed. (2009) Plug in electric vehicles: what role for Washington, Washi-ngton DC: Brookings Institution Press.

Ime(na) urednika(a), inicijal(i)., ur. (godina izdava-nja) Naslov knjige:podnaslov [ako ga ima], izd. [ako nije 1. izdanje], Mjestoizdavanja: Izdavač.

Recenzija knjige

In his review of Animal Spirits… (Nickell 2010).

Nickell, S. (2010) Animal Spirits by Akerlof, G.A., reviewed in The Eco-nomic Journal 120 pp. 351-353.

Ime recenzenta, inicijal(i). (godina izdavanja recenzije) Naslov recenzirane knjige sa autorom(ima) knjige, recen-zirano u Naslov časopisa/novina koje sadrže recenziju, volumen (broj), stranica.

Poglavlje knjige ili prilog

Smith (2004) demonstrates the value of…

Smith, A. (2004) Innova-tive solutions to saving energy, in Healey, M., Scott, P. (eds.) Alterna-tive energy demystified, London: McGraw-Hill, 65-89.

Ime(na) autora(a), inicijal(i).(godina izdavanja) Naslov poglavlja/priloga, u Ime(na) urednika(a) ili sastavljača(a) knjige koja sadrži prilog, ur. [ili sast.(i)], Naslov knjige: podnaslov [ako ga ima], izd. [ako nije prvo], Mjesto izdavanja: Izdavač, broj stranice(a).

Jedan tom više-tomnog rada

It would appear that ‘energy recovery is po-ssible from mixed waste paper’ (Dawson & Danaher 2005 p. 88).

Dawson, H. and Dana-her, L. (2005) Energy studies, Vol 3, Alterna-tive energy solutions, London: Penguin.

Ime(na) autora(a), inicijal(i).(godina izdavanja) Naslovknjige: podnaslov[ako ga ima], Vol. br., izd. [ako nije 1. izdanje], Mjesto izdavanja: Izdavač.

Datum se ne može utvrditi

Robinson (n.d.) suggests that ‘reliance upon market mechanisms alone will not permit realization of eco-nomically efficient levels of energy efficiency’.

Robinson, G. (n.d.) Making energy efficiency work, London: McMillan.

Ime(na) autora(a), inicijal(i).(godina izdavanja) Naslovknjige: podnaslov[ako ga ima], izd. [ako nije 1. izdanje], Mjesto izdavanja: Izdavač.

Page 29: PIŠI PRAVILNO...Dozvola za citiranje, preštampavanje ili adaptaciju Ukoliko uključujete duže citate ili uključujete preštampane ili adaptirane tabele, slike ili crteže, može

Vodič za Harvardski (“autor-datum”) sistem navođenja referenci Str. 25

Datum se može utvrditi, ali samo približno

Robinson (c. 2006) suggests that…

Robinson, G. (c. 2006.) Making energy efficiency work, London : McMi-llan.

Ime(na) autora(a), inicijal(i).(godina izdavanja) Naslovknjige: podnaslov[ako ga ima], izd. [ako nije 1. izdanje], Mjesto izdavanja: Izdavač.

Navo-đenje sekun-darnih referenci (izvor citiran u drugom izvoru)

Robinson’s observations in 1995 (cited in O’Mahony 2000) led to…

Or

Without specific energy policy, ‘a country would not be able to solve the acute problems like reducing greenhouse gases (GHGs) emission’. (Robinson 1995, cited in O’Mahony 2000 p. 4).

O’Mahony, J. (2000) A review on global wind energy policy, Oxford : Oxford University Press.

Ime(na) autora(a), inicijal(i). (godina izda-vanja) Naslov knjige: podnaslov[ako ga ima], izd. [ako nije 1. izdanje], Mjesto izdavanja: Izdavač.

Napomena:O’Mahony je autor koji će se pojaviti u listi referenci. Ukoliko je moguće, pokušajte da pronađete primarni izvor.

Elektronske knjige

U tekstu U listi referencieBook u LITonline bazama podata-ka, npr. Ebrary

Scheer (2006 p. 2) notes that ‘global consumption of fossil energy resources (petroleum, coal, natural gas) came to 5.63 billion (5,630,000,000) metric tons’.

Scheer, H. (2006) Energy autonomy : the economic, social and technological case for renewable energy, Ebrary [online], available: http://mislibsrv.lit.ie/search~S0?/tenergy+autonomy/tenergy+autonomy/1,1,1,B/l856~b1104793&FF=tenergy+autonomy&1,1,,1,0/startreferer//search~S0/tenergy+autonomy/tenergy+autonomy/1,1,1,B/frameset&FF=tenergy+autonomy&1,1,/endreferer/ [acce-ssed 29 January 2011].

Ime(na) autora(a), inicijal(i).(godina izdavanja) Naslov eBook, Naziv izdavača eBook [online], dostupno na: web adre-sa [datum pristupanja].

Page 30: PIŠI PRAVILNO...Dozvola za citiranje, preštampavanje ili adaptaciju Ukoliko uključujete duže citate ili uključujete preštampane ili adaptirane tabele, slike ili crteže, može

Vodič za Harvardski (“autor-datum”) sistem navođenja referenciStr. 26

Članci u štampanim časopisima

U tekstu U listi referenciJedan ili više autora

Some wind skeptics have posed a question about the direct-drive turbines now emerging from the labs (Teschler 2010).

Teschler, L. (2010) How much power does it take to run a wind turbine, Machine desi-gn, 82 (13), p. 8-14.

Ime(na) autora(a), inicijal(i).(godina izdavanja) Naslov članka, Naslov časopi-sa, Volumen (broj), [ili]datum/mjesec izdavanja [u odsustvu volumena i broja], broj stranice(a).

Bez au-tora

The competitiveness of solar power has been…. (Cost analysis of solar chimney power plants 2009)...

Cost analysis of solar chi-mney power plants (2009), Solar Energy, 82 (3) pp. 88-111.

Naslov članka (godina izdavanja) Naslov časopi-sa, Volumen (broj), [ili] datum/mjesec izdavanja [u odsustvu volumena i broja], broj stranice(a).

Magazin According to White (2010 p. 22) ‘many hauliers will testify that, while technology can sol-ve an existing problem, it often creates a new and improved problem’.

White, P. (2010) Driver training, Fleet transport, February 2011 pp. 22-23.

Ime(na) autora(a), inicijal(i).(godina izdavanja) Naslov članka, Naslov magazina, Volumen (broj), [ili] da-tum/mjesec izdavanja[u odsustvu volumena i broja], broj stranice(a).

Magazin - elek-tronska verzija

Wilson (2010) notes that ‘the explosion of interest in carrier Ethernet ‘seems to be at the forefront of everyone’s mind these days’.

Wilson, R. (2010) Vitesse zeros in on carrier Ether-net switch needs, EDN: the design magazine of the electronics construction industry, available: http://web.ebscohost.com/ehost/detail?hid=12&sid=752aa7fe-5c98-4006-bd0d-f1c22dadc2e0%40sessionmgr12&vid=1&bdata=JnNpdGU9ZWhvc3QtbGl2ZQ%3d%3d#db=aph&jid=NDE [accessed 28 January 2011].

Ime(na) autora(a), inicijal(i). (godina izdava-nja) Naslov članka, Na-slov časopisa, dostupno na: web adresa [datum pristupanja].

Page 31: PIŠI PRAVILNO...Dozvola za citiranje, preštampavanje ili adaptaciju Ukoliko uključujete duže citate ili uključujete preštampane ili adaptirane tabele, slike ili crteže, može

Vodič za Harvardski (“autor-datum”) sistem navođenja referenci Str. 27

Online ili elektronski časopisi

U tekstu U listi referenciČlanak u elektron-skoj bazi podataka

Limited fossil resources and severe environmental problems ‘require new sustainable electricity generation options’ (Zhao 2008 p. 3).

Zhao, J. (2008) Prospect of concentrating solar power in China: the sustainable future, Renewable and Su-stainable Energy Reviews, 12 (9) pp. 2505-2514, available: Science Direct [accessed 14 February 2011].

Ime(na) autora(a), inicijal(i).(godina izdavanja) Naslov članka, Naslov časopisa, Volumen (broj), [ili] da-tum/mjesec izdavanja [u odsustvu volumena i bro-ja], broj stranice(a) [ako je primjenljivo], dostupno na: Naziv baze podataka [datum pristupanja].

Članak na web sajtu

Although the future looks good for nuclear medicine and molecular imaging, ‘many health care professi-onals worry about the future of the nuclear medicine profe-ssion’ (Delebeke & Segall 2010 p. 1).

Delbeke, D. and Segall, G. (2010) We Can’t Control the Future, but We Can Plan for it, The Journal of Nuclear Medicine 52 (11) available: at http://jnm.snmjournals.org/cgi/reprint/52/3/24N [accessed 14 February 2011].

Ime(na) autora(a), inicijal(i).(godina izdavanja) Naslov članka, Naslov časopi-sa, Volumen (broj), [ili] datum/mjesec izdavanja [u odsustvu volumena i broja], dostupno na: web adresa [datum pristupa-nja].

Članak u materija-lu za kurs na VLE

Limited fossil resources and severe environmental problems ‘require new sustainable electricity generation options’ (Zhao 2008 p. 3).

Zhao, J. (2008) Prospect of concentrating solar power in China: the sustainable future, Renewable and Su-stainable Energy Reviews 12 (9) pp. 2505-2514, available: Moodle, [Accessed 17 February 2011].

Ime(na) autora(a), inicijal(i).(godina izdavanja) Naslov članka, Naslov časopi-sa, Volumen (broj), [ili] datum/mjesec izdavanja [u odsustvu volumena i broja], dostupno na: Naziv VLE, [datum pristupanja].

Page 32: PIŠI PRAVILNO...Dozvola za citiranje, preštampavanje ili adaptaciju Ukoliko uključujete duže citate ili uključujete preštampane ili adaptirane tabele, slike ili crteže, može

Vodič za Harvardski (“autor-datum”) sistem navođenja referenciStr. 28

Štampani novinski članci

U tekstu U listi referenciČlanak sa autorom

Noone (2010 p. 29) ob-served that there was ‘a sophisticated response to Ireland’s overly centralised planning process’.

Noone, M. (2010) Renewa-ble energy plan halted, The Irish Times, July 10, p.29.

Ime(na) autora(a), inicijal(i).(godina izdavanja) Naslov članka, Rubrika [ako je re-levantna], Naslov novina, datum, broj stranice(a).

Članak bez au-tora

In the Irish Times (25 February 2009 p. 30) It was reported that ‘Europe’s shares fell for the seventh consecutive session as the continent’s exchanges trac-ked losses on Wall Street and in Asia‘.

The Irish Times (2009) Re-newable energy firms buck negative trend, February 25, p. 30.

Naslov novina (godinaizdavanja) Naslov članka, Rubrika [ako je relevantna], datum, broj stranice(a).

Snažno vas podstičemo da ne koristite novinske članke bez autora. Trebalo bi da pronađete akademski prihvatljivije opise informacija koje želite da koristite.

Elektronska kopija novinskih članaka

U tekstu U listi referenciČlanak sa autorom (online novine)

Government would like us to be sourcing 40 per cent of our electricity from renewable sources (The Irish Times 2009).

Shortt, A. (2009) A Flexible System of Renewable Energy, The Irish Times, May 11, avai-lable: http://www.irishtimes.com/newspaper/innovati-on/2009/0511/1224246162408.html [accessed 15 February 2011].

Ime(na) autora(a), inicijal(i).(godina izdavanja) Na-slov članka, Naslov no-vina, datum, dostupno na: web adresa [datum pristupanja].

Članak bez auto-ra (online novine)

Government would like us to be sourcing 40 per cent of our electricity from renewable sources (The Irish Times 2009).

The Irish Times (2009) A Flexible System of Renewa-ble Energy, May 11, availa-ble: http://www.irishtimes.com/newspaper/innovati-on/2009/0511/1224246162408.html [accessed 15 February 2011].

Naslov novina (godina izdavanja) Naslov član-ka, datum, dostupno na: web adresa [datum pristupanja].

Page 33: PIŠI PRAVILNO...Dozvola za citiranje, preštampavanje ili adaptaciju Ukoliko uključujete duže citate ili uključujete preštampane ili adaptirane tabele, slike ili crteže, može

Vodič za Harvardski (“autor-datum”) sistem navođenja referenci Str. 29

Članak sa autorom (elektron-ska baza podata-ka)

Aubrey (1991) noted that ‘wind power is the most promising renewable source now being developed in terms of its contri-bution to UK energy demand’.

Aubrey, C. (1991) Environment: Plugging into nature power - The Government’s new targets for renewable energy, The Guardian, November 22 p. 23, available: Lexus Nexus UK [[accessed 17 February 2011].

Ime(na) autora(a), inicijal(i).(godina izdavanja) Naslov članka, Naslov novina, datum broj stranice(a) [ako je primjenljivo], dostupno na: Naziv baze podataka [datum pristupanja].

Članak bez autora (elektron-ska baza podata-ka)

The Guardian (1991) stated that ‘wind power is the most promising renewable source now being developed in terms of its contri-bution to UK energy demand’.

The Guardian (1991) Envi-ronment: Plugging into nature power - The Government’s new targets for renewable energy, November 22 p. 23, available: Lexus Nexus UK [accessed 17 February 2011].

Naslov novina (godinaizdavanja) Naslov članka, datum broj stranice(a) [ako je primjenljivo], dostupno na: Naziv baze podataka [datum pristupanja].

Ostali web izvori

U tekstu U listi referenciBlog Boulding (2010) asks

‘what incentives are needed for society and governments to truly start taking the need for alternative energy sources seriously’.

Boulding, K.E. (2010) The end of cheap oil and gas, The Re-newable Energy Blog [online], November 6, available: http://www.renewable-energy-blog.com/ [accessed 10 February 2011].

Ime(na) autora(a), inicijal(i).(godina objavljivanja) Predmet poruke, Naslov Bloga [online], datum postavljanja, dostupno na: web adresa [datum pristupanja].

Materijal za kurs na VLE, npr. Moodle

Illegal dumping of waste is a key factor in… (Smith 2010).

Smith, F. (2010) Environment lecture notes, Module: LIT 7456, Environment 1 [online] available: http://moodle.lit.ie/login/index.php [accessed 11 February 2011].

Ime(na) autor(a)/predavača(a), inicijal(i). (godina) Naslov ma-terijala, Šifra modula: Naslov modula [online], dostupno na: web adresa [datum pristupanja].

Elek-tronske diskusio-ne liste

According to Daly (2003)…

Daly, M. (2010) Re: Teaching physics in national schools, Physics Teaching News and Comment (PTNC) [online] 12 February, available:[email protected] [Accessed 12 Feb 2010].

Ime(na) autora(a), inicijal(i).(godina objavljivanja) Na-slov poruke, Naslov odbo-ra ili foruma za diskusiju [online], datum poruke, dostupno na: web adresa [datum pristupanja].

Page 34: PIŠI PRAVILNO...Dozvola za citiranje, preštampavanje ili adaptaciju Ukoliko uključujete duže citate ili uključujete preštampane ili adaptirane tabele, slike ili crteže, može

Vodič za Harvardski (“autor-datum”) sistem navođenja referenciStr. 30

Email OShea(2008)indicated …

Email nije javni izvor informacija i zato ne bi trebalo da bude naveden u vašoj biblio-grafiji, ali vi možete uputiti na njegov sadržaj u tekstu, citirajući detalje.

Facebook O’ Callaghan, T. (2011) How to reference using Harvard [Facebook], 11th March. avai-lable: www.facebook.com [accessed 12 March 2011].

Autor(i) (godina) Naslov stranice. [Naziv web saj-ta], dan/mjesec postav-ljanja poruke. dostupno na: web adresa [datum pristupanja].

Slika na internetu

If one looks at Bathing Quality Water Map of Ireland (Environmen-tal Protection Agency 2009)...

Environmental Protection Agency (2009) Bathing Water Quality Map of Ireland [image online], available: http://www.epa.ie/downloads/pubs/water/bathing/2009BathingWaterQualityMap.jpg [accessed 03 March 2011].

Vlasnik web sajta (godina objavljivanja) Naslov slike [slika online], dostupno na: web adresa [datum pristupanja].

Podcast (TVprogram)

As described by Keane (2011) the Norman inva-sion would lead to one of the longest conquests in human history.

RTE 1 (2011) Programme two: the age of conquest, The story of Ireland [podcast], 22 Febru-ary, available: http://www.rte.ie/player/#v=1092390 [accessed 28 February 2011].

Emiter (godina)Naziv programa, Naziv serije [podcast], datum emitovanja, dostupno na: web adresa [datum pristupanja].

Twitter American President Barack Obama (Obama 2009) said…

BarackObama. (2009 July 15). Launched American Graduati-on Initiative to help additional 5 mill. Americans graduate college by 2020, available [Twitter]: http://bit.ly/gcTX7 [Twitter post]. Retrieved from: http://twitter.com/BarackO-bama/status/2651151366 [accessed 16 February 2011].

Naziv Twitter korisnika (godina i datum) Naslov tweet-a, dostupno na: [Twitter post]. Preuzeto sa: web adresa [datum pristupanja].

Web stranica

The Environmental Protection Agency (2010) maintain that the ‘quality of Ireland’s environment is generally good though it has been under increasing pressu-re over the last decade’.

Environmental Protection Agency (2010) Environment in focus [online], available: http://www.epa.ie/envi-ronmentinfocus/ [accessed 17 February 2011].

Vlasnik web stranice (godina objavljivanja) Naslov [online], dostupno na: web adresa [datum pristupanja].

Page 35: PIŠI PRAVILNO...Dozvola za citiranje, preštampavanje ili adaptaciju Ukoliko uključujete duže citate ili uključujete preštampane ili adaptirane tabele, slike ili crteže, može

Vodič za Harvardski (“autor-datum”) sistem navođenja referenci Str. 31

Wiki Methane is is about ‘20 times more powerful as a greenhouse gas than carbon dioxide’ (O Connor 2008).

O Connor, S. (2008) Global warming, available: http://green.wikia.com/wiki/Glo-bal_Warming [accessed 18-2-2011 19:55].

Naziv wiki ili ime autora(a), inicijal(i). (godi-na objavljivanja) Predmet stranice, dostupno na: web adresa [datum i vrijeme pristupanja].

YouTube video

RTE (2011) define the term ‘tally’ as…

RTE (2011) RTE election 2011- what is a tally?, RTE videos [video online], available: http://www.youtube.com/watch?v=Mywu63FJPCs [accessed 28 February 2011]..

Ekransko ime autora priloga (godina) Naziv videa, Naziv serije [video online], dostupno na: web adresa [datum pri-stupanja].

Štampani vladini i pravni dokumenti

U tekstu U listi referenciVladine publika-cije

According to the Code of Good Practice for the use of Biosolids in Agriculture (Department of the Environment Heritage and Local Government 1999) Local Authorities should...

Department of the Envi-ronment Heritage and Local Government (1999) Code of good practice for the use of biosolids in Agriculture, Dublin: Fehily Timoney.

Korporativni autor (godina izdavanja) Naslov knjige ili izvještaja: podnaslov [ako ga ima], izd. [ako nije 1. izdanje], Mjesto izdavanja: Izdavač.

Zakon According to the Free-dom of Information Act (1997)...

Freedom of Information Act (1997), No 13/1997, S. 47, Dublin: Stationary Office.

Naziv zakona (uključujući godinu), Br., odj. [ako se odnosi na odjeljak], Grad: Izdavač.

Sudska odluka

In another case (Merri-man v Dublin Corpo-ration Dublin County Council 1993)… the judgement…

Merriman v Dublin Corpora-tion Dublin County Council (1993) I.L.R.M, 39.

Naziv slučaja (godina)Skraćeni naslov volumena, broj stranice.

EU direk-tiva

…(Council Directive 2009/125/EC…

Council directive (EU) 2009/125/EC of 21 Octo-ber 2009 on establishing a framework for the setting of ecodesign requirements for energy-related products.

Institucionalno porijeklo (npr. Direktiva Savjeta (EU) godina/broj zakon-skog propisa/Institucija od datuma donošenja o naslovu, sve italikom.

Zakonskiinstru-ment

…(Celtic Sea Prohibiti-on on Herring Fishing 1991)…

Celtic Sea Prohibition on Herring Fishing 1991, (No. 2) Order 1991, S.I. No. 23/1991, Dublin: Stationary Office.

Naslov zakonskog instru-menta s godinom, Z.I. Br./godina, Grad: Izdavač.

Page 36: PIŠI PRAVILNO...Dozvola za citiranje, preštampavanje ili adaptaciju Ukoliko uključujete duže citate ili uključujete preštampane ili adaptirane tabele, slike ili crteže, može

Vodič za Harvardski (“autor-datum”) sistem navođenja referenciStr. 32

Izvještaj (Law Reform Commissi-on 2009)

Law Reform Commission (2009) Bioethics: advance care directives, Dublin: Law Reform Commission.

Autor (godina) Naslov izvještaja,Broj izvještaja [ako je do-stupan], Grad: Izdavač.

Komisija za istragu

(Murphy 2009) Murphy, Y, Chairperson (2009) Commission of investigation : report into the Catholic Archdiocese of Dublin July 2009, Dublin : Stationary Office.

Ime autora, inicijal(i) (predsjedavajući Komisije) (godina) Naslov izvještaja, Grad: Izdavač.

Slike

U tekstu U listi referenciSlika/fotogra-fija/ilustracija

…( Savolainen 1998) Savolainen, V. (1998) An example of willow harvesting with direct chipping, Wood fuels basic information pack, Saarijarvi: Gummerus Kirja-paino, p. 67, illus.

Ime(na) autora(a), inicijal(i).(godina izdavanja) Naslov slike, crteža, ilustracije ili tabele, Naslov knjige koja sadrži sliku, izd. [ako nije1. izdanje], Mjesto izdava-nja: Izdavač, stranica, ilustr.

Slika na internetu

If one looks at Bathing Quality Water Map of Ireland (2009)

Environmental Protection Agency (2009) Bathing Water Quality Map of Ireland [ima-ge online], available: http://www.epa.ie/downloads/pubs/water/bathing/2009BathingWaterQualityMap.jpg [accessed 10 February 2011].

Vlasnik web sajta (godina objavljivanja) Naslov slike [slika online], dostupno na: web adresa [datum pristupanja].

Karta (Ordnance Survey 2001) Ordnance Survey (2001) Cork, sheet 78, 1: 500,000, Dublin : Ordnance Survey.

Ime autora/sastavljača /proizvođača (godina izdavanja) Naslov karte, broj lista, razmjera, Mjesto izdavanja: Izdavač (serija).

Umjetnič-ka slika

(Vecellio c. 1509) Vecellio, T. (c. 1509) The pa-storal concert, oil on canvas, 65CMX81CM: Paris : Musée du Louvre.

Umjetnik (datum) Naslov, medijum, dimenzije, gdje se može naći, grad: galerija ili naziv kolekcije (ako je primjenljivo), broj pristupa (ako je dostupan) koji gale-rija koristi za katalogizaciju umjetničke slike.

Page 37: PIŠI PRAVILNO...Dozvola za citiranje, preštampavanje ili adaptaciju Ukoliko uključujete duže citate ili uključujete preštampane ili adaptirane tabele, slike ili crteže, može

Vodič za Harvardski (“autor-datum”) sistem navođenja referenci Str. 33

Umjet-nička slika na internetu

(Yeats 1942) Yeats, J.B. (1942) The two travellers [online], available: http://onlinecollection.nati-onalgallery.ie/view/objects [accessed 20 February 2011]..

Umjetnik (datum) Naslov [online], dostupno na: web adresa [datum pristupa-nja].

Patenti i standardi

U tekstu U listi referenciPatent Markakis, K. (2010) V type

electric guitar footrest. 08702163.O.

Ime pronalazača, inicijal(i).,punomoćnik (godina izda-vanja) Naziv. Broj patenta (status, ako je u pitanju primjena).

Standard (BS 8211-1)… (BS 8211-1) : Energy effi-ciency in housing. Code of practice for energy efficient refurbishment of housing (1988), London: British Stan-dards Institute.

Broj standarda: Naslov standarda (godina izda-vanja), Mjesto izdavanja: Izdavač.

Ostali razni izvori

U tekstu U listi referenciGodišnji izvještaj

Galway County Council has thirty members (Councilors), who are elected from five local electoral areas (Galway County Council 2008).

Galway County Council (2009) Galway County Council: annual report 2008, Galway: Galway County Council.

Naziv kompanije (godinaizdavanja) Naslov godiš-njeg izvještaja, Mjesto izdavanja: Izdavač.

Atlas (sa autorom)

Baines & Malek (1980) locate the Pyramids of Ancient Egypt at…

Baines, J. and Malek, J. (1980) Atlas of ancient Egypt, Oxford: Phaidon.

Ime(na) autora(a), inicijal(i).(godina izdavanja) Naslov atlasa: podnaslov [ako ga ima], izd. [ako nije 1. izdanje], Mjesto izdavanja: Izdavač.

Page 38: PIŠI PRAVILNO...Dozvola za citiranje, preštampavanje ili adaptaciju Ukoliko uključujete duže citate ili uključujete preštampane ili adaptirane tabele, slike ili crteže, može

Vodič za Harvardski (“autor-datum”) sistem navođenja referenciStr. 34

Atlas (bez autora)

The Atlas of ancient Egypt (1980) locates the Pyramids of Giza at…

Atlas of ancient Egypt (1980), Oxford: Phaidon.

Naslov atlasa (godina izdavanja) podnaslov [ako ga ima], izd. [ako nije 1. izdanje], Mjesto izdavanja: Izdavač.

Rad sa konferen-cije

(Connolly & Moran 2008) Connolly, L. and Moran, B. (2008) Financial Perfor-mance of Organic Farming, in Clavin, D. Eds. Teagasc Organic Production Research Conference Proceedings, Tullamore, County Offaly 2nd December 2008, Dublin: Teagasc, p. 99.

Ime(na) autora(a), inicijal(i).(godina izdavanja) Naslov priloga/rada, u ime urednika(a) ili predsjeda-va-jućeg(ih) konferencije, ur. [ili predsjedavajući], Naslov zbornika radova konferencije,Mjesto i datum konfe-rencije, Mjesto izdavanja, Izdavač, broj stranice(a).

Rječnik (primjer knjige bez autora – referen-sni rad)

According to the Oxford English Dictionary (2005 p. 1491) ‘renewable’ means ‘capable of being renewed”.

Oxford English Dictionary (2005), Renewable 2nd Ed. Oxford: Oxford University Press.

Naslov rada (godina izda-vanja), izd. [ako nije prvo izdanje], Mjesto izdavanja: Izdavač.

DVD Similarly in The Silence of the lambs (Demme 1990)...

Demme, J. (1990) The Silence of the Lambs [DVD] Beverly Hills : Orien Pictures.

Ime režisera, inicijal(i).(godina distribucije) Na-slov filma [format], Mjesto distribucije: Kompanija za distribuciju.

Enciklo-pedija

According to the Encyclo-paedia Britannica (2010 p. 956) ‘the IMF was esta-blished towards the end of World War II, based on a modified form of the gold standard…’

Encyclopaedia Britannica (2010) Chicago: Encyclopae-dia Britannica Inc.

Naziv Enciklopedije (godi-na izdavanja), Mjestoizdavanja: Izdavač.

Enciklo-pedija(online)

According to the Encyclo-paedia Britannica (2010 p. 956) ‘the IMF was esta-blished towards the end of World War II, based on a modified form of the gold standard…’

Encyclopaedia Britannica (2010) Chicago: Encyclopae-dia Britannica Inc., available: http://www.britannica.com/?cameFromBol=true [accessed 17 February 2011].

Naziv Enciklopedije (go-dina izdavanja), Mjesto izdavanja: Izdavač, dostu-pno na: web sajt [datum pristupanja].

Page 39: PIŠI PRAVILNO...Dozvola za citiranje, preštampavanje ili adaptaciju Ukoliko uključujete duže citate ili uključujete preštampane ili adaptirane tabele, slike ili crteže, može

Vodič za Harvardski (“autor-datum”) sistem navođenja referenci Str. 35

Film The film Inception (Nolan 2010) depicts the secret for extracting valuable commercial information from the unconscious mind of its targets while they are asleep and drea-ming.

Nolan, C. (2010) Inception, [Motion Picture] New York N.Y. : Warner Bros.

Ime režisera, inicijal(i).(godina distribucije) Na-slov Filma [format],Mjesto distribucije: Kom-panija za distribuciju.

Zelena knjiga

This green paper foresees a sustainable energy fu-ture for Ireland (Dept. of Communications, Marine and Natural Resources (2006).

Dept. of Communicati-ons, Marine and Natural Resources. (2006) Green paper: towards a sustaina-ble energy future for Ireland, Dublin : Stationary Office.

Ime(na) autora(a), inicijal(i).(godina izdavanja) Naslovknjige: podnaslov[ako ga ima], izd. [ako nije 1. izdanje], Mjesto izdava-nja: Izdavač.

Intervju In an interview with Kelly (June 2010) the results of the project were detailed.

Lična komunikacija, poput razgovora, pisama i ličnih email poruka se obično ne uključuje u listu referenci.

Bilješke sa pre-davanja (štampa-ne)

Kelly (2011) highlighted the role solar energy resources plays in...

Kelly, J. (2011) Solar energy, BA4747: Renewable Energy, Technology 1, 11 February, Limerick Institute of Techno-logy, unpublished.

Ime autora(a)/predavača(a),inicijal(i) (godina) Naslov predavanja, Šifra modula: Naziv modula, datum, Institucija, neobjavljeno.

Radio/Te-levizijski intervju ili prilog

In an interview on RTE Radio 1 American politici-an Jesse Jackson said…

Jackson, J. (2011) Interview on The John Murray Show [radio] RTE Radio 1, 17 Fe-bruary 2011, 10:15AM.

Ime autora priloga, inicijal(i). (godina) Intervju o Naziv programa [for-mat], Naziv kanala, datum emitovanja, vrijeme emitovanja.

Radio/Te-levizijski program

This development was first muted on RTE’s The Frontline (21st February 2011)...

The Frontline (2011) RTE 1, 21 February, 10.25PM.

Naziv programa (godina) Naziv kanala, Datum emi-tovanja, vrijeme emito-vanja.

Snimci – komer-cijalni audio

Maxfield’s music… (Maxfield 1960).

Maxfield, R. (1960) Pasto-ral symphony, track 5 of An anthology of noise and electronic music, Sub Rosa.

Umjetnik (godina) Naziv numere, Broj numere iz Naziv albuma, Izdavačka kuća.

Page 40: PIŠI PRAVILNO...Dozvola za citiranje, preštampavanje ili adaptaciju Ukoliko uključujete duže citate ili uključujete preštampane ili adaptirane tabele, slike ili crteže, može

Vodič za Harvardski (“autor-datum”) sistem navođenja referenciStr. 36

Govor Éamon De Valera’s speech at the end of World War II emphasized Ireland’s role.. (De Valera 1945).

De Valera, E. (1945) Éa-mon de Valera replies to Winston Churchill on Irish Radio 1945, [speech] 16 May, Dublin, dostupno na: http://www.youtube.com/watch?v=isNOQ3zQ2F0 [accessed 28 February 2011].

Ime autora, inicijal(i). (godina govora) Naslov [ili opis, ukoliko nema naslova] govora, [govor], datum govora, Mjesto, dostupno na: web adresa [datum pristupanja].

Biblija These particular lines (Mt 22:37-39) demonstrate…

Reference na Bibliju i svete knjige ostalih religijskih tradicija se obično ne uključuju u bibliografiju. Šta brojevi znače?Sam. 14:1-6 odnosi se na tekst koji se nalazi u prvoj knjizi po Samuelu, pogl. 14, stiho-vi 1 do 6. Mt 22: 37-39 odnosi se na tekst koji se nalazi u prvoj knjizi po Mateju, pogl. 22, stiho-vi 37 do 39.

Teza/di-sertacija

Byrne (2007) highlights the role of renewable energy in the Irish eco-nomy.

Byrne, C. (2007) Renewable energy: meeting Ireland’s future energy demands, unpublished dissertation (B.Sc), Limerick Institute of Technology.

Ime(na) autora(a), inicijal(i).(godina odbrane) Naslov teze/disertacije, neobjav-ljena teza/disertacija (BSc,M.A., Phd, itd.), Institucija na kojoj je teza podnijeta.

Prevodi Rancière, J. (2010) Dissen-sus: on politics and aesthe-tics, translated by Corcoran, S, London : Continuum.

Ime(na) autora(a), inicijal(i).(godina izdavanja) Naslovknjige, preveoIme prevodioca, inicijal(i)., Mjesto izdavanja: Izdavač.

Bijela knjiga

According to the White Paper (Commission of the European Communi-ties 1995).

Commission of the European Communities (1995) White paper on education and tra-ining: teaching and learning towards the learning society, Dublin: Stationary Office.

Ime(na) autora(a), inicijal(i). (godina izdava-nja) Naslov knjige: podna-slov [ako ga ima], izd. [ako nije 1. izdanje], Mjesto izdavanja: Izdavač.

Page 41: PIŠI PRAVILNO...Dozvola za citiranje, preštampavanje ili adaptaciju Ukoliko uključujete duže citate ili uključujete preštampane ili adaptirane tabele, slike ili crteže, može

Vodič za Harvardski (“autor-datum”) sistem navođenja referenci Str. 37

Endnote i Endnote Web1 4

• LIT vam pruža ove alate, kako bi vam pomogao da brzo i jednostavno pohranite i upravljate svo-jim referencama i da kreirate liste referenci i bibliografije za vaš esej ili disertaciju.

• Endnote je dostupan svim studentima i osoblju sa pristupom računarima u Institutu.• Ako želite da koristite Endnote izvan kampusa (tj.kod kuće), možete koristiti Endnote Web. Za

Endnote Web se možete registrovati na www.myendnoteweb.com, gdje ćete dobiti username i password.

Bibliografija

American Psychological Association (2010) Publication manual of the American Psychological Associa-tion, 6th ed. Washington, DC: American Psychological Association.

Anderson, J and Poole, M. (1998) Assignment & thesis writing, 3rd ed. Brisbane: Wiley.

Beer, D and McMurrey, D. (2005) A guide to writing as an engineer, New York, N.Y.: Wiley.

Central Queensland University (2003) Referencing: the Harvard system [online], available: http://www.dtls.cqu.edu.au/clc/pdfs/referencing.pdf [accessed 17 February 2011].

Creme, P and Lea, M.R. (1997) Writing at university: a guide for students, Buckingham: Open Univer-sity Press.

Edge Hill University (2011) Harvard referencing [online], available: http://www.edgehill.ac.uk/docu-ments/learningServices/Harvard_Referencing.pdf [accessed 2 January 2011].

Imperial College (2010) Citing & referencing guide [online], available: http://workspace.imperial.ac.uk/library/Public/Harvard_referencing.pdf [accessed 1st January 2011].

Sabin, W.A. (2001) The Gregg reference manual, 9th ed. Boston: Mass.: McGraw-Hill.

University of North Carolina (2009) Instrument of student governance [online], available: http://instru-ment.unc.edu/ [accessed 24 March 2011].

Watson, G. (1987) Writing a thesis: a guide to long essays and dissertations, London: Longman.

Young, T.M. (2005) Technical writing A-Z : a commonsense guide to engineering reports and theses, New York, N.Y.: ASME Press.

Zasluge

Autor:Urednik:Dizajnirala:

Padraig KirbyJerald CavanaghMonika Bukowska

Biblioteka i Centar za informacione resurseBiblioteka i Centar za informacione resurseBiblioteka i Centar za informacione resurse

4 Program za upravljanje referencama

Page 42: PIŠI PRAVILNO...Dozvola za citiranje, preštampavanje ili adaptaciju Ukoliko uključujete duže citate ili uključujete preštampane ili adaptirane tabele, slike ili crteže, može
Page 43: PIŠI PRAVILNO...Dozvola za citiranje, preštampavanje ili adaptaciju Ukoliko uključujete duže citate ili uključujete preštampane ili adaptirane tabele, slike ili crteže, može
Page 44: PIŠI PRAVILNO...Dozvola za citiranje, preštampavanje ili adaptaciju Ukoliko uključujete duže citate ili uključujete preštampane ili adaptirane tabele, slike ili crteže, može

Univerzitet Crne GorePodgorica, 2014