percaktuesit e marzhit neto te interesave ne sistemin bankar shqiptar

Download Percaktuesit e Marzhit Neto Te Interesave Ne Sistemin Bankar Shqiptar

Post on 08-Nov-2014

46 views

Category:

Documents

0 download

Embed Size (px)

DESCRIPTION

dgjjjjjjjjjjjjjhhhdhjjjjjjjjjjjjjjjjjjjfrrrrwwwwwwwwwwwwww

TRANSCRIPT

Banka e Shqipris

Prcaktuesit e Marzhit Neto t Interesave n Sistemin Bankar Shqiptar

Irini Kalluci*

--

--

Prmbajtja

1. 2. 2.1 2.2 2.3

Hyrje

6

Prcaktuesit e marzhit neto t interesave sipas rezultateve kontabl, teorike dhe empirike 8 Analiza kontabl e marzhit neto t interesave 9 Analiza teorike e faktorve q ndikojn marzhin neto t interesave 10 Rezultate t marra nga studime empirike rreth prcaktuesve t marzhit neto t interesave 12

3. Analiz e marzhit neto t interesave pr sistemin bankar shqiptar 17 3.1 Analiza e zbrthimit kontabl t marzhit neto t interesave pr sistemin bankar shqiptar 18 4. 4.1 4.2 4.3 5. Rezultatet ekonometrike t marra nga analiza e marzhit neto t interesave pr sistemin bankar shqiptar Specifikimi i modelit T dhnat dhe metoda e vlersimit Rezultatet Prfundime 19 20 24 25 30 32 35 37

Literatura Shtojc Shnime

--

--

Abstrakt Studimi i eficiencs s sistemit bankar ka qen prher nj shtje e diskutuar dhe me interes. Ky material trajton marzhin neto t interesave si nj mats i eficiencs s bankave q operojn n sistemin bankar shqiptar dhe fokusi kryesor sht n identifikimin e faktorve q ndikojn n masn e ktij treguesi. Sipas vlersimeve t bra pr sistemin bankar shqiptar, rezulton se marzhi neto i interesave ndikohet nga luhatshmria e normave t interesit (kryesisht pr monedhn euro, at vendase dhe lehtsisht dollarin), nga niveli i shpenzimeve t veprimtaris q prgjithsisht ka qen n rritje si dhe nga masa e rezervave t detyruara q bankat mbajn pran banks qendrore. T tjer faktor q ndikojn marzhin neto jan niveli i kapitalizimit t bankave, q sidoqoft duhet interpretuar me kujdes; t ardhurat neto nga komisionet t cilat jan t lidhura negativisht me variablin e varur ka nnkupton se kta dy tregues jan zvendsues t njritjetrit; efektiviteti i puns s administrimit; rreziku i kredis dhe niveli i prqendrimit n terma t kredive. Fjal kye: Marzhi neto i interesave, sistem bankar.

--

1.HyrjeNdryshimet e rndsishme politiko-ekonomike t ndodhura n Shqipri q nga fillimi i viteve 1990, kan ndikuar edhe zhvillimin dhe reformimin e sistemit bankar. Ky i fundit ka prjetuar kalimin nga nj sistem monobankar drejt atij me dy nivele, procesin e privatizimit t bankave shtetrore, liberalizimin e normave t interesit dhe kredidhnies, prezantimin e instrumenteve indirekte t politiks monetare, forcimin e kuadrit rregullativ dhe mbikqyrs, hapjen ndaj hyrjes s institucioneve financiare t huaja dhe s fundmi, edhe shkrirjet e bashkimet e bankave. T gjitha kto ndryshime kan ndikuar n cilsin e produkteve dhe shrbimeve q ofrojn, n eficiencn e funksionimit t bankave, n nivelin e konkurrencs me t ciln ato ndeshen gjat ushtrimit t veprimtaris s prditshme dhe n kostot e ndrmjetsimit ndr vite. Sistemi bankar sht elementi m i rndsishm i sistemit financiar shqiptar, aktivet e t cilit zn rreth 97 pr qind t aktiveve t t gjith sistemit financiar. Pr rastin e Shqipris, bankat funksionojn si aktort kryesor n kanalizimin e fondeve nga huadhnsit te huamarrsit, prandaj sht e rndsishme q roli ndrmjetsues i tyre t siguroj nj mirqenie m t lart pr shoqrin, mundsisht me kosto sa m t ulta. N kt kontekst mori fillesn edhe ky studim, duke synuar t identifikoj faktort q ndikojn marzhin neto t interesave (NIM) pr sistemin bankar shqiptar dhe duke shpresuar q do t kontribuoj n literaturn e shkruar rreth ksaj shtjeje, meqense nj studim i till realizohet pr her t par pr rastin e Shqipris. Marzhi neto i interesave shrben si mats i eficiencs s banks dhe mund t llogaritet si raport i t ardhurave neto nga interesat me totalin e aktiveve apo me aktivet q sjellin t ardhura. Megjithat, duhet marr parasysh se nj reduktim i ktij treguesi jo n t gjitha rastet sinjalizon prmirsim eficience. Nj reduktim i marzhit neto t interesave mund t shkaktohet nga nj rnie n normn e tatimit apo rritje n normn e moskthimit t kredive (nse do merret parasysh zbrthimi kontabl i ktij treguesi). N rastin e par, reduktimi i marzhit neto t interesave mund t reflektoj prmirsim t funksionimit t sistemit bankar, kurse n rastin e dyt

--

duhet pohuar e kundrta (Demirg-Kunt dhe Huizinga 1999). Nga ana tjetr, nse do t merret parasysh vet formula e llogaritjes s marzhit neto t interesave, ndryshimi i tij mund t shkaktohet si nga luhatjet n numrues (t ardhura neto nga interesat) ashtu edhe n emrues (pr shembull, aktivet q sjellin t ardhura). N kto kushte, studimi i faktorve q mund t shkaktojn kto ndryshime n kostot e ndrmjetsimit, prbn nj fush interesante dhe gjersisht t trajtuar nga literatura e huaj. Grupe t ndryshme interesi, por sidomos politikbrsit jan t interesuar n ngritjen dhe funksionimin e sistemeve bankare q gzojn stabilitet dhe eficienc. Stabiliteti krkon kthime t mjaftueshme, ndrsa eficienca ekonomike krkon marzhe jo shum t larta t aplikuara nga bankat. Rezultatet e marra nga analiza e faktorve q ndikojn marzhin neto t interesave, mund t jen t dobishme pr hartimin e masave specifike t politikave ekonomike. Nse pr shembull, nj pjes e mir e ecuris s marzhit neto t interesave shpjegohet nga luhatshmria e normave t interesit, politikat duhet t hartohen n mnyr t till q t mund t krijojn nj mjedis makroekonomik stabl dhe me norma m pak t luhatshme. Nse nga ana tjetr, marzhi neto ndikohet m shum nga pozicioni i bankave n treg, kjo do t thot se politikat duhet t orientohen drejt inkurajimit t rritjes s konkurrencs midis bankave. N varsi t kontributit q do variabl (rreziku i kredis, shpenzimet operative, cilsia e administrimit etj.) jep n shpjegimin e marzhit t interesave, mund t orientohen edhe politikat e ndjekura ndaj aspekteve t veanta t aktivitetit bankar. Modeli baz i prdorur n literatur pr identifikimin e faktorve q ndikojn marzhin neto t interesave, sht ai i ndrmjetsimit1, i prdorur pr her t par nga Ho dhe Saunders (1981), sipas t cilit bankat shihen si ndrmjets financiar kundrshtar t rrezikut. M pas, autor t tjer kan punuar mbi kt model, duke paraqitur n studimet e tyre edhe prmirsime e prshtatje me gjendjen specifike t ekonomive ku sht aplikuar. Studimi do t jet i strukturuar si vijon: n seksionin e dyt do t prshkruhet metodologjia e prdorur pr identifikimin e prcaktuesve t marzhit neto t interesave sipas modelit kontabl,

--

modelit teorik si edhe rezultatet empirike t marra nga studime t ndryshme. N seksionin e tret kalohet n nj pamje t prgjithshme t ecuris s marzhit neto t interesave pr sistemin bankar shqiptar. N seksionin e katrt analizohen nga pikpamja empirike faktort prcaktues t marzhit neto t interesave t bankave q operojn n sistemin bankar shqiptar. Seksioni i pest paraqet konkluzionet e studimit.

2. Prcaktuesit e marzhit neto t interesave sipas rezultateve kontabl, teorike dhe empirikeBernanke (1983) e ka prcaktuar koston e ndrmjetsimit si diferenc midis kostove bruto t paguara nga huamarrsi dhe kthimeve neto t marra nga kursimtart. Megjithse nuk ka nj prkufizim t vetm t marzhit t interesave n literaturn empirike, ai q mbizotron sht Marzhi Neto i Interesave (raporti i t ardhurave neto nga interesat me aktivet q sjellin t ardhura). Shpesh her ky tregues llogaritet edhe n raport me totalin e aktiveve dhe ndryshimet nuk jan shum domethnse nse aktivet q sjellin t ardhura prbjn nj pjes t rndsishme t aktiveve totale. Ekzistojn dy mnyra t matjes s marzhit neto t interesave: exante dhe ex-post. Sipas mnyrs s par, marzhi neto i interesave llogaritet si diferenc e normave t interesit t kredive dhe depozitave q bankat specifikojn n kontrat q n fillim. Kto jan normat q publiku shikon dhe q jan lehtsisht t krahasueshme midis tyre. Sipas mnyrs s dyt, treguesi llogaritet si diferenc e t ardhurave dhe shpenzimeve t interesit q banka ka realizuar gjat periudhs, sipas t dhnave t marra nga pasqyrat financiare (pasi jan realizuar). Diferenca midis dy marzheve lidhet me nivelin e kredive me probleme. Metoda m e prdorur sht ajo ex-post pasi rezultatet e dhna jan m t sakta. Shpesh vihet re se t dhnat e grumbulluara nga analiza ex-ante mund t jen jokonsistente, pr arsyen se merren nga burime t ndryshme. Por nga ana tjetr, edhe mnyra ex-post ka mangsit e veta, pasi t ardhurat nga interesat

--

dhe rezervat e krijuara pr nj kredi me probleme, materializohen n momente t ndryshme kohore (Demirg-Kunt dhe Huizinga 1998). Nga nj analiz ex-ante e diferencave midis normave mesatare t interesit t kredive dhe depozitave t reja, shihet se Shqipria sht ndr vendet e rajonit, me nivel m t lart t ktij treguesi (shiko tabeln nr. 2 n shtojcn e studimit). Kjo form e matjes, jep rezultate dukshm t ndryshme nga marzhi neto i interesave q do t prdoret prgjat gjith studimit dhe q do t llogaritet si nj tregues ex-post, bazuar n t dhna t pasqyrave financiare t bankave. Pr identifikimin dhe analizn e faktorve q prcaktojn marzhin neto t interesave n sistemin bankar, prdoren dy metoda. E para, sht metoda e zbrthimit kontabl t marzhit neto t interesave (q do t trajtohet n vijim) dhe e dyta, ka t bj me nj trajtim teorik t faktorve ndikues q m pas aplikohen edhe n praktik nprmjet analizave ekonometrike.

2.1Analiza kontabl e marzhit neto t interesaveEkzistojn forma t ndryshme t t analizuarit t marzhit t interesave, njra prej t cilave sht analiza kontabl, realizuar pr her t par nga Hanson dhe Rocha (1986). Nisur nga pasqyra e t ardhurave dhe shpenzimeve (duke marr parasysh edhe modelin e pasqyrave financiare t bankave tregtare q operojn n Shqipri), rezulton ekuacioni i mposhtm:

NI = NII (OE NNII NEI) LLP T

(1)

ku, NI (Net Income) prfaqson rezultatin neto t bankave (pas tatimit), NII (Net Interest Income) sht rezultati neto nga interesat, OE (Operating Expenses) i korrespondon shpenzimeve t

--

veprimtaris, NNII (Net Non-Interest Income) qndron pr rezultatin neto nga veprimtari t tjera, NEI (Net Extraordinary Income) sht rezultati neto i jashtzakonshm, LLP (Loan Loss Provisions) tregon shpenzimet pr prov

Recommended

View more >