orta gerilim ürünleri unigear zs1 24 kv’ye kadar hava ... file• fider bölmesi (bay)...

of 91 /91
Orta gerilim ürünleri UniGear ZS1 24 kV’ye kadar hava izoleli ark-dayan ml , orta gerilim alt

Author: ngohanh

Post on 15-Jul-2019

219 views

Category:

Documents


0 download

Embed Size (px)

TRANSCRIPT

  • Orta gerilim rnleri

    UniGear ZS1 24 kVye kadar hava izoleliark-dayan ml , orta gerilim alt

  • 3

    ndeks

    1. UniGear ZS1 4 Tan m 8 IEC S fland rmas 10 Tasar m zellikleri 12 Tam tip testli 14 Gvenlik 18 Vakumlu kesici 22 Gazl kesici 24 Vakumlu kontaktr 26 Yk ay 28 Servis arabalar 30 UFES - Ultra h zl topraklama anahtar 32 Is-s rlay ar za ak m s rlama 34 Enstrman transformatrleri 36 lme sensrleri 40 Kablo ular 42 Da m otomasyonu 56 Otomatik transfer sistemi 58 Tipik niteler 60 Teknik veriler

    2. UniGear ZS1 - ift Baral Sistem 64 Tan m 66 Karakteristikler 68 Tipik niteler 70 Teknik veriler

    3. Deniz Uygulamalar 74 Tan m 76 Karakteristikler 78 Tipik niteler 80 Teknik veriler

    UniGear ZS1 - ift Seviyeli Sistem 82 Tan m 84 Karakteristikler 86 Tipik niteler 88 Teknik veriler

  • 4

    UniGear ZS1, 24 kV, 4000 A, 50 kAya kadar ABBnin ana global alt r ve alt tada size yak n olarak retilmektedir.

    150,000den fazla alt, 100den fazla lkede retilmi ve kurulmu tur. Her UniGear ZS1 orta gerilim alt sistemi, bir kesici, kontaktr veya yk

    ay ve ayn zamanda geleneksel alt sistemleri iin kullan lan tm aksesuarlar ile donat labilen tek bir niteden olu ur.

    1. UniGear ZS1 Tan m

  • 5

    Aral k 12-17.5 kV, 4000 A, 50 kAya kadar 24 kV, 3150 A, 31.5 kAya kadar IEC standard Yksek dzeyde zelle tirilmi

    versiyonlar

    Gvenlik Gvenlik kilitleri ile donat lm r ark s fland rmas IAC AFLR fland lm LSC-2B, PM Kap kapal iken kesicinin kart lmas

    Esneklik Geni uygulama alan Vakum ve SF6 kesicisi Vakumlu kontaktr Yk ay Geleneksel AT/GT ve sensrler Duvara monte ve serbest zm

    Kalite ABB kalitesi Yayg n kurulu sistem ok say da lkede kurulmu

    Tasar m ieri i Koruma ve kontrol Topraklama anahtar Ultra h zl topraklama anahtar IS S rlay Entegre kapasitr banklar Fider blmesi (bay) bilgisayar

    Da m irketleri ve enerji santralleri G retim istasyonlar Trafo merkezleri Ana ve yard mc alt

    Industry Selloz ve ka t imento Tekstil G da Otomotiv Ta ocaklar Petrokimya Petrol ve gaz Metalrji Haddehaneler Madenler

    Deniz Sondaj platformlar Off-shore petrol platformlar Yolcu gemileri Yk gemileri Tankerler Kablo gemileri Vapurlar

    Ta ma Havaalanlar Limanlar Demiryollar Yeralt ta mac

    Altyap Al veri merkezleri Hastahaneler Byk altyap ve in aat i leri

    UniGear ZS1in Karakteristikleri

    Uygulamalar

    Deniz, sismik, nkleer gibi zel uygulamalarda kullan lmas onaylanm r ve IEC, GB/DL , GOST ve CSA standartlar iin tip testi yap lm r.

    niteler, UniGear ailesinin di er rnlerine do rudan ba lanabilmektedir. alt, kurulum ve bak m iin arkadan eri im gerektirmez, tm servis i lemleri

    n taraftan gerekle tirilir.

  • 6

    1. UniGear ZS1 Tan m

    UniGear ZS1, i mekan kuruluma uygun, metal mahfazal bir orta gerilim alt sistemidir.Metal perdeler, blmeleri birbirinden ay rmaktad r ve enerjili paralar hava izolelidir.

    alt n son derece modler yap , herhangi bir uygulaman n gerektirdi i bile enlerin seimini basitle tirir.

    alt sisteminin i levsel nitelerinin ark dayan , IEC 62271-200 standartlar , Ek AA, S f A eri ilebilirlik, kriterler 1-5e uygun olarak garanti edilmektedir.Tm i letme, bak m ve servis i lemleri, nitenin n taraf ndan gerekle tirilebilmektedir. alt sistemi ve topraklama anahtarlar , kap kapal iken n taraftan i letilir.

    alt sistemi duvara monte edilebilir.

    CihazlarUniGear ZS1 alt iin mevcut cihaz serisi, pazardaki en komple seridir ve a da belirtilen cihazlar iermektedir: Mekanik veya manyetik tahrik mekanizmal ekmeceli

    vakumlu kesiciler, ekmeceli gazl kesiciler, ekmeceli sigortal vakumlu kontaktrler, Yk ay lar n sabit versiyonlar .Bu zellik, ayn servis ve bak m prosedrlerine sahip tek bir alt-kullan arayz teklif etmeyi mmkn k lmaktad r.Bu alt enstrman transformatrleri ve ak m ve gerilim lme iin sensrler ve koruma ve kontrol nitesi tipleri ile donat labilir.

    alt, bara konfigrasyonuGeleneksel fonksiyonel niteler tek seviyeli tek bara dzeninde tamamlan rken, UniGear ZS1 alt platformu a da belirtilen bile enlerle donat r: ift seviyeli, Sigortal kontaktrlerle donat lm kompakt niteler, ift bara sistemleri. Bu nitelerin kullan lmas alan n son derece etkin bir ekilde

    kullan lmas na imkan sa lar. Ayr ca UniGear ZS1 tek bara dzeninin, UniGear ailesinin a da belirtilenler gibi di er yeleriyle kombine edilmesi mmkndr:

    UniGear 550, UniGear 500R, UniGear MCC.

    Normal i letme ko ullaralt sisteminin tan mlanan de erleri, a da belirtilen

    ortam ko ullar nda garanti edilir: Minimum ortam s cakl : 5 C Maksimum ortam s cakl : + 40 CFarkl s cakl k aral klar iin ltfen ABB sat temsilcisi ile temas kurunuz. Ortam nemi: - Maksimum 24 saatlik ortalama ba l nem: %95 RH - Maksimum 24 saatlik ortalama su buhar bas nc : 2.2 kPa - Maksimum ayl k ortalama ba l nem: %90 RH - Maksimum ayl k ortalama su buhar bas nc : 1.8 kPa Normal i letme sahas rak deniz seviyesinin 1000 mye kadar

    zerindedir. Daha yksek uygulamalar iin ltfen ABB sat temsilcisi ile temas kurunuz.

    Normal, a nd olmayan ve kirlenmemi atmosferin varl .

  • 7

    UniGear ZS1 IEC elektriksel karakteristikleri- Tek Bara SistemiAnma gerilimi kV 7.2 12 17.5 24

    Anma izolasyon gerilimi kV 7.2 12 17.5 24

    Anma g frekans dayan m gerilimi kV 1 dk 20 28 38 50

    Anma y ld m darbe dayan m gerilimi kV 60 75 95 125

    Anma frekans Hz 50/60 50/60 50/60 50/60

    Anma k sa sreli dayan m ak kA 3 sn 50 50 50 31.5

    Tepe ak kA 125 125 125 80

    ark dayan m ak kA 1 sn 50 50 50 31.5

    Ana bara anma ak A ...4,000 ...4,000 ...4,000 ...3,150

    Kesici anma ak A

    630 630 630 630

    1,250 1,250 1,250 1,250

    1,600 1,600 1,600 1,600

    2,000 2,000 2,000 2,000

    2,500 2,500 2,500 2,300

    3,150 3,150 3,150 2,500

    Zorlamal havaland rma ile kesici anma ak A3,600 3,600 3,600 2,500

    4,000 4,000 4,000 3,150

    1) Di er versiyonlar iin ltfen blm 2 (ift Bara Sistemi) ve blm 3e (Deniz Uygulamalar ) bak n.2) GB/DL versiyonu, dielektrik karakteristiklerde (42 kV) ve k sa sreli dayan m ak nda (4 sn) daha yksek talepleri kar layabilmektedir.3) Belirtilen de erler hem vakumlu hem de SF6 kesici iin geerlidir.4) Kontaktrl pano iin anma ak de eri 400 Ad r. 5) 27.6 kV iin CSA versiyonu vard r

    StandartlarPano ve temel ekipmanlar a da belirtilen standartlarla uyumludur: Genel amalar iin IEC 62271-1. alt iin IEC 62271-200. Topraklama anahtar iin IEC 62271-102. Kesiciler iin IEC 62271-100. zolasyon koordinasyonu iin IEC 60071-2. Kontaktrler iin IEC 60470. Yk ay lar iin IEC 60265-1. Koruma s iin IEC 60529.

    yzeylerin rengiRAL7035 a k gri (n kap lar ve yan paneller). Di er renkler talep zerine mevcuttur.

    Koruma salt n koruma s IEC 60529 standard ile uyumludur.

    UniGear ZS1 normalde a da belirtilen standart koruma flar yla tedarik edilir:

    Mahfaza iin IP4X. Blmeler aras ndaki perde iin IP2X.Talep zerine, d mahfaza daha st bir koruma s yla tedarik edilebilir. Byle bir durumda ltfen ABB sat temsilcisi ile temasa geiniz.

    alt sisteminin elektriksel karakteristikleri, nceki blmde tan mlanandan farkl ortam ko ullar nda ve daha yksek seviyede koruma kullan ld nda de ebilir.

  • 8

    IEC 62271-200 standard n yay nlanmas yla birlikte, orta gerilim alt sistemleri ile ilgili yeni tan mlamalar ve s fland rmalar

    yap lm r.En nemli de ikliklerden biri, alt sisteminin metal-kaplamal , blmelendirilmi ya da metal mahfazal hcre tipi olarak

    fland lmas n kald lm olmas r.alt sistemi s fland rma kurallar n revizyonu, kurulumdan

    demontaja, iyi ynetim iin gereksinimler ve beklentilere gre, zellikle alt n servisi ve bak gibi hususlarda kullan n bak a na dayand lm r.Bu ba lamda, Servis Sreklilik Kayb (Loss of Service Continuity (LSC)), kullan iin temel parametre olarak seilmi tir. IEC 62271-200e gre UniGear ZS1 alt sistemi, a da belirtildi i

    ekilde tan mlanabilir.

    Servis sreklili inin kayb - LSC-2BDe ik LSC kategorileri, ana devre a k iken di er blmeleri ve/veya panolar enerjili tutma olana tan mlar. Tan mlanan kategoriler unlard r: LSC-1: Ana devre blmesini normal i letme ve/veya normal

    bak m veya herhangi bir alt blmesine eri mek iin amak iin komple alt servisten al nmal r.

    LSC-2A: Bak m yap lan ana bara ve fonksiyonel niteye kom u olan ana baralar ve fonksiyonel nitelerin enerji kalabilmeleri hari, LSC-1 ile ayn r.

    LSC-2B: Kablo blmelerinin enerji kalabilmesi hari, LSC-2A ile ayn r.

    UniGear ZS1, LSC-2B olarak s fland r, nk kesici ve kablo blmeleri fiziksel ve elektriksel olarak ayr lm r. Bu, baralar ve kablolar enerjili iken kesici blmesine eri me olana tan mlar. Yk ay n sabit versiyonu kullan ld nda pano LSC-2A olarak tan mlan r, nk kablo ve cihaz blmeleri fiziksel olarak ayr lmam r.

    Metalik Blme - PMEnerjili paralar ve a k bir blme aras ndaki blmelerin veya perdelerin tipine ili kin iki blme s aras nda ayr m yap lmaktad r: f PM (Metal blme); f PI ( zolasyon malzemesinden yap lm blme).UniGear ZS1, blmeleri birbirinden metal levha/perdelerle ay ran PM blme s na sahiptir.

    Kilit kontroll eri ilebilir blmeUniGear ZS1in n yz kilit kontroll olarak tasarlanm r nk yksek gerilim paralar ieren ve normal i letme ve/veya normal bak m iin a lmak zere tasarlanan blmelere eri im,

    alt sisteminin btnle ik tasar ile denetlenmektedir.

    Ara-tabanl eri ilebilir blmeYksek gerilim paralar ieren blmeler, normal i letme ve bak m iin de il, fakat a lmas olas blmelerdir. zel prosedrler gerektirir ve amak iin aralara ihtiya duyulur, Bu nedenle UniGear ZS1 arka yz ara ile mdahale edilecek

    ekilde tasarlanm r.

    ark s fland rmas IAC AFLRUniGear ZS1 alt sistemi, IAC AFLR eklinde s fland r.

    alt sistemi tasarlan p kurulduktan sonra, baz temel hususlar dikkate al nmal r: Ar za ak m seviyesi (16...50 kA). Ar za sresi (0.1...1s). Malzemelerin yanmas sonucu ortaya kan ve zehirli

    gazlar n tahliye yollar . Yksekli in zellikle dikkate al nd alt odas n boyutlarDetayl bilgiler iin ltfen ABB temsilcilerinizle irtibat kurun.

    1. UniGear ZS1 IEC S fland rmas

  • 9

  • 10

    BlmelerHer alt sistemi, kesici (A), bara (B) ve kablo blmesi (C) olmak zere blmeden olu ur: Ltfen ekil 1e bak z.Her bir alt sistemi, ilgili yard mc cihazlar n bulundu u bir alak gerilim blmesine (D) sahiptir.Ark dayan ml alt sistemi, bir ark n neden oldu u gazlar n at lmas iin opsiyonel olarak bir tahliye kanal (E) ile tedarik edilir. Farkl tipte gaz tahliye kanallar mevcuttur.Duvara dayal olarak monte edilen alt sisteminde tm blmelere nden eri ilebilir ve bak m i lemleri dzgn bir

    ekilde gerekle tirilebilir.Blmeler, birbirinden metal perdelerle ayr lm r.

    Ana baralarBara blmesi, ara ba lant larla kesicinin st izolasyon kontaklar na ba lanan ana bara sistemini ierir.Ana baralar, elektrolitik bak rdan imal edilmi tir.2500 Aya kadar ki de erlerde baralar dz baralard r; 3150 A ile 4000 A aras nda ak mlar iin ise zel D- eklinde baralar kullan r.Baralar izolasyon malzemesi ile kaplan r.31,5 kAya kadar tm alt sistemi boyunca tek bir bara blmesi mevcuttur ve bu blme opsiyonel olarak blmelere ayr labilir. 40/50 kA iin bu bu ingler standart bir zelliktir.

    Kablo ba lant larKablo blmesi, g kablolar n kesicinin alt kontaklar na ba lanmas iin ara ba lant sistemi iermektedir.Fider ba lant lar elektrolitik bak rdan yap lm r ve tm ak m aral klar iin dz baralard r.17.5 ve 24 kV iin izolasyon malzemesi ile kapl r.

    Topraklama anahtarKablo blmesi, kablonun topraklanmas iin bir topraklama anahtar ile donat labilir.Ayn cihaz, ayr ca bara sistemini (lmler ve bara-ba lant alt sistemleri) topraklamak iin de kullan labilir.Ayr ca ilgili blmede (bara uygulamalar ) ana bara sistemi zerine do rudan da kurulabilir.Topraklama anahtar , k sa devre yapma kapasitesine sahiptir. Topraklama anahtar , manel operasyon ile alt n n taraf ndan gerekle tirilir ve opsiyonel olarak motorlu da olabilir.Topraklama anahtar n pozisyonu, mekanik olarak ba bir gsterge arac yla alt n n taraf ndan grlebilir.

    Topraklama barasTopraklama baras , elektrolitik bak rdan imal edilmi tir ve tm

    altta boydan boya uzan r ve bylece maksimum personel ve kurulum gvenli i sa lar.

    zolasyon bu ingleri ve perdelerKesici blmesindeki izolasyon bu ingleri, kesicinin s ras yla bara blmesi ve kablo blmesi ile ba lant iin kontaklar ierir. zolasyon bu ingleri, tek kutupludur ve epoksi reineden yap lm r. Perdeler metaliktir ve kesicinin d ar ekilmi pozisyonundan i letme pozisyonuna hareketi esnas nda ve bunun tersi durumda otomatik olarak a p kapan rlar.

    KablolarAnma gerilimi, nitenin ebatlar ve kablo apraz kesitine ba olarak faz ba na maksimum 12ye kadar olmak zere tek ve ekirdekli kablolar kullan labilir (ltfen bak n sayfa 40).Kablolara, n taraftan kolayl kla eri ilebildi i iin alt sistemi duvara monte edilebilir.

    1. UniGear ZS1 Tasar m zellikleri

  • 11

    Gaz tahliye kanalGaz tahliye kanal , alt n st taraf nda bulunur ve alt sistemi boyunca uzan r.Her bir g blmesi, st yzeyinde bir klape ile donat lm r. Ar zan n retti i bas n klapenin amas ve gaz n buradan kanala gemesini sa lar. ark n neden oldu u s cak gazlar n ve akkor partikllerinin

    normalde odadan tahliyesi gerekir. UniGear ZS1 alt sistemi tahliyenin do rudan alt sisteminin sonunda mmkn oldu u durumda ya da arka k mdan tahliye zmlerinin istendi i durumlarda tm gereksinimleri kar layacak btncl bir dizi zm ile donat labilir.Deniz uygulamalar gibi baz kurulumlar, gazlar n odan n

    na tahliyesine izin vermez ve bu nedenle personelgvenli ini ve standartlara uyumu garanti etmek iinboylamas na tahliye bacas gibi zel bir zm geli tirilmi tir.Daha fazla bilgi iin ltfen ABB sat temsilciniz ile irtibat kurun.

    Bara uygulamalarHer bir alt sistemi opsiyonel olarak bir aksesuar bara uygulamas ile donat labilir: Bara lleri iin ak m ya da gerilim transformatrleri. Bara sistem, topraklama anahtar . alt sisteminin farkl blmleri aras nda ara ba lant yapmak

    iin st giri kanal veya kablolar.

    nite blmeleriA Kesici blmesiB Bara blmesiC Kablo blmesiD Alak gerilim blmesiE Kompakt gaz tahliye kanal

    ekil 1: UniGear ZS1 tek seviyeli kesit grnm

  • 12

    UniGear ZS1 alt sistemi, uluslararas (IEC) standartlar ve yerel standart kurumlar n (rne in in GB/DL ve Rus Ghost standartlar gibi) gerektirdi i tm testlere tabi tutulmu tur.Ayr ca alt n deniz kurulumlar nda kullan iin ana denizcilik sertifikasyon (LR, DNV, RINA, BV ve GL) kurumlar n gerektirdi i testler gerekle tirilmi tir.Bu standartlarda belirtildi i ekilde, testler, testlerin etkisine kar en hassas oldu u d nlen alt sistemleri zerinde gerekle tirilmi ve sonular komple rn yelpazesine geni letilmi tir.Her bir alt sistemi, teslimattan nce fabrikada rutin testlere tabi tutulur. Bu testler, her bir kurulumun spesifik karakteristiklerine dayal olarak i levsel kontroller yapmak iin gerekle tirilir.

    IEC tip testleri K sa sreli ve tepe dayanma ak S cakl k art ark kabiliyeti Dielektrik testi Kesicinin ve kontaktrn kapama ve ama kapasitesi Topraklama anahtar kapama kapasitesi Kesicinin ve topraklama anahtar n mekanik operasyonlar IP koruma s

    IEC rutin fabrika testleri Gzle muayene ve kontrol Mekanik bile en operasyonlar Kablaj kontrol Elektriksel s ral operasyonlar G frekans dayanma gerilimi Ana devre direncinin llmesi Sekonder izolasyon testi

    Deniz uygulamalar na ynelik tescil iin gerekli tip testleri Yksek ortam s cakl klar (+ 45 C) E im Titre im

    IEC testlerinin tan

    ekil 2: ark testi esnas nda UniGear ZS1

    K sa sreli ve tepe dayanma akBu test, ana g ve topraklama devrelerinin k sa devreninneden oldu u strese, hibir hasar grmeden dayan gsterir.Ayr ca hem ekmeceli kesicinin topraklama sisteminin hem de

    alt sisteminin topraklama baras n bu testlere tabi tutuldu u not edilmelidir.Ana bara sisteminin ve st ve alt ara ba lant lar n mekanik ve elektriksel nitelikleri, k sa devre durumunda dahi de meden kal r.

    S cakl k artcakl k art testi, alt sisteminin anma ak de erinde yap r

    ve s cakl n alt sisteminin hibir blmnde a dzeye kmad gsterir. Test esnas nda hem alt sistemi hem de

    donat ld kesici veya kontaktr kontrol edilir.

    ark kabiliyetiLtfen sayfa 14e bak z.

    Dielektrik testiBu testler, alt sisteminin y ld m darbesine ve g frekans gerilimine kar yeterli dayan ma sahip oldu unu do rular.G frekans dayan m gerilim testi, bir tip testi olarak gerekle tirilir. Ayn zamanda retilen her alt sistemi zerinde gerekle tirilen rutin bir testtir.

    Kesici kapama ve ama kapasitesiKesici veya kontaktr, anma ak ve k sa devre ak m kesme

    1. UniGear ZS1 Tam tip testi yap lm r

  • 13

    ekil 3: E im testi ekil 4: Titre im testi/sismik test

    Yksek ortam s caklDeniz uygulamalar nda elektrikli cihazlar iin servis ko ullar genellikle normal kara uygulamalar na gre zorludur.

    cakl k ana faktrdr ve denizcilik sertifikasyon artlar alt n, IEC Standartlar nda (40 C) oldu undan daha yksek

    ortam s cakl nda (45 C veya daha yksek) al abilmesini gerektirmektedir.

    E imBu test, alt s ras yla her drt yan ndan 25ye kadar e erek ve ierdi i cihazlar al rarak gerekle tirilir.Test, alt n bu a servis ko ullar na dayanabildi ini ve ierdi i tm cihazlar n hibir sorun olmadan ve hasar grmeden al abildi ini do rular.

    Titre imUniGear ZS1 alt n gvenilirli i ve dayan kl , titre ime ba mekanik streslere dayan m test sonucu ile kesin olarak kan tlanm r. Deniz kurulumlar ve platformlar zerindeki servis ko ullar alt n byk yolcu gemileri zerindeki motorlar n ya da petrol platformlar n sondaj tesislerinin neden oldu u titre imler gibi titre imlerden ciddi lde etkilenen ortamlarda al abilmesini gerektirmektedir. 2 ile 13.2 Hz aras ndaki frekans aral nda 1mm genlik. 13.2 ile 100 Hz aras ndaki frekans aral nda 0.7 g h zland rma

    genli i (nceki sayfadaki foto rafa bak n).

    testlerine tabi tutulur. Ayr ca, kapasitif ve endktif yklerin, kapasitr banklar n ve/veya kablo hatlar n ama ve kapama testlerine tabi tutulur. Topraklama anahtar kapama kapasitesiUniGear ZS1 alt sisteminin topraklama anahtar ,

    sa devre alt nda kapat labilir. Normalde topraklama anahtar , halen enerjili olan devreler zerinde bir manevray nlemekiin kilitlidir. Ancak byle bir durumun e itli nedenlerden dolay gerekle mesi durumunda dahi personel tamamen korunur.

    Mekanik operasyonlarTm i letme paralar zerinde gerekle tirilen mekanik dayan m testleri, aparatlar n gvenilirli ini garanti eder. Elektromekanik sektrndeki genel deneyim, mekanik ar zalar n bir tesiste ya anan ar zalar n en yayg n nedenlerinden biri oldu unu gstermektedir. Kesici, sahada gerekle tirilen mekanik operasyondan daha fazla say da operasyonla teste tabi tutulur.Ayr ca, alt sistemi bile enleri kalite kontrol program n bir paras r ve retim hatlar ndan dzenli olarak rnekler al r. Kalitenin, tip testine tabi tutulan bile enlerin kalitesi ile ayn oldu unu do rulamak iin mekanik mr testine tabi tutulur.

    IP koruma sIP koruma s , kat nesnelerin ve s lar n cihaza giri ine kar UniGear ZS1 taraf ndan sa lanan direntir. Bu diren s IP n eki ve onu takip eden iki karakter (rn. IP4X) ile ifade edilir.Birinci rakam kat maddelerin giri ine kar koruma s gsterir ikinci rakam ise s larla ilgilidir.

    Denizcilik tescil kurumlar n gerektirdi i tip testleri

  • 14

    Modern orta gerilim alt sistemleri geli tirmede, personel gvenli i ncelikli olmal r. Bu nedenle UniGear ZS1 alt sistemi, maksimum k sa sreli dayan m seviyesi ile ayn ak m seviyesinde bir k sa devreden kaynaklanan bir i arka dayanacak

    ekilde tasarlanm ve test edilmi tir.Testler, UniGear ZS1 alt n metal mahfazas n, bir i arka neden olan bir ar za durumunda alt n yak ndaki personeli koruyabildi ini gstermi tir.

    Bir i ark, teorik olarak a da belirtilenler dahil, e itli faktrlerin neden olabildi i bir ar za olmas na ra men, byk lde benzersiz bir ar zad r: Bile enlerde kalite bozulmas ndan kaynaklanan izolasyon

    hatalar . Nedenler, olumsuz hava ko ullar ya da yksek kirlili e sahip atmosfer olabilir.

    Atmosfer kaynakl gerilimler ya da bir bile enin operasyonundan kaynaklanan gerilimler.

    Kurulumdan sorumlu personelin yetersiz e itimi. Gvenlik kilitlerinin k lmas ya da onays z de iklik

    yap lmas . nd maddeler ya da ba lant lar n yeterince

    lanmamas nedeniyle kontak alan n a nmas . Kk hayvanlar n alt sisteminin iine girmesi (rne in kablo

    giri inden). Bak m i lemleri esnas nda alt sisteminin iinde malzeme

    unutulmas .

    UniGear ZS1 alt sisteminin karakteristikleri bu tip ar za nedenlerini nemli lde azalt r, ancak bir k sm tamamen nlenemeyebilir. ark n retti i enerji a da listelenen sonular do urur:

    bas nta art . cakl k art . Grsel ve akustik etkiler. alt sistemi yap zerinde mekanik zorlamalar. Malzemelerin erimesi, dekompozisyonu ve buharla mas .

    Uygun bir ekilde korunmad taktirde bu fenomenler personel iin yaralanma ( ok dalgas , uan paralar ve a lan kap lar nedeniyle) ya da yan k gibi (s cak gazlar n yay lmasnedeniyle) ciddi sonulara yol aabilir. ark testi, ok yksek bas nca maruz kalmas halinde dahi, blme kap lar n kapal kalmas ve alt sisteminden hibir bile enin d ar at lmamas ve alev ve akkor gazlar n ieri girmemesini sa lar ve bylece alt sisteminin yak ndaki personeli korur.

    Test ayr ca, mahfazan n harici olarak eri ilebilir blmlerinde delikler a lmad ve topraklama devresi ile tm ba lant lar n sa lam kald gstermi tir. Bylelikle ar zadan sonra alt sistemine mdahale eden personelin gvenli i garanti edilir.IEC 62271-200 standard , testin gerekle tirilmesi iin kullan lacak yntemleri ve alt sisteminin kar lamas gereken kriterleri tan mlamaktad r.UniGear ZS1 alt , IEC standartlar ile tan mlanan be kriter ile tam uyumludur.

    IAC s fland rmas , a da belirtilen simgelere uygun olarak test ile kan tlanm r: Genel: s fland rma IAC ( Ark S fland rma iin k saltma) Eri ilebilirlik: A, B veya C ( alt sistemlerine yaln zca yetkili

    personel taraf ndan eri ilebilir (A), herkes taraf ndan eri ilebilir (B), kurulum nedeniyle eri ilemez (C)

    F, L, R: nden eri im (F Front), yandan eri im (L Lateral) arkadan eri im (R rear). Test de erleri: kiloamper cinsinden test ak (kA), ve saniye (sn) cinsinden sre.

    Her bir spesifik tesisin parametreleri, personel gvenli ini sa lamak iin s cak gazlar n ve akkor partikllerin tahliyesinin ok dikkatli bir ekilde kontrol edilmesinin zorunlu oldu unu gsterir.

    Ar za s rlama sistemleriUniGear ZS1 alt sisteminin yap , 50 kAya kadar 1 sn boyunca bir i arktan kaynaklanan ar zan n etkilerine kar komple pasif tipte bir koruma sa lar.ABB ayn zamanda, ok nemli hedeflerin gerekle tirilmesine olanak sa layan optimal aktif koruma sistemleri geli tirmi tir: Ar zan n normalde 100 msden k sa srede tespit edilmesi ve

    sndrlmesi, ebeke istikrar art r. Aparatlara verilen hasar n s rland lmas . alt sistemi iin kesinti sresinin s rland lmas . arka kar

    aktif koruma iin, ar za olu ur olu maz ar zay derhal tespit eden ve kesicilerin selektif amas sa layan de ik sensr tiplerine sahip cihazlar, e itli blmelere kurulabilir.

    Ar za s rlama sistemleri, ark ar zas taraf ndan retilen bas n ya da ar zay kesmek iin tetikleyici olarak kullanan sensrlere dayan r.

    1. UniGear ZS1 Gvenlik

  • 15

    eli in erimesi

    Bak n erimesi

    Kablolar n erimesi

    0 100 200 500 ms

    kA2 sn

    ITHITH sensrleri, enerji blmesinin (baralar, kesici ve kablolar) gaz tahliye kapa n yak ndaki alt sisteminin stnde bulunan mikro-anahtarlardan olu ur. ok dalgas kapa n a lmas ve kesicinin nt ama bobinine ba mikro-anahtarlar n i letilmesini sa lar.Toplam ama zaman : 75 msdir (15 ms ITH + 60 ms kesici).

    FRD (H zl Kurtarma Cihaz )Bu sistem, alak gerilim blmesinde bulunan ve g blmesine kk tplerle ba olan bas n sensrlerinden olu maktad r.Sensrler, ark n patlamas zerine geli en bas n dalgas n art tespit eder ve kesicileri at rarak tepki verir.Sensrler d ortama kar korunur ve alt i letmede iken dahi kontrol edilebilirler.Toplam ama zaman 75 msdir (15 ms FRD + 60 ms kesici).

    TVOCBu sistem, alak gerilim blmesinde bulunan optik sensrlere ba bir elektronik izleme cihaz na sahiptir. Bunlar g blmelerine da r ve cihaza optik fiberlerle ba lan r.nceden ayarl spesifik bir k seviyesi a ld nda cihaz kesiciyi at r.Sistemin harici bir etken taraf ndan zaman zaman retilen a (bir kameran n fla , harici klar n yans mas , vb.) tepki vermesini nlemek iin ak m transformatrleri ayn zamanda izleme cihaz na ba lanabilir.Koruma modl yaln zca k ve k sa devre ak m sinyalini e zamanl ald nda ama komutunu kesiciye gnderir.Toplam ama zaman 62 msdir. (2 ms TVOC + 60 ms kesici).

    REA Bu sistem, TVOC ile ayn i levselli i sa lar. REA sistemi, ana niteden (REA 101) ve selektif ama ile zelle tirilmi zmlerin yarat lmas mmkn k lan opsiyonel birimlerden (REA 103, 105, 107) olu ur.Daha fazla bilgi iin ltfen sayfa 50deki ilgili blme bak z. Toplam ama zaman 62,5 msdir (2,5 ms REA + 60 ms kesici).

    ekil 5: Ark sresi ve verdi i hasar

    IEDde ark korumaREF615, RET615, REM615 ve REF610 IEDler (Ak llElektronik Cihazlar) opsiyonel olarak h zl ve selektif bir ark k korumas ile donat labilir. alt sisteminin kesici, kablo ve bara blmesinin ark k izlemesi iin iki ile kanall bir ark-ar za koruma sistemi sa lar.Toplam ama zaman 72 msdir (12 ms IED + 60 ms kesici).

    UFES (ultra h zl topraklama anahtar )UFES, bir i ark n tespit edilmesinden sonra tm faz 4 msden daha k sa bir srede topraklayan ok h zl hareket eden yeniliki bir tasar md r.Daha fazla bilgi iin ltfen sayfa 30deki ilgili blme bak z.

  • 16

    ekil 6: Topraklama anahtar zerinde ift anahtarl kilit

    UniGear ZS1 alt sistemi, hem tesis hem de personel iin en yksek gvenlik ve gvenilirlik seviyesini sa lamak iin gerekli tm kilit ve aksesuarlarla donat lm r.

    KilitlerMekanik gvenlik kilitleri standartt r [15], Daha fazla bilgi iin ltfen sayfa 17deki tabloya bak z.IEC standartlar nda tan mlanm lard r ve bu nedenle do ru operasyon s ras garanti etmek iin gereklidir.ABB gvenlik kilitlerinin varl , bir hata durumunda dahi personel gvenli i iin en yksek seviyede gvenilirlik sa lar.

    AnahtarlarAnahtarl kilitlerin kullan lmas , ayn alt sistemi iindeki alt ya da di er orta gerilim, alak gerilim ve yksek gerilim altlar aras ndaki kilitleme mant gerekle tirmede ok nemlidir. Kilitleme, kullan lar arac yla ya da anahtarlar n ay rt edici sesi ile gerekle tirilir. Mekanizma arabas [6] d arda iken kilitlenebilir ve ilgili anahtar yaln zca cihaz bu pozisyonda iken

    kart labilir.Topraklama anahtar kapama [7] ve ama [8] operasyonlar , anahtarlar arac yla kilitlenebilir, kilit mant sayfa 15teki tabloda a klanm r.Sz konusu kilitleme ayn zamanda bara uygulamalar n topraklama anahtar na da uygulanabilir.Kesici ierde/d arda operasyonlar [9] ve topraklama anahtar ama/kapama [10], ilgili i letme kolunun yerle imini engelleyen anahtarl kilitlerle nlenebilir.Anahtarl kilitler ayn zamanda bara uygulamalar n topraklama anahtar na da uygulanabilir. Anahtarlar her zaman kart labilir.

    Asma kilitlerKesici [11] ve kablo [12] blmelerinin kap , asma kilitlerle kapal pozisyonda kilitlenebilir. Bu kilitler her iki kap kilitleme versiyonu iin de kullan labilir merkezi kulplu sistem (standart) veya vidal sistem (opsiyonel).Mekanizman n ieri srlmesi ve d lar kart lmas [13] ve topraklama anahtar n ama/kapama [14] operasyonlar , ilgili i letme kollar n deliklerine asma kilitler tak larak engellenebilir.Asma kilitler ayn zamanda bara uygulamalar n topraklama

    anahtar na da uygulanabilir.Kesici, bara ve kablo blmeleri aras ndaki perdeler [15], hem kapal hem de a k pozisyonlarda iki adet ba ms z asma kilit arac yla kilitlenebilir.4 - 8 mm ap ndaki kilitler kullan labilir.

    Kilitleme bobinleriKilitleme bobinleri, insan mdahalesi olmadan otomatik kilitleme lojiklerine olanak sa lar.Kesici ieride/d ar da [16] ve topraklama anahtar kapama/ama [17] operasyonlar kilitlenebilir. Bu bobin ayn zamanda bara uygulamalar n topraklama anahtar na da uygulanabilir.Bobinler aktif lojiklerle al r ve yard mc gerilimin yoklu u, kilitleme sisteminin aktif (gvenlik ko ullar nda) kalmas sa lar.

    1. UniGear ZS1 Gvenlik

  • 17

    Standart gvenlik kilitleri (zorunlu)

    Tip Tan m Yerine getirilecek ko ul

    1A Mekanizma ieri/d ar srlebilir Mekanizma a k pozisyonunda

    B Mekanizma kapat labilir Araba pozisyonu tan ml iken

    2A Mekanizma ieriye srlebilir Mekanizma oklu kontak fi i tak ld nda

    B Mekanizma oklu kontak fi i kar labilir Araba test pozisyonunda iken

    3A Topraklama anahtar kapat labilir Araba test pozisyonunda iken

    B Mekanizma ieri srlebilir Topraklama ay a k pozisyonunda iken

    4A Mekanizma blme kap a labilir Araba test pozisyonunda iken

    B Mekanizma ieri srlebilir Mekanizma blme kap kapal iken

    5A Fider blme kap a labilir Topraklama ay ON pozisyonunda iken

    B Topraklama ay a labilir Kablo blme kap kapal ikenNot: Mekanizmalar, kesiciler ve kontaktrlerdir.

    Anahtarlar (istek zerine)

    6 Mekanizma ieride kilidi Yaln zca araba d ar pozisyonunda iken kar labilir

    7 Topraklama anahtar kapama kilidi Yaln zca topraklama anahtar a k iken kar labilir

    8 Topraklama ay ama kilidi Yaln zca topraklama ay kapal iken kar labilir

    9 Mekanizma ieride/d ar da krank kolu yerle tirilmesi Her zaman kar labilir

    10 Topraklama anahtar i letme kolunun yerle imi Her zaman kar labilir

    Asma kilitler

    11 Mekanizma blmesi kap ama

    12 Kablo blmesi kap ama

    13 Mekanizma ieride/d ar da krank kolu yerle tirilmesi

    14 Topraklama anahtar i letme kolunun yerle imi

    15 Hareketli perdeleri ama veya kapama

    Kilitleme bobinleri (istek zerine)

    16 Mekanizma ieride/d ar da Bobin enerjili

    17 Topraklama anahtar ON/OFF Bobin enerjili

    Aksesuar cihazlar

    20 Ar zaya kar emniyetli perdeler

    Cihaz, mekanizma blmeden kart ld nda perdeleri kapal pozisyonda kilitler. Operatr perdeleri manel olarak aamaz. Perdeler yaln zca mekanizma arabas ya da servis arabas taraf ndan i letilebilir (ltfen sayfa 28de ilgili blmlere bak n).

    21 Mekanizma- alt sistemi uyumluluk matrisiMekanizman n oklu kontak fi i ve ilgili alt sistemi soketleri, mekanizman n farkl bir anma ak m seviyesine sahip bir alt sistemine yerle tirilmesini engelleyen bir mekanik matris ile donat lm r.

    22 Kesici mekanik i letme mekanizmas

    Mekanizma blmesi, kesicinin bir nden i letme mekanizmas butonlar arac yla do rudan kapamas na ve/veya amas na imkan sa layan ve kap kapal tutan bir mekanik cihaz ile donat lm r. Kesicilerin kontrol, kesiciler servis pozisyonunda ve d ar da iken yap labilir.

    Kilit tipleri

  • 18

    1. UniGear ZS1 Vakumlu kesici

    UniGear ZS1 alt sistemi, gnmzde pazarda bulunan en geni kapsaml mekanizmalarla donat labilir. Sz konusu mekanizmalardan vakumlu kesici, primer da n tm sektrlerinde ana neme sahiptir. Vakumlu kesiciler, tm

    alt sistemi parametre aral klar ve bylece tm uygulama aral klar kapsar.Vakumlu kesici teknolojisi geli tirme ve i letmede uzun

    llar iinde elde edilen deneyim ve yeniliki retim tekni inin

    kullan lmas ile gnmzde s ra d elektriksel ve mekanik karakteristikler, a uzun mr, d k bak m gereksinimi ve kompaktl k ABB kesici e itlerinde ne kmaktad r.ABB, kesicilerde ve kontaktrlerde kullan lmak zere ve tm orta gerilim uygulamalar iin komple bir kesici serisi geli tirmekte ve retmektedir.

    VD4 kesici

    ekil 7: UniGear ZS1

  • 19

    VD4 orta gerilim kesicileri, elektrik ark sndrmede ve izolasyon arac olarak vakumu kullan r.Vakumun benzersiz nitelikleri ve kullan lan kesme teknikleri sayesinde ak m, ark ve a gerilim olmadan kesilebilir. Ak m kesildikten sonra dielektrik niteliklerin restorasyonu ok h zl r.VD4 kesiciler, kablolar n, havai hatlar n, motorlar n, transformatrlerin, jeneratrlerin ve kapasitr banklar n korumas iin kullan r.

    KutuplarVD4 orta gerilim kesicileri, kutuplara gml vakumlu ay lar kullan r (1).Ay n kutba gmlmesi, kesiciyi zellikle glendirir ve ay n kendini darbelere, toz birikmesine ve neme kar korur.Vakumlu kesici, kontaklar bar nd r ve ay rma ortam sa lar.ABB kesicileri, orta-d k kesme kapasitesine sahip kesiciler iin radyal manyetik ak ve yksek kesme kapasitesi olan kesiciler

    iin ise eksensel manyetik ak vakumlu kesme tekniklerini kullan r. Her iki teknik de kontaklar n tm yzeyinde ark yollar n dengeli bir ekilde da lmas garanti eder. Bylece tm ak m de erlerinde optimum performans sa lan r.Vakumlu kesicinin yap olduka basittir. Mahfaza, ular nda paslanmaz elik kapaklarla kapat lan bir seramik izolatrden yap lm r. Kontaklar ise, saf bak r ve sinterlenmi kromdan yap lm r ve bak r terminallere kaynakl r. Metalik bir krk, hareket eden kontak- terminal grubunun hareket etmesini ve kesicideki vakumun korunmas sa lar. Kesici bile enleri, kesicinin iinde 10-5 Padan daha az vakum sa lamayan ok gl bir vakum alt ndaki bir ortamda bulunur. Bunun anlam , kesicinin herhangi bir iyonla labilir madde iermedi idir. Her durumda, kontaklar n ayr lmas durumunda yaln zca konta n erimi ve buharla malzemesinden olu an bir elektrik ark retilir.Ay rma esnas nda a a kan metalik buharlar yakalamak ve ayn zamanda elektrik alan kontrol etmek iin kesicinin iinde metalik bir z rh entegre edilmi tir. Kontaklar n spesifik ekli, ark n dnmesine ve sabit bir konta a gre ok daha geni bir yzeyi kapsamas na neden olan bir manyetik alan yarat r.Bu zellik, kontaklar zerindeki termal stresi s rlaman n yan nda, kontak a nmas n gz ard edilebilir olmas sa lar ve ay rma prosesinin ok yksek k sa devre ak mlar nda dahi kontrol edilebilmesine imkan verir.Elektrik ark , ak m do al s rdan geinceye kadar harici enerji taraf ndan desteklenmeye devam eder. ABB vakumlu kesiciler s r ak m kesicilerdir ve tm yeniden darbe fenomenlerinden aridir.Ak m yo unlu unun h zl bir ekilde d mesi ve ak n

    rdan geti i anda olu an metalik buhar n h zl bir ekilde yo mas , kesici kontaklar aras ndaki maksimum dielektrik dayan n birka milisaniye iinde yeniden kurulmas sa lar. Vakum seviyesinin izlenmesine gerek yoktur, nk kesici kutuplar a lmamak zere mhrlenmi sistemler olup, bak m gerektirmezler.

    (1) 17.5 kV - 1250 A - 31.5 kAya kadar kesiciler poliamit kutuplardan olu maktad r.

    letme mekanizmasVD4 kesici, mekanik olarak depolanm enerjiye sahip bir i letme mekanizmas ile donat lm r.Ama ncelikli mekanizmas , ama ve kapama i lemlerinin

    ekil 8: Mekanik mekanizmal VD4 kesici

  • 20

    operatrden ba ms z olarak gerekle tirilmesine imkan sa lar.Kesicinin amas ya da kapamas , i letme mekanizmas n n taraf ndaki butonlar ya da elektrik bobinleri ( nt kapama, nt ama ve d k gerilim) arac yla gerekle tirilebilirKesiciler, e zamanl ama ve kapama komutlar , yaylar bo ald ktan sonra kapama komutlar ya da ana kontaklar henz al ma sonu pozisyonunda de ilken komut tekrarlar nlemek iin her zaman bir anti-pompaj cihaz ile donat lm r.

    ArabaKutuplar ve i letme mekanizmas , metal bir mesnet ve araba zerine sabitlenir.Araba, mekanizman n kap kapal iken alt nitesine/den yerle tirilmesini ve kar lmas mmkn k lan bir tekerlek sistemi ile donat lm r. Araba, alt sisteminin metalik yap ndan dolay kesicinin etkin bir ekilde topraklanmas na olanak sa lar.Vakumlu kesici arabas motor-i letmeli olabilir.Kesici ekme ve srme operasyonlar ya lokal olarak operatr taraf ndan ya da bir uzak sistem arac yla elektriksel olarak gerekle tirilebilir.

    Mekanizma-operatr arayzKesicinin n taraf nda operatre arayz sa lan r. Arayz, a da belirtilen bile enlere sahiptir: ON (Ama) butonu. OFF (Kapatma) butonu. Operasyon sayac . Kesici a k ve kapal durum gstergesi. letme mekanizmas yaylar n kurulu ya da bo alm durum

    gstergeleri. letme mekanizmas yaylar iin manel kurma cihaz . D k gerilim bobininin bypass seme anahtar (opsiyonel).

    eVD4 kesicieVD4 kesici, tam bir tak ve oynat orta gerilim elektrik fider koruma sistemidir. Geleneksel kesici konseptinin bir devrimidir ve tek bir cihaz ile kesme, l, koruma, kontrol ve haberle me fonksiyonlar gerekle tirebilir.

    eVD4 kesici, gvenilirlik ve dayan kl k karakteristikleriyle iyi bilinen VD4 serisinden geli tirilmi tir.eVD4, ABB Relion ailesi RBX615 serisi koruma cihaz birle tirilmi ak m ve gerilim sensrleriyle entegre etmektedir.Bu entegre zm ile eVD4 taraf ndan ynetilen sistemin MTTR Ortalama Onar m Sresi geleneksel zmlerden ok daha

    sad r. Bu, VD4 yksek seviyede servis sreklili inin gerekli oldu u tm kurulumlar iin ideal zm haline getirmektedir.eVD4, UniGear ZS1 alt iin sabit ve ekmeceli versiyonlarda mevcuttur ve mekanik olarak VD4 kesici ile de tirilebilir.

    VM1 kesiciVD4 kesiciler zerinde kullan lan geleneksel mekanik olarak depolanan enerji tipi i letme mekanizmas , manyetik tahrikli bir

    letme mekanizmas ile de tirilebilir, bu VM1 serisi kesicileri te kil eder.Bu blmde tan mlanan kesicilerin tm karakteristikleri, i letme

    1. UniGear ZS1 Vakumlu kesici

    ekil 9: Sensrlerle, koruma ve kontrol nitesi RBX 615 ile donat lm eVD4 kesici.

  • 21

    mekanizmas hari ayn r.letme mekanizmas ciddi lde azalt lm bile en say na

    dayal r: Kal bobinli tahrik mekanizmas . letme mekanizmas n

    kalbi, kapama ve ama operasyonlar gerekle tiren ve ana kontaklar operasyondan sonra ald klar pozisyonda tutan manyetik tahrik mekanizmas ndan olu maktad r.

    Bobin i letme mekanizmas tek bir kol ile ay lara aktar r. Elektronik kontrol cihaz . Tm fonksiyonlar (ama, i letme, enerji

    arj ve watchdog), entegre elektronik kontrolr taraf ndan gerekle tirilir. Kesici bir oklu-gerilim do ru ve alternatif ak m fideri ile donat lm r.

    Kapasitrler. letme mekanizmas anahtarlamak iin gerekli enerji, yerle ik bir kapasitr bank arac yla sa lanmaktad r. Depolanan enerji komple O-C-O tekrar kapama s ras garanti etmektedir.

    Pozisyon sensrleri. Kesici kontaklar n pozisyonu, elektronik yak nl k sensrleri taraf ndan tespit edilir.

    Standartlar Kesici iin IEC 62271-100.

    ekil 10: Manyetik tahrik mekanizmal VM1 kesici

  • 22

    ekil 11: HD4 kesici

    UniGear ZS1 alt sistemi ayr ca SF6 gazl kesicilerle de donat labilir.ABBnin vakumlu ve gazl kesici serisi mekanik olarak birbiriyle de tirilebilir ve ayn alt sisteminde her iki tip de kullan labilir. Yaln zca ABB, tm uygulama e itleri, gerilim seviyeleri (12-17.5-24 kV ), nominal ak m (630...4000 A) ve kesme kapasitesi (16...50 kA) iin her iki tekni i de temsil eden mekanizmalar sa layabilmektedir.Bu, kurulum karakteristikleri ve anahtarlanmas ve korunmas gereken fiderler iin optimum zmn tan mlanmas na imkan sa lar.ABBnin uzun y llara dayanan uygulama deneyimi, sz konusu iki tip kesicinin e it dzeyde geerli ve btnleyici oldu unu gstermektedir.

    HD4 kesiciHD4 orta gerilim kesicileri, elektrik ark sndrmede izolasyon ortam olarak slfr hekzaflorid gaz (SF6) kullan r.SF6 gaz n mkemmel nitelikleri sayesinde ak m, ark ve a gerilim olu madan kesilebilir. Ak m kesildikten sonra yeniden darbe fenomeni (restriking) sz konusu de ildir ve dielektrik nitelikler son derece h zl bir ekilde dzelir.Kesiciler tm elektrik enerjisi da m uygulamalar nda kullan labilir. zellikle kapasitr banklar , motorlar, ya transformatrler ve zellikle dielektrik ve dinamik streslere kar hassas bile enlerin kurulu oldu u tesislerde (rne in eski kablolar veya transformatrler) kullan lmas tavsiye edilir.

    KutuplarHD4 kesici kutuplar , s rma ve self-blast tekniklerini tek zmde birle tiren autopuffer kesme sistemini kullan r.Autopuffer sistemi, gazl kesici alan ndaki en yeniliki tekniktir ve temelinde yksek gerilim aparatlar bulunur.

    rma ve self-blast tekniklerinin kombinasyonu, tm ak m de erlerinde en iyi performans n elde edilmesine imkan sa lar. Her iki teknik de her zaman kullan labilir, ancak ilk teknik d k ak mlar anahtarlamada optimal al rken, di eri daha yksek ak m de erlerinde al rken daha etkindir. Autopuffer tekni i, di er tekniklere dayal olarak al an kesicilere gre daha az miktarda gaz n kullan lmas na imkan sa lar. Ayn nedenden tr gaz bas nc da ciddi lde d rlr. Autopuffer tekni i, s r nominal bas n durumunda dahi izolasyon dayan m gerilimini ve nominal de erin %30una kadar kesme kapasitesini garanti eder. HD4 kesicilerin tm serisi tm anma gerilimi seviyeleri iin (12-17.5-24 kV) ayn gaz bas nc kullanmaktad r. SF6 gaz bas n seviyesinin izlenmesine gerek yoktur nk kesici kutuplar mr boyu mhrl bas n sistemleridir ve bak m gerektirmez.Ta ma ya da hatal kullan m nedeniyle karakteristiklerde de iklik olup olmad kontrol etmek iin bir bas n kontrol cihaz ile donat lm lard r.

    1. UniGear ZS1 Gazl kesici

  • 23

    ekil 12: HD4-HXA kesici

    letme mekanizmasHD4 kesici, mekanik olarak depolanm enerjiye sahip bir

    letme mekanizmas ile donat lm r. Ama nceliklidir ve bu nedenle operatrden ba ms z olarak ama ve kapamaya imkan sa lar.

    letme mekanizmas yaylar elle ya da di li bir motor arac yla tekrar kurulabilir. letme mekanizmas , tm seri iin ayn tiptir ve standardize aksesuar ve yedek para yelpazesine sahiptir. Tm aksesuar bile enler fi li soket konektrler arac yla kolayl kla de tirilebilir.Mekanizman n amas ya da kapamas , i letme mekanizmas n n taraf ndaki butonlar ya da elektrik bobinleri ( nt kapama,

    nt ama ve d k gerilim) arac yla gerekle tirilebilirKesiciler, e zamanl ama ve kapama komutlar , yaylar bo ald ktan sonra kapama komutlar ya da ana kontaklar henz al ma sonu pozisyonunda de ilken komut tekrarlar nlemek iin her zaman bir anti-pompaj cihaz ile donat lm r.

    Araba

    Kutuplar ve i letme mekanizmas , metal bir mesnet ve araba zerine sabitlenir.Araba, mekanizman n kap kapal iken alt nitesine/den yerle tirilmesini ve kar lmas mmkn k lan bir tekerlek sistemi ile donat lm r. Araba, alt sisteminin metalik yap ndan dolay kesicinin etkin bir ekilde topraklanmas na olanak sa lar.

    Mekanizma-operatr arayzKesicinin n panelinde operatr arayz sa lan r. Arayz,

    da belirtilen bile enlere sahiptir: ON butonu. OFF butonu. Operasyon sayac Kesici a k ve kapal durum gstergeleri letme mekanizmas yaylar n kurulu ya da bo alm durum

    gstergesi letme mekanizmas yaylar iin manel kurma cihaz D k gerilim bobininin bypass seme anahtar (opsiyonel). LEDli gaz bas nc gstergesi (opsiyonel).

    Yksek tek ynl bile enler iin HD4-HXA kesiciHD4 kesici serisi HD4- HXA versiyonu ile geni letilmi tir.Bu kesici serisi, bu blmde a klanan tm zellikleri korumaktad r fakat gl tek ynl bile enlere sahip ykleri anahtarlama kabiliyeti ne kmaktad r.40 kA veya alt ndaki kesme kapasiteleri iin, HD4-HXAkesiciler tek ynl bile enlere IDC = %100 ve 13.8 kVye kadar servis gerilimine sahip ykleri anahtarlama kabiliyetine sahiptir;50 kAda tek ynl bile en yzdesi IDC, %50ye d mektedir. Gl tek ynl bile enlerden etkilenen tm kurulumlarda kullan labilirler fakat do al uygulama alanlar enerji retim santrallerindeki yard mc devrelerde transformatrlerin anahtarlanmas ve korunmas r.

    StandartlarKesici iin IEC 62271-100.SF6 gaz iin IEC 60376.

  • 24

    V-Kontakl VSC orta gerilim kontaktrleri, ACde al maya uygun mekanizmalard r ve genellikle saatte yksek say da operasyon gerektiren fiderleri kontrol etmek iin kullan r.Motorlar , transformatrleri ve g faktr dzeltme banklar

    letmek ve korumak iin uygundurlar. Uygun sigortalarla donat larak, 1000 MVAya kadarki ar za seviyeleri iin kullan labilirler.V-Kontakl VSC kontaktrlerinin elektriksel mr, 100,000 operasyon (kapatma/ama), 400 A kesik ak m ile AC3 kategorisinde olarak tan mlanmaktad r.

    V-Kontakl VSC kontaktrKontaktrler, a da belirtilen bile enleri kapsayan bir reine monoblo undan olu maktad r: vakumlu ay lar hareketli ekipmanlar manyetik tahrik mekanizmas oklu gerilim fider aksesuarlar ve yard mc kontaklar.

    V-Kontakl kontaktrler a da belirtilen versiyonlarda sa lanmaktad r: 7.2 kVye kadarki gerilimler iin VSC7/P. 32 kV g frekans dayan m gerilimi ile 7 kVye kadarki

    gerilimler iin VSC7/PG. 12 kVye kadarki gerilimler iin VSC12/P. 42 kV g frekans dayan m gerilimi ile 12 kVye kadarki

    gerilimler iin VSC12/PG.

    Her iki versiyon da, elektriksel ya da mekanik kilitlemeli bir letme mekanizmas ile mevcuttur.

    V-Kontakl VSC kontaktrleri mekanik olarak eski V-Kontakl V/P kontaktr ile ve tm ABB kesici serisi ile de tirilebilir, dolay yla ayn alt nitesi modifikasyona gerek olmadan her iki mekanizma tipini de alabilir.V-Kontakl VSC kontaktrlerinin bir versiyonu da 400 Aya kadarki UniGear MCC kompakt alt nda da kullan labilir.

    letme mekanizmasManyetik tahrik mekanizmas ndan dolay V-Kontakl VSC kontaktrler, tm konfigrasyonlarda (15W yol alma- 5W srekli) gz ard edilebilir yard mc gce gereksinim duymaktad r.V-Kontakl VSC farkl konfigrasyonda mevcuttur. SCO (tek komutlu operasyon). Kontaktr, oklu gerilim fider giri e yard mc gerilim

    beslemesini kapat r, yard mc besleme kesildi inde kontaktr aar.

    DCO (ift komutlu operasyon). Kontaktr, oklu gerilim fider kapatma giri ine yard mc

    gerilim beslemesini kapat r ve ama giri i beslendi inde aar; anti-pompaj fonksiyonu standart olarak sa lan r.

    DCO konfigrasyonu da talep zerine geciktirilmi bir d k gerilim fonksiyonu ile mevcuttur. Bu fonksiyon, yard mc gerilim seviyesi IEC taraf ndan tan mlanan seviyelerin alt nda d t nde kontaktrn otomatik olarak amas na imkan sa lar.

    Ama, 0 ile 5 saniye aras nda geciktirilebilir (dip switchler m teri taraf ndan ayarlanabilir).

    Tm konfigrasyonlar 1,000,000 mekanik operasyon iin uygundur.

    SigortalarKontaktr, i letilen fiderlerin korunmas iin orta gerilim sigortalar ile donat lm r.Kontaktr, sigortalar ve koruma nitesi aras ndaki koordinasyon, C s nda mekanizma iin IEC 60470 Standartlar na gre garanti edilmektedir.Sigorta-yuvas n erevesi genellikle a da belirtilen standartlara gre ortalama ebatlarda ve tipte vurucu (striker) ile faz ba na sigortal k bir set montaj iin nceden ayarlanm r: DIN 43625. BS 2692.

    da belirtilen sigortalar uygulanabilir:

    ekil 13: V-kontakl VSC kontaktr

    1. UniGear ZS1 Vakumlu kontaktr

  • 25

    Sigortalar n maksimum yk ak

    Fider Transformatrler Motorlar Kapasitrler

    Anma gerilimi Sigorta Maksimum yk Sigorta Maksimum yk Sigorta Maksimum yk

    3.6 kV 200A 160A 315A 250A 450A 360A

    7.2 kV 200A 160A 315A 250A 355A 285A

    12 kV 200A 160A 200A 160A 200A 160A

    Elektriksel zellikler

    VSC7/P VSC12/P

    Anma gerilimi kV 7.2 12

    Anma izolasyon gerilimi kV 7.2 12

    Anma g frekans dayan m gerilimi kV 1 dk 20 (3) 28 (3)

    Anma y ld m darbe dayan m gerilimi kV 60 75

    Anma frekans Hz 50/60 50/60

    Anma k sa sreli dayan m ak kA (1) 50 50

    Tepe ak kA 125 125

    ark dayan m ak (2) kA 1sn 50 50

    Kontaktrn maksimum anma ak A 400 400

    (1) Sigortalarla s rland r.(2) Blmelerde i ark dayan m de erleri, sigortalar n (baralar ve cihazlar) besleme taraf nda alt n yap ile ve yk taraf nda (fider) sigortalar n s rlama zellikleriyle garanti edilir.(3) 32 kV g frekans dayan m gerilimi iin VSC7/PG ve 42 kV g frekans dayan m gerilimi iin VSC12/PG talep zerine zel bir pano iin sa lanmaktad r.

    Sigortal kontaktrn maksimum performans

    3.6 kV 7.2 kV 12 kV

    Motorlar kW 1,000 1,800 3,000

    Transformatrler kVA 2,000 2,500 2,500

    Kapasitrler kVAR 1,000 1,800 3,000

    192, 292 ve 442 mm uzunlu u ile DIN tipi 235, 305, 410, 454 ve 553 mm uzunlu u ile BS tipi.Sigorta yuvas n ereveleri, yaln zca tek bir sigortan n yanmas halinde dahi otomatik ama iin bir cihaz ile donat lm r.Bu cihaz, tek bir sigorta yok olsa dahi kontaktrn kapanmas na izin vermez.Transformatr koruma iin ABB serisi sigortalar CEF olarak adland rken CMF, motorlar ve kapasitrler iindir.

    Standartlar Kontaktr iin IEC 60470. Sigortalar iin IEC 60282-1.

  • 26

    UniGear panolar , ABB NAL tipi yk ay lar yla donat labilir.Bu niteler, trafo merkezleri ve enerji santrallerinde fiderleri ve transformatrleri veya yard mc servis transformatrlerini anahtarlamak ve korumak iin kullan r.NAL yk ay lar , mesnet izolatrlerinin uyguland (st ve alt) bir sabit destek, kontak sistemi (sabit ve hareketli) ve kilitleme kelepelerinden (sigortalar n veya izole baralar n) olu an orta gerilim hava-izoleli mekanizmad r.

    NAL-NALF yk ayYk ay , iki hareketli kontak sistemi ile donat lm r, bunlar ana kontak (yk ak n anahtar kapal pozisyonda iken zerinden geti i kontak) ve ark-kesme konta r (ak n ama ve kapama operasyonu esnas nda geti i kontak).Bu zm, ana kontaklar n zorlanmad ve bylece mekanizman n elektriksel karakteristiklerin de meden ayn kalmas n sa land anlam na gelmektedir.Yk ay n amas esnas nda hava st izolatr silindirinde yer alan pistonlar taraf ndan s r. Kontaklar n amas ve ayr lmas esnas nda ark n so utulmas ve iyonsuzla lmas iin s lm hava patlamas zel pskrtc arac yla pskrtlr.Bu, ark direncinde a amal art a neden olur ve snmesini sa lar. Pistonlar n hareketi yk ay n ark kesme kontaklar

    ile senkronizedir- bu zellik kontaklar n ayr lmas an nda en yksek hava giri ini sa lar ve bylece ark n gvenilir bir ekilde sndrlmesini garanti eder.nite izole baralarla (NAL yk ay nitesi) veya orta gerilim sigortalarla (sigortal NALF yk ay nitesi).NALF yk ay , sigortan n amas iin otomatik bir serbest b rakma mekanizmas ile donat lm r ve DIN 43625 Standartlar na uygun sigortalar kullanmaktad r. Transformatr koruma iin ABB sigorta serisi CEFtir. Her bir nite, kablolar n topraklanmas iin kapama kapasitesine sahip bir topraklama anahtar na sahiptir.Yk ay kontrol, topraklama anahtar n kontrol gibi alt n n panelinden manel olarak gerekle tirilir.Mekanizman n her iki esinin pozisyonu, do rudan alt n n yznden bir kontrol penceresinden grlebilir.

    alt panosu, ak m transformatr seti veya lme sensrleri ile donat labilir.Ay Fider nitesi (DF) iki g blmesinden olu maktad r: baralar ve yk ay /kablolar. kincisi hem yk ay hem de g kablolar n ba lant terminalini iermektedir.

    ekil 15: NALF yk ay

    1. UniGear ZS1 Yk ay

  • 27

    G blmelerinin birbirinden ayr lmas , topraklama anahtar n kapamas yla otomatik olarak gerekle mektedir. Bir izolasyon perdesi, yk ay n sabit kontaklar aras nda tam bir ayr m sa layarak st k mdakilere operatrlerin eri imini imkans z

    lar. Bu zellik, alt n kalan blmleri i letmede kalarak, kablo ve sigortalar n bak mmkn k lar.Sabit yk ay na sahip UniGear ZS1 panosu LSC-2A olarak

    fland r nk kablo ve cihaz blmeleri fiziksel olarak birbirinden ayr lmam r.Personelin maksimum gvenli ini ve sistemin do ru i leyi ini garanti etmek iin yk ay , topraklama anahtar ve kablo blmesine eri im kap kilitlenir.

    Her bir alt panosu, enstrmanlar n ve yard mc kablaj n bar nd ld bir yard mc blme ile donat lm r.Tm alt panolar nden eri imlidir ve dolay yla alt duvara monte olsa dahi bak m ve servis i lemleri gerekle tirilebilir.

    Standartlar Ay lar iin IEC 60265-1. Sigortalar iin IEC 60282-1.

    Elektriksel zellikler

    Anma gerilimi kV 12 17.5 24

    Anma izolasyon gerilimi kV 12 17.5 24

    Anma g frekans dayan m gerilimi (1) kV 1 dk 28 38 50

    Anma y ld m darbe dayan m gerilimi kV 75 95 125

    Anma frekans Hz 50/60 50/60 50/60

    (1) Sigortalarla s rland r.(2) Blmede i ark dayan m de eri, sigortalar n (baralar) besleme taraf nda alt n yap ile ve yk taraf nda ( kablolar) sigortalar n s rlama zellikleriyle garanti edilir.

    Sigortal NALF ay

    Anma k sa sreli dayan m ak kA (1) ...25 ...25 ...20

    Tepe ak kA ...100 ...100 ...63

    Sigortalar n maksimum anma ak A 100 63 63

    ark dayan m ak (2) kA 1 sn ...40 ...40 ...25

    Transformatr korumalar iin sigortalar n seimi

    Transformatr Anma gerilimi

    [kV]

    Transformatr anma gerilimi (kVA) Sigorta anma gerilimi

    [kV]25 50 75 100 125 160 200 250 315 400 500 630 800 1000 1250 1600 2000

    CEF Sigorta-link In [A]

    3 16 25 25 40 40 50 63 80 100 125

    3.6/7.25 10 16 25 25 25 40 40 50 63 80 100 125

    6 6 16 16 25 25 25 40 40 50 63 80 100 125

    10 6 10 16 16 16 20 20 25 31.5 40 50 63 80 100 12512

    12 6 6 10 16 16 16 20 20 25 40 40 50 63 80 100 125

    15 6 6 10 10 16 16 16 20 20 25 40 40 50 63 80 100 125 17.5

    20 6 6 6 10 10 16 16 16 20 20 25 31.5 40 50 63 8024

    24 6 6 6 6 10 10 16 16 16 20 20 25 40 40 50 63 80

    Tablo IEC 60787 ve IEC 62271-105 standartlar na gre hesaplanm r (24 kVye kadar i letme gerilimi iin). A da belirtilen transformatr al ma ko ullar varsay lm r: Maksimum uzun sreli a yk %150 M knat slama yol alma ak 100 msde 12In IEC 60076-5e gre transformatr k sa devre gerilimi Sigortalar iin standart al ma ortam ko ullarYukar daki tabloda belli bir hat gerilimi ve transformatr de eri iin spesifik bir sigorta linkinin anma ak detayland lmaktad r. Farkl kriterler iin sigorta seimi tekrar hesaplanmal r.Sigortan n anma ak iin verilen limitlerin NALF ay / sigorta ama sistemsiz NALda kullan zorunlu de ildir. Bu uygulamalar iin kar k gelen sigortalar n anma ak m de erleri S GORTALAR adl ABB katalo unda verilmi tir.

    (1) GB/DL versiyonu dielektrik karakteristiklerde daha yksek zelliklerle mevcuttur.

  • 28

    UniGear ZS1 serisi, servis ve bak m i lemleri iin gerekli tm servis arabalar yla donat lm r.Arabalar drt ayr tipe ayr r: Kapama kapasitesiz topraklama Kapama kapasiteli topraklama Kablo testi zolasyon

    Kapama kapasitesiz topraklama arabasBu arabalar, kapama kapasitesiz topraklama anahtarlar yla ayn fonksiyonu yerine getirir. Bu nedenle ar za ko ullar nda enerjili devreleri topraklama kapasiteleri yoktur.Baz tesislerin servis ve bak m prosedrlerinde istenildi i gibi, ek sabit toprak ve personel iin ek gvenlik garantisi sa lamak iin kullan r. Bu arabalar n kullan lmas , mekanizman n (kesici veya kontaktr) alt sisteminden kart lmas ve araba ile de tirilmesini ngrr.Topraklama arabalar n kullan iin nceden ayarl alt panolar , aktive edildi inde sz konusu arabalar d ar

    kart lmalar engelleyen bir anahtarl kilit ile birlikte sa lanmal r.Araba, iki versiyonda kullan labilir: Ana bara sisteminin topraklanmas . G kablolar n topraklanmas .

    ar ekme a amas nda ana baran n topraklama arabas yaln zca st kapa kald r ve alt sistemi yap zerinden st ara ba lant lara ba (ve dolay yla bara sitemine ba ) kontaklar topraklar.

    eri srme a amas nda g kablolar topraklama arabas , yaln zca alt kapa aktive eder ve alt yap zerinden alt ara ba lant lara (ve bu nedenle g kablolar na) ba kontaklar topraklar.Bu arabalar ayn zamanda bara ba lant nitesinde de kullan labilir. Bu durumda, ana bara sisteminin iki taraf ndan birini topraklarlar.

    Kapama kapasiteli topraklama arabas Bu arabalar, kapama kapasiteli topraklama anahtarlar ile ayn fonksiyonu yerine getirir.Bu arabalar yaln z st (ana baralar n topraklanmas ) veya alt (g kablolar n topraklanmas ) terminalleri olan kesicilerden olu maktad r. Terminalsiz kontaklar bir bak r ubuk ile k sa devre edilir ve mekanizma arabas arac yla topra a ba lan r.Ar za durumlar nda enerjili devreler zerinde tam kapama ve ama kapasitesi gibi kesicilerin tm karakteristiklerini korurlar.Bir ar za ile zorlanan olan devreler zerinde son derece etkin topraklama sa lamak iin kullan rlar. Ama ve kapama operasyonlar n uzaktan kontrol ile h zl bir ekilde gerekle tirilmesine olanak sa larlar.Arabalar n kullan lmas , mekanizman n (kesici veya kontaktr)

    alttan d ar ekilmesini ve araba ile de tirilmesini gerektirir.Topraklama arabalar n kullan iin nceden ayarl

    alt panolar , aktive edildi inde sz konusu arabalar n ieri srlmesini engelleyen bir anahtarl kilit ile birlikte sa lanmal r.

    ekil 16: HD4 servis arabas

    1. UniGear ZS1 Servis arabalar

  • 29

    Araba, iki versiyonda kullan labilir: Ana bara sisteminin topraklanmas . G kablolar n topraklanmas .eri srme a amas nda ana baralar n topraklama arabas

    yaln zca st perdeyi kald r ve i letme mekanizmas arac yla topra a kapamak iin st ara ba lant lara (ve bylece ana bara sistemine) ba kontaklar nceden ayarlar.

    eri srme a amas nda g kablolar n topraklama arabas yaln zca alt perdeyi aktive eder ve i letme mekanizmas arac yla topra a kapamak iin alt ara ba lant lara (ve bylece g kablolar na) ba kontaklar nceden ayarlar.Bu arabalar ayn zamanda bara ba lant nitesinde de kullan labilir. Bu durumda ana bara sisteminin iki taraf ndan birini topraklarlar.

    G kablosu test arabasBu arabalar, fider blmesine girmeden ya da kablolar n alt ba lant kesmeden g kablolar zerinde izolasyon testlerinin yap labilmesine olanak sa lar.Bu arabalar n kullan lmas , mekanizman n (kesici veya kontaktr) alt sisteminden kart lmas ve araba ile de tirilmesini ngrr.

    eri srme a amas nda araba, konektrleri arac yla yaln zca alt perdeyi aktive eder ve test arabas kablolar n ba lanmas na imkan sa lar. Bu araba yaln zca giri / fiderlerinde kap a k iken kullan labilir.

    zolasyon arabaszolasyon arabas , st alt sistemi kontaklar n do rudan

    alt kontaklara ba lanmas na imkan verir. Ba lant , ba lant baralar d ortamdan izole etmek iin kesicinin kutuplar kullan larak gvenli bir hale getirilir.Giri / fider nitelerinde ana bara sistemini g kablolar na ba larken, bara ba lant nda bara sisteminin iki taraf na ba lar.Bu araba, UniGear alt sisteminde, kesicinin olmad radyal

    ebekelerde giri / fiderlerini amak, birbirinin nne yerle tirilen iki adet alt sistemi aras nda kablo ba lant lar yapmak, ara ba lant nitelerini yapmak ve ift izolasyonlu bara ba lant ykseltme konfigrasyonunu yapmak (bu durumda her iki nite de bara ba lant lardan olu ur, birincisi bir kesici ile donat r, di eri ise bir izolasyon arabas ile) iin kullan r.zolasyon arabas kullanmak zere nceden ayarlanan alt

    panolar aktive edildi inde bu arabalar n ieri srlmesini engellemek iin anahtarl kilit ile donat lmal r.

    Kapama kapasitesiz ana bara sistemi topraklama arabas

    Kapama kapasitesiz g ka-blosu topraklama arabas

    Kablo test arabas

    Kapama kapasiteli ana bara siste-mi topraklama arabas

    Kapama kapasiteli g kablosu topraklama arabas

    zolasyon arabas

  • 30

    UFES (Ultra H zl Topraklama Anahtar ), a h zl tepki veren topraklama anahtar n yeniliki bir tasar r ve bir i ark ar zas saptand ktan sonra tm 3 faz da 4 msden daha k sa srede topraklar.

    Ar za ak ve n h zl ve gvenilir bir ekilde tespit edilmesiyle birlikte primer anahtarlama eleman n son derece

    sa i letme zaman bir i ark ar zas n olu umundan neredeyse hemen sonra sndrlmesini sa lar. Korunan alt sisteminin iindeki termal ve mekanik hasar bylece etkin bir ekilde nlenir.

    ekil 17: lme, lojik ve ama iin elektronik cihaz, QRU1 tipi

    ekil 18: Primer anahtarlama eleman , U1 tipi

    UniGear ZS1 elektriksel maksimum karakteristikleri IEC

    Anma izolasyon gerilimi (rms) (1) kV 17.5 24

    Anma g frekans dayan m gerilimi (rms) kV 38 50

    Anma y ld m darbe dayan m gerilimi (tepe) kV 95 125

    Anma frekans Hz 50/60 50/60

    Anma k sa sreli dayan m ak (rms) (1) kA 50 40

    Anma k sa devre kapama ak kA 130 104

    Anma k sa devre sresi sn 3 3

    (1) GB/DL versiyonu, dielektrik karakteristiklerde (42 kV) ve k sa sreli dayan m ak nda (4 sn) daha iyi zelliklere sahiptir.

    UFES, UniGear ZS1 alt nda e itli uygulamalar gerekle tirmek iin kullan r:

    st mahfaza kutusu ile bara kurulumu Kablo blmesi kurulumu ekmeceli nitede UFES ile ayr bir pano

    Bir ark ar zas durumunda rakipsiz avantajlar :

    Onar m maliyetlerinde ciddi d : alt ekipmanlar zerinde hasar beklenmemektedir. Ar zal panonun de tirilmesine gerek yoktur.

    Sistem kullan labilirli inden ciddi art : ar za nedenini kontrol ve ortadan kald lmas yla alt mmkn olan en k sa zamanda tekrar i letmeye al nabilir.

    Bak m ko ullar alt nda personelden kaynaklanan hatal uygulamaya kar ciddi lde art lm personel gvenli i.

    1. UniGear ZS1 Ultra H zl Topraklama Anahtar

  • 31

    0.0 20.0 40.0 60.0 80.0 100.0 120.0

    I(t)

    Zaman (ms)

    sa devre ak InDC bile eni

    UFESli ark zaman

    Ar za ak n upstream kesici ile kesin giderilmesi - 80 ms + timex

    Ama kriterine eri im sresi

    0 10 20 30 40 50 60 70 80 90 100

    1.6

    1.4

    1.2

    1.0

    0.8

    0.6

    0.4

    0.2

    0

    Zaman (ms)

    bas n (bar)

    UFESli bas n e risi (4 ms) UFESsiz bas n e risi

    Ama kriterine eri im sresi

    0.0 5.0 10.0 15.0 20.0 25.0

    I(t)

    Zaman ms

    0.0 5.0 10.0 15.0 20.0 25.0

    I(t)

    Zaman ms

    0.0 5.0 10.0 15.0 20.0 25.0

    I(t)

    Zaman ms

    0.0 5.0 10.0 15.0 20.0 25.0

    I(t)

    Zaman ms

    0.0 20.0 40.0 60.0 80.0 100.0 120.0

    I(t)

    Time in ms

    UFES

    CT

    CB

    1.

    QRU

    Ik

    UFES

    CT

    CB

    2.

    QRU

    Ik

    UFES

    CT

    CB

    3.

    QRU

    Ik

    UFES

    CT

    CB

    4.

    QRU

    Ik

    UFES

    CT

    CB

    5.

    QRU

    Ik

    (Opsiyonel)

    tTC + < 4 ms

    tTCtTC

    ekil 19: Nadir durumlarda, bir ar za, istisnai bir servis ko ulu veya personel taraf ndan hatal bir i lemden dolay alt hcresi iindeki bir ar za bir i arka neden olabilir. Ark ne kadar h zl kesilebilirse, alt ekipmanlar zerinde o kadar az hasar olu ur.

    ekil 20: Bir i ark ar zas n a da belirtilenler gibi ciddi etkilerinin mmkn olan en k sa srede ark sndrerek nlenmesi

    - H zl s cakl k art (20,000 Cye kadar)- H zl bas n art (bak n ekil)- Malzemelerin yanmas

    ekil 21: Olay s ras n tan1. ark olu umu.2. Elektronik cihaz ( k ve ak m) ile ark tespiti.3. Ark tespitinden ~ 1-2 ms sonra: UFES primer anahtarlama elemanlar na ama sinyali4. Tespitten ~ 3-4 ms sonra: UFES primer anahtarlama elemanlar n operasyonu ile birle ik 3-faz topraklama. Ark geriliminin kesilmesi: ark n derhal kesilmesi. UFES primer anahtarlama elemanlar arac yla toprak gerilimine kontroll ar za ak m ak .5. Upstream kesici arac yla ar za ak n kesin olarak giderilmesi.

  • 32

    i

    t

    160 kA

    80 kA(31.5 kA x H x 2)

    lnk perm.= 31.5 kA

    lnk = 31.5 kA ln

    k = 31.5 kA T1 T2

    l = l1+ l2

    l1 l2

    l1

    l2

    sa devre ak mlar ok mu yksek?IS-s rlay -a k sa i letme zaman olan biranahtarlama cihaz - bu sorunu zer.

    Dnyadaki enerji talebindeki ykselen art , daha gl veya ek transformatr ve jeneratrler ve bireysel besleme ebekelerinin daha fazla ara ba lant gerektirmektedir.Bu, ekipmanlar iin izin verilen k sa devre ak mlar n a lmas na ve ciddi dinamik veya termal hasara veya sistemin komple kmesine neden olabilir.Mevcut alt ve kablo ba lant lar n, daha yksek k sa devre dayan olan yeni ekipmanlarla de tirilmesi s kl kla imkans zd r ya da kullan iin ekonomik de ildir.IS-s rlay lar n kullan lmas k sa devre ak hem yeni slim sistemlerde hem de geni lemelerde azalt r ve bylece maliyette tasarruf sa lar.

    Bir fiderinin kesicisinden downstream bir k sa devre varsay lmaktad r. A da verilen sal m e risi, birinci yar m dalgadaki k sa devre ak mlar n ynn gstermektedir.31.5 kAl k bir k sa devre ak ar za yerine her bir transformatr arac yla akabilir. Bu, alt kabiliyetinin iki kat kadar olan 63 kAl k bir toplam k sa devre ak na neden olur.IS s rlay dan bu durumda geen ak n yn a da ak m i2 olarak gsterilmektedir.IS-s rlay n transformatr T2 arac yla toplam tepe k sa devre ak na (i1 + i2) hibir katk olmayacak kadar h zl al grlmektedir. Bu nedenle, 31.5 kAl k bir de ere sahip bir alt bu uygulama iin uygundur.

    i = i1+ i2Is-s rlay olmadan

    Ak m i = i1+ i2ar zal blgede

    i = i1+ i2Is-s rlay ile

    Tek hat emas bir veri yolu iinsistem ile lnk = 31.5 kA ve lS - s rlay ile

    Teknik veriler

    Anma gerilimi kV 12.0 17.5 24.0 36.0/40.5

    Anma ak A 1250/2000/2500/ 3000/40001)1250/2000/2500/

    3000/40001)1250/1600/2000/

    25001)/30001) 1250/2000/25001)

    Kesme ak kARMS 210a kadar 210a kadar 140a kadar 140a kadar

    1) so utma fanl

    1. UniGear ZS1 IS-s rlay : ar za ak m s rlama

    ekil 22: IS-s rlay uygulama diyagram ekil 23: IS-s rlay

  • 33

    110 kV

    40 MVA8%

    10 kV/31.5 kA 10 kV/40 kA

    Opsiyon A

    Opsiyon C

    Opsiyon B

    10 kV/16 kA

    10 kV/25 kA

    I kT = 15 kA

    I kG = 3 kA

    T1

    A B CIS-1

    IT1

    T2

    IS-2

    IT2

    T3

    IT3

    Opsiyon D

    31.5 MVA12%

    Potansiyel uygulamalar Bu tip bir h zl anahtarlama cihaz , geleneksel anahtarlar taraf ndan kar lanamayan e itli uygulamalarda kullan labilir. Bunlardan en nemlileri a da a klanm r.Tm IS-s rlay uygulamalar n avantajlar ise unlard r: Ar za noktas nda k sa devre ak mlar n azalt lmas Mevcut alt n yenilenmesine gerek olmamas .

    Opsiyon A, ekil 24 ki sistemin paralel al mas .

    Avantajlar : G kalitesinin iyile tirilmesi Sistemin gvenilirli inin art lmas ebeke empedans n azalt lmas Optimal yk ak

    Opsiyon B, ekil 24 Yksek gerilim sistemi korumak iin IS-s rlay jeneratr derinde.Avantajlar : Jeneratr, sistemin k sa devre kabiliyetinden ba ms z olarak

    ba lanabilir. Mevcut bara sisteminin de tirilmesine gerek yoktur Pahal jeneratr kesicisine gerek yoktur

    Opsiyon C, ekil 24 IS-s rlay ve reaktrn paralel ba lanmas . Avantajlar : Reaktrn bak r kayb nlenir Reaktr zerinden gerilim d nlenir Reaktrn elektro-manyetik alan yoktur

    Opsiyon D, ekil 25 stasyon servis beslemesi ve kamusal ebeke.

    Avantajlar : zel/endstriyel jeneratr fideri (tam ykl) ebekeye

    ba lanabilir IS s rlay n (IS s rlay yaln zca ebekedeki k sa devre

    ar zalar iin al r) selektif amas

    Opsiyon E, ekil 26 Bir pano iinde iki IS s rlay kuruldu unda selektif ama gerekli ise, toplam ak n lm gerekli hale gelir.Avantajlar : IS s rlay a da belirtildi i ekilde aar: Blm Ada k sa devre: Yaln zca IS -s rlay no. 1 aar. Blm Bde k sa devre: IS -s rlay no. 1 ve no. 2 aar. Blm Cdeki k sa devre: Yaln z IS -s rlay no. 2 aar.

    ekil 24: Bir ekilde IS-s rlay olas uygulamas (Opsiyon A, B, C)

    ekil 26: Seicili e sahip birden fazla IS-s rlay n kullan lmas (Opsiyon E)

    ekil 25: Bir kamusal ebeke ile ba lant noktas nda IS s rlay (Opsiyon D)

  • 34

    Blok tip ak m transformatrleriBlok tipi ak m transformatrleri epoksi reine izoledir ve lm cihazlar ve koruma enstrmanlar beslemek iin kullan r. Bu transformatrler bir bobin ekirdek ya da bir ya da daha fazla ekirdekli bir bu ing baras na sahip olabilir. Performans ve hassasiyet s flar izolasyon gereksinimleri iin uygundur. IEC 60044-1 standartlar yla uyumludurlar.Boyutlar , 2500 Aya kadar Orta ve Uzun Boyut versiyonlar ndaDIN 42600 Dar Tip Standard ile uyumludur ve 3150A ile 4000A (KOKS tipi) aral ndaki ak mlarda toroidal tiptedirler. Ak m transformatrleri ayn zamanda gerilim sinyalle me cihazlar na ba lant iin bir kapasitif soket ile de sa lanabilir. Ak m transformatrleri, alt sisteminin faz ak mlar lmek iin normalde mekanizma blmesinin yk taraf na monte edilir. Bara ak mlar lmek ya da spesifik koruma dzenlerini gerekle tirmek iin mekanizma blmesinin besleme taraf na montaj da mmkndr. (bara uygulamalar ). ABB ak m transformatrleri serisi TPU olarak adland r.

    Halka ekirdekli ak m transformatrToroidal transformatrler epoksi reine izole tiptedir ve l ve koruma cihazlar beslemek iin kullan r. Bu transformatrler kapal ya da a k bir ekirdek zelli ine sahip olabilir. Hem faz ak mlar lmek hem de toprak ar za ak mlar saptamak iin kullan labilirler.IEC 60044-1 standartlar ile uyumludurlar.

    ekil 28: TPU 1250 A

    ekil 29: TPU 2500 A

    ekil 27: Toroidal ak m transformatr ekil 30: KOKS 3150 A

    1. UniGear ZS1 Enstrman transformatrleri

  • 35

    Gerilim transformatrleriGerilim transformatrleri epoksi reine izole tiptedir ve l ve koruma cihazlar beslemek iin kullan r. Bu transformatrler sabit montelidir veya ekmeceli kar labilir arabalar zerine montaj iin uygundur.IEC 60044-2 standartlar yla uyumludurlar. BoyutlarDIN 42600 Dar Tip Standard ile uyumludur.Bu transformatrler bir ya da iki kutuplu olabilir ve performans ve hassasiyet s flar , kendilerine ba enstrmanlar n i levsel gereksinimlerine uygundur.Bu transformatrler arabalara monte edildiklerinde, orta gerilim koruma sigortalar yla donat rlar.ekmeceli arabalar ayr ca, alt sistemi serviste iken sigortalar n de tirilebilmesine olanak sa lar. Araba d ar ekildi inde, alt sisteminin enerjili k mlar ve enstrman blmesi aras ndaki metalik ay rma kapa otomatik olarak kapan r.Sabit gerilim transformatrleri do rudan ana bara sistemi(bara uygulamalar ) zerine ilgili blmeye monte edilebilirABB gerilim transformatrleri TJC, TDC,TJP olarak tasarlanm r.

    ekil 31: Sigortal GT arabas

    ekil 32: Tek kutuplu GT TJC tipi

    ekil 33: ift kutuplu GT TDC tip

    ekil 34: Tek kutuplu sigortal GT TJP tipi

  • 36

    1. UniGear ZS1 lme sensrleri

    ekil 35: Geli mi ABB sensrlerinin do rusall ve geleneksel doymu AT ile kar la ld nda sinyal dalga formalar rne i

    Elektronik enstrman transformatrleriAk m ve gerilimleri ak ll UniGearde lmenin gelece i k saca sensr olarak adland lan d k gl bir enstrman transformatrndedir (mevcut IEC standartlar na gre elektronik enstrman transformatrleri grubunda yer almaktad r). Bu rnler, hem blok hem de halka ekirdek tipi geleneksel enstrman transformatrlerinin yerini alabilir.Geli mi ABB sensrn karakteristik zelli i, gereksiz gce gereksinim duymadan yeni mikro i lemci tabanl ekipmanlara uyacak ekilde adapte edilen sinyal seviyesidir.Analog sinyal seviyesi, kullan lan esasa dayal r ve: ak m sensr iin mV aral nda olabilir (tipik de er anma

    primer ak mda 150 mVdir). Blme oran n 1:10000 oldu unda (yani primer/giri taraf nda

    10 000/ 3 kV nominal sistem gerilimi iin 1/ 3 V) gerilim sensrleri iin volt aral nda olabilir.

    UniGear ZS1, KEVCD blok tipi sensr ile donat labilir KEVCD, DIN boyutu standard ile uyumlu ekle sahip blok tipi

    sensrdr. ki versiyon seilebilir: Bunlardan biri gerilim gsterge kabiliyeti ile birlikte ak m

    lme sa lar veya di eri, bu zelliklere ek olarak ayr ca gerilim lme olana sa lar. Her bir faz iin tm lmler/alg lananlar tek bir kasa iinde gerekle tirilir ve ek cihazlara gerek yoktur.

    Sensrlerin karakteristikleriAk m ve gerilim sensrlerinin retimi, ferro-manyetik ekirdek kullan lmadan gerekle tirilmektedir. Bu, kullan ve uygulamaya e itli nemli avantajlar sa lar: Sensr davran sensor histerezis e risinin do rusal olmay

    ve geni li inden etkilenmez; bu, llen geni dinamik aral ktaki de erler zerinden do ru ve do rusal bir yan t sa lar.

    Tek cihaz/sensr hem koruma hem de lme amac yla kullan labilir (ayr bir tasar ma/rne gerek yoktur)

    Histerezis kay plar sz konusu de ildir, dolay yla sensrlerin nominal de erden farkl frekanslarda da mkemmel frekans yan tlar vard r ve koruma fonksiyonlar na son derece hassas girdi sa lar, daha hassas ar za analizine ve etkin ar za yeri tespitine imkan sa lar.

    Sensrlerin i letmede tehlikeli durumlar sz konusu de ildir ( n k sa devrede ya da a k b rak lmas sorun de ildir), ve evre cihazlar ve personel iin yksek gvenlik sa lar. sinyali, ebekedeki ar za durumlar nda dahi ok d k kal r.

    Sensrlerin kullan lmas ilgili ferro-rezonans fenomeni olas devre d b rak r ve dolay yla enerji ebekesinin gvenlik ve gvenilirli ini daha da art r; ayr ca, ek koruma ekipmanlar na, zel yk veya kablaja gerek yoktur.

    ABB sensrleri l ve koruma de erlendirme cihazlar na ekranl

  • 37

    kablolar ve konektrler arac yla ba lan r ve bylece elektro manyetik bozunumlara yksek seviyede ba kl k sa larlar.Bu sensrlerin hassasiyeti, kablaj dahil test edilip do rulan r, dolay yla de erlendirme cihaz na kadar do ru veri garanti edilir.

    Sensrlerin faydalarDo rusal yan t ve geni dinamik e itlilik sayesinde sensrler, ok daha fazla standardize cihazlard r (farkl AT ve GT tasar mlar yla kar la ld nda). Bu nedenle uygun tasar semek ok daha kolayd r (mhendislik grevlerini basitle tirir) ve ayr ca kullan taraf ndaki yedek paralarda da azalma sz konusu olabilir.Sensrlerden kaynaklanan gz ard edilebilir kay plardan dolay sensrlerin al mas esnas nda enerji tketiminde nemli d(demir yok = histeresiz kay plar yok; daha az sarg ve gz ard edilebilir ak = sensr sarg nda kk kay plar) kay p enerji iin byk tasarruf, en aza indirilmi s cakl k art (uygulama iinde s cakl k ko ullar iyile tirir ve ya lanmay azalt r). Ayr ca nemli lde daha hafif cihazlard r ve geleneksel AT veya GTlerin yaln zca kk bir birimini olu turan

    rl a sahiptir. Dolay yla onlar ta mak iin zel makine/araca gerek yoktur ve ta ma maliyetleri d rlebilir.Sensrlerin hibir ara ve materyale ihtiya duyulmadan IEDlere ba lanmas , montaj i lemini kolayla r ve azalt r.

    ekil 36: KEVCD blok tip ak m ve gerilim sensr

  • 38

    1. UniGear ZS1 lme sensrleri

    Ak m sensrAk m sensr, Rogowski Bobini esas na dayanmaktad r. Rogowski Bobini, geleneksel demir-ekirdekli ak m transformatrleri (AT) ile ayn ekilde al r. Rogowski Bobini ve ATler aras ndaki ana fark, Rogowski Bobininin sarg lar n demir ekirdek yerine manyetik olmayan bir ekirde e sar lmas r.Sonu olarak Rogowski Bobinleri do rusald r nk manyetik olmayan ekirdek doyamaz. Rogowski Bobinleri llen primer ak n (IP) leklendirilmi zaman trevi olan gerilimi (US) retir.

    ekil 37: Rogowski bobininin al ma prensibi

    Ak m sensrnn sinyalinin entegrasyonu gerek ak m de eri hakk nda bilgileri elde etmek iin ba IED iinde gerekle tirilir.

    da belirtildi i ekilde tan mlanan anma frekans nda salt sinzoidal primer ak m (IP) durumunda:

    Rogowski Bobininden gerilimi yledir:

    Bu rnek iin sinyalinin r.m.s. de eri entegratr olmadan dahi, voltmetre veya osiloskop kullanarak primer ak m dalga formundan 90lik bir faz kaymas gzlemleyerek kolayl kla llebilir.

    geriliminde primer ak m dalga formundan 90lik faz kaymas sz konusudur.

    Bu nedenle llen ak m sinyali hakk nda basit ve kaba bilgiler iin yksek giri empedans na sahip voltmetre kullanmak mmkndr. te yandan geici ko ullar alt nda daha kesin ve do ru bilgiler, farkl frekans bile enlerinin ieri i veya elektrik

    ebekelerinde olu an ak m dalga formu bozunumlar , Rogowski Bobininden gelen gerilim sinyalinin entegrasyonunu gerektirir.Bu i levsellik ABB taraf ndan sa lanan IEDlerin iinde halihaz rda mevcuttur, dolay yla primer ak n son derece hassas lm mmkndr.

    Rogowski Bobininin gerilimi do rusal olarak frekansa ba r ve bu nedenle geriliminin anma de eri 50 Hzde 150mV ve 60 Hzde 180mVdir. Anma frekans IEDde ayarland ktan sonra sensr, fakl harmonikler iin dahil llen primer ak m sinyali iin kesin bilgiler sa lar (gecikme kayb ve doyma sz konusu de ildir) ve bylece tm koruma fonksiyonlar iin do ru performans garanti edilir. Teorik olarak Rogowski bobini n yan , llen primer ak n s rs z dinamik aral nda do rusald r.Kullan na ili kin k tlamalar ba ka s rlamalardan kaynaklanmaktad r, rn. uygulama bykl , sabitlemeler, vb. ihtiya duyulan komple primer ak m aral kapsamak iin yaln zca tek bobin yeterlidir, rn. KEVCD sensr tipi bir primer iletken iermektedir ve bu nedenden dolay 0-3200 A aral ndaki primer ak kapsamak iin yaln zca iki tip gereklidir.IEC 60044-8 standard ile uyumludur.

    uS (t)=M dip (t)

    dt

    ip (t) = 2Ip sin( t)

    us (t) = 2Ip M cos( t)

  • 39

    Gerilim sensrGerilim sensr, direnli gerilim blc esas na dayan r.Giri sinyalini standart bir AG l cihaz na ba laman n mmkn oldu u seviyeye blen 2 direnli elemandan olu ur.Direnli gerilim blc ve geleneksel gerilim transformatr (GT) aras ndaki ana fark, al ma esaslar r. GTlerde gerilim sarg da endklenir. Gerilim blcde gerilim basit bir ekilde direnli elemanlar n direnlerine oranla blnr ve dolay yla endksiyon gerekle mez.

    ekil 38: Direnli gerilim blcnn al ma esas

    Kullan lan direnler, zerinde zel endktif olmayan dzeninuyguland dayan kl seramik materyalden imal edilmi birroddan olu maktad r.

    sinyali, primer gerilim ile do ru orant olan birgerilimdir, dolay yla herhangi bir entegrasyon ya da ekstraprosese gerek yoktur.

    da belirtildi i ekilde tan mlanan anma frekans ndasalt sinzoidal primer gerilim (Up ) durumunda:

    Gerilim blcden gerilimi yledir:

    Bu rnek iin de sinyalinin de eri bir voltmetre veyaosiloskop kullan larak kolayl kla llebilir.

    ABB sensrlerinde kullan lan standart blme oran 10000/1dir. Bu, sinyalinin IED iinde daha ileri proses iin sinyalinin yeterli ve gvenli olmas garanti eder.

    llen gerilim sinyali hakk nda bilgi iin yksek giri empedans na sahip voltmetreler kullanmak mmkndr fakat ABB IEDlerin kullan lmas nerilir nk bu ba lant test edilmi ve do rulanm r.Direnli gerilim blcnn ferro-manyetik ekirde i ve sarg yoktur. Bu nedenle GTlerde sz konusu olan ferrorezonans fenomeni riski sz konusu de ildir ve bu ama iin ek damping cihazlar na gerek yoktur. Bu tip blclerin kullan lmas ebekenin gvenli i ve gvenilirli ini ciddi lde art rmaktad r ve ayr ca her ko ul alt nda personel gvenli ini art rmaktad r. Ayr ca sekonder terminaller k sa devre oldu unda da herhangi bir sorun ya da tehlike sz konusu de ildir. Buna ek olarak sensr, g frekans nda alt gerilim testleri esnas nda dahi ba kalabilir.Direnli blc, DC veya ba ka frekans bile enlerinin mevcut oldu u ( blcnn iinde ferro-manyetik ekirde in bulunmamas farkl frekanslarda doyma olas n bulunmamas anlam na gelir) geici durumlarda dahi dzgn bir ekilde al r. Bu zellik geici durumlar n bozunum sz konusu olmadan de erlendirilmesine ve koruma fonksiyonlar n daha do ru analizine olanak sa lar.Geici durumlarda DC bile enlerini lme olana n d nda direnli gerilim blc ayr ca karal durumda kesin srekli DC gerilim lmne de imkan sa lar.Do rusal yan t ve doyma olas n olmamas nedeniyle 0 ile 24kV aras ndaki gerilim aral kapsamak iin tek bir blc yeterlidir. Fakat genel gerilim sensr gvdesi durumunda farkl gerilim seviyeleri iin ba ka mekanik gereksinimler veya boyutlar mesafelerin hesaba kat lmas gerekir. Bu rnekte standart DIN boyutlar na uygun iki farkl KEVCD sensr yksekli i mevcuttur. Seilen sensr versiyonu maksimum anma primer gerilimden daha d k gerilim seviyeleri iin de kullan labilir.IEC 60044-7 Standartlar yla uyumludur.

    R2R1 + R2

    US = Up

    up (t) = 2Up sin( t)

    us (t) = 2Up sin( t) R2

    R1 + R2

  • 40

    1. UniGear ZS1 Kablo ba klar

    Polimer izoleli kablolar 1- 24 kV iin sonland rmalar

    alt ba layan g kablolar n dzgn bir ekilde sonland lmas ok nemlidir ve bu amala ABB kablolar n haz rlanmas ve sonland lmas iin mkemmel kullan kolay rnler serisi geli tirmi tir.OG g kablolar normalde alminyum veya bak r iletken, polimer malzemeden izolasyon, ekstrde edilmi bir izolasyon ekran , metalik bir ekran, z rhl (opsiyonel) ve polimerli d k f ile tasarlan r.Gvenli ve gvenilir ak m ta ma niteliklerini sa lamak iin, kablo iletkeni ve bara aras nda yeterli mekanik ba lant sa lamak gerekir. ABB, c vatalayarak kablo iletkenini takmak iin tasarlanan mekanik kablo pabular sa lamaktad r. Kablonun elektriksel alan do ru bir ekilde ynlendirmek de esast r ve ABB, kablo etraf nda aktif bir bas n yaratan kauuktan imal edilmi So uk Uygulanan kablo ular sunmaktad r. Ayr ca, kablo bak r tellerden farkl bir metalik ekran tipi ile tasarlanm ise, olas ar za ak mlar n do ru bir ekilde proses edilmesi iin zel topraklama kitleri kullan lmal r.Kablonun z rh , kablo ekran ile ayn toprak gerilimine sahip olmal r, dolay yla ek ba lant aksesuarlar n kullan lmas gerekli olabilir. Kablo aksesuarlar hakk nda detayl bilgi ayr teknik veri dosyalar ndan temin edilebilir.

    Uygulamalar ve zellikler

    Kablo tasar nda ba olarak, do ru kablo aksesuar tipini kullanmak gerekir. Tek ekirdekli kablolar yaln zca bak r tel ekran ile tasarland nda yaln zca bir kablo pabucu ve kablonun gerek boyutuna uygun bir kablo ucu kullanmak yeterlidir.So uk Uygulanan aksesuarlar n avantaj , kurulum iin ya da a k ate in gerekli olmamas r (3-ekirdekli kablolarda ara yal mlar hari) . Kablo haz rland ktan sonra kablo ucu herhangi bir ara kullanmadan kolayca geirilir. ekirdekli bir kablo, bak r erit ekranl bir kablo, alminyum folyo ekranl bir kablo veya z rhl bir kablo kullan ld nda; ek malzeme gereklidir.Di er ok nemli bir faktr ise, kablonun do ru bir ekilde haz rlanmas r, ABB mkemmel kablo haz rlama aletler sunmaktad r.

    Tavsiye edilen kablo sonland rma rnleriHaz r kablo ucu tipi Kabeldon SOT tasar m veya iletken boyutundan ba ms z olarak herhangi bir polimer kablo zerinde kullan labilir. Tip SOT 10, 7.2 kV kablolar iin tasarlan rken tip SOT 24, 12, 17.5 ve 24 kVyi kapsar. Birka kablo ucu e idi ok geni aral kta kablo ebatlar na uygundur. Topraklama kitleri, 3-ekirdekli kablolar iin destek yal mlar ve kablo z rhlama iin ekran potansiyel materyali gibi ekstra malzeme da ABB rn serisinde yer almaktad r. Daha fazla bilgi iin ltfen ABB Sat Temsilciniz ile irtibat kurun.

  • 41

    ekil 39: Bimetalik kablo pabucu tipi SKSBye sahip ABB Kabeldon kablo ba tip SOT 10

    ekil 40: Bimetalik kablo pabucu tipi SKSBye sahip ABB Kabeldon kablo ba tip SOT 24

    Tasar m ve ller

    Gerilim seviyesi

    kV

    Tasar mKabeldon

    zolasyon ap

    mm

    letken kesiti

    mm

    7.2 kV 12 kV 17.5 kV 24 kV

    1 - 7.2 SOT 101 10.5 - 15 10 - 35 - - -

    1 - 7.2 SOT 102 12.9 - 25.8 50 - 150 - - -

    1 - 7.2 SOT 103 21.4 - 34.9 185 - 300 - - -

    12 - 17.5 SOT 241 A 11 - 15 - 10 - 35 - -

    12 - 17.5 SOT 241 15 - 28 - 50 - 185 50 150 -

    12 - 17.5 SOT 242 24 - 39 - 240 - 500 185 - 300 -

    24 - - - - - -

    12 - 17.5 SOT 242 B 38 - 54 - 630 (**) 630 (**) -

    24 SOT 241 A 11 - 15 - - - 10

    24 SOT 241 15 - 28 - - - 25 - 120

    24 SOT 242 24 - 39 - - - 150 - 400

    24 SOT 242 B 38 - 54 - - - 500 - 630 (**)

    (**) st izolasyon olarak silikon kauuk erit 2342 kullan larak 800 ve 1000 mm2lik kesitli kablolar zerine monte edilebilir.

  • 42

    1. UniGear ZS1 Da m otomasyonu

    ABB G Koruma Felsefesi70ten fazla lkeye koruma IEDleri teslim eden ABB, yerel ynetmeliklere, gvenlik gereksinimlerine ve mhendislik uygulamalar na uygun, farkl koruma felsefelerine duyulan ihtiyac anlamaktad r. Bu nedenle ABB, yaln zca farkl g sistemlerinin spesifik ihtiya ve gereksinimlerine hizmet eden bir g koruma felsefesi geli tirmekle kalmay p, ayn zamanda g sistemi sahipleri ve kullan lar iin gven duygusu yaratmaktad r.Bir ABB IED g koruma sisteminin ana amac , g sistemi iindeki anormal g sistemi artlar veya anormal al an bile enleri tespit etmektir. IED taraf ndan toplanan bilgilere dayal olarak g koruma sistemi g sistemini normal i letme durumuna geri getirmek iin veya g sisteminin hasar grmesini ve ki ilerin yaralanmas s rlamak iin ar zay izole etmek iin dzeltici aksiyonlar ba lat r.

    Bu, herkes iin gvenli bir ortam sa lar. G koruma sistemleri, g ebekesi ar zalar n olu mas engellemez, g sisteminde herhangi bir anormallik olu tu unda aktive edilir. Ancak, ABB IEDler taraf ndan sunulan mevcut koruma i levselli ini g sistemi ve bile enlerinin spesifik g koruma gereksinimleriyle dikkatli bir ekilde e le tirmek, g sistemi iin en iyi korumay sa lamakla kalmaz, ayn zamanda g koruma sisteminin performans ve gvenilirli ini de art r ve bylece g ebekesi ar zalar n etkilerini en aza indirir ve anormallik veya ar zalar n g ebekesinin sa kl k mlar na yay lmas nler.

    Komple bir g koruma sisteminin

  • 43

    Yksek gereksinim

    Standart gereksinim

    Her iki utan besleme

    Ring ana fiderler

    Paralel fiderler

    Da lm jenerasyonlu fiderler

    Tekrar kapay /ay radyal fiderler

    Radyal fiderler

    Mesafe

    koruma

    Tek hat diyagram HMI*

    Ar za yer gsterici

    G kalitesi izleme

    Haberle me

    Tekrar kapama

    Tekli fonksiyon * nsan makine arayz

    ekil 41: Standart ve yksek gereksinimli fiderlerin kar la lmas

    avantajlarletme h , hassasiyet, seicilik ve gvenilirlik, g koruma

    sisteminin ve belirtilen gereksinimlerin ana elemanlar r. Koruma sisteminin i letme h ile bir ebeke ar zas ndan kaynaklanan hasar ve tehlike aras nda gl bir korelasyon vard r. Trafo merkezi otomasyonu, ar zalar n yerinin tespitini ve g beslemesinin restorasyonunu h zland ran uzaktan kontrol ve izleme kabiliyetleri sa lar. Koruma IEDlerinin h zl bir ekilde

    letilmesi ayr ca, gerilim d leriyle birlikte ar zan n ebekenin sa kl blmlerine s rama riskini art ran ar za sonras tepe ykn de en aza indirir. G sisteminin hassasiyeti, g

    ebekesinin en uzak blmndeki olduka yksek direnli toprak ar zalar ve k sa devreleri tespit etmek iin uygun olmal r.G beslemesi kesintisini mmkn olan en kk alan ile

    rlamak ve g ebekesinin anormal veya ar zal k sm n gvenilir bir ekilde tespitine imkan sa lamak iin gvenilir seicilik esast r.Bylece dzeltici aksiyonlar ebekenin anormal veya ar zal blmne ynlendirilebilir ve besleme mmkn olan en k sa srede yeniden sa lanabilir.G koruma sistemi ayn ayn zamanda yksek gvenilirlik seviyesine sahip olmal r. Bu, rne in bir kesici ar zaland nda, yedek g koruman n ar zay tespit edip tepki verece i anlam na gelir.Trafo Merkezi Otomasyonu (SA-Substation Automation) operatre trafo merkezinin mkemmel kontroln sa lar. Ayr ca, Trafo Merkezi Otomasyon sistemi enerji iletim ve da m

    ebekesinin normal al ma ko ullar alt nda g kalitesini art rman n yan nda, ar za durumunda ve trafo merkezinin bak esans nda zellikle enerji iletim ve da m ebekesinin enerji kalitesini art r. Bir Trafo Merkezi Otomasyon sistemi veya SCADA sistemi, dijital teknolojinin tm faydalar g

    ebekelerini koruma ve kontrolne sa lar. Terminaller kolayl kla ayarlan r ve g koruma parametreleri operatr i istasyonu zerinde kolay ve gvenli eri im ile g sisteminin spesifik gereksinimlerine uygun olarak konfigre edilir.

    Tek fonksiyonlu ve ok fonksiyonlu terminallerDo ru koruma yntemleri ve kapsaml i levsellik, koruma sisteminin performans art r.Kapsaml i levsellik tan , korunan ebekenin veya sistemin gereksinimlerine gre de ir. Tek fonksiyonlu koruma IEDleri baz ebeke uygulamalar iin yeterli iken, daha karma k

    ebekeler, geli mi ok fonksiyonlu IEDler gerektirir. Tek fonksiyonlu IEDler, spesifik bir fider uygulamas gibi bir dizi koruma fonksiyonu ierir.Bu IEDlerin ana avantajlar yedeklilik ve fiyatt r. Bir ya da daha fazla tek-fonksiyonlu IED, o u uygulama alan nda yeterli koruma sa lar.

  • 44

    Fider korumaG koruma uygulamalar ba ca iki kategoriye ayr labilir, bunlar standart uygulamalar (temel ak m tabanl koruma kullanan) ve yksek gereksinimli uygulamalar (ak m ve gerilim tabanl koruma kullanan ve bu ikisinin kombinasyonlar .Seilen g koruma dzeni veya sistemi, hassasiyet, seicilik ve i letme h bak ndan uygulamaya zel gereksinimleri kar lamak durumundad r.Koruma gereksinimleri temelde ebekenin veya sistemin fiziksel yap taraf ndan belirlenir ve o u durumda yukar da belirtilen gereksinimler, ynl/ynsz a ak m IEDleri ile kar lanabilir.Daha karma k yap ebekelerde, mesafe koruma ya dahat diferansiyel koruma gibi daha geli mi korumafonksiyonlar kullan labilir.

    ve d k gerilim koruma sistemlerinin amac , ebekenin gerilim seviyesini izlemektir. Gerilim seviyesi, hedef de erden, belirlenen bir sre iin izin verilen marjdan daha fazla sapar ise, gerilim koruma sistemi, anormal durumun sresini ve yarat lan zorlamalar s rlar. Frekans bozulmalar nedeniyle ba ca kesintileri nlemek iin trafo merkezleri genellikle d k frekans koruma IEDleri ile donat r, bunlar ayn zamanda e itli yk atma dzenlerini de kontrol eder. Bunlar, fiderler iin ana koruma fonksiyonlar na ili kin yaln zca birka rnektir.

    Uygulamalar ve zellikler

    Gereksinimlere ba olarak uygun bir IED tipi seilebilir ve farkl fider tipleri iin genel bir zm sa layacak ekilde konfigre edilebilir.Genelde bu fider tiplerinin gerekli g koruma i levselli i ba ka etkenlerin yan nda ar za ak m kayna ve g koruma uygulamas n temel gereksinimlerini kar lamak iin ek olarak ihtiya duyulabilecek geli mi fonksiyonlar n tipine ba olarak byk farkl k gsterir.

    Tavsiye edilen rnlerFider koruma iin tavsiye edilen rnler, ABBnin Relion

    g koruma IEDleri rn ailesinin bir paras r.IEDler global ABB m terilerinin geni apl uygulamalar ve i levsellik gereksinimlerinden edinilen uzun y llara dayal de