ocuklar ve - ?tan etkilenen say±s± artm±t±r. souk sava...

Download OCUKLAR ve - ?tan etkilenen say±s± artm±t±r. Souk sava sonras±nda, uluslararas± ve uluslar±n iinde farkl± gerilimlerin olutuu grlmtr

Post on 07-Feb-2018

219 views

Category:

Documents

0 download

Embed Size (px)

TRANSCRIPT

  • OCUKLAR ve SAVA

    HASUDER ocuk Sal alma Grubu

    ISBN: 978-975-97836-9-3

    2014

  • OCUKLAR ve SAVA i

    HASUDER - ocuk Sal alma Grubu

    OCUKLAR ve SAVA

    EDTR Dr. Burcu Toku

    HASUDER Yayn No : 2014-1

    Bu kitabn tm yasal haklar Halk Sal Uzmanlar Derneine (HASUDER) ait olup, kitapta yer alan yaz ve grlerle ilgili sorumluluklar yazarlara aittir.

    Yayn Tr :Elektronik Kitap Yaymland Tarih :Austos 2014 Yaymc :Halk Sal Uzmanlar Dernei Yaymc Adresi :Tunus Caddesi No: 59/5 ankaya ANKARA Dernek Web :www.hasuder.org.tr letiim :mudur@hasuder.org ISBN :978-975-97836-9-3

    Kapak Fotoraf: Hakan Toku

    http://www.hasuder.org.tr/mailto:mudur@hasuder.org

  • HASUDER - ocuk Sal alma Grubu

    OCUKLAR ve SAVA ii

    NDEKLER

    Sunu iii

    Gnmz Savann zellikleri ve Halen Savaan Blgeler 1

    Savata ocuk lmleri ve Yaralanmalar 8

    Sava ocuk Hastalk 24

    Savan ocuklar zerindeki Psikolojik, Sosyal Ve Kltrel Etkileri 26

    ocuk Askerler Hakknda On bir Gerek 34

    Irak Savann ocuk Haklar zerine Etkileri 36

    Tp Sava nlemeye Katkda Bulunabilir mi? 38

    Suriye ocuklarn Korunmasnn Deerlendirilmesi (Ynetici zeti) 45

    ocuklarn Sesi 52

  • HASUDER - ocuk Sal alma Grubu

    OCUKLAR ve SAVA iii

    SUNU

    Birlemi Milletler ocuk Haklar Bildirgesinde de sylendii gibi, ocuun kiilii, savalarn hi bir zaman salayamad ve daha ok ykma uratt, mutluluk sevgi ve anlay ortamnda tam ve uyumlu olarak gelimektedir. Ne yazk ki, dnyann pek ok yerinde silahl atmalar devam etmekte ve bu savalarn kt sonular ocuklar da kapsamaktadr. Gnmzde milyonlarca ocuk, lkelerin kendi politik atmalar ve baka topraklara egemen olma hegomanyalar iin kardklar savalarn, terr saldrlarnn dorudan ya da dolayl olarak masum kurbanlar durumuna dmektedirler.

    Son 10 yl boyunca, yaklak 10 milyon ocuun savalarda ld ve yaklak 300 000 ocuun 30dan fazla atma blgesinde savamakta olduu tahmin edilmektedir. Silahl atmalar sonucu ortaya kan durumlar savunmasz ve incinebilir olmalar nedeniyle ncelikle ocuklar etkilemekte ve bunu pek ok deiik ekilde yapmaktadr. Hkm sren kaos nedeniyle ocuklar ounlukla yalnz kalmakta, bir ksm ocuk askerler haline gelirken, dierleri ise eitli ekillerde smrlmekte ve istismar edilmektedir. Bu ocuklarn temel haklar insanlk d, zalim davalar uruna utanmazca yok saylmaktadr. len ounluun yan sra, pek ok ocuk da derin sarsntya uramakta, yaralanmakta, sakat kalmaktadr.

    yz elli yl sonra, ou ocuun yaam halen Hobbesin tanmlad gibidir; Szsz, yazsz, toplumsuz ve hepsinden kts sre giden korku ve zora bal lm tehlikesi ile insan yaam yalnz, yoksul, kaba, kt ve ksa.

  • HASUDER - ocuk Sal alma Grubu

    OCUKLAR ve SAVA 1

    GNMZ SAVAININ ZELLKLER VE HALEN SAVAAN BLGELER Dr. Mehtap TRKAY Akdeniz niversitesi Tp Fakltesi Halk Sal Anabilim Dal

    Sava, kolektif iddet trdr. Bu nedenle iddet tanm ile

    balayarak, snflamasna girmek konu btnln salamak asndan yararl olacaktr.

    iddeti deiik ekillerde tanmlamak mmkndr. rnein sosyologlar iddeti, kiileri yaralamaya ya da yok etmeye veya mallara zarar vermeye ynelik dorudan veya dolayl eylem olarak tanmlamaktadrlar. Bu tanm gnmzde iddet olaylarn anlatmakta yetersiz kalmaktadr. nk baz davranlar ya da kolektif iddet diye tanmlanan ve zellikle de devletin bireylere yapt iddeti aklamakta yetersizdir. rnein ekonomik kriz toplumsal olarak gelecekte ne gibi sorunlarla karlalaca belirsiz bir ortam yaratmaktadr ancak ortada somut bir faili yoktur.

    ada szlklerde iddet iin a) kiiye, g veya bask uygulayarak istei dnda bir ey yapmak veya yaptrmak b) iddet uygulama eylemi c) duygularn kabaca ifade edilmesine doal eilim gibi alt alta birok tanm yaplmtr.

    iddetin bat dillerindeki kkeni Latince violentia szcnden gelmektedir. Violentia, iddet, sert ya da acmasz kiilik, g demektir. Violare eylemi ise iddet kullanarak davranmak, deer bilmemek, kurallara kar gelmek anlam tar. Bu szckler vis ile balantldr. Vis g, erk, yetke, iddet, bedensel g kullanm demektir. Buradaki temel kavramg tr. Bu nedenle iddet dendii zaman ncelikle anlalan bir bedensel davranlar ve eylemler dizisidir ve bunlar fiziksel, ruhsal veya toplumsal iz brakr.

    Dnya Salk rgt (DS) ise iddeti, kiinin kendisine, bir dierine, gruba veya topluma kar kastl fiziksel g veya bask uygulamas ve/veya tehdit etmesi sonucunda meydana gelen ve/veya

  • HASUDER - ocuk Sal alma Grubu

    OCUKLAR ve SAVA 2

    gelebilecek lm, yaralanma, ruhsal hasar, kt geliim veya yoksunlua neden olabilecek eylemler olarak tanmlamaktadr.

    iddetin salk zerindeki etkileri tm dnyada farkl ekillerde grlmektedir. Her yl insanlarn kendi kendilerine uyguladklar veya birbirlerine uyguladklar veya kolektif (ortak) iddet sonucunda 1 milyondan fazla insan hayatn kaybetmekte ve daha fazlas da lmcl olmayan sakatlanmalara maruz kalmaktadr.

    iddeti, kiinin kendi kendisine, bir dierine ynelik iddet ile ortak (kolektif) iddet olmak zere e gruba ayrabiliriz.

    Kolektif iddet formlar; sava, terr, lke iinde ya da dnda dier iddet eylemleri, soy krm, bask, ortadan kaybolma, ikence veya insan haklar ihlali, organize su rgtleri rnein ete savalar, haydutluktur.

    Bu yazda; kolektif iddet trlerinden olan savatan, gnmz savan zelliklerinden ve halen savaan blgelerden bahsedilecektir.

    Savan ykc sonular yalnzca meydana geldii blgeyi deil, farkl blgelerde yaayan insanlar da olumsuz etkilemektedir. Sava, madurlarn biyolojik, psikolojik ve sosyal saln bozmakta, dnya genelinde mortalite ve morbiditeyi arttrmaktadr. Sava insan eliyle meydana gelen, toplumun normal yaantsn engelleyen, ba etmesini salayacak destek sistemlerini yok eden, uluslararas bir halk sal sorunu olarak tanmlayabiliriz. Literatrde sava yerine atma szc kullanlmakta ve DS sava/atma olgusunu olaan d durumlar (ODD) olarak incelemektedir. Ancak olaan dlk politik, ekonomik ve sosyal boyutta olmas ile ilgilidir. Sava, ekonomik ve politik nedenlerden dolay devletlerin, faturasn halklarna zellikle kadnlarna ve ocuklarna dettii bilinli, ahlaka aykr ve meru olmayan tercihleridir.

    Gnmz Savan zellikleri

    Albert Einstein, Freuda yazd mektupta Ben bar iin mcadele

    etmek istiyorum. nsan sava hizmetini reddetmedii srece hibir eyin

  • HASUDER - ocuk Sal alma Grubu

    OCUKLAR ve SAVA 3

    savalar ortadan kaldrmas mmkn olmayacaktr. nsann inand bir ey, rnein bar uruna lmesi, inanmad, rnein sava gibi bir ey yznden ac ekmesinden daha iyi deil mi? eklinde bir soru sormu, sava ile ilgili dncelerini Neden Sava?, kitabnda ayrntl belirtmi ve bilim insanlarnn bar tarafnda olmas gerektiine vurgu yapmtr. Ancak tarihe bir gz attmzda sava kapitalist sistemin bir parasdr ve kanlmazdr. Kapitalizmin yapsal hastalklarndan en nemlisi emekilerine retim deerlerinin karln dememesidir. Karl Marksa gre kapitalist lkelerde emein smrlmesi ve art deerin kapitalistler tarafndan el konulmas sonucunda, dier bir deyile toplam retim hacminin deerinden daha az bir deer (satnalma gc) piyasaya brakld iin, toplam talep der, bu ise dolayl olarak retimin dmesine yol aaca iin isizlik oran hzla ykselir. Bu durum talebin daha da azalmasn dourur. Sonu, kapitalizmin iktisadi buhrandr ve devresel olmas kanlmazdr. Ayrca her yeni gelen "devre" deki buhran kendisinden nce gelen devredekinden daha derin olmaktadr. Karl Marksn dnemsel buhranlar tezinin geerlilii karsnda 1929 ekonomik krizinin etkilerini hafifletmek iin dnemin ABD Bakan Roosevelt, 1932 ylnda Keynesian formln uygulamtr. Karl Marksa gre her toplum kapitalist aamay yaamak zorundadr. Ama bugn yaadmz gibi kapitalizmin nlenmesi mmkn olmayan tekelci kapitalizm aamasna vardnda sistem ekonomik buhranlara mahkm olmaktadr. Kapitalist devletler, devresel ekonomik klerden kurtulmak iin savamak zorundadr. nk bata silah ve petrol tekelleri olmak zere, retimin birbirine bal halkalar ierisinde faaliyet gsteren iletmeler, savatan ve onun ekonomide yaratt canlanmadan byk kazanlar elde ederler.

    Sonu olarak gnmz savann zellikleri asndan bakarsak, son 50- 60 yldr savaan devlet says artmtr. En belirgin art souk sava sonrasnda ortaya kmtr. rnein 1990-1992 arasnda 49 sava olmutur. Savaan lke saysnn artmasnn nedeni olarak kreselleme gsterilmektedir. Sanayilemi lkelerdeki refah sisteminin krizi

  • HASUDER - ocuk Sal alma Grubu

    OCUKLAR ve SAVA 4

    (devresel ekonomik buhranlar) nedeniyle hassas gruplar arasnda iddet atmalarnn artmasna yol amtr.

    Savatan etkilenen says artmtr. Souk sava sonrasnda, uluslararas ve uluslarn iinde farkl gerilimlerin olutuu grlmtr. Bu gerilimler, hzl ekonomik deiimler, politik belirsizlikler ve dnyann birok blgesindeki iddetli atmalarla etkileim iindedir. Birlemi Milletler nsani likiler Ofisi (UN Office for the Coordination of Humanitarian Affairs = OCHA) 1999 yl verilerine gre 1,8 milyar kii bu gerilimden etkilenmektedir. DS, sadece Kongo Cumhuriyetinde, 200.000den fazla kadn ve ocua tecavz edildiini bildirmitir.

    Savalar daha ok nc dnya lkelerinde olmaktadr. II. Dnya Savandan beri 181 savan 170i nc dnya lkelerinde olmutur. Bu lkelerin neden atma blgesi haline geldii aslnda ok aktr. Neden atma blgesi haline geldikleri konusunda Gney Sudan rnek olarak verilebilir. Gney Sudan Kenya, Uganda, Ruanda ve Burundi toplamndan daha byk, ok verimli topraa sahiptir, iyi ya alr, petrol ve deerli madenleri vardr. te bu nedenlerden dolay da yllarca igal altnda kalm, smrlm ve yamalanmtr. Darfurlular gibi evresinde yaayan dier etnik gruplar yoksullua mahkm edilmitir. Sonuta Darfurlular, Sudan hkmetine kar Adalet ve Eitlik Hareketi ad altnda 2003 ylnda isyan balatm ve bu isyan bastrmak iin Sudan hkmeti, Darfurlulara ynelik soykrm balatmtr. 2,5 yl sren i sava sonucunda yzbinlerce Darfurlu lm, yaklak 2 milyonu g etmek zorunda kalmtr.

    Masum halklarda, askeri glere oranla daha fazla lm grlmektedir. 18. ve 19

View more