oceanografia – studia stacjonarne ii stopnia · wydziaŁ oceanografii i geografii uniwersytetu...

Click here to load reader

Post on 28-Feb-2019

212 views

Category:

Documents

0 download

Embed Size (px)

TRANSCRIPT

WYDZIA OCEANOGRAFII I GEOGRAFII UNIWERSYTETU GDASKIEGO

INSTYTUT OCEANOGRAFII

OCEANOGRAFIA STUDIA STACJONARNE II STOPNIA

KATALOG PRZEDMIOTW

ROK AKADEMICKI 2011/2012

GDYNIA, 2011

2

PRZEDMIOTY ZAPISANE JAKO OBOWIZKOWE W STANDARDACH KSZTACENIA NA STACJONARNYCH STUDIACH II STOPNIA KIERUNKU OCEANOGRAFIA

Nazwa przedmiotu Ochrona rodowiska morskiego

Kod ECTS:

Nazwa jednostki prowadzcej kierunek: Wydzia Oceanografii i Geografii Instytut Oceanografii

Nazwa kierunku: Oceanografia

Nazwa specjalnoci: Biologia morza, Ekobiotechnologia morska, Ochrona i zarzdzanie zasobami morza, Fizyka morza, Geologia morza, Chemia morza i atmosfery Nazwisko osoby prowadzcej (osb prowadzcych): Prof. zw. dr hab. Jerzy Bolaek

Liczba godzin zaj, 45 w tym: 45 wykad

Liczba punktw ECTS: 5

Rodzaj studiw: stacjonarne II stopnia Rok i semestr studiw: dla FM rok II, semestr 4, dla pozostaych rok I, semestr 2

Status przedmiotu: obligatoryjny Jzyk wykadowy: polski

Metody dydaktyczne: Ustne przekazanie, wspomagane foliami oraz prezentacjami multimedialnymi, film nt. jednostki do zwalczania rozleww olejowych Kapitan Poinc

Formy i warunki zaliczania przedmiotu: Egzamin pisemny i ustny

Okrelenie przedmiotw wprowadzajcych wraz z wymaganiami wstpnymi: brak

Zaoenia i cele przedmiotu: Zapoznanie studentw z gwnymi problemami zwizanymi z ochron rodowiska morskiego Treci programowe: Pojcie czystoci rodowiska. Przepisy i midzynarodowe konwencje odnoszce si do ochrony rodowiska morskiego (HELCOM, Agenda 21, MARPOL 73/78). Zagroenia dla biosfery ze strony zwizkw naturalnych i antropogenicznych. Podstawowe rodzaje zagroe w morzu. Ochrona morza przed zanieczyszczeniami powodowanymi przez statki: zanieczyszczenia z bezawaryjnej eksploatacji statkw, w tym przed substancjami niebezpiecznymi przewoonymi luzem, katastrofy zbiornikowcw i platform wiertniczych. Ograniczenie rozleww olejowych na morzu. Likwidowanie rozleww olejowych metodami fizykochemicznymi (sorbenty, dyspergenty, spalanie). Rozlewy olejowe na Batyku. Skadowanie substancji niebezpiecznych i odpadw w morzu jako sposb ich utylizacji: bojowe rodki trujce (BST), arsenay nuklearne w morzach i oceanach, urobek z pogbiania torw wodnych, skadowiska podmorskie, poziom radionuklidw w morzach i oceanach.

Wykaz literatury - podstawowej: Korzeniewski K., 1998. Ochrona rodowiska morskiego. Wyd. Uniw. Gdaskiego, Gdask Ustawa z dnia 21 marca 1991 r o obszarach morskich RP (Dz.U. z 1991 r. Nr 32, poz.131 z pniejszymi zmianami) Ustawa z dnia 16 marca 1995 r. o zapobieganiu zanieczyszczeniu przez statki (Dz.U. Nr 47, poz. 243) Konwencja MARPOL 73/78 Konwencja o ochronie rodowiska morskiego obszaru Morza Batyckiego z 9.04.1992 r. rodowiskowych do analiz, Wyd. PWN, Warszawa - uzupeniajcej: Graczyk T., Piskorski ., Siemianowski R., 2001. Ochrona rodowiska morskiego przez zanieczyszczeniami z obiektw oceanotechnicznych. Politechnika Szczeciska, Szczecin.

3

Nazwa przedmiotu

Prawo morskie

Kod ECTS:

Nazwa jednostki prowadzcej kierunek: Wydzia Oceanografii i Geografii UG Instytut Oceanografii

Nazwa kierunku: Oceanografia

Nazwa specjalnoci: Biologia morza, Ekobiotechnologia morska, Ochrona i zarzdzanie zasobami morza, Geologia morza, Fizyka morza Nazwisko osoby prowadzcej (osb prowadzcych): dr Iwona Zuewicz-Wiewirowska (Wydzia Prawa i Administracji UG) Liczba godzin zaj 30, w tym: 30 wykad

Liczba punktw ECTS: 2

Rodzaj studiw: stacjonarne II stopnia Rok i semestr studiw: II, 3

Status przedmiotu : obligatoryjny

Jzyk wykadowy: polski

Metody dydaktyczne: Wykad w formie prezentacji multimedialnej

Formy i warunki zaliczania przedmiotu: egzamin pisemny w formie testowej

Okrelenie przedmiotw wprowadzajcych wraz z wymaganiami wstpnymi: Podstawy prawa

Zaoenia i cele przedmiotu: Poznanie i zrozumienie funkcjonowania podstawowych instytucji prawa morskiego Treci programowe: Pojcia podstawowe. rda prawa. Status prawny obszarw morskich. Statek morski. Armator i kapitan statku. Ratownictwo morskie. Mienie zatopione w morzu. Zapobieganie zanieczyszczeniu morza przez statki. Odpowiedzialno za szkod wyrzdzon zanieczyszczeniem pochodzcym ze statku. Umiejtnoci i kompetencje: rozumienie zasad funkcjonowania prawa morskiego; posugiwania si terminologi i podstawowymi aktami prawnymi. Wykaz literatury podstawowej i uzupeniajcej: Jerzy Mynarczyk, Prawo morskie, Gdask 2002 Jan opuski (red.), praca zbior., Prawo morskie, tom I i II, Toru-Bydgoszcz, 1996-2000

4

Nazwa przedmiotu

Planowanie bada i analiza danych I i II

Kod ECTS:

Nazwa jednostki prowadzcej kierunek: Wydzia Oceanografii i Geografii Instytut Oceanografii

Nazwa kierunku: Oceanografia

Nazwa specjalnoci: Biologia Morza, Ekobiotechnologia morska, Ochrona i zarzdzanie zasobami morza Nazwisko osoby prowadzcej (osb prowadzcych): Pracownicy ZBIEM, ZBPM, ZEEOM, ZFEM

Liczba godzin zaj 75, w tym: 75 w. lab.

Liczba punktw ECTS: 10

Rodzaj studiw :stacjonarne II stopnia

Rok i semestr studiw: 1 semestr, dla BM, OiZZM, EM I rok, 1 semestr i II rok, 3 semestr

Status przedmiotu : obligatoryjny

Jzyk wykadowy: polski

Metody dydaktyczne: wiczenia laboratoryjne

Formy i warunki zaliczania przedmiotu: wiczenia laboratoryjne - zaliczenie

Okrelenie przedmiotw wprowadzajcych wraz z wymaganiami wstpnymi:

Zaoenia i cele przedmiotu: Treci programowe: Zasady planowania dowiadcze i opracowywania danych dowiadczalnych. Statystyka opisowa jednej i dwch zmiennych, badanie relacji pomidzy zmiennymi. Korelacja i regresja. Estymacja punktowa i przedziaowa. Zastosowanie testw parametrycznych i nieparametrycznych. Przykady zastosowania analizy wariancji. Analiza szeregw czasowych. Analiza danych jakociowych. Zastosowania statystycznych programw komputerowych w badaniach oceanograficznych. Umiejtnoci i kompetencje: Posugiwanie si metodami statystycznymi w analizie danych okrelajcych stan rodowiska przyrodniczego; modelowania procesw i zjawisk w przyrodzie. Wykaz literatury podstawowej i uzupeniajcej:

5

Nazwa przedmiotu

Planowanie bada i analiza danych

Kod ECTS:

Nazwa jednostki prowadzcej kierunek: Wydzia Oceanografii i Geografii Instytut Oceanografii

Nazwa kierunku: Oceanografia

Nazwa specjalnoci: Chemia morza i atmosfery

Nazwisko osoby prowadzcej (osb prowadzcych): prof. UG, dr hab. Boena Graca

Liczba godzin zaj 75, w tym: 30 wykad 45 w. lab.

Liczba punktw ECTS: 10

Rodzaj studiw: stacjonarne II stopnia

Rok i semestr studiw: I,1

Status przedmiotu : obligatoryjny Jzyk wykadowy: polski

Metody dydaktyczne: wiczenia laboratoryjne, wykady

Formy i warunki zaliczania przedmiotu: wiczenia laboratoryjne zaliczenie na ocen wykad - zaliczenie na ocen

Okrelenie przedmiotw wprowadzajcych wraz z wymaganiami wstpnymi: brak

Zaoenia i cele przedmiotu: Treci programowe: Wykad: Zasady planowania dowiadcze i bada terenowych oraz statystycznego opracowywania uzyskanych wynikw. Statystyki opisowe jednej i dwch zmiennych. Zastosowanie analizy regresji i jej interpretacja (regresja liniowa i nieliniowa). Estymacja punktowa i przedziaowa. Przykady zastosowania testw istotnoci rnic (test t-studenta, U Manna-Whitneya, ANOVA, Wilcoxona, ANOVA Kruskala-Wallisa, Friedmana). Zastosowanie i interpretacja analiz wielowymiarowych (analiza skadowych gwnych, analiza czynnikowa, analiza skupie). wiczenia: Praktyczne zastosowanie metod statystycznych omwionych na wykadzie do wynikw bada rodowiskowych i eksperymentalnych. Umiejtnoci i kompetencje: Posugiwanie si metodami statystycznymi w analizie wynikw bada eksperymentalnych oraz terenowych okrelajcych stan rodowiska przyrodniczego. Umiejtno zaplanowania bada eksperymentalnych i terenowych pod ktem weryfikacji postawionych hipotez z wykorzystaniem metod statystycznych. Wykaz literatury podstawowej i uzupeniajcej: Andrzej Stanisz, Przystpny kurs statystyki z zastosowaniem STATISTICA na przykadach z medycyny.(tom I, II i III), wydawca StatSoft Polska, cznie 1900s. Radosaw Kala, Statystyka dla przyrodnikw, Wydawnictwo Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu (wydanie III) 234s.

6

Nazwa przedmiotu

Planowanie bada i analiza danych

Kod ECTS:

Nazwa jednostki prowadzcej kierunek: Wydzia Oceanografii i Geografii Instytut Oceanografii

Nazwa kierunku: Oceanografia

Nazwa specjalnoci: Geologia morza

Nazwisko osoby prowadzcej (osb prowadzcych): pracownicy ZGM

Liczba godzin zaj 75, w tym: 30 wykad 45 w. lab.

Liczba punktw ECTS: 10

Rodzaj studiw: stacjonarne II stopnia

Rok i semestr studiw: I,1

Status przedmiotu : obligatoryjny Jzyk wykadowy: polski

Metody dydaktyczne: wiczenia laboratoryjne, wykady

Formy i warunki zaliczania przedmiotu: wiczenia laboratoryjne zaliczenie na ocen wykad - zaliczenie na ocen

Okrelenie przedmiotw wprowadzajcych wraz z wymaganiami wstpnymi: brak

Zaoenia i cele przedmiotu: Treci programowe: Zasady planowania dowiadcze i opracowywania danych dowiadczalnych. Statystyka opisowa jednej i dwch zmiennych, badanie relacji pomidzy zmiennymi. Korelacja i regresja. Estymacja punktowa i przedziaowa. Zastosowanie testw parametrycznych i nieparametrycznych. Przykady zastosowania analizy wariancji. Analiza szeregw czasowych. Analiza danych jakociowych. Zastosowania statystycznych programw komputerowych w badaniach oceanograficznych. Umiejtnoci i kompetencje: Posugiwanie si metodami statystycznymi w analizie wynikw bada eksperymentalnych oraz terenowych okrelajcych stan rodowiska przyrodniczego. Umiejtno zaplanowania bada eksperymentalnych i terenowych pod ktem weryfikacji postawionych hipotez z wykorzystaniem metod statystycznych. Wykaz literatury podstawowej i uzupeniajcej:

7

Nazwa przedmiotu

Planowanie bada i analiza danych

Kod ECTS:

Nazwa jednostki prowadzcej kierunek: Wydzia Oceanografii i Geografii Instytut Oceanografii

Nazwa kierunku: Oceanografia

Nazwa specjalnoci: Fizyka morza

Nazwisko osoby prowadzcej (osb prowadzcych): pracownicy ZOF

Liczba godzin zaj 75, w tym: 75 w. lab.

Liczba punktw ECTS: 10

Rodzaj studiw: stacjonarne II stopnia

Rok i semestr studiw: I,1

Status przedmiotu : obligatoryjny Jzyk wykadowy: polski

Metody dydaktyczne: wiczenia laboratoryjne

Formy i warunki zaliczania przedmiotu: wiczenia laboratoryjne zaliczenie na ocen

Okrelenie przedmiotw wprowadzajcych wraz z wymaganiami wstpnymi: brak

Zaoenia i cele przedmiotu: Treci programowe: Zasady planowania dowiadcze i opracowywania danych dowiadczalnych. Statystyka opisowa jednej i dwch zmiennych, badanie relacji pomidzy zmiennymi. Korelacja i regresja. Estymacja punktowa i przedziaowa. Zastosowanie testw parametrycznych i nieparametrycznych. Przykady zastosowania analizy wariancji. Analiza szeregw czasowych. Analiza danych jakociowych. Zastosowania statystycznych programw komputerowych w badaniach oceanograficznych. Umiejtnoci i kompetencje: Posugiwanie si metodami statystycznymi w analizie wynikw bada eksperymentalnych oraz terenowych okrelajcych stan rodowiska przyrodniczego. Umiejtno zaplanowania bada eksperymentalnych i terenowych pod ktem weryfikacji postawionych hipotez z wykorzystaniem metod statystycznych. Wykaz literatury podstawowej i uzupeniajcej:

8

Nazwa przedmiotu

Zasoby morza i ich wykorzystanie

Kod ECTS:

Nazwa jednostki prowadzcej kierunek: Wydzia Oceanografii i Geografii UG Instytut Oceanografii

Nazwa kierunku: Oceanografia

Nazwa specjalnoci: Biologia morza (BM), Ochrona i zarzdzanie zasobami morza (OiZZM), Ekobiotechnologia morska (EM), Fizyka morza (FM), Chemia morza i atmosfery (ChMiA), Geologia morza (GM) Nazwisko osoby prowadzcej (osb prowadzcych): prof. dr hab. Maciej Woowicz, prof. UG, dr hab. Waldemar Grzybowski, prof. UG, dr hab. Jarosaw Tgowski, prof. UG, dr hab. Mariusz Sapota, prof. UG, dr hab. Monika Normant, dr Stella Mudrak-Cegioka, dr hab. Urszula Janas, dr Magorzata Witak Liczba godzin zaj 60, w tym: 60 wykad

Liczba punktw ECTS: 8

Rodzaj studiw: stacjonarne II stopnia Rok i semestr studiw: I,1 (dla FM), II, 3 (dla BM, OiZZM, EM, ChMiA, GM)

Status przedmiotu: obligatoryjny

Jzyk wykadowy: polski

Metody dydaktyczne: wykad w formie prezentacji multimedialnej

Formy i warunki zaliczania przedmiotu: egzamin

Okrelenie przedmiotw wprowadzajcych wraz z wymaganiami wstpnymi: Biologia oglna, Oceanografia biologiczna, Oceanografia chemiczna, Oceanografia fizyczna,

Geologia morza

Zaoenia i cele przedmiotu: Poznanie rnorodnoci i znaczenia zasobw morza, zasad ich eksploatacji i ochrony. Nabycie umiejtnoci opisu, klasyfikacji i oszacowania morskich zasobw organizmw planktonowych. Poznanie moliwoci wykorzystania planktonu morskiego. Poznanie potencjau wd oceanicznych jako rda surowcw chemicznych oraz chemicznych podstaw eksploatacji wd oceanicznych Treci programowe: Koncepcja zasobw zasoby odnawialne i nieodnawialne. Klasyfikacja i wielko zasobw surowcw oceanicznych. Wykorzystanie wody morskiej. Pojcie ywych zasobw morza i cechy wyrniajce te zasoby. Zasady prowadzenia pooww organizmw morskich. Metody hodowli organizmw morskich. Wykorzystanie energetyczne mrz i oceanw. Podstawy prawne eksploatacji zasobw morza. - Wykorzystanie bezkrgowcw morskich w przemyle spoywczym i precyzyjnym. Pozyskiwanie i wykorzystanie produktw pochodzcych z organizmw morskich dla potrzeb przemysu farmaceutycznego i kosmetycznego oraz w jubilerstwie. Marikultura rolin i bezkrgowcw morskich, metody tradycyjne i wspczesne, nowe kierunki marikultury. Gwne gatunki hodowlane i wymagania rodowiskowe obszarw morskich dopuszczanych do prowadzenia intensywnej hodowli. Zagroenia powodowane przez akwakultur w rodowisku morskim - Chemiczny aspekt eksploatacji wd oceanicznych (pozyskiwanie NaCl, Mg, Br) z uwzgldnieniem aspektw finansowych i ekologicznych; przegld technologii pozyskiwania wody pitnej z wody oceanicznej; nowe rda "czystej" energii opartego na ma odmiennym skadzie chemicznym wd morskich i sodkich. - Energia cieplna oceanu. Energia pyww, prdw i fal wiatrowych oraz moliwoci jej wykorzystania; rodzaje elektrowni pywowych i falowych; perspektywy ekonomicznego wykorzystania energii oceanu na tle innych odnawialnych rde energii. Zastosowanie

9

metod akustycznych w monitoringu procesw biologicznych, geologicznych, hydrodynamicznych (krtki przegld). Aktywne i pasywne akustyczne urzdzenia pomiarowe. Akustyczne oszacowanie liczebnoci ryb. Akustyczna identyfikacja gatunkw ryb. Akustyczne badania zooplanktonu (oszacowanie biomasy, identyfikacja gatunkw, pomiary rozkadu zooplanktonu wedug rozmiarw). -Pojcie ywych zasobw morza i cechy je wyrniajce. Porwnanie marikultury i bezporedniej eksploatacji zasobw rodowiska naturalnego. Techniki pooww organizmw morskich i stosowane narzdzia poowowe. Metody hodowli organizmw morskich ze szczeglnym uwzgldnieniem ryb. Sposoby badania struktury, okrelania wielkoci eksploatowanych populacji i wyznaczania dopuszczalnej wielkoci pooww. Struktura eksploatacji wiatowych ywych zasobw morza. Podstawy prawne i ekonomiczne eksploatacji ywych zasobw morza. Zasady administrowania eksploatacj ywych zasobw morza, na przykadzie Batyku. - Produkty modyfikowane genetycznie i organizmy transgeniczne. Zasoby morskich organizmw bentosowych i ich wykorzystanie. Produkty pozyskiwane z organizmw morskich ich waciwoci i zastosowanie w rnych gaziach przemysu i biotechnologii (np. ambra, chityna, kolagen, kawior, olej spermacetowy, nienasycone kwasy tuszczowe Omega-3, toksyny). Biopaliwa produkowane z organizmw morskich, jako alternatywne rdo energii (oleje rolinne, zwierzce, paliwo wodorowe). Porednia i bezporednia warto uytkowa oraz pozauytkowa ekosystemw morskich. - Przestrzenne rozmieszczenie zasobw wiatowego planktonu z uwzgldnieniem podziau na fito- i zooplankton. Zmienno struktury taksonomicznej, biomasy i liczebnoci w zalenoci od gbokoci, odlegoci od brzegw i szerokoci geograficznej. Wpyw sezonowoci oraz rnych czynnikw fizyko-chemicznych rodowiska na ksztatowanie si zasobw planktonu. Rola i znaczenie poszczeglnych grup planktonu w rodowisku. Toksyczne waciwoci organizmw planktonowych. Moliwoci wykorzystania organizmw planktonowych. - Pojcie i definicja zasobw mrz. Wzrost zapotrzebowania i stopie wykorzystania surowcw mineralnych wszechoceanu. Typy zasobw mineralnych (odnawialne i nieodnawialne). Geneza, charakterystyka, skad chemiczny i wystpowanie surowcw metalicznych otwartego morza (konkrecje polimetaliczne, polimetaliczne rudy siarczkowe, iy metalonone, kobaltonone naskorupienia manganowe) na tle procesw sedymentologicznych i zjawisk tektonicznych rnych stref oceanu. Zastosowanie metali w przemyle. Zoa mineraw cikich i kamieni szlachetnych na tle procesw sedymentologicznych strefy pytkomorskiej. Geneza, wystpowanie i cechy surowcw energetycznych (ropy naftowej, gazu ziemnego i wgli) strefy szelfowej mrz. Surowce chemiczne (sole, fosforyty, siarka rodzima) i skalne geneza, lokalizacja i stopie wykorzystania. Umiejtnoci i kompetencje: klasyfikacji i opisu morskich zasobw naturalnych; opisu sposobw wykorzystania zasobw energetycznych mrz; stosowania regulacji prawnych w zakresie eksploatacji zasobw morskich. Znajomo procesw chemicznych wykorzystywanych w eksploatacji wd oceanicznych; ocena szeroko rozumianej opacalnoci tej eksploatacji. Umiejtno klasyfikacji morskich zasobw biologicznych. Wykaz literatury - podstawowej: Oceany, Turekian K. PWN, Warszawa, 1979; Water encyclopedia. [Vol. 4], Oceanography ; meteorology ; physics and chemistry ; water law ; and water history, art, and culture. Hoboken : John Wiley & Sons, cop. 2005; strony WWW (hasa kluczowe: seawater, ocean, chemical resources, fresh water, blue power) Rutkowicz S., 1970. Zasoby morza i czowiek, Wyd. Morskie, Gdask Wojnikanis-Mirski W.N., 1954. Narzdzia poowu rybowstwa przemysowego, Wyd. Komunikacyjne, Warszawa Duxbury A.C, Duxbury A.B, Sverdrup K.A, 2002, Oceany wiata, Warszawa, Wyd. naukowe PWN: 1-636 Lalli C.M., Parsons T.R., 1993, Biological Oceanography, an Introduction, Pergamon Press: 1-301

10

Pliski M., 2007, Biologia organizmw morskich, Gdask, Wyd. Uniwersytetu Gdaskiego: 1-165 Szweykowscy A. J., 1986, Botanika: podrcznik dla szk wyszych, Warszawa, Pastwowe Wyd. naukowe T 1 i 2 Umiski T., 1986, Zwierzta i oceany, Warszawa, Wyd. Szkolne i Pedagogiczne:1-235 Depowski S., Kotliski R., Ruhle E., Szamaek K. 1998. Surowce mineralne mrz i oceanw. wyd. Naukowe Scholar Warszawa Reich G., 1970. Kolagen. Zarys Metod, Wyniki i Kierunki Badania. Wydawnictwa Naukowo-Techniczne, Warszawa. Felse P.A., Panda T., 1999. Studies on applications of chitin and its derivatives. Bioprocess Engineering 20, 505-512. Muzzarelli R.A.A., Peter M.G., 1997. Chitin Handbook. Atec Edizioni, Grottammare, Italy. Sikorski Z.E., 1992. Morskie Surowce ywnociowe, Wydawnictwa Naukowo-Techniczne, Warszawa. leszyski J., 2000. Ekonomiczne problemy ochrony rodowiska, ARIES. ylicz T., 2004. Ekonomia rodowiska i zasobw naturalnych, PWE, Warszawa. -uzupeniajcej: Chrzan F., 1979. Przyrodnicze podstawy rybowstwa morskiego, Wyd. UG, Gdask Davis F.M., 1958. An account of the fishing gear of England and Wales, HMSO, London

11

BIOLOGIA MORZA, EKOBIOTECHNOLOGIA MORSKA, OCHRONA I ZARZDZANIE ZASOBAMI MORZA PRZEDMIOTY WSPLNE

Nazwa przedmiotu

Seminarium magisterskie (BM, EM, OiZZM)

Kod ECTS:

Nazwa jednostki prowadzcej kierunek: Wydzia Oceanografii i Geografii Instytut Oceanografii

Nazwa kierunku: Oceanografia

Nazwa specjalnoci: Biologia morza, Ekobiotechnologia morska, Ochrona i zarzdzanie zasobami morza Nazwisko osb prowadzcych: pracownicy samodzielni jednostek biologicznych IO UG (ZBIEM, ZBPM, ZEEOM, ZFEM)

Liczba godzin zaj 90, w tym: 90 godz. w. lab. (po 15 godz. w semestrze 1 i 2, po 30 godz. w semestrze 3 i 4).

Liczba punktw ECTS 28, w tym: - I rok (1 i 2 semestr) - 4 - II rok (3 i 4 semestr) - 24

Rodzaj studiw: stacjonarne II stopnia

Rok i semestr studiw: I rok - 1 i 2 semestr, II rok - 3 i 4 semestr

Status przedmiotu : obligatoryjny

Jzyk wykadowy: polski

Metody dydaktyczne: wiczenia laboratoryjne

Formy i warunki zaliczania przedmiotu: wiczenia laboratoryjne zaliczenie na ocen

Okrelenie przedmiotw wprowadzajcych wraz z wymaganiami wstpnymi:

Zaoenia i cele przedmiotu: Treci programowe: Aktywny udzia w zajciach oraz wykonanie pracy seminaryjnej a potem magisterskiej.

Wykaz literatury podstawowej i uzupeniajcej:

12

Nazwa przedmiotu

Pracownia magisterska (BM, OiZZM, EM)

Kod ECTS:

Nazwa jednostki prowadzcej kierunek: Wydzia Oceanografii i Geografii Instytut Oceanografii

Nazwa kierunku: Oceanografia

Nazwa specjalnoci: Biologia morza, Ochrona i zarzdzanie zasobami morza, Ekobiotechnologia morska Nazwisko osb prowadzcych: pracownicy jednostek biologicznych IO UG (ZBIEM, ZBPM, ZEEOM, ZFEM, SMH)

Liczba godzin zaj 165, w tym: 165 w. lab. (45 godz. w semestrze 2, po 60 godz. w semestrze 3 i 4).

Liczba punktw ECTS: - BM i EM - I rok, semestr 2 4, - OiZZM - I rok, semestr 2 5, - BM - II rok semestr 3 6, semestr 4 4, - OiZZM - II rok, semestr 3 4, semestr 4 3, - EM II rok, semestr 3 4, semestr 4 5.

Rodzaj studiw: stacjonarne II stopnia

Rok i semestr studiw: I rok - semestr 2, II rok -semestr 3 i 4

Status przedmiotu : obligatoryjny

Jzyk wykadowy: polski

Metody dydaktyczne: wiczenia laboratoryjne

Formy i warunki zaliczania przedmiotu: wiczenia laboratoryjne zaliczenie na ocen

Okrelenie przedmiotw wprowadzajcych wraz z wymaganiami wstpnymi:

Zaoenia i cele przedmiotu: Treci programowe: Opracowanie wynikw bada terenowych i laboratoryjnych dla potrzeb pracy magisterskiej

Wykaz literatury podstawowej i uzupeniajcej:

13

Nazwa przedmiotu

Ekofizjologia zwierzt morskich

Kod ECTS:

Nazwa jednostki prowadzcej kierunek: Wydzia Oceanografii i Geografii UG Instytut Oceanografii

Nazwa kierunku: Oceanografia

Nazwa specjalnoci: Biologia morza

Nazwisko osoby prowadzcej (osb prowadzcych): prof. dr hab. Anna Szaniawska, prof. UG, prof. UG, dr hab. Monika Normant, dr hab. Urszula Janas, doktoranci ZEEOM Liczba godzin zaj 75, w tym: 45 wykad 30 w. lab.

Liczba punktw ECTS: 8

Rodzaj studiw: stacjonarne II stopnia

Rok i semestr studiw: I, 1

Status przedmiotu: obligatoryjny

Jzyk wykadowy: polski

Metody dydaktyczne: - wykad: prezentacje multimedialne, - wiczenia: praktyczne w laboratorium, w formie blokw 6 x 45 min

Formy i warunki zaliczania przedmiotu: - wykad: egzamin - wiczenia: kolokwium

Okrelenie przedmiotw wprowadzajcych wraz z wymaganiami wstpnymi: Biologia oglna, Rnorodno biologiczna, Oceanografia biologiczna

Zaoenia i cele przedmiotu: Celem proponowanych zaj jest poznanie i zrozumienie zalenoci midzy podstawowymi funkcjami organizmu - procesami fizjologicznymi zwierzt wodnych - jak metabolizm, krenie, konsumpcja pokarmu i trawienie, wydalanie, jono- i osmoregulacja a czynnikami rodowiskowymi takimi jak: tlen, zasolenie, temperatura wody, obecno H2S czy rodzaj podoa. W konsekwencji pozwoli to pozna sposb funkcjonowania organizmu w rodowisku bytowania oraz zrozumie mechanizmy adaptacyjne. Treci programowe: Wykad: Funkcjonowanie zwierzt w zrnicowanym rodowisku morskim (wody otwartego oceanu, estuaria, zbiorniki sonawowodne, solanki, rda hydrotermalne) - poznanie ich podstawowych procesw fizjologicznych i mechanizmw adaptacyjnych (na poziomie behawioralnym, biochemicznym i fizjologicznym) do czynnikw biotycznych i abiotycznych. Omwiona zostanie aktywno ruchowa oraz takie procesy, jak konsumpcja i asymilacja pokarmu, wydalanie, respiracja i metabolizm beztlenowy, produkcja ciepa, wentylacja i akcja serca, osmoregulacja. Przedstawione zostan take zagadnienia dotyczce bioenergetyki zwierzt morskich warto energetyczna i skad biochemiczny, bilans energetyczny, produkcja osobnicza, wspczynniki wydajnoci energetycznej. wiczenia: W trakcie wicze prowadzone s badania zachowania oraz tempa rnych procesw yciowych bezkrgowcw batyckich z uwzgldnieniem czynnikw endogennych (np. pe i masa osobnika) i egzogennych (np. tlen, temperatura, zasolenie, siarkowodr). Okrelane s m.in. preferencje pokarmowe, tempo konsumpcji pokarmu, filtracji, wydalania amoniaku, respiracji i produkcji ciepa, a take osmoregulacja, warto energetyczna i skad biochemiczny. Umiejtnoci i kompetencje: Umiejtno przewidywania reakcji fizjologicznych rnych grup zwierzt morskich na zmiany czynnikw rodowiska. Zapoznanie si z metodami stosowanymi w badaniach eksperymentalnych.

14

Wykaz literatury - podstawowej: Klekowski R.Z., Fischer Z., 1993, Bioenergetyka Ekologiczna Zwierzt Zmiennocieplnych, PAN, Wydzia II Nauk Biologicznych, Warszawa. Schmidt-Nielsen K., Fizjologia Zwierzt, 2008. Adaptacja do rodowiska, WydaniWydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa Willmer, P., Stone, G., Johnston, I., 2000. Environmental Physiology of Animals. Blackwell Science Ltd. - uzupeniajcej: Hochachka P. W., Somero G. N., 1978. Strategie Adaptacji Biochemicznych. Wydawnictwo PWN, Warszawa Potts W.T.W., Parry G., 1964. Osmotic and Ionic Regulation in Animals. Pergamon Press, Oxford. Prosser C.L., Brown Jr. F.A., 1961. Comparative Animal Physiology. W.B. Saunders Company, London.

15

Nazwa przedmiotu: Ekofizjologia rolin morskich Kod ECTS:

Nazwa jednostki prowadzcej kierunek: Wydzia Oceanografii i Geografii UG Instytut Oceanografii

Nazwa kierunku: Oceanografia

Nazwa specjalnoci: Biologia Morza, Ochrona i Zarzdzanie Zasobami Morza, Ekobiotechnologia Morska Nazwisko osoby prowadzcej (osb prowadzcych): prof. dr hab. Adam Lataa (wykad i wiczenia), dr Sabina Jodowska (wiczenia), doktoranci ZFEM (wiczenia)

Liczba godzin zaj 75, w tym: 45 wykad 30 w. lab.

Liczba punktw ECTS: 8

Rodzaj studiw: stacjonarne II stopnia Rok i semestr studiw: I, 2

Status przedmiotu: obligatoryjny Jzyk wykadowy: polski

Metody dydaktyczne: wykad w formie prezentacji multimedialnej, wiczenia laboratoryjne z wykorzystaniem odczynnikw i urzdze pomiarowych

Formy i warunki zaliczania przedmiotu: wykad egzamin, wiczenia- zaliczenie na ocen

Okrelenie przedmiotw wprowadzajcych wraz z wymaganiami wstpnymi: Podstawy botaniki morskiej

Zaoenia i cele przedmiotu: Poznanie i zrozumienie podstawowych procesw ekofizjologicznych rolin morskich ze szczeglnym zwrceniem uwagi na proces fotosyntezy, oddychania, jak i reakcj rolin morskich na szereg czynnikw rodowiskowych m.in. wiato, temperatur, zasolenie czy substancje toksyczne Treci programowe: Wykad: Zajcia powicone s poznaniu zwizkw funkcjonalnych pomidzy rolinami i rodowiskiem morskim. Ekofizjologia rolin stawia sobie za zadanie poznanie mechanizmw reakcji rolin na czynniki rodowiskowe i ich zmiany. Szczeglny nacisk pooony zostanie na poznanie procesw fotosyntezy i produkcji pierwotnej. Omwione zostan takie zagadnienia jak: charakterystyka promieniowania sonecznego i promieniowania fotosyntetycznie czynnego (PAR), fotosynteza, oddychanie ciemniowe, fotooddychanie, produkcja pierwotna w rodowisku morskim, uprawy morskie glonw, zasoby flory bentosowej i jej wykorzystanie przez czowieka w celach konsumpcyjnych i przemysowych, wpyw wiata, temperatury, zasolenia oraz makro- i mikroelementw na tempo procesw produkcyjnych i wzrost organizmw, ekofizjologiczne aspekty reakcji rolin na dziaanie abiotycznych czynnikw stresowych, konkurencja i wzajemne oddziaywanie na siebie rolin w tym toksyczno glonw oraz metody izolacji i hodowli glonw morskich. wiczenia: Praktyczne zajcia powicone poznaniu metod: izolacji czystych kultur glonowych, hodowli rolin morskich, wykorzystania testw glonowych do oceny toksycznoci rnych zwizkw stanowicych zagroenie dla rodowiska morskiego np. metali cikich. Wykorzystujc metody dowiadcze czynnikowych przedstawione zostan sposoby oceny oddziaywania rnych czynnikw rodowiskowych takich jak zasolenie, temperatura, makro- i mikroelementy czy promieniowanie PAR a take ich wzajemnych interakcji, na badane organizmy. Wykonane te zostan pomiary fluorescencji, tempa fotosyntezy i oddychania ciemniowego glonw morskich oraz spektrofotometryczna i chromatograficzna (HPLC) analiza ich barwnikw fotosyntetycznych. Po przeprowadzeniu poszczeglnych pomiarw i eksperymentw opracowanie wynikw i ich interpretacja zostanie indywidualnie przedstawiona przez kadego studenta w postaci pisemnego sprawozdania. Umiejtnoci i kompetencje: studenci potrafi opisa wzajemne zalenoci pomidzy rolinami morskimi a ich rodowiskiem ycia; potrafi scharakteryzowa wpyw podstawowych czynnikw

16

rodowiskowych takich jak: wiata, temperatury, zasolenia i substancji biogenicznych na funkcjonowanie rolin morskich, jak rwnie znaj mechanizmy aklimatyzacyjne rolin do zmieniajcych si warunkw rodowiskowych; znaj metody izolacji i hodowli glonw; potrafi oceni wielko biomasy hodowli; samodzielnie wykona analiz spektrofotometryczn barwnikw fotosyntetycznych; potrafi zidentyfikowa barwniki fotosyntetyczne na podstawie analizy chromatogramu HPLC i charakterystyki widmowej barwnikw; potrafi wykona pomiar fotosyntezy dwiema rnymi metodami (wolumetryczn i polarograficzn) i na podstawie pomiarw przy rnych intensywnociach napromieniowania wykreli krzywe wietlne fotosyntezy oraz wyliczy podstawowe parametry charakteryzujce proces fotosyntezy; potrafi wykona pomiar krzywej fluorescencji i scharakteryzowa podstawowe parametry fluorescencji. Wykaz literatury - podstawowej: Kreeb K., 1979. Ekofizjologia rolin, Wyd. PWN, Warszawa (podstawowa) Kopcewicz J., Lewak S. [red.] (2002). Fizjologia rolin, Wyd. PWN, Warszawa (podstawowa) Hall D.O, Rao K.K., 1999. Fotosynteza, Wyd. Naukowo-Techniczne, Warszawa (podstawowa) - uzupeniajcej: Kirk J.T.O., 1994. Light and photosynthesis in aquatic ecosystems, Cambridge Univ. Press Falkowski P.G., Raven J.A., 1997. Aquatic photosynthesis, Blackwell Science Larkum A.W.D., Douglas S.E. Raven J.A., 2003. Photosynthesis in algae, Kluwer Academic Publishers Lning K., 1990. Seaweeds. Their environment, biogeography and ecophysiology, Wiley & Sons Lobban C.S., Harrison P.J., Duncan M.J., 1997. Seaweed ecology and physiology, Cambridge Univ. Press

17

Nazwa przedmiotu: Ekologia morza Kod ECTS:

Nazwa jednostki prowadzcej kierunek: Wydzia Oceanografii i Geografii Instytut Oceanografii

Nazwa kierunku: Oceanografia

Nazwa specjalnoci: Biologia morza, Ekobiotechniologia morska, Ochrona i zarzdzanie zasobami morza Nazwisko osoby prowadzcej (osb prowadzcych): prof. dr hab. Maciej Woowicz, prof. UG, dr hab. Adam Sokoowski Liczba godzin zaj 75, w tym: 30 wykad 45 w. lab.

Liczba punktw ECTS: 7

Rodzaj studiw: stacjonarne II stopnia Rok i semestr studiw: I, 1

Status przedmiotu: obligatoryjny

Jzyk wykadowy: polski

Metody dydaktyczne: Wykad z wykorzystaniem technik multimedialnych wiczenia laboratoryjne

Formy i warunki zaliczania przedmiotu: Wykad-egzamin wiczenia-zaliczenie na ocen

Okrelenie przedmiotw wprowadzajcych wraz z wymaganiami wstpnymi: Hydrobiologia, Oceanografia biologiczna, Oceanografia chemiczna, Botanika morska, Biologia fauny morskiej, Ekologia oglna i populacyjna Zaoenia i cele przedmiotu: Zapoznanie studentw z podstawowymi zagadnieniami ekologii morza, w szczeglnoci wpywem czynnikw abiotycznych i biotycznych na funkcjonowanie organizmw morskich na rnym poziomie organizacji biologicznej Treci programowe: Wykad: Zajcia obejmuj charakterystyk czynnikw biologicznych, fizycznych i chemicznych wpywajcych na rozmieszczenie, aktywno i adaptacje organizmw. Omawiane s kolejne poziomy organizacyjne od gatunkowego, poprzez populacyjny do ekosystemw ze szczeglnym uwzgldnieniem struktury oraz ich funkcji. Rola oraz charakterystyka rnych przystosowa na poziomie morfologicznym, fizjologicznym oraz genetycznym. Wzajemne relacje poszczeglnych poziomw organizacyjnych oraz ewolucja ekosystemw morskich. wiczenia: Tematem przewodnim kursu jest nisza ekologiczna wybranych organizmw morskich. Charakteryzowane s parametry fizyko-chemiczne (wiato, zasolenie, temperatura, typ podoa z charakterystyk osadw), ktre determinuj miejsce wystpowania i aktywno organizmw. Analizuje si znaczenie sposobu odywiania dla ksztatu niszy ekologicznej. Badana jest struktura wiekowa, wielkociowa i pciowa populacji oraz skad zespow zwierzcych ze szczeglnym uwzgldnieniem typw rozmieszczenia organizmw, zmian w strukturze dominacji oraz wyodrbnienia gatunkw wskanikowych. Analizuje si rwnie procesy produkcji biologicznej oraz acuchy troficzne na przykadzie sytuacji w wybranych akwenach Morza Batyckiego. Umiejtnoci i kompetencje: Rozumienie podstawowych mechanizmw aklimatyzacji i adaptacji organizmw morskich do warunkw rodowiskowych, definiowanie przystosowa morfologicznych, behawioralnych i fizjologicznych rolin i zwierzt morskich. Umiejtno planowania i przeprowadzania bada

18

rodowiskowych i eksperymentalnych na bezkrgowcach morskich. Wykaz literatury -podstawowej: Odum E.P., 1973. Podstawy ekologii. Wyd. PWRiL, Warszawa Trojan P., 1975. Ekologia oglna. Wyd. PWN, Warszawa Kinne O., 1977. Marine Ecology vol. I i I. John Wiley and Sons Ltd, New York Kaiser M., Attrill M., Jennings S., Thomas D.N., Barnes D., Brierley A., Polunin N., Raffaelli D., Williams P.L.B., 2005, Marine Ecology: Processes, Systems, and Impacts. Oxford University Press, Oxford Schiewer U., 2008, Ecology of Baltic coastal waters. Springer, Berlin - uzupeniajcej: Karasov W.H., Martinez del Rio C., 2007. Physiological Ecology: How Animals Process Energy. Nutrients and Toxins. Princeton University Press, Princeton Wilkinson D.M., 2007, Fundamental processes in ecology. An earth systems approach. Oxford University Press, Oxford

19

Nazwa przedmiotu

Modelowanie ekologiczne

Kod ECTS:

Nazwa jednostki prowadzcej kierunek: Wydzia Oceanografii i Geografii Instytut Oceanografii

Nazwa kierunku: Oceanografia

Nazwa specjalnoci: Biologia morza, Ekobiotechnologia morska, Ochrona i zarzdzanie zasobami morza Nazwisko osoby prowadzcej (osb prowadzcych): prof. dr hab. Marcin Pliski

Liczba godzin zaj 15, w tym: 15 konwersatoria

Liczba punktw ECTS: 2

Rodzaj studiw: stacjonarne II stopnia

Rok i semestr studiw: II, 4

Status przedmiotu : obligatoryjny

Jzyk wykadowy: polski

Metody dydaktyczne: konwersatorium

Formy i warunki zaliczania przedmiotu: Zaliczenie na ocen

Okrelenie przedmiotw wprowadzajcych wraz z wymaganiami wstpnymi: Matematyka macierze i rachunek rniczkowy; Ekologia oglna i ekologia morza w zakresie zagadnie populacyjnych i ekosystemowych.

Zaoenia i cele przedmiotu: nauczy rozumienia zalenoci populacyjnych i ekosystemowych oraz przysposobi do konstruowania modeli ekologicznych Treci programowe: Typy modeli ekologicznych. Konstrukcja modeli blokowych. Matematyczne narzdzia modelowania. Modele populacyjne. Modele dynamiczne obiegu materii o przepywu energii. Modele ekosystemu morskiego na przykadzie Batyku. Konstrukcja modeli symulacyjnych i prognostycznych. Umiejtnoci i kompetencje: umiejtno interpretacji i konstruowania modeli ekologicznych. Wykaz literatury - podstawowej: 1. Podstawy ekologii, E.P. Odum, PWRiL Warszawa 1977 2. A Coastal Marine Ecosystem, J.N. Kremer & S.W. Nixon, Ecological Studies 24, 1978 3. Introduction to the modeling of marine ecosystems, W. Fennel & T. Neumann, Elsevier Oceanography Series 72, 2004 4. Biologia organizmw morskich, M. Pliski, Wyd. UG, 2007 - uzupeniajcej: 1. Structure and function of marine ecosystem In the Gdansk Basin on the basis of studies performed in 1987. Z. Witek (ed.) Studia I Materialy Oceanologiczne nr 63, 1993 2. Matematyczne modelowanie procesw biologicznych w grnej warstwie morza. L. Dzierzbicka-Glowacka, Rozprawy i monografie IO PAN Sopot, 13, 2000.

20

Nazwa przedmiotu

wiczenia specjalistyczne w morzu i strefie brzegowej

Kod ECTS:

Nazwa jednostki prowadzcej kierunek: Wydzia Oceanografii i Geografii UG Instytut Oceanografii

Nazwa kierunku: Oceanografia

Nazwa specjalnoci: Biologia morza, Ekobiotechnologia morska, Ochrona i zarzdzanie zasobami morza Nazwisko osoby prowadzcej (osb prowadzcych): prof. UG, dr hab. Mariusz Sapota, prof. dr hab. Adam Lataa, pro UG, dr hab. Monika Normant, dr Luiza Bielecka Liczba godzin zaj 80, w tym: 80 w. terenowych

Liczba punktw ECTS: 6

Rodzaj studiw: stacjonarne II stopnia

Rok i semestr studiw: I, 2

Status przedmiotu : obligatoryjny

Jzyk wykadowy: polski

Metody dydaktyczne: w. terenowe

Formy i warunki zaliczania przedmiotu: Zaliczenie na ocen

Okrelenie przedmiotw wprowadzajcych wraz z wymaganiami wstpnymi:

Zaoenia i cele przedmiotu: Treci programowe: ZBiEM - Dobowe ilociowe i jakociowe zmiany w skadzie zbiorowiska ryb w przybrzenej strefie Zatoki Gdaskiej. Zmienno przestrzenna ichtiofauny w wodach przybrzenych Zatoki Gdaskiej. Sposoby planowania i prowadzenia bada. Statystyczna interpretacja i prezentacja uzyskanych wynikw. ZBPM Meroplankton Zatoki Gdaskiej - skad taksonomiczny, rozprzestrzenienie, znaczenie dla odbudowy fauny dennej. ZEEOM Przestrzenne zmiany rnorodnoci gatunkowej i funkcjonalnej fauny bentosowej Zatoki Gdaskiej. ZFEM - Uwarunkowania i rozmieszczenie biomasy mikrofitobentosu w strefie przybrzenej Zatoki Gdaskiej. Wpyw czynnikw rodowiskowych na makrofaun bentosow Zatoki Gdaskiej. Wykaz literatury podstawowej i uzupeniajcej:

21

BIOLOGIA MORZA PRZEDMIOTY SPECJALISTYCZNE

Nazwa przedmiotu Biologia rozrodu i rozwoju bezkrgowcw morskich

Kod ECTS:

Nazwa jednostki prowadzcej kierunek: Wydzia Oceanografii i Geografii UG Instytut Oceanografii

Nazwa kierunku: Oceanografia

Nazwa specjalnoci: Biologia morza

Nazwisko osoby prowadzcej (osb prowadzcych): dr Luiza Bielecka

Liczba godzin zaj 30, w tym: 10 wykad 20 w. lab.

Liczba punktw ECTS: 3

Rodzaj studiw: stacjonarne II stopnia

Rok i semestr studiw: I, 1

Status przedmiotu: obligatoryjny Jzyk wykadowy: polski

Metody dydaktyczne: Wykad: przekaz bezporedni ilustrowany prezentacjami multimedialnymi wiczenia: samodzielna praca studenta z uyciem mikroskopw stereoskopowych, kluczy do oznaczania larw bezkrgowcw morskich

Formy i warunki zaliczania przedmiotu: wykad egzamin ustny wiczenia obecno na zajciach, zaliczenie teorii i praktycznych umiejtnoci na ocen

Okrelenie przedmiotw wprowadzajcych wraz z wymaganiami wstpnymi: Oceanografia biologiczna

Zaoenia i cele przedmiotu: Wykad: Zapoznanie studentw z podstawowymi pojciami dotyczcymi reprodukcji i rozwoju zwierzt morskich, rnorodnoci i zoonoci cykli rozwojowych bezkrgowcw. wiczenia: Zapoznanie z metodyk analiz biologicznych (populacyjnych), metodyk identyfikacji poszczeglnych form rozwojowych fauny morskiej. Treci programowe: Wykad: Zrnicowanie reprodukcji i rozwoju bezkrgowcw morskich. Typy rozrodu bezpciowego (pczkowanie, podzia, fragmentacja) i pciowego (genetyczna rnorodno potomstwa) uwarunkowania determinujce typ rozrodu (tryb ycia, zagszczenie populacji, itd.). Metageneza, heterogonia, partenogeneza, obojnactwo (kolonizacja nowych rodowisk, zwikszanie tempa wzrostu populacji). Cykle rozwojowe rozwj bezporedni i zoony (dwufazowo). Rozwj embrionalny i postembrionalny. Definicja larwy, typy larw bezkrgowcw morskich - powszechno czy swoisto (zasady klasyfikacji). Znaczenie filogenetyczne stadiw larwalnych (pokrewiestwo zwierzt bezkrgowych). Struktura, funkcjonowanie, zdolnoci adaptacyjne form larwalnych - czynniki rodowiskowe wpywajce na rozmieszczenie, zasiedlanie podoa, metamorfoz. Znaczenie biologiczne larw w yciu zwierzt osiadych i pelagicznych. Jako rodowiska a zdolnoci reprodukcyjne zwierzt. wiczenia: Poznanie cykli rozwojowych wybranych grup taksonomicznych bezkrgowcw morskich ze szczeglnym uwzgldnieniem fauny Morza Batyckiego, zdobycie umiejtnoci rozpoznawania rnych form rozwojowych i ich przyporzdkowania do poszczeglnych taksonw, zrozumienie znaczenia zoonoci cykli yciowych i wpywu rodowiska na jako populacji bezkrgowcw morskich. Umiejtnoci i kompetencje: umiejtno posugiwania si kluczami do oznaczania larw,

22

identyfikacji rnych form rozwojowych i opisu cykli rozwojowych bezkrgowcw morskich jako adaptacji do rodowiska.

Wykaz literatury: - podstawowej: Grabda E., 1986. Zoologia. Bezkrgowce. PWN. Jura Cz., 1997. Bezkrgowce. PWN Smith, D. L., K. B. Johnson, 1996. A guide to marine coastal plankton and marine invertebrate larvae. Kendall/Hunt Publishing Company, USA. Sumich, J. L., J. F. Morrissey, 2004. Introduction to the biology of marine life, Jones and Bartlett Publisher, Boston. - uzupeniajcej: Conn, D. B.: Atlas of invertebrate reproduction and development, J. Wiley & Sons, New York, 2000. Conway, V. P., 2006. Identification of the copepodite development stages of twenty-six North Atlantic copepods, Marine Biological Association, Occasional Publication No. 21, Plymouth. Young C. M., 2002. Atlas of marine invertebrate larvae, Academic Press, USA. Klucze do oznaczania stadiw rozwojowych bezkrgowcw z rnych rejonw morskich i oceanicznych.

23

Nazwa przedmiotu: Filogeneza rolin morskich Kod ECTS:

Nazwa jednostki prowadzcej kierunek: Wydzia Oceanografii i Geografii UG Instytut Oceanografii

Nazwa kierunku: Oceanografia

Nazwa specjalnoci: Biologia morza

Nazwisko osoby prowadzcej (osb prowadzcych): dr Sabina Jodowska (wykad), doktoranci ZFEM (wiczenia) Liczba godzin zaj, 30 w tym: 10 wykad 20 w. lab.

Liczba punktw ECTS: 3

Rodzaj studiw: stacjonarne II stopnia

Rok i semestr studiw: I, 1

Status przedmiotu: obligatoryjny Jzyk wykadowy: polski

Metody dydaktyczne: wykad w formie prezentacji multimedialnej, wiczenia laboratoryjne z wykorzystaniem odczynnikw oraz praca przy komputerze

Formy i warunki zaliczania przedmiotu: wykad egzamin, wiczenia- zaliczenie na ocen

Okrelenie przedmiotw wprowadzajcych wraz z wymaganiami wstpnymi: podstawy botaniki morskiej

Zaoenia i cele przedmiotu: zapoznanie si z powszechnie stosowanymi metodami oceny pochodzenia i pokrewiestwa rolin morskich Treci programowe: Wykad: Gatunek i jego rozumienie w odniesieniu do rnych grup taksonomicznych oraz omwienie pojcia species complex i krypto-gatunkw. Istotne cechy w ocenie pokrewiestwa gatunkw w dwch ujciach: klasycznym i genetycznym. Teoria endosymbiozy i powstanie takich organelli jak chloroplasty, mitochondria czy wici. Klasyczne i nowe wspczesne drzewa filogenetyczne rolin i omwienie rnych najnowszych podej do oceny pokrewiestwa midzy gwnymi grupami rolin, szczeglnie glonw morskich. wiczenia: Zapoznanie z nastpujcymi zagadnieniami: (1) izolacja DNA z komrek sinic i glonw, (2) charakterystyka poszczeglnych etapw reakcji PCR, (3) oczyszczanie produktw reakcji PCR, (4) sprawdzenie uzyskanych wynikw na elu agarozowym, (5) opracowywanie i przygotowanie sekwencji DNA do analiz filogenetycznych, (6) charakterystyka poszczeglnych metod wykorzystywanych w filogenetyce molekularnej, (7) wykrelnie drzewa filogenetycznego wybranej grupy glonw. W ramach wicze praktycznych wykonane zostan wszystkie powysze zadania, co w efekcie pozwoli przeledzi cay proces wykrelenia drzewa filogenetycznego poczwszy od izolacji DNA a skoczywszy na komputerowym opracowaniu danych. Umiejtnoci i kompetencje: studenci potrafi scharakteryzowa podobiestwa i pokrewiestwa midzy gwnymi grupami rolin morskich, omwi ich gwne drogi rozwoju filogenetycznego; potrafi zdefiniowa podstawowe pojcia zwizane z filogenez (m.in. fenetyka, filogenetyka, kladystyka, gatunek, specjacja, drzewo filogenetyczne, biogeneza, mono- i polifiletyzm); potrafi samodzielnie wykona izolacje DNA i przygotowa reakcj PCR oraz zinterpretowa wyniki.

24

Wykaz literatury - podstawowej: Wgleski P., 2008. Genetyka molekularna, PWN. Kumar H.D., 1999. Introductory Phycology, Affiliated East-West Press. Graham L.E., Wilcox L.W., 2000. Algae, Charter 5: Taxonomy, Systematics, and Phylogeny - Prentice Hall. - uzupeniajcej: Barsanti L., Gualtieri P., 2005. Algae: anatomy, biochemistry, and biotechnology, CRC Press.

25

Nazwa przedmiotu

Gatunki obce w rodowisku morskim

Kod ECTS:

Nazwa jednostki prowadzcej kierunek: Wydzia Oceanografii i Geografii Instytut Oceanografii

Nazwa kierunku: Oceanografia

Nazwa specjalnoci: Biologia morza, Ekobiotechnologia morska

Nazwisko osoby prowadzcej (osb prowadzcych): prof. UG, dr hab. Monika Normant

Liczba godzin zaj 30, w tym: 15 wykad 15 w. lab.

Liczba punktw ECTS: 2

Rodzaj studiw: stacjonarne II stopnia

Rok i semestr studiw: I, 1

Status przedmiotu : obligatoryjny

Jzyk wykadowy: polski

Metody dydaktyczne: - wykad: prezentacje multimedialne - wiczenia: praktyczne w laboratorium, w formie blokw 5 x 45 min

Formy i warunki zaliczania przedmiotu: - wykad: zaliczenie na ocen - wiczenia: kolokwium

Okrelenie przedmiotw wprowadzajcych wraz z wymaganiami wstpnymi: brak

Zaoenia i cele przedmiotu: Zapoznanie studentw z zagroeniem spowodowanym introdukcj gatunkw poza naturalny zasig ich wystpowania. Treci programowe: Wykad: Gatunkw nierodzime - problem globalny, zagraajcy rodzimej rnorodnoci biologicznej. Terminologia. Kierunki i sposoby introdukcji gatunkw obcych, introdukcja pierwotna i wtrna. Charakterystyka wybranych gatunkw z listy stu najbardziej inwazyjnych na wiecie. Globalne ocieplenie a gatunki nierodzime w rejonach polarnych. Czynniki determinujce utworzenie populacji w nowym rejonie. Skutki ekologiczne i ekonomiczne wynikajce z introdukcji gatunkw obcych. Gatunki obce jako rdo pokarmu czowieka, hodowle gatunkw obcych i ich wykorzystanie w biotechnologii. Sposoby zapobiegania introdukcjom nowych gatunkw, konwencja IMO (International Maritime Organization) dotyczca kontroli wd balastowych, aspekty prawne. Kontrola i zarzdzanie zasobami gatunkw obcych. Gatunki obce w kontekcie Ramowej Dyrektywy Wodnej. Bazy danych. wiczenia: Zapoznanie si z biologi i ekologi wybranych gatunkw, z listy 100 najbardziej inwazyjnych na wiecie. Okrelenie rnic biometrycznych i kondycji osobnikw tego samego gatunku z rnych rejonw. Badania czynnikw determinujcych utworzenie populacji w nowym rejonie, jak np. wysoka podno i wszystkoerno, w odniesieniu do wybranych gatunkw. Tolerancja na czynniki rodowiska porwnanie z gatunkami rodzimymi. Skutki ekologiczne - oddziaywanie gatunku nierodzimego na inne gatunki (konkurencja i wypieranie, drapienictwo i pasoytnictwo), zespoy (dominacja) czy ekosystem (filtracja). Skutki ekonomiczne (porastanie). Umiejtnoci i kompetencje: Znajomo gatunkw obcych, zrozumienie ich funkcjonowania oraz umiejtno przewidywania skutkw ich obecnoci w rodowisku morskim. Wykaz literatury: - podstawowej: Leppkoski E. Gollasch S., Olenin S. (red.), 2002. Invasive Aquatic Species of Europe. Distribution, Impacts and Management. Kluwer Academic Publishers, The Netherlands. Lockwood J.L., Hoophes M.F., Marchetti M.P., 2007. Invasion Ecology. 4th Edition. Blackwell Publishing.

26

- uzupeniajcej: Gollasch S., Leppkoski E., 1999. Initial Risk Assessment of Alien Species in Nordic Coastal Waters. Nordic Council of Ministers, Copenhagen. Schernewski G., Schiewer U. (red.), 2002. Baltic Coastal Ecosystem Structure, Function and Coastal Zone Management. Ceedes Series, Springer, Berlin.

27

Nazwa przedmiotu Genetyka organizmw morskich

Kod ECTS:

Nazwa jednostki prowadzcej kierunek: Wydzia Oceanografii i Geografii UG Instytut Oceanografii

Nazwa kierunku: Oceanografia

Nazwa specjalnoci: Biologia morza

Nazwisko osoby prowadzcej (osb prowadzcych): dr Rafa Lasota

Liczba godzin zaj 30, w tym: 30 wykad

Liczba punktw ECTS: 2

Rodzaj studiw: stacjonarne II stopnia

Rok i semestr studiw: I, 2

Status przedmiotu: obligatoryjny

Jzyk wykadowy: polski

Metody dydaktyczne: wykad w formie prezentacji multimedialnej

Formy i warunki zaliczania przedmiotu: zaliczenie na ocen (wykad)

Okrelenie przedmiotw wprowadzajcych wraz z wymaganiami wstpnymi: podstawy genetyki organizmw morskich

Zaoenia i cele przedmiotu: Zapoznanie z aktualn problematyk badawcz z zakresu szeroko rozumianej genetyki organizmw morskich. Treci programowe: Wykad: Zajcia s powicone aktualnej problematyce badawczej z zakresu genetyki molekularnej, populacyjnej i biotechnologii na przykadzie morskich gatunkw modelowych. Studenci zostan zapoznani z najnowszymi metodami molekularnymi stosowanymi w genetyce populacyjnej organizmw morskich (izoenzymy, RFLP, DGGE, SSCP, RAPD, AFLP, mtDNA, SNPs) oraz ich waciwym doborem w rozwizywaniu postawionych problemw naukowych. Omwiona zostanie: zmienno genetyczna naturalnych populacji i gwne procesy ktre j ksztatuj (zmiany demograficzne, selekcja, migracja, izolacja, strefy hybrydyzacji), filogeneza i filogeografia, wystpowanie i identyfikacja gatunkw kryptycznych w rodowisku morskim, procesy genetyczne towarzyszce inwazjom biologicznym (efekt zaoyciela, adaptacja w nowych warunkach rodowiska, identyfikacja populacji rdowych, drogi migracji). Cz zaj zostanie powicona aplikacji metod genetycznych w marikulturze (polepszanie jakoci cech uytkowych-chw selektywny, chw wsobny, poliploidyzacja, inynieria genetyczna, genetyczne podstawy opornoci; efekty genetyczne hodowli, interakcje populacji hodowlanych z naturalnymi), rybactwie (zmiany w strukturze genetycznej ryb w nastpstwie selektywnego odowu). Ponadto wykad obejmie problematyk dotyczc zmian genetycznych powstajcych na skutek zanieczyszczenia rodowiska morskiego (wpyw na konstytucj genetyczn populacji, mutacje genowe i chromosomowe, choroby genetyczne, nowotwory) oraz ochrony i zarzdzania naturalnymi zasobami morza (zastosowanie metod molekularnych w identyfikacji gatunkw i zasigw ich wystpowania, ochrona biornorodnoci na poziomie genetycznym). Umiejtnoci i kompetencje: zrozumienie procesw zachodzcych na poziomie molekularnym; interpretacja struktury genetycznej populacji z uwzgldnieniem determinujcych j procesw historycznych i wspczesnych; umiejtno wykorzystania wynikw bada genetycznych w ekologii,

28

ochronie rodowiska, zarzdzaniu ywymi zasobami morza, hodowli i produkcji w sektorze marikultury.

Wykaz literatury: - podstawowej: Charon K., Switoski M., 2006. Genetyka zwierzt, Wyd. PWN, Warszawa Beaumont A.R., 1994. Genetics and evolution of aquatic organisms, Chapman & Hall Freeland J.R. 2008. Ekologia molekularna. Wyd. PWN, Warszawa - uzupeniajcej: Beaumont A.R., K. Hoare. 2003. Biotechnology and Genetics in Fisheries and Aquaculture, Wiley-Blackwell

29

Nazwa przedmiotu Biogeografia morza Kod ECTS:

Nazwa jednostki prowadzcej kierunek: Wydzia Oceanografii i Geografii UG Instytut Oceanografii

Nazwa kierunku: Oceanografia

Nazwa specjalnoci: Biologia morza, Ochrona i zarzdzanie zasobami morza

Nazwisko osoby prowadzcej (osb prowadzcych): prof. dr hab. Maria Iwona mijewska, dr S. Jodowska, dr A. Panasiuk-Chodnicka

Liczba godzin zaj 30, w tym: 15 wykadw, 15 laboratoriw

Liczba punktw ECTS: 2

Rodzaj studiw: stacjonarne II stopnia

Rok i semestr studiw: I, 2

Status przedmiotu : obligatoryjny

Jzyk wykadowy: polski

Metody dydaktyczne: Wykady w formie prezentacji (Power Point); dyskusja oraz zajcia laboratoryjne, obserwacja organizmw morskich pod mikroskopem i binokularem (wiczenia)

Formy i warunki zaliczania przedmiotu: Egzamin testowy, test jednokrotnego wyboru (wykad); zaliczenie z ocen (wiczenia)

Okrelenie przedmiotw wprowadzajcych wraz z wymaganiami wstpnymi: podstawy botaniki morskiej, oceanografia biologiczna: zaliczenie tych przedmiotw

Zaoenia i cele przedmiotu: poznanie podstaw zmiennoci zespow flory i fauny w toni wodnej i na dnie morskim, umiejtno oceny roli czynnikw rodowiskowych na ksztatowanie ycia w morzu. Treci programowe: Wykad: Podstawy i zasady podziau poziomego i pionowego wd morskich i oceanicznych. Rola czynnikw abiotycznych w ksztatowaniu si warunkw ycia organizmw morskich. Oglna charakterystyka krain biogeograficznych. Charakterystyka ycia w Morzu Batyckim - zbiorniku sonawowodnym. Stabilno ycia w morzu - zagroenia naturalne (czerwone zakwity) oraz antropogeniczne (np. bielenie koralowcw a dziura ozonowa, efekt cieplarniany). Czynniki rodowiskowe jako narzdzie dla oceny jakoci ycia w pelagialu rnych rejonw wszechoceanu. Przegld organizmw zwierzcych typowych dla poszczeglnych krain biogeograficznych. Temperatura a zalenoci troficzne w krainach polarnych i tropikalnej. Specyfika ycia w toni wodnej przegld gatunkw kosmopolitycznych. Czynniki abiotyczne i biotyczne ksztatujce rozmieszczenie organizmw rolinnych w morzu. Pionowy zasig i strefowe rozmieszczenie makrofitobentosu. Przegld rozmieszczenia wybranych organizmw rolinnych w poszczeglnych krainach biogeograficznych. Endemiczne gatunki glonw i ich rozmieszczenie. Skala i ocena przydatnoci zasobw ywych poszczeglnych krain biogeograficznych w gospodarce czowieka. Specyfika ycia fauny w krainach polarnych Arktyki i Antarktyki (gatunki endemiczne, ryby biaokrwiste,). Charakterystyka biogeograficzna zwierzt krainy borealnej i notalnej. Odmienno ycia fauny w podkrainie borealno-rdziemnomorskiej i borealno-pacyficznej oraz w morzach sonawowodnych na przykadzie Morza Batyckiego. Unikalno zespow toni wodnej oraz dna morskiego krainy tropikalnej: rafy koralowe jako najbardziej dojrzay ekosystem w morzu. Zalenoci troficzne w krainach polarnych - rola kryla. Specyfika ycia w toni wodnej przegld gatunkw endemicznych, kosmopolitycznych i bipolarnych.

wiczenia: Rozpoznawanie charakterystycznych gatunkw organizmw morskich dla poszczeglnych krain biogeograficznych. Zasig gatunkw pelagicznych i jego struktura (drogi rozprzestrzeniania si gatunkw, zasigi i ich granice, strefy przejciowe). Zbiorowiska oceaniczne oraz nerytyczne (wpyw

30

wzajemnego oddziaywania oceanw i kontynentw na skad oraz liczebno zooplanktonowej fauny pelagicznej). Topografia dna a zdolno do rozprzestrzeniania si gatunkw planktonowych oraz bentosowych - rnice w moliwociach rozprzestrzeniania si. Przepyw genw od czego uzaleniona jest wiksza bd mniejsza moliwo przepywu genw. Rnicowanie genetyczne pord fauny morskiej. Okres izolacji danego gatunku sposb okrelania, tempo mutacji. Endemizm geneza powstania (przykady). Obecny stan stopnia biornorodnoci w obrbie krain biogeograficznych gatunki napywowe. Metody bada biogeograficznych. Umiejtnoci i kompetencje: poznanie podstaw zmiennoci zespow flory i fauny w toni wodnej i na dnie morskim, umiejtno oceny roli czynnikw rodowiskowych na ksztatowanie ycia w morzu. Wykaz literatury - podstawowej: Biogeografia Morza. K. Wiktor, J. M. Wsawski. M.I. mijewska, Wyd. UG. Gdask 1997 Biogeography, M.V.Lomolino, J.H.Brown, B.R.Riddle, Sunderland: Sinauer Associates, 2005 Ecological Geography of the sea. A.L. Longhurst, Elsevier Inc. 2007 Migrations and Dispersal of Marine Organisms, M.B.Jones, A.Inglfsson, E.lafsson, G.V.Helgason, K.Gunnarsson, J.Svavarsson, Kluwer Academic Publishers, 2002 Seaweeds, Their environment, biogeography, and ecophysiology. Klaus Luning. John Wiley & Sons. Inc. New York, 1990 Seaweed and Physiolology (Chapter: Seaweed communities). Christopher. S. Lobban & Paul J. Harrison. Cambridge University Press. UK, 1997 - uzupeniajcej: Biologia Okeana. t. I i II. Ed. M.E. Vinogradov. Wyd. Nauka. Moskwa, 1977 Demel K. ycie morza. Wydawnictwo morskie. Gdask, 1974 Frontiers of biogeography: new directions in the geography of nature, ed. V.M. Lomolino, L.R. Heaney, Sunderland: Sinauer Associates, 2004 Oceany wiata. Ed. A.C. Duxbury, A. B. Duxbury, K. Sverdrup. Wyd. PWN. Warszawa, 2002 Oceany i morza. Encyklopedia geograficzna wiata. t. VII. OPRES. Krakw, 1977

31

Nazwa przedmiotu

Kr gowce morskie biologia i ekologia

Kod ECTS:

Nazwa jednostki prowadzcej kierunek: Wydzia Oceanografii i Geografii UG Instytut Oceanografii

Nazwa kierunku: Oceanografia

Nazwa specjalnoci: Biologia morza

Nazwisko osoby prowadzcej (osb prowadzcych): prof. UG, dr hab. Krzysztof Skra, prof. UG, dr hab. Mariusz Sapota

Liczba godzin zaj 30, w tym: 30 w. lab.

Liczba punktw ECTS: 4

Rodzaj studiw: stacjonarne II stopnia Rok i semestr studiw: II, 3

Status przedmiotu: obligatoryjny Jzyk wykadowy: polski

Metody dydaktyczne: wiczenia laboratoryjne

Formy i warunki zaliczania przedmiotu: Zaliczenie na ocen

Okrelenie przedmiotw wprowadzajcych wraz z wymaganiami wstpnymi: brak

Zaoenia i cele przedmiotu: Poznanie podstaw systematyki i rozsiedlenia wspczenie yjcych krgowcw morskich. Zapoznanie si z problemami eksploatacji i ochrony Treci programowe: Ryby, ptaki, ssaki. Najwaniejsze grupy systematyczne, wspczenie yjce. Biologia i ekologia. Zoogeografia. Zasoby. Historia utylitarnego wykorzystywania. Zarzdzanie eksploatacj i ochron konwencje i porozumienia midzynarodowe, kusownictwo. Nowoczesne techniki badawcze. Batyckie i krajowe aspekty w/w zagadnie. Umiejtnoci i kompetencje: Umiejtno identyfikacji taksonomicznej krgowcw morskich. Umiejtno przypisania gatunkw do rejonw, w ktrych wystpuj. Umiejtno planowania i zarzdzania eksploatacj krgowcw morskich. Umiejtno interpretacji prawodawstwa dotyczcego krgowcw morskich. Wykaz literatury: -podstawowej: - Nelson J.S. 2006 Fishes of the world. John Wiley and Sons, Inc. New York. 6rd ed. 720 pp. - Jasiski A., 1973. Zootomia kregowcw, Wyd. PWN, Warszawa - Klinowska, Margaret. Dolphins, Porpoises, and Whales of the World: The IUCN Red Data Book. Gland,

Switzerland, - Jefferson, T.A., S. Leatherwood, and M.A. Webber 1993 FAO species identification guide. Marine

mammals of the world. Rome, FAO: World Conservation Union. - Thomas A. Jefferson, Marc A. Webber and Robert Pitman 2008 , Marine Mammals of the World: A

Comprehensive Guide to Their Identification. Academic Press -uzupeniajcej: - Gsowska M., 1962. Krgouste i ryby, Wyd. PWN, Warszawa - Grodziski Z., 1981. Anatomia i embriologia ryb, Wyd. PWRiL, Warszawa - Nikolski F., 1970. Ichtiologia szczegowa, Wyd. PWRiL, Warszawa - Adamski P., Bartel R., Bereszyski A., Kepel A., Witkowski Z (red) 2004. Poradniki ochrony siedlisk i

gatunkw Natura 2000, podrcznik metodyczny. Min. rodowiska, Warszawa. T.6 - Gowaciski Z. (red), 2001. Polska czerwona ksiga zwierzt., PWRiL

32

Nazwa przedmiotu

Globalne zmiany w ekosystemach morskich

Kod ECTS:

Nazwa jednostki prowadzcej kierunek: Wydzia Oceanografii i Geografii UG Instytut Oceanografii

Nazwa kierunku: Oceanografia

Nazwa specjalnoci: Biologia morza, Ochrona i zarzdzanie zasobami morza

Nazwisko osoby prowadzcej (osb prowadzcych): prof. dr hab. Adam Lataa Liczba godzin zaj 30, w tym: 30 konwersatorium

Liczba punktw ECTS: 3

Rodzaj studiw: stacjonarne II stopnia

Rok i semestr studiw: II, 4

Status przedmiotu: obligatoryjny

Jzyk wykadowy: polski

Metody dydaktyczne: Wykad konwersatoryjny z prezentacjami multimedialnymi Dyskusja dydaktyczna Praca z tekstem, referaty w formie prezentacji multimedialnej

Formy i warunki zaliczania przedmiotu: Zaliczenie na ocen

Okrelenie przedmiotw wprowadzajcych wraz z wymaganiami wstpnymi: Ekofizjologia zwierzt morskich, ekofizjologia rolin morskich

Zaoenia i cele przedmiotu: Wprowadzenie w treci programowe w formie konwersatorium i szczegowe omwienie i dyskusja nad przyczynami, uwarunkowaniami i kierunkami obserwowanych zmian w ekosystemach morskich w ujciu globalnym, ale z podaniem szczegowych sytuacji. Treci programowe: Przemiany promieniowania sonecznego w atmosferze i mechanizmy powstawanie ozonu. Zmiany skadu gazowego zachodzce w stratosferze i troposferze. Przyczyny powstawania dziury ozonowej. Oddziaywanie promieniowania ultrafioletowego ma rodowisko morskie. Mechanizmy obronne organizmw morskich przed nadmiernym oddziaywaniem promieniowania UV. Emisje naturalne i antropogeniczne z biosfery do atmosfery (monoterpeny, siarczek metylu, podtlenek azotu). Powstawanie kwanych deszczy i ich oddziaywanie na rodowisko naturalne. Gwne naturalne i antropogeniczne rda emisji gazw cieplarnianych: dwutlenku wgla, metanu i tlenkw azotu. Efekt cieplarniany i jego konsekwencje dla funkcjonowania ekosystemw morskich. Charakterystyka produkcji pierwotnej mrz i oceanw i omwienie zasadniczych czynnikw rodowiskowych wpywajcych na te procesy. Specyfika fotosynteza w rodowisku morskim i fotoaklimatyzacje oraz fotoadaptacje obserwowane na poziomie komrkowym i populacyjnym wystpujce u glonw morskich. Znaczenie produkcji pierwotnej mrz w przeksztacaniu dostpnej puli CO2 oraz powstawaniu metanu i innych gazw szklarniowych. Zasoby wgla nieorganicznego i organicznego w oceanach, mechanizmy przemiany zwizkw organicznych i charakterystyka obiegu wgla w biosferze. Scenariusze przyszych zmian w tempie produkcji pierwotnej oceanw i ich konsekwencje dla oceny kierunkw zmian globalnych klimatu na Ziemi. Wpyw ocieplenia oraz promieniowania UV na morskie ekosystemy polarne - stan obecny a prawdopodobne scenariusze i konsekwencje zmian organizacji ycia, ze szczeglnym uwzgldnieniem pelagialu. Gospodarcze skutki pogbiajcych si zmian klimatu w rejonach polarnych i innych wanych rejonach oceanu wiatowego. Umiejtnoci i kompetencje: Umiejtno krytycznej oceny rnych spojrze na skomplikowan materi zmian globalnych w

33

ekosystemach morskich. Umiejtno przedstawiania argumentacji w dyskusji naukowej. Wypracowywanie spjnego stanowiska po dyskusji. Wykaz literatury podstawowej i uzupeniajcej: Falkowski P., Woodhead A., 1992. Primary Productivity and Biogeochemical Cycles in the Sea, Plenum Press, New York Hanson R., 2000. The Changing Ocean Carbon Cycle, Cambridge University Press Lieth H., Whittaker R., 1975. Primary Productivity of the Biosphere, Springer-Verlag, New York Mora S., 2000. The Effects of UV Radiation in the Marine Environment, Cambridge University Press

34

OCHRONA I ZARZDZANIE ZASOBAMI MORZA - PRZEDMIOTY SPECJALISTYCZNE

Nazwa przedmiotu

Rybowstwo morskie

Kod ECTS:

Nazwa jednostki prowadzcej kierunek: Wydzia Oceanografii i Geografii UG Instytut Oceanografii

Nazwa kierunku: Oceanografia

Nazwa specjalnoci: Ochrona i zarzdzanie zasobami morza

Nazwisko osoby prowadzcej (osb prowadzcych): prof. UG, dr hab. Krzysztof Skra, prof. UG, dr hab. Mariusz Sapota

Liczba godzin zaj 15, w tym: 15 w. lab

Liczba punktw ECTS: 2

Rodzaj studiw: stacjonarne II stopnia

Rok i semestr studiw: I, 1

Status przedmiotu: obligatoryjny

Jzyk wykadowy: polski

Metody dydaktyczne: wiczenia laboratoryjne

Formy i warunki zaliczania przedmiotu: Zaliczenie na ocen

Okrelenie przedmiotw wprowadzajcych wraz z wymaganiami wstpnymi: brak

Zaoenia i cele przedmiotu: Poznanie zasad eksploatacji rybnych zasobw morza. Metody zaradzania i monitoringu pooww Treci programowe: Eksploatowane zasoby aktualne i historyczne. Metody i narzdzia ich eksploatacji. Ekosystemowe podejcie w eksploatacji. Rejestry i ewidencje rybackie. Konwencje dotyczce rybowstwa. Produkty rybowstwa. Umiejtnoci i kompetencje: Umiejtno zbierania, weryfikacji i interpretacji danych dotyczcych pooww ryb. Wiedza na temat narzdzi poowowych, kontroli pooww, zarzdzania zasobami. Umiejtno poszukiwania rde informacji dotyczcych rybowstwa. Wykaz literatury: -podstawowej: [1] Swiniarski J, Cetinic P.1993. Technologia poowu organizmw morskich. Wyd. Morskie. Gdask. [2] Rutkowicz S.,1970. Zasoby morza i czowiek, Wyd. Morskie, Gdask [3] Krpa J., Stengel H., Fridman A.L.,1987. Narzdzia poowu rybowstwa morskiego. Wyd.Morskie, Gdask. [4]Grzywacz R., Lacinski Z., Zaucha J.,1982 Narzdzia i technika pooww polskiego rybowstwa przybrzenego i zalewowego". Studia i Materiay. Gdynia MIR, seria C, nr 49, -uzupeniajcej: [1] Wojnikanis-Mirski W.N.,1954. Narzdzia poowu rybowstwa przemysowego, Wyd. Komunikacyjne, Warszawa [2] Demel K., Kulikowski J.,1955., Oceanografia rybacka. PWN, Warszawa. [3] Chrzan F.,1979. Przyrodnicze podstawy rybowstwa morskiego, Wyd.UG, Gdask [4] Ropelewski A.,1963. 1000 lat naszego rybowstwa Wyd. Morskie. Gdask [5] Kruszewski J. 1997. Ku maszoperiom kaszubskim XXI wieku. MIR, Gdynia INTERNET: [1] Sprawy Morza i Wsplnotowej Polityki Rybackiej (www.ec.europa.eu/dgs/fisheries), [2] Wiadomoci rybackie, MIR, Gdynia (www.rybackie.pl)

35

Nazwa przedmiotu

Biologiczna ocena jakoci ekosystemw morskich

Kod ECTS:

Nazwa jednostki prowadzcej kierunek: Wydzia Oceanografii i Geografii UG Instytut Oceanografii

Nazwa kierunku: Oceanografia

Nazwa specjalnoci: Ochrona i zarzdzanie zasobami morza

Nazwisko osoby prowadzcej (osb prowadzcych): prof. UG, dr hab. Monika Normant, dr hab. Urszula Janas

Liczba godzin zaj 30, w tym: 15 wykad 15 w. lab.

Liczba punktw ECTS: 5

Rodzaj studiw: stacjonarne II stopnia

Rok i semestr studiw: I,1

Status przedmiotu: obligatoryjny Jzyk wykadowy: polski

Metody dydaktyczne: Wykad w formie prezentacji multimedialnej, wiczenia laboratoryjne

Formy i warunki zaliczania przedmiotu: zaliczenie na ocen (wiczenia), egzamin (wykad)

Okrelenie przedmiotw wprowadzajcych wraz z wymaganiami wstpnymi: Ekologia

Zaoenia i cele przedmiotu: Poznanie i zrozumienie wpywu czynnikw zaburzajcych na rne poziomy organizacji biologicznej, poznanie metod oceny jakoci rodowiska morskiego Treci programowe: Wykad: Biowskaniki jakoci rodowiska morskiego, biowskaniki morskiej rnorodnoci biologicznej. Podzia i wykorzystanie biomarkerw do oceny wpywu czynnikw stresowych na organizmy morskie. Monitoring ekosystemw morskich. Wskaniki jakoci ekologicznej m. in. zgodne z Ramow Dyrektyw Wodn. Wykorzystanie makrozoobentosu do oceny jakoci rodowiska morskiego. Wpyw rnych sposobw wykorzystywania obszarw morskich (m. in. budowli, skadowania, wydobywania, turystyki, akwakultur) oraz zmian zachodzcych w rodowisku (m. in. eutrofizacja) na jako morskich biotopw. Ocena oddziaywania inwestycji na morskie ekosystemy. Biologiczne podejcie do zagadnienia zrwnowaonego rozwj obszarw morskich. Biologiczne metody poprawy jakoci morskich biotopw (m. in. rekultywacja, restytucja, reintrodukcja). wiczenia: ocena jakoci rodowiska morskiego poprzez wykorzystanie zespow bentosowych, wykorzystanie modelu PSR (presja-stan-reakcja) do oceny zagroe rnorodnoci biologicznej i przy poszukiwaniu rozwiza zmierzajcych do poprawy jakoci ekosystemw morskich, wykorzystanie biomarkerw. Umiejtnoci i kompetencje: poznanie i umiejtno wyboru metod sucych do oceny: jakoci rodowiska morskiego oraz kondycji morskich bezkrgowcw. Wykaz literatury - podstawowej: Walker C.H., Hopkin S.P., Sibly R.M., Peakall D.B., 2002. Podstawy ekotoksykologii, Wyd. PWN, Warszawa www.helcom.fi - uzupeniajcej: DellOmo G., 2002. Behavioural Ecotoxicology, John Wiley & Sons Ltd, Chichester, UK Fral J., Fourt M., Perez T., Warwick R. M., Emblow C., Heip C., Avesaath P., Hummel H., 2003. European Marine Biodiversity Indicators, NIOO-CEME, Yerseke, The Netherlands.

36

Nazwa przedmiotu

Ekotoksykologia morza

Kod ECTS:

Nazwa jednostki prowadzcej kierunek: Wydzia Oceanografii i Geografii Instytut Oceanografii

Nazwa kierunku: Oceanografia

Nazwa specjalnoci: Ekobiotechnologia morska, Ochrona i zarzdzanie zasobami morza

Nazwisko osoby prowadzcej (osb prowadzcych): prof. UG, dr hab. Hanna Mazur-Marzec (wykad); mgr Agata Baszczyk (wiczenia)

Liczba godzin zaj 30, w tym: 15 wykad

15 w. lab.

Liczba punktw ECTS: 2

Rodzaj studiw: stacjonarne II stopnia Rok i semestr studiw: I, 2

Status przedmiotu : obligatoryjny Jzyk wykadowy: polski

Metody dydaktyczne: Wykad: prezentacja multimedialna i film wiczenia: dowiadczenia laboratoryjne, testy

Formy i warunki zaliczania przedmiotu: Wykad: zaliczenie wicze, egzamin pisemny wiczenia: wykonanie dowiadcze, sprawozdania, kolokwium

Okrelenie przedmiotw wprowadzajcych wraz z wymaganiami wstpnymi: Biologia, chemia

Zaoenia i cele przedmiotu: Wykad: Zapoznanie z gwnymi zanieczyszczeniami wystpujcymi w morzach i przedstawienie ich wpywu na ekosystemy morskie. wiczenia: Zapoznanie si z podstawowymi metodami oceny wpywu zanieczyszcze na organizmy wodne. Treci programowe: Wykad: Charakterystyka gwnych grup zanieczyszcze wystpujcych w rodowisku morskim. Biotoksyny produkowane przez organizmy morskie. Globalny transport zanieczyszcze w ekosystemie morskim. Biokoncentracja, biomagnifikacja i biotransformacja zanieczyszcze w organizmach wodnych. Efekty biochemiczne i fizjologiczne dziaania zwizkw toksycznych. Wpyw zanieczyszcze na organizmy, populacje i ekosystem. Interakcje zwizkw toksycznych. Ewolucja odpornoci na zanieczyszczenia. Metody oceny skutkw ekologicznych dziaania zanieczyszcze. wiczenia: Zasady wykonywania testw ekotoksykologicznych na organizmach wodnych; testy na mezozespoach. Umiejtnoci i kompetencje: Ocena zagroenia i oszacowanie ryzyka zwizanego z wystpowaniem zanieczyszcze w rodowisku morskim. Wykaz literatury podstawowej i uzupeniajcej: Namienik J., Jakowski J., 1995. Zarys ekotoksykologii, EKO-Pharma, Gdask Walker C.H., Hopkin S.P., Sibly R.M., Peakall B., 2002. Podstawy ekotoksykologii, Wyd. PWN, Warszawa Zakrzewski Z., 2000. Podstawy toksykologii rodowiska, Wyd. PWN, Warszawa Laskowski R., Migula P., 2004. Ekotoksykologia od komrki do ekosystemu, Pastwowe Wyd. Rolnicze i Lene, Warszawa. Manahan S.E., 2006. Toksykologia rodowiska, Wyd. PWN, Warszawa

37

Nazwa przedmiotu Biogeografia morza Kod ECTS:

Nazwa jednostki prowadzcej kierunek: Wydzia Oceanografii i Geografii UG Instytut Oceanografii

Nazwa kierunku: Oceanografia

Nazwa specjalnoci: Biologia morza, Ochrona i zarzdzanie zasobami morza

Nazwisko osoby prowadzcej (osb prowadzcych): prof. dr hab. Maria Iwona mijewska, dr S. Jodowska, dr A. Panasiuk-Chodnicka

Liczba godzin zaj 30, w tym: 15 wykadw, 15 laboratoriw

Liczba punktw ECTS: 2

Rodzaj studiw: stacjonarne II stopnia

Rok i semestr studiw: I, 2

Status przedmiotu : obligatoryjny

Jzyk wykadowy: polski

Metody dydaktyczne: Wykady w formie prezentacji (Power Point); dyskusja oraz zajcia laboratoryjne, obserwacja organizmw morskich pod mikroskopem i binokularem (wiczenia)

Formy i warunki zaliczania przedmiotu: Egzamin testowy, test jednokrotnego wyboru (wykad); zaliczenie z ocen (wiczenia)

Okrelenie przedmiotw wprowadzajcych wraz z wymaganiami wstpnymi: podstawy botaniki morskiej, oceanografia biologiczna: zaliczenie tych przedmiotw

Zaoenia i cele przedmiotu: poznanie podstaw zmiennoci zespow flory i fauny w toni wodnej i na dnie morskim, umiejtno oceny roli czynnikw rodowiskowych na ksztatowanie ycia w morzu. Treci programowe: Wykad: Podstawy i zasady podziau poziomego i pionowego wd morskich i oceanicznych. Rola czynnikw abiotycznych w ksztatowaniu si warunkw ycia organizmw morskich. Oglna charakterystyka krain biogeograficznych. Charakterystyka ycia w Morzu Batyckim - zbiorniku sonawowodnym. Stabilno ycia w morzu - zagroenia naturalne (czerwone zakwity) oraz antropogeniczne (np. bielenie koralowcw a dziura ozonowa, efekt cieplarniany). Czynniki rodowiskowe jako narzdzie dla oceny jakoci ycia w pelagialu rnych rejonw wszechoceanu. Przegld organizmw zwierzcych typowych dla poszczeglnych krain biogeograficznych. Temperatura a zalenoci troficzne w krainach polarnych i tropikalnej. Specyfika ycia w toni wodnej przegld gatunkw kosmopolitycznych. Czynniki abiotyczne i biotyczne ksztatujce rozmieszczenie organizmw rolinnych w morzu. Pionowy zasig i strefowe rozmieszczenie makrofitobentosu. Przegld rozmieszczenia wybranych organizmw rolinnych w poszczeglnych krainach biogeograficznych. Endemiczne gatunki glonw i ich rozmieszczenie. Skala i ocena przydatnoci zasobw ywych poszczeglnych krain biogeograficznych w gospodarce czowieka. Specyfika ycia fauny w krainach polarnych Arktyki i Antarktyki (gatunki endemiczne, ryby biaokrwiste,). Charakterystyka biogeograficzna zwierzt krainy borealnej i notalnej. Odmienno ycia fauny w podkrainie borealno-rdziemnomorskiej i borealno-pacyficznej oraz w morzach sonawowodnych na przykadzie Morza Batyckiego. Unikalno zespow toni wodnej oraz dna morskiego krainy tropikalnej: rafy koralowe jako najbardziej dojrzay ekosystem w morzu. Zalenoci troficzne w krainach polarnych - rola kryla. Specyfika ycia w toni wodnej przegld gatunkw endemicznych, kosmopolitycznych i bipolarnych.

wiczenia: Rozpoznawanie charakterystycznych gatunkw organizmw morskich dla

38

poszczeglnych krain biogeograficznych. Zasig gatunkw pelagicznych i jego struktura (drogi rozprzestrzeniania si gatunkw, zasigi i ich granice, strefy przejciowe). Zbiorowiska oceaniczne oraz nerytyczne (wpyw wzajemnego oddziaywania oceanw i kontynentw na skad oraz liczebno zooplanktonowej fauny pelagicznej). Topografia dna a zdolno do rozprzestrzeniania si gatunkw planktonowych oraz bentosowych - rnice w moliwociach rozprzestrzeniania si. Przepyw genw od czego uzaleniona jest wiksza bd mniejsza moliwo przepywu genw. Rnicowanie genetyczne pord fauny morskiej. Okres izolacji danego gatunku sposb okrelania, tempo mutacji. Endemizm geneza powstania (przykady). Obecny stan stopnia biornorodnoci w obrbie krain biogeograficznych gatunki napywowe. Metody bada biogeograficznych. Umiejtnoci i kompetencje: poznanie podstaw zmiennoci zespow flory i fauny w toni wodnej i na dnie morskim, umiejtno oceny roli czynnikw rodowiskowych na ksztatowanie ycia w morzu. Wykaz literatury - podstawowej: Biogeografia Morza. K. Wiktor, J. M. Wsawski. M.I. mijewska, Wyd. UG. Gdask 1997 Biogeography, M.V.Lomolino, J.H.Brown, B.R.Riddle, Sunderland: Sinauer Associates, 2005 Ecological Geography of the sea. A.L. Longhurst, Elsevier Inc. 2007 Migrations and Dispersal of Marine Organisms, M.B.Jones, A.Inglfsson, E.lafsson, G.V.Helgason, K.Gunnarsson, J.Svavarsson, Kluwer Academic Publishers, 2002 Seaweeds, Their environment, biogeography, and ecophysiology. Klaus Luning. John Wiley & Sons. Inc. New York, 1990 Seaweed and Physiolology (Chapter: Seaweed communities). Christopher. S. Lobban & Paul J. Harrison. Cambridge University Press. UK, 1997 - uzupeniajcej: Biologia Okeana. t. I i II. Ed. M.E. Vinogradov. Wyd. Nauka. Moskwa, 1977 Demel K. ycie morza. Wydawnictwo morskie. Gdask, 1974 Frontiers of biogeography: new directions in the geography of nature, ed. V.M. Lomolino, L.R. Heaney, Sunderland: Sinauer Associates, 2004 Oceany wiata. Ed. A.C. Duxbury, A. B. Duxbury, K. Sverdrup. Wyd. PWN. Warszawa, 2002 Oceany i morza. Encyklopedia geograficzna wiata. t. VII. OPRES. Krakw, 1977

39

Nazwa przedmiotu

Marikultura

Kod ECTS:

Nazwa jednostki prowadzcej kierunek: Wydzia Oceanografii i Geografii Instytut Oceanografii

Nazwa kierunku: Oceanografia

Nazwa specjalnoci: Ochrona i zarzdzanie zasobami morza, Ekobiotechnologia morska

Nazwisko osoby prowadzcej (osb prowadzcych): prof. dr hab. Maciej Woowicz, prof. UG, dr hab. Mariusz Sapota, dr Sabina Jodowska, dr Stella Mudrak-Cegioka, pracownicy ZEEOM Liczba godzin zaj 30, w tym: 30 w. lab.

Liczba punktw ECTS: 3

Rodzaj studiw: stacjonarne II stopnia

Rok i semestr studiw: II, 3

Status przedmiotu : obligatoryjny

Jzyk wykadowy: polski

Metody dydaktyczne: wiczenia laboratoryjne

Formy i warunki zaliczania przedmiotu: wiczenia laboratoryjne zaliczenie na ocen

Okrelenie przedmiotw wprowadzajcych wraz z wymaganiami wstpnymi:

Zaoenia i cele przedmiotu: Treci programowe: Hodowle organizmw wodnych prowadzone s zarwno w celach konsumpcyjnych (ryby, skorupiaki, roliny i miczaki), jak i dla pozyskania cennych substancji, wykorzystywanych w wielu gaziach przemysu. Gospodarka wykazuje olbrzymie zapotrzebowanie na naturalne i czsto unikalne zwizki znajdujce si w organizmach morskich (zwizki wytwarzane przez glony o waciwociach antywirusowych, antygrzybicznych i antybakteryjnych oraz farmaceutyki i preparaty bogate w szerok gam zwizkw mineralnych, kosmetyki, antybiotyki, barwniki, preparaty wzmacniajce i regulujce metabolizm, unikalne glonowe zwizki elujce jako alternatywa dla elatyny pochodzenia zwierzcego). Hodowle organizmw wodnych mog by take narzdziem wykorzystywanym przy restytucji gatunkw chronionych i zagroonych wyginiciem. Celem zaj jest omwienie najwaniejszych grup rolin (mikro- i makroglonw) i zwierzt morskich (bezkrgowcw i krgowcw) wykorzystywanych w marikulturze oraz zapoznanie si z metodami hodowli najbardziej reprezentatywnych gatunkw. Omwiona zostanie take specyfika hodowli zooplanktonowych, ktre mog posuy jako ywy pokarm dla innych hodowanych zwierzt. Przedstawiona zostanie rola, jak odgrywa marikultura w dziaalnoci ekonomicznej czowieka, w sektorze spoywczym oraz przemysowym. Na przykadzie wybranych ekosystemw wykorzystywanych do celw intensywnej marikultury, omwione zostan niebezpieczestwa wynikajce z faktu prowadzenia tego typu dziaalnoci oraz zagroenia wprowadzania gatunkw obcych lub chorobotwrczych. Wykaz literatury podstawowej i uzupeniajcej: Duff, J., Getchis T., Hoagland P., 2003. A Review of Legal and Policy Constraints to Aquaculture in the U.S. Northeast. Aquaculture White Paper No. 5, NRAC Publication No. 03-005. Environmental Protection Agency (EPA). 2004. 40 CFR Part 451: Effluent limitations guidelines and new source performance standards for the concentrated aquatic animal production point source category; final rule. Federal Register 69(162):51982-51930

40

Food and Agriculture Organization of the United Nations (FAO). 1986. The production of fishmeal and oil. FAO Fisheries Technical Paper 142, FAO Fisheries Department, Rome. Food and Agriculture Organization of the United Nations (FAO). 2004. The State of World Fisheries and Aquaculture 2004. Rome. Food and Agriculture Organization of the United Nations (FAO). 2005. Guidelines for the Eco-Labeling of Fish and Fishery Products from Marine Capture Fisheries. Rome. Food and Agriculture Organization of the United Nations (FAO). 2006. State of world aguaculture: 2006. FAO Fisheries Technical Paper 500. FAO Fisheries Department, Rome. ICES. 1996. Report of the working group on environmental interaction of mariculture. ICES C.M., Nantes. Imai T., 1980. Aquaculture In Shallow Seas: Progress In Shallow Sea Culture, A. A. Balkema/ Rotterdam. Lee C.S., O`Bryen P., Marcus N. 2005. Copepods in Aquaculture, Blackwell Richmond A., 2004. Microalgal culture biotechnology and applied phycology, Blackwell Science Sikirski Z.E., 1992, Morskie Surowce ywnociowe, Wyd. NT, Warszawa. Stottrup J., McEvoy L., 2003. Live feeds in marine aquaculture, Blackwell Publishing Anderson R.A., 2005. Algal culturing techniques, Elsevier Academic Press Wessells C.R., Cochrane K., Deere C., Wallis P., Willmann R., 2001. Product certification and eco-labeling for fisheries sustainability. FAO Fisheries Technical Paper No. 422. FAO Fisheries Department, Rome.

41

Nazwa przedmiotu

Ekologiczna i socjoekonomiczna warto ekosystemw morskich

Kod ECTS:

Nazwa jednostki prowadzcej kierunek: Wydzia Oceanografii i Geografii Instytut Oceanografii

Nazwa kierunku: Oceanografia

Nazwa specjalnoci: Ochrona i zarzdzanie zasobami morza

Nazwisko osoby prowadzcej (osb prowadzcych): mgr Ilona Kamiska

Liczba godzin zaj 30, w tym: 15 konwersatorium 15 w. lab.

Liczba punktw ECTS: 3

Rodzaj studiw: stacjonarne II stopnia

Rok i semestr studiw: II, 3

Status przedmiotu : obligatoryjny

Jzyk wykadowy: polski

Metody dydaktyczne: Konwersatorium: - Wykad konwersatoryjny z prezentacjami multimedialnymi - Dyskusja dydaktyczna - Praca z tekstem wiczenia laboratoryjne: - Metody aktywizujce warsztatowe - Metody problemowe (burza mzgw, symulacja, studium przypadku, projekty) - Referat w formie prezentacji multimedialnej.

Formy i warunki zaliczania przedmiotu: Konwersatorium: - Egzamin pisemny wiczenia: - ocena na podstawie aktywnoci - ocena za referat i jego prezentacj

Okrelenie przedmiotw wprowadzajcych wraz z wymaganiami wstpnymi: brak

Zaoenia i cele przedmiotu: Celem zaj jest zapoznanie si z metodami szacowania wartoci ekosystemw morskich na paszczynie spoeczno-kulturowej, ekonomicznej i ekologicznej. Zrozumienie rnych systemw wartoci w odniesieniu do dbr naturalnych jest niezbdne przy podejmowaniu decyzji oddziaujcych na ekosystemy morskie i przybrzene na szczeblu administracji lokalnej i pastwowej w ramach zarzdzania rodowiskiem morskim. Treci programowe: Konwersatoria: Znaczenie ekologiczne, funkcjonalne oraz socjoekonomiczne morskich habitatw. Niemonetarna warto spoeczno-kulturowa morskich ekosystemw. Partycypacja spoeczna w zarzdzaniu rodowiskiem morskim. Charakterystyka dbr i usug dostarczanych przez ekosystemy morskie. Przegld metod wyceny dbr i usug ekosystemowych. Waloryzacja przyrodnicza rodowiska morskiego. Planowanie przestrzenne na obszarach morskich. Obszary chronione m. in.: Obszary sieci Natura 2000. Bioedukacja. wiczenia: Metoda Q-sort przy szacowaniu spoeczno-kulturowej wartoci ekosystemw morskich. Formuy do szacowania wartoci biologicznej poszczeglnych komponentw ekosystemw morskich. Szacowanie wartoci ekonomicznej: metody wyceny bezporedniej oparte na preferencjach deklarowanych (metoda wyceny warunkowej, metoda wyboru eksperymentalnego) oraz metody wyceny poredniej oparte na preferencjach ujawnionych

42

(m.in. metoda ceny rynkowej, metoda kosztu podry, metody uniknitych szkd, kosztu odtworzenia i kosztu substytutw). Umiejtnoci i kompetencje: - Zrozumienie rnych systemw/kategorii wartoci w odniesieniu do dbr naturalnych dostarczanych przez ekosystemy morskie (warto biologiczna, cakowita warto ekonomiczna, warto spoeczno-kulturowa). - Znajomo podstawowych problemw zwizanych z aplikacj metod szacowania wartoci ekonomicznej ekosystemw morskich. - Umiejtno tworzenia i wykorzystywania formu do szacowania wartoci biologicznej poszczeglnych komponentw ekosystemw morskich. - Poszerzenie umiejtnoci rozwizywania sytuacji problemowych dotyczcych zarzdzania rodowiskiem morskim (planowania przestrzennego na obszarach morskich) w sposb twrczy i z zachowaniem zasad zrwnowaonego rozwoju. Wykaz literatury - podstawowej: Winpenny James T., 1995. Warto rodowiska, Metody wyceny ekonomicznej, PWE, Warszawa. Anderson G., leszyski J., 1996. Ekonomiczna Wycena rodowiska Przyrodniczego, Wyd. Ekonomia i rodowisko, Biaystok leszyski J., 2000. Ekonomiczne Problemy Ochrony rodowiska, Wyd. Aries, Warszawa ylicz T., 2004. Ekonomia rodowiska i Zasobw Naturalnych, Wyd. PWE, Warszawa Gaston K. J., Spicer J. I., 2004. Biodiversity an introduction, Blackwell Publishing - uzupeniajcej: ylicz T. red., 1995: Ekonomia rodowiska i zasobw naturalnych. Wyd. Krupski i ska. ylicz T.,1989. Ekonomia wobec problemw rodowiska przyrodniczego, PWN, Warszawa. Pearce D., Atkinson G., Mourato S, 2006. Cost-Benefit Analysis and the Environment, OECD.

43

Nazwa przedmiotu

Zarzdzanie zasobami morza

Kod ECTS:

Nazwa jednostki prowadzcej kierunek: Wydzia Oceanografii i Geografii Instytut Oceanografii

Nazwa kierunku: Oceanografia

Nazwa specjalnoci: Ochrona i zarzdzanie zasobami morza

Nazwisko osoby prowadzcej (osb prowadzcych): prof. UG, dr hab. Krzysztof Skra

Liczba godzin zaj 15, w tym: 15 wykad

Liczba punktw ECTS: 1

Rodzaj studiw: stacjonarne II stopnia

Rok i semestr studiw: II, 3

Status przedmiotu: obligatoryjny

Jzyk wykadowy: polski

Metody dydaktyczne: Wykad - konwersatorium

Formy i warunki zaliczania przedmiotu: Zaliczenie na ocen na podstawie frekwencji

Okrelenie przedmiotw wprowadzajcych wraz z wymaganiami wstpnymi: brak

Zaoenia i cele przedmiotu: Zapoznanie suchaczy z historycznymi i obowizujcymi sposobami zarzdzania eksploatacj i ochron zasobw morskich szczeglnie w odniesieniu do wymaga Unii Europejskiej oraz Batyku Treci programowe: Wspczesne instytucje zarzdzajce eksploatacj i ochrona zasobw morza. Uwarunkowania ekosystemowe eksploatacji wybranych zasobw morza (morskie ssaki, ryby) Realizowane i wprowadzane koncepcje i systemy zarzdzania eksploatacj i ochron zasobw morza Umiejtnoci i kompetencje: Znajomo uwarunkowa prawnych, politycznych i spoecznych dot. eksploatacji zasobw morskich oraz wymogw ich ochrony. Wiedza o midzynarodowych i krajowych instytucjach zarzdzajcych eksploatacj i ochron zasobw morza. Widza o rdach informacji na ten temat Wykaz literatury - podstawowej:

- publikacje Dyrekcji Generalnej ds. Gospodarki Morskiej i Rybowstwa Komisji Unii Europejskiej

- Rutkowicz S.,1970. Zasoby morza i czowiek, Wyd. Morskie, Gdask - tekst Konwencji o ochronie rodowiska morskiego obszaru Morza Batyckiego (1992) - tekst Konwencji Midzynarodowej Rady Bada Morza (1964)

-uzupeniajcej: - INTERNET Zielona Ksiga Reforma wsplnej polityki rybowstwa- wersja ostateczna 22.04.2009. [www.eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=COM:2009:0163:FIN:PL:PDF]

- FAO 2009 Fisheries governance. [www.fao.org/fishery/topic/2014/en] - Evans P.G.H, Panigada S and Pierce G.J. (2008). Integrating science and management for marine mammal conservation. Journal of the Marine Biological Association of the United Kingdom, 88 , pp 1081-1083 - Chrzan F.,1979. Przyrodnicze podstawy rybowstwa morskiego, Wyd.UG, Gdask

44

Nazwa przedmiotu

Globalne zmiany w ekosystemach morskich

Kod ECTS:

Nazwa jednostki prowadzcej kierunek: Wydzia Oceanografii i Geografii UG Instytut Oceanografii

Nazwa kierunku: Oceanografia

Nazwa specjalnoci: Biologia morza, Ochrona i zarzdzanie zasobami morza

Nazwisko osoby prowadzcej (osb prowadzcych): prof. dr hab. Adam Lataa Liczba godzin zaj 30, w tym: 30 konwersatorium

Liczba punktw ECTS: 3

Rodzaj studiw: stacjonarne II stopnia

Rok i semestr studiw: II, 4

Status przedmiotu: obligatoryjny

Jzyk wykadowy: polski

Metody dydaktyczne: Wykad konwersatoryjny z prezentacjami multimedialnymi Dyskusja dydaktyczna Praca z tekstem, referaty w formie prezentacji multimedialnej

Formy i warunki zaliczania przedmiotu: Zaliczenie na ocen

Okrelenie przedmiotw wprowadzajcych wraz z wymaganiami wstpnymi: Ekofizjologia zwierzt morskich, ekofizjologia rolin morskich

Zaoenia i cele przedmiotu: Wprowadzenie w treci programowe w formie konwersatorium i szczegowe omwienie i dyskusja nad przyczynami, uwarunkowaniami i kierunkami obserwowanych zmian w ekosystemach morskich w ujciu globalnym, ale z podaniem szczegowych sytuacji. Treci programowe: Przemiany promieniowania sonecznego w atmosferze i mechanizmy powstawanie ozonu. Zmiany skadu gazowego zachodzce w stratosferze i troposferze. Przyczyny powstawania dziury ozonowej. Oddziaywanie promieniowania ultrafioletowego ma rodowisko morskie. Mechanizmy obronne organizmw morskich przed nadmiernym oddziaywaniem promieniowania UV. Emisje naturalne i antropogeniczne z biosfery do atmosfery (monoterpeny, siarczek metylu, podtlenek azotu). Powstawanie kwanych deszczy i ich oddziaywanie na rodowisko naturalne. Gwne naturalne i antropogeniczne rda emisji gazw cieplarnianych: dwutlenku wgla, metanu i tlenkw azotu. Efekt cieplarniany i jego konsekwencje dla funkcjonowania ekosystemw morskich. Charakterystyka produkcji pierwotnej mrz i oceanw i omwienie zasadniczych czynnikw rodowiskowych wpywajcych na te procesy. Specyfika fotosynteza w rodowisku morskim i fotoaklimatyzacje oraz fotoadaptacje obserwowane na poziomie komrkowym i populacyjnym wystpujce u glonw morskich. Znaczenie produkcji pierwotnej mrz w przeksztacaniu dostpnej puli CO2 oraz powstawaniu metanu i innych gazw szklarniowych. Zasoby wgla nieorganicznego i organicznego w oceanach, mechanizmy przemiany zwizkw organicznych i charakterystyka obiegu wgla w biosferze. Scenariusze przyszych zmian w tempie produkcji pierwotnej oceanw i ich konsekwencje dla oceny kierunkw zmian globalnych klimatu na Ziemi. Wpyw ocieplenia oraz prom