nr 3 (15)/2010 (marzec) - 1212 generacja tpl

Click here to load reader

Post on 09-Mar-2016

218 views

Category:

Documents

1 download

Embed Size (px)

DESCRIPTION

Jak świeżo, ciepło i radośnie robi się w sercu, gdy wiemy, że wiosna jest już blisko. Aż chce się wyjść na dwór i pobawić w Berka. Dla tych, którzy wolą wysiłek intelektualny od fizycznego, mamy w tym numerze sporą dawkę wspomnianego właśnie Berka, z tym że w wersji teatralnej. Niekończąca się gonitwa recenzentów wyrażających odmienne opinie o przedstawieniu Remigiusza Brzyka i Tomasza Śpiewaka – ostatniej prapremierze Teatru Polskiego – wciąż trwa.

TRANSCRIPT

  • Egzemplarz bezpatny

    1Marzec 2010 | Generacja Tpl |

    Nr 3 (15)/2010 (marzec)

    W numerze:

    Po prapremierze Berka Joselewicza strona 2Nie graam mczyzny rozmowa z Halin Rasiakwn, odtwrczyni roli Tadeusza Kociuszki strona 3Libera w Polskim i w BWA strona 4Who, the f..., is Shakespeare? Panel Generacyjny strona 5Teatr Guchych strona 6O przeplataniu si mediw z teatrem strona 7Odkurzacz krytyczny strona 8Krzywka strona 8

    Jak wieo, ciepo i radonie robi si w sercu, gdy wie-my, e wiosna jest ju blisko. A chce si wyj na dwr i pobawi w Berka. Dla tych, ktrzy wol wysiek inte-lektualny od fizycznego, mamy w tym numerze spor dawk wspomnianego wanie Berka, z tym e w wersji teatralnej. Niekoczca si gonitwa recenzentw wyra-ajcych odmienne opinie o przedstawieniu Remigiusza Brzyka i Tomasza piewaka ostatniej prapremierze Teatru Polskiego wci trwa. Podsumowujc, mona by si powoa na sowa recenzji Grzegorza Chojnowskiego, ktry stwierdzi, e Powstao przedstawienie inte-lektualnie wcigajce, przemylane, chwilami wizyj-

    nie atrakcyjne. W marcowym numerze zapraszamy Was do sporej dawki lektury na ten wanie temat. Przeprowadzimy Was przez cao procesu, od premiery poczwszy, przez recenzje, po wszechnicowe rozmowy w kuluarach. Mamy nadziej, e dostrzeecie, jak zmienia si sposb postrzegania i patrzenia na cao, nie tylko na spektakl, ale i na ludzi, kt-rzy go tworzyli. Wtki, o ktrych nie udao si powiedzie przez spektakl, zostay dopowiedziane na lutowej Wszechnicy (wicej na stronie 2).

    Polecam rwnie teksty powicone Zbigniewowi Liberze i wydarze-niom z lutego, czyli Maglowi sztuk i wernisaowi w galerii BWA Awangarda Prace z lat 19822008.

    Jako odskoczni od wielkich wydarze proponuj poczyta o cieka-wej inicjatywie, jak niewtpliwie jest dziaalno Domu Kultury Guchych przy ul. Braniborskiej we Wrocawiu, oraz o Arkadiuszu Bazaku, ktry w roku 2008 zaoy Teatr Artystyczny Deaf Poland.

    Przypominam rwnie o naszych comiesicznych Panelach Generacyjnych, na ktre serdecznie zapraszamy naszych Czytelnikw, by we wsplnym gronie podyskutowa o frapujcych nas zagadnieniach i kwestiach zwizanych z yciem teatru. W tym numerze prezentujemy najciekawsze fragmenty z panelu dotyczcego twrczoci Shakespearea. Kim by, kim jest dla nas, kim by powinien i czy powinien?

    Zapraszam rwnie wiosennie na Wszechnic Teatraln, ktra odbdzie si 13 marca 2010 roku w Sali Prb 205 w Teatrze Polskim przy ul. Zapolskiej 3. Bdzie ona powicona zbliajcej si premierze Moniki Pcikiewicz Sen nocy letniej. Dlatego proponujemy wykad o Shakespearze tym razem opowie o nim specjalistka, prof. Magorzata Sugiera z Uniwersytetu Jagielloskiego. Dla naszych Czytelnikw bdzie to okazja do konfrontacji sdw i mitw z rzeczywistymi faktami z ycia dramaturga ze Stratfordu. Po wykadzie zapraszamy na projekcj filmu Federica Felliniego Satyricon, ktry by inspiracj dla twrcw Snu nocy letniej. Spektakl ten bdzie grany w Teatrze Polskim od 19 marca 2010 roku.

    W tym miesicu na Scenie Kameralnej czekaj nas jeszcze 15 marca czytanie Przyjaciela Radosawa Paczochy w reyserii Natalii Korczakowskiej, a 29 marca w ramach Magla teatralnego spotkanie prowadzone przez Krzysztofa Mieszkowskiego z udziaem Jana Klaty. O tych i innych wyda-rzeniach bdzie okazja poczyta w nastpnym numerze 1212 Generacji Tpl.

    W marcu natomiast zapraszamy na Stref: Norwegia. Projekt, ktry tak piknie rozkwita, zblia si do fazy decydujcej czyli do festiwalu. Ale zanim nastan czerwcowe emocje, zapraszamy na wyjtkowe spotkanie 10 kwietnia 2010 roku. O najwikszym dramatopisarzu norweskim, kt-rego sztuki w rnych teatralnych interpretacjach obejrzymy w czerwcu, opowie prof. Lech Sok z Pastwowej Akademii Nauk. Po wykadzie zapra-szamy na projekcj spektaklu z Teatru Narodowego w Oslo inscenizacj sztuki Ibsena Brand w reyserii Calixta Bieita. W rolach gwnych zobaczy-my wybitnych aktorw norweskich Svena Nordina, Kjersti Holmen i Mari Bonnevie. Przedstawienie w tumaczeniu Wojciecha Bolanowskiego.

    Mam nadzieje, e spodoba Wam si taka zabawa w intelektualnego Berka jest o czym poczyta i na co si wybra.

    Berek!

    miesicznik modych mionikw Teatru (Polskiego we Wroc

    awiu)

    fot. Bartosz Maz

  • 2 | Generacja Tpl | Marzec 2010

    Po prapremierze Berka Joselewicza w reyserii Remigiusza Brzyka

    Teatr, ktry prorokujeProrokuj nam, Mesjaszu, kto Ci

    uderzy! Daj nam udzia w swoim posannictwie. Uka wiedz tajemn, wydart Bogu z zanadrza. Pozwl lepiej pozna i zrozumie sie-

    bie. Zabrzmiao, jakbymy odprawiali naboestwo. I susznie, odprawilimy, tyle e Wszechnic Teatraln. A na niej okadzilimy prapremier Berka Joselewicza w reyserii Remigiusza Brzyka i chwyt, jaki wraz z ni zastosowa nasz teatr zagldania w histori i odkrywania, docierania do prawdy o sobie dzisiaj.

    Rozproszony nard, rozproszony zesp, rozproszona myl. Tsknota za Ziemi Obiecan. Diaspory, getta, Talmud. I ten cigy brak swojego miejsca, zwartej caoci. Mocne korzenie, ale rozdarta korona drzewa, dorodne i zmcone zboe, ale rozrzucone ziarna w tej sytuacji wspycie gojw i ydw byo nie-uniknione. W rozproszeniu nie powstaj rzeczy dobre. Piknie wybrzmiao hebrajskie sowo Polin tutaj spoczn, tu jest mj dom. W tym kraju nie ma zawzitej nienawici do nas jak w Niemczech. Oby zostao tak nadal, a do nadejcia Mesjasza pisa Sam Isserles. Jego przesanie dobrze jest jednak rozpatrzy w nieco szerszym, bardziej uniwer-salnym kontekcie. Historia ydw w Polsce w odniesieniu do gbokich, wielotysicletnich dziejw judaizmu wydaje si przecie tylko epizodem lub wanie talmudzkim komentarzem. Wielki krl Kazimierz i wielka spoeczno ydowska gocinnie wszczepiona w Polsk w XIV wieku zapocztkowali jednak co, co wstrzsno myl i mentalnoci redniowiecznej Europy. Oto prekursorsko pobudzono realizacj idei pastwa jako tworu multinarodowego.

    Definicje i sowa (!) nie oddaj prawdy pado z ust Brzyka. Ciekawe zaoenie, zwaszcza w wietle tego, co o definicjach ma do powiedze-nia pisarka Dorota Masowska. Reyser reyseruje, a dramaturg dra- matyzuje. I ju na samym pocztku spotkania z twrcami przedsta-wienia problem podziau funkcji przy produkcji teatralnej mielimy z gowy. Odegnujc si od sporw teoretycznych, rol Tomasza piewaka Berkowego dramaturga i kompana zawodowego Brzyka od czasw jego dziaalnoci w dzkim Teatrze Nowym naley moc-no doceni. Wykona trudn prac, biorc na warsztat teksty pikne i gbokie, oryginalne dokumenty i odezwy historyczne, wreszcie rzeczy spoza kanonu wielkiej literatury, zapomniane, a co za tym idzie niewystawiane po II wojnie wiatowej na polskich scenach. Tkank literack spektaklu stanowi dramat Rok 1794 Zenona Parviego oraz jego musicalowa wersja w jzyku jidysz Berek Joselewicz Jakuba Waksmana (dobr tej materii nie by prosty, realizatorzy odrzucili wczeniej

    m.in. Nie-Bosk komedi Zygmunta Krasiskiego przez wzgld na jej siln wymow antysemick). Tadeusz Kociuszko i tytuowy bohater wygaszaj apele (w niezmienionej, historycznej wersji) o mobilizacj si oraz ponadstanow i ponadnarodow jedno w walce z zaborcami. Pikna, moda ydwka Ruchla, znamionujca szalestwo, mwi sowami polskiej poetki ydowskiego pochodzenia Zuzanny Ginczanki, autorki poruszajcego wiersza Non omnis moriar. Nad caoci unosi si duch Marii Janion i jej zbir prac o wsplnej historii Polakw i ydw pt. Bohater, spisek, mier. Wykady ydowskie. Wszystkie teksty naleao tak spreparowa, aby nie powstao przedstawienie o prostolinijnym przesaniu o walecznych oddziaach ydowskich pod wodz pukownika Berka Joselewicza, ktre wziy udzia w obronie warszawskiej Pragi przed szturmem rosyjskim podczas dogorywajcej insurekcji kociuszkowskiej. Berek w spektaklu tylko si przewija, z rwn czstotliwoci, co plejada towarzyszcych mu na pierwszym

    planie innych postaci. Za przykad moe posuy wtek gen. Adama Poniskiego

    syna osawionego zdrajcy, targowi- czanina o tym samym nazwisku ktry

    na skutek spnionych rozka-zw Naczelnika nie zdoa

    przyby na czas na pole bit-wy pod Maciejowicami,

    za co zosta niesusznie posdzony o zdrad i obwiniony o klsk. Pomimo popowstaniowej rehabilitacji przez nielicznych historykw za fama zdoaa rozprzestrze- ni si na ca Europ i poskutkowaa nieprzychyl-nymi publikacjami, co ksi przypaci zaamaniem psy-chicznym i utrat nalenego miejsca na obrazie Bitwa pod

    Racawicami Jana Matejki a przecie on w tej walce bar- dzo si odznaczy. Poniskiego

    mianuje zdrajc sam Parvi, pomimo e swj dramat jedy-ny w literaturze traktujcy o Berku popeni w sto dziesi lat po insurek-cji (mamy wic do czynienia

    z rodzynkiem, ale przegniym w rodku). Co innego stanowi

    o motywie przewodnim przedsta- wienia. Jest to by moe dobra trady-

    cja wielokulturowoci, mit wspistnienia, Polska filosemicka myl Kociuszki, Mickiewicza i Joachima Lelewela, a moe moment dziejowy, w ktrym narody, wpatrzone we wspl-ny cel, stany rami w rami i jeszcze nie zaczy si rozchodzi. Na pewno czu w spektaklu zawieszon w powietrzu wo melancholii i nostalgii, a to ju jest tak bardzo polskie. Czyli cigle jednostronno widzenia. Inscenizacja wielkiej idei, ale z lekkim wydwikiem kom-promitacji. O tamtych chlubnych wydarzeniach mwimy z perspekty-wy tu i teraz i ta perspektywa jest kluczowa. Dzieli nas dugi okres, ktry poza piknymi kartami zawiera rwnie te splamione wypad-kami o nietolerancyjnym, ksenofobicznym podou. Nie moemy udawa, e ich nie byo. Zreszt jeden z nich Marzec 1968 roku odebra wrocawskim ydom teatr przy ulicy widnickiej.

    Cae czterdzieci krokw dzieli wejcie na Scen Kameraln Tpl od pierzei bulwaru widnickiego. Pokonujc alejk jarzeniwek i wit-ryn, trudno wyczu, e znajdujemy si w miejscu, ktrego ciany tak

  • 3Marzec 2010 | Generacja Tpl |

    ciko oddychaj przeszoci. Dobrym wprowadzeniem do spotka-nia z realizatorami spektaklu by wykad Anny Nowak z Uniwersytetu Wrocawskiego o dziejach Dolnolskiego Teatru ydowskiego. Instytucj t powoano w 1946 roku pod kierown