nesta karşılıklı koçluk eğitim kitapçığı

of 18/18
KARŞILIKLI KOÇLUK Eğitim Kitapçığı

Post on 08-Feb-2017

244 views

Category:

Documents

5 download

Embed Size (px)

TRANSCRIPT

  • KARILIKLI KOLUKEitim Kitap

  • Nesta, kii ve kurumlarn harika fikirleri hayata geirmesine yardmc olma misyonuyla alan toplumsal yardm amal bir yenilikilik kuruluudur.

    Hedefimiz, hepimizin hayatn iyiletirebilecek fikirleri, erken aamada yatrm yapmaktan derinlemesine aratrma ve uygulama programlarna uzanan bir dizi faaliyetle desteklemektir.

    Nesta ngiltere ve Gallerde 7706036 irket no ve 1144091 yardm kuruluu no ile tescil edilmi bir kurulutur. skoyadaki tescil numaras: SCO42833. Kaytl ofis: 1 Plough Place, Londra, EC4A 1DE.

    www.nesta.org.uk Nesta 2015

    British Council, kltrel ilikiler ve eitim frsatlarn yaygnlatran Birleik Krallka bal uluslararas bir kurumdur. Birleik Krallk ve dier lkelerin halklar iin uluslararas frsatlar yaratyor ve dnyann her yerinde toplumlar arasnda gven ina ediyoruz.

    100den fazla lkede faaliyet gsteriyoruz; 8000den fazla alanmz binlerce uzmanla, politika yapcyla ve milyonlarca genle her yl birlikte alyor: ngilizce retiyor, sanat paylayor, eitim veriyor ve sosyal programlar gelitiriyor.

    Sanat alanndaki almalarmza Birleik Krallkn ve dnyann en yetenekli sanatlar katkda bulunuyor.

    Sanatlar bir araya getiriyor, sanatta ve yaratc sektrlerde becerilerin ve politikalarn gelitirilmesine destek oluyoruz. almalarmz araclyla en geni anlamyla kltrn aramzda kprler kurmak ve birbirimizi anlamak iin hayati rol oynamasn salyoruz. Yaratc Ekonomiler ekibimiz, sanat alannda Birleik Krallkta ve dnyann her yerinde giderek byyen yaratc sektrler ve kltr endstrileri arasnda yeni balantlar kuruyor. Kresel aptaki benzersiz kaynaklarmzdan yararlanarak kltr, giriimcilik ve teknoloji arasndaki snrlar kefedenleri bulmaya alyoruz. www.britishcouncil.org creativeconomy.britishcouncil.org

    Social Enterpise Academy, toplumsal bir ama dorultusunda alan kiilere ynelik eitim ve geliim programlar sunan sosyal bir giriimdir. Bireylerin lider ve giriimci olarak gelimelerine, bylelikle kurumlarn daha gl ve salkl olmalarna yardmc olur. Doru frsatlar ve renme imkn verildiinde herkesin gerek gcn ve potansiyelini kefedebileceine inanr.

    Geliimlerinin herhangi bir aamasndaki kii ve kurumlar iin Liderlik, Giriimcilik ve Toplumsal Etki lmleri alannda programlar sunuyoruz. rgn eitimin iinde

    ya da dnda yer alan genlerle, yeni giriimcilerle, ayn zamanda gelimekte olan ya da olgunlam kurumlarn alanlar, st dzey yneticileri ve ynetim kurulu yeleri ile alyoruz.

    Social Enterpise Academy, Institute for Leadership and Management (ILM) Centre tarafndan akredite edilmi bir kurumdur; Avrupa, Afrika ve Avustralyada uluslararas dzeyde tannan yeterlilik programlar sunmaktadr.

    www.socialenterprise.academy

    Karlkl Koluk konusunu ele alan bu rehber, British Council ortaklyla dzenlenen NESTA Yaratc Giriimcilik Programnn katlmclarn desteklemek zere Social Enterprise Academy tarafndan hazrlanmtr.

    Yasal Uyar: Bu rehber, koluk becerilerini btn boyutlaryla kapsayan nihai bir metin oluturma hedefiyle hazrlanmamtr. Temel kavramlara bir giri niteliindedir; kiisel ve kurumsal geliiminizde size rehberlik etme amacn tamaktadr.

    Bu amaca uygun olarak konuyla ilgili en sk karlalan sorular ele almaktadr. Rehberin amac becerilerinizi gelitirirken odaklanmanz gereken belli bal alanlar ortaya koymaktr; daha karmak ya da size zg konularda ek yardm almanz gerekebilir.

  • NDEKLER

    KARILIKLIKOLUK 4

    KOLUKYELPAZES 6

    KOLUKANLAMASI 7

    KOLUKSREC 8

    KARILIKLIKOLUKBECERLERVEDAVRANILARI 10

    YSORUSORMATEKN 13

    KARILIKLI KOLUKEitim Kitap

  • KARILIKLI KOLUK 4

    KARILIKLI KOLUK Eitim Kitap

    KARILIKLIKOLUK

    Karlkl Koluk Nedir?

    Karlkl koluk, sizinle birlikte dnen ve gvendiiniz bir kiiyle grlerinizi paylamaktr.

    Karlkl koluk (e-koluk olarak da bilinir) benzer seviyede olan iki kiinin karlatklar glkleri amalarnda birbirlerine destek olduklar, gizlilii esas alan bir sretir.

    Karlkl koluk, iki taraf arasnda eitlie dayal bir iliki olmasn ngrr.

    Koun rol, tavsiyede bulunmak ya da zmler sunmak deil, karsndakini aktif bir biimde dinlemek, ona ayna tutmak ve en nemlisi kiinin kendi sorununu kendisinin anlamasna ve zmesine yardmc olmaktr.

    Bu adan mentorluk (dier adyla akl hocal) ya da danmanlktan farkl bir yaklam gerektirir. Buradaki ko, karsndaki kiiden daha deneyimli, daha birikimli ya da ne yaplmas gerektii konusunda daha bilgili deildir.

    Karlkl kolukta bir seans srasnda iki taraf birbirlerine srayla koluk yapar. Koluk yapan kii herhangi bir yargda bulunmakszn karsndaki kiiyi aktif bir biimde dinler, dinlediklerini tekrar ederek teyit eder, irdeleyici sorular sorar ve karsndakini belli bir eylem dorultusunda karar verme srecinde destekler.

    Ko tarafszdr ve paylalan skntlara zm bulabilmesi iin karsndakini destekleme ve yreklendirme dnda koluk grmelerinin sonunda ortaya kacak sonutan herhangi bir kar elde etmesi sz konusu deildir.

    Karlkl Koluktan ne elde edersiniz?

    Karlkl koluk srecinden ok sayda fayda elde etmek mmkndr.

    Ko, size, yaadnz glkleri gizlilik ierisinde aktarabilme frsat sunar; sizi yreklendirir ve destekler. Bu, zellikle de kendi banza alyorsanz ve kendinizi dardan soyutlanm hissediyorsanz size faydal olacaktr.

    Ko, herhangi bir gizli gndemi ya da kiisel kar olmakszn sorununuzu daha iyi anlamanz ve zmeniz iin gereken zgveni aa karabilir; bylelikle atacanz bir sonraki adm belirlerken size yardmc olur.

  • KARILIKLI KOLUK 5

    KARILIKLI KOLUK Eitim Kitap

    Ko, atacanz sylediiniz admlar ona bildirmeniz gerekecei iin bu sreci takip eder ve kaydettiiniz ilerlemeden sizi sorumlu tutar. Bu size, yeni bir eyi denemek ya da zorlu bir ii tamamlamak iin gereken itici gc salayabilir.

    Koluk sras size geldiinde ise, bir bakasnn yaad glkleri konumann ve tamamen farkl bir bak as ile tanmann kendi karlatnz glkleri anlamada byk fayda salayabileceini grrsnz.

    Koluk becerileri ite ve zel hayatn pek ok alannda iinize yarar. Birine koluk yapmak daha sonra baka alanlara da aktarabileceiniz bu becerileri uygulama ve mkemmelletirme imkn sunar.

    Karlkl Koluk ilkeleri

    1. Karlkl koluk, ynlendirici olmayan bir yaklam benimser. Burada koun rol, koluk srecini (rnein belli bir koluk modeli izleyerek) kontrol etmek ve kolaylatrmaktr; seansn ieriini herhangi bir biimde etkilemek deildir.

    2. Kolar seanslar boyunca eit sreden yararlanr; iki taraf da hem ko hem de danan rollerini srayla stlenirler.

    3. Kolar birbirlerine eit konumdadrlar. ortamnda farkl kdemde olsalar da koluk seanslarnda taraflar arasnda hiyerari yoktur.

    Karlkl Koluk yaklam

    Geleneksel koluk ynlendirici olabilir, ancak karlkl koluk ynlendirici deildir.

    Karlkl kolukta ko danana bir takm eyler yapmasn sylemez ya da retmez. Bu, koun seyirci kald ve hibir ey yapmad anlamna gelmez. Ko, danann kendi zmlerini gelitirmesinde kolaylatrc rol stlenir.

    Ko, danann pek ok eyi ak yreklilikle kendisinin kefedebilecei gvenli bir ortam ve kurallar belirlenmi bir frsat alan sunar.

    Ko, danann deneyimlerini gzden geirmesine, bylelikle rendikleri zerine dnmesine yardmc olur.

    Ko, danann yeni bir bak asyla dnebilmesine imkn verecek ak ulu sorular sorar.

    Ko, danana belli admlar atmay taahht etmesi konusunda sorumluluk ykler.

  • KOLUK YELPAZES

    KARILIKLI KOLUK Eitim Kitap

    6

    KOLUKYELPAZES

    YAP DEMEK

    YNLENDRC OLMAYAN

    YNLENDRC OLAN

    FARKINDALIK YARATACAKSORULAR SORMAK

    TALMAT VERMEK

    TAVSYE VERMEK

    KILAVUZLUK ETMEK

    GERBLDRMDE BULUNMAK

    NERDE BULUNMAK

    ZETLEMEK

    BAKA KELMELERLE AIKLAMAK

    AYNA TUTARAK DNDRMEK

    ANLAMAK N DNLEMEK

    TMEBir kiinin sorununuonun yerine zmek

    EKMEKar tarafa kendisorununu zmesindeyardmc olmak

  • KOLUK ANLAMASI

    KARILIKLI KOLUK Eitim Kitap

    7

    KOLUKANLAMASI

    Karlkl koluk srelerine katlan pek ok kii bu srecin banda bir karlkl koluk anlamas ya da szlemesi imzalamay faydal buluyor.

    Karlkl koluk szlemesi ya da anlamas genel hatlaryla aadaki konular dzenler:

    Katlmclarn somut hedefleri (her biriniz karlkl koluk srecinden ne elde etmeyi bekliyorsunuz)

    Kullanlacak koluk yntemleri

    Gizlilik

    Not tutma

    Zaman belirleme ve grmelerin nasl gerekleecei (Skype zerinden, telefonda ya da yz yze vb.)

    lerlemenin llmesi

    Fesih koullar

    Takip sreci

    ki tarafn da renmesini ve birer ko olarak gelimesini salayan geribildirim yntemleri

  • KOLUKSREC

    KARILIKLIKOLUKEitim Kitap

    8

    KOLUKSREC

    Bir partnerle eletirildikten ve (Skype zerinden, telefonda ya da yz yze) grerek koluk anlamanzn zerinden getikten sonra, aada okuyacanz ilkeler ilerleyen gnlerdeki karlkl koluk seanslarndan azami fayda elde edebilmeniz iin size yol gsterecektir.

    Koluk seansnz srasnda ko ve danan olarak eit sre kullann. (Toplam bir saat olmak zere) her bir katlmc iin 30ar dakika ayrlabilir. Eer zamannz kstlysa, seans tamamen iptal etmek yerine (iki tarafn mutabk kalmas artyla!) bu sreleri ksaltabilirsiniz. Kii ba 10ar dakika (toplamda 20 dakika) bile etkili olabilir. Kounuzla birlikte alarak size en uygun sreye karar verebilirsiniz.

    Danan olarak, o seansta hangi konuya odaklanmak istediinizi belirleyin. Sizi zorlayan bir i ilikisi, denemeyi dndnz yeni bir fikir ya da zmlenmesinde destek beklediiniz herhangi bir konu olabilir. zmleri kendi banza bulmaya aln. Kendi iinizde bulacanz cevaplar, herhangi bir kiinin (hatta yetkin bir koun bile) verecei tavsiyeden ok daha etkili olacaktr.

    Ko olarak, partneriniz kendi setii konu hakknda yksek sesle dnrken btn dikkatinizi ona verin. Karnzdaki kiiye zaman ve frsat tanmak, yaad glkleri derinlemesine ele almasna ve kavramasna imkn verecektir. Gerektiinde geribildirimde bulunun, ancak partnerinizi cevaplara kendisinin ulamas ynnde tevik edin.

    Grmelerin yz yze olmas art deildir. Seanslar yz yze yapabilirseniz harika olur, ancak corafi uzaklklarn sizi engellemesine izin vermeyin. Skype ya da telefon grmeleri de son derece etkili olabilir.

    Pozitif bir dil kullann ve gelecee odaklann. Karlkl koluk seanslarnzn yaknma seanslarna dnmesine izin vermeyin. Biraz iinizi dkmekte saknca yok, ama karlkl kolua ayrdnz vaktin verimli ve etkili olmasn istiyorsanz ikyet etmeye ayracanz zaman snrl tutun.

    Seansn sonunda somut admlara odaklann. Seansn sonunda danana Ne tr bir adm atacaksn? sorusunu yneltmekte fayda var. Bylelikle koluk seans, danann yeni ya da farkl bir adm atmasn salayabilir. Bu adm, sonraki bulumanzda takip edeceiniz ilerlemenin temelini oluturur.

    Her seansn banda birbirinize bir nceki seanstan bu yana hangi admlar attn sorun. Her seans atacanz admlar belirleyerek kapatrsanz, sonraki seansa ne kadar ilerleme kaydedildiini zetleyerek balamak daha kolay olur.

    Her karlkl koluk seansnn sonunda, sonraki seans planlayn. Bylece yakaladnz ivmeyi kaybetmezsiniz.

  • KOLUKSREC

    KARILIKLIKOLUKEitim Kitap

    9

    Ko olarak nelerden uzak durmaya almanz gerekir?

    1. KURTARMAK

    Mkl durumda olanlara kol kanat germek temel bir insani drt. Danannz iin bir Kurtarc rolne brnrseniz, onu kendi sorununa sahip kma hakkndan mahrum etmi olursunuz. Bu ekilde davrandnzda karnzdakine bu sorunu zmekte aciz olduu mesajn vermi olursunuz. Peki, danan sizden tavsiye isterse ne yapmalsnz?

    Cevap verme yntemleri:

    Benim ne yapacam bilmek sana ne kazandrr? Saygl, belki biraz da esprili bir slupla zmn danann kendi iinde deil darda bir yerde olduuna dair kanaatini sorgulayn.

    Benim bu durumda ne yapacam sana sylerdim ama ikimiz ok farkl insanlarz; dolaysyla benim tavsiyemin iine yarayacandan emin deilim. Karnzdakinin kendi ulaaca cevabn sorunu zecek cevap olduuna inanmasn salayn.

    Dorudan cevap vermekten kann ve btn seenekleri ortaya koyup artlarn ve eksilerini deerlendirdiiniz ikilem zme yntemini kullann.

    2. DANIMANLIK

    Danmanlk, yarglamadan dinlemenin rahatlyla (sorunu), danman ya da danann eyleme geme zorunluluu hissetmeden etraflca ele alabilmesini ierir.* Karlkl koluk ise danmanlktan ok daha eylem odakldr ve her bir seansn sonunda atlacak admlarla ilgili net bir uzlaya varlmaldr.

    3. MENTORLUK

    Mentor (akl hocas), kendi mesleki deneyimlerine dayal olarak ilgili konuda gr ya da tavsiye sunar. Mentor daha ok bilge bir rehber gibidir. Genellikle mentor konumann ieriine daha ok dahil olur; ko ise daha ok srece odaklanr.*

  • KARILIKLIKOLUKBECERLERVEDAVRANILARI

    KARILIKLIKOLUKEitim Kitap

    10

    KARILIKLIKOLUKBECERLERVEDAVRANILARI

    Karlkl koluun gerektirdii beceri ve davranlarn ou, meydana gelen gelimelerin farknda olmay ve danann da bu gelimelerin farkna varmasna yardmc olmay, bir baka deyile iletiimi ierir.

    Temel beceriler ve davranlar aada listelenmitir:

    1. DNLEMEK

    Dinlemek, kolukta gerekli olan en nemli becerilerden biridir. Dinlemek;

    Bilgi almay

    Bilgiyi doru ekilde anlamlandrmay

    Bilgiyi teyit etmeyi ierir.

    Kulaklarmz kadar gzlerimizle de dinlemeyi gerektirir. Pek ok duygu szl olarak deil, szl olmayan davranlar ya da beden diliyle ifade edilir. Sylenenleri yorumlayabilmek iin genellikle szl olan ve olmayan bilgilerin toplamn duymamz gerekir. Ne sylendiini dinlemenin yan sra, nasl sylendiini dinlemek de nemlidir; ayrca ne sylenmediine dikkat etmek de.

    2. KATILIM

    Katlm, dinlemeyle yakndan balantldr. Dinlediinizi ve kar tarafn sylediklerini nemsediinizi gsterir. Ne kadar ok katlm gsterirseniz, karnzdaki size o kadar ok alr.

    Katlmnzla karnzdakine yardmc olmak istiyorsanz, onunla yz yze olacak ekilde oturun, gz temas kurun, rahat bir pozisyon aln, szn kesmeyin ve ba sallama, h h, anladm, ne demek istediini anlyorum gibi yreklendirici ifadeler kullann.

    Karnzdakinin iini zorlatran, katlm gstermediiniz anlamna gelecek davranlar ise dinliyorken baka eylerle ilgilenmek, karnzdaki kiiye bakmamak, sz kesmek, durmadan kprdanmak, nnzdeki kad karalamak, tuhaf bir ayla oturmak gibi davranlardr.

    3. NETLETRMEK

    Netletirme de dinlemeyle balantldr. Karnzdakinin ne sylediinden tam olarak emin olduunuz anlamna gelir. Soru sormay, sylenenleri tekrarlamay ve karnzdakinden daha fazla ayrnt vermesini veya syledii eyi farkl bir ifadeyle tekrarlamasn istemeyi kapsar.

    Elbette netletirme yaparken kullandnz slup ok nemli. Soru sorma, sorguya eker gibi deil nazik bir tonla olmal. zenli ekilde yaplrsa faydal bir yan etkisi de ortaya kar: kar tarafn sylediklerini nemsediinizi de gstermi olursunuz.

  • KARILIKLIKOLUKBECERLERVEDAVRANILARI

    KARILIKLIKOLUKEitim Kitap

    11

    4. AYNA TUTARAK DNDRMEK

    Ayna tutarak dndrmek, netletirmeyle balantldr. Karnzdakine, onun sylediini ya da hissettiini dndnz eyleri kendi ifadelerinizle tekrarlamay ierir. Bu, sylediklerini ve hissettiklerini anladnz gstermenin yollarndan biridir.

    Ayna tutmak, ciddi beceri gerektirir. Ne sylendiini, karnzdakinin nasl hissettiini gerekten anlam olmak ok nemlidir. Birebir ayn szcklerle tekrar etmekten ibaret deildir; nasl tekrar ettiiniz nemlidir.

    5. DUYGULARI TANIMAK

    Duygular tanmak da dinlemeyle balantldr. Ko, danann yapmas gerekenlerle, ilgili sorunlarla, sahip olduu becerilerle ve dier insanlarla ilgili olarak kendini nasl hissettiini bilmeli, bu duygularn etkisini kavrayabilmelidir.

    Ayn zamanda koun kendi duygularnn da farknda olmas, bunlarn mevcut durumu nasl etkileyebileceini bilmesi nemlidir.

    Duygular bazen sylenen ya da sylenmeyen, bazense yaplan ya da yaplmayan eyler yoluyla ifade edilir. Titiz bir tartma ile su yzne karlmalar gerekebilir.

    6. YARGILARDAN KAINMAK

    Karnzdakinin dncelerini ve fikirlerini dinlerken kendi kiisel deer yarglarnz iin iine kartrmak son derece kolaydr. Bu da bizim sylenenleri ne ekilde dinleyeceimizi (ya da dinlemeyeceimizi) dorudan etkiler.

    Kendi deer yarglarmz szl olarak ya da beden diliyle ifade ettiimizde, karmzdaki kiinin syleyeceklerini ya da hislerini etkilemi oluruz.

    Zor olsa da, koun ak fikirli olmas, bunu karsndakine gstermesi ve mmkn olduunca uzun sre, masadaki btn konular ele alnncaya kadar yargda bulunmaktan kanmas ok nemlidir.

    7. KONUTURMAK

    Dananlarn alamadklar ya da tkanp kaldklar durumlarla karlaabilirsiniz. Bu tr durumlarda koun karsndakini konuturmas gerekecektir. Danmann ilgili konulara odaklanmasn salayacak, dncelerini ve duygularn irdelemesini ve ortaya koymasn kolaylatracak ak ulu sorularn dikkatle yneltilmesi gerekir. Neden?, Bunu nereden biliyorsun?, Byle dnmene sebep nedir? gibi sorular ounlukla ie yarar.

    8. DESTEKLEMEK

    Bazen danan, zgveninin azald bir dnemden geebilir. Ko bunun farknda olmal, danan tevik edici bir takm davranlar sergileyerek bu dnemi atlatmasna yardmc olmaldr: danan yreklendirmeli, baarl olduu konularn farknda olmasna yardmc olmal, ona gvendiini sylemelidir.

  • KARILIKLIKOLUKBECERLERVEDAVRANILARI

    KARILIKLIKOLUKEitim Kitap

    12

    9. SESSZL DORU KULLANMAK

    Sessizlik genellikle insanlar huzursuz eder. Konuma srasnda bir boluk olunca hemen bu boluu doldurma, ne olursa olsun bir ey syleme ihtiyac hissedilir. Bu, koluk seansn sekteye uratabilir. Nasl ki yazl bir metinde paragraflara ve boluklara ihtiyacmz varsa, konuma srasnda da dnmek, fikirleri gzden geirmek, kavramlar zmsemek ve kendi dncelerimizi olgunlatrmak iin noktalama iaretlerine ihtiya duyarz.

    yi bir ko sessizlii doru yneterek konularn zerine eilmek iin yeterince zaman kalmasn, danann iki aya bir pabuca girmi gibi hissetmemesini salar. Bylelikle koa da durum deerlendirmesi yapacak, dnecek ve koluk srecinin bir sonraki admn tasarlayacak vakit kalm olur.

    10. ZETLEMEK

    Seans srasnda ya da sonunda nemli husus ve konularn toparlanmasn, yeniden vurgulanmasn ya da zetlenmesini gerektirecek durumlar olur.

    yi bir ko, karsndakinin anlattklarn netletirebilmesi, nemli konulara odaklanabilmesi ve doru ynde ilerleyebilmesi iin konuulanlar belli aralklarla zetler.

  • YSORUSORMATEKN

    KARILIKLIKOLUKEitim Kitap

    13

    YSORUSORMATEKN

    yi soru sorma teknii sadece ak ulu soru sormaktan ibaret deildir; ayn zamanda karnzdaki kiinin eksiksiz ve zgrce cevap verebilmesine olanak salayacak ekilde soru sorabilme becerisi anlamna gelir.

    Ayrca doru sorular doru zamanda sormay da ierir.

    Yararl Sorular:

    Yapc dnceleri tetikler

    Karnzdaki kiinin varsaymlarn tespit edip sorgulamasna yardmc olur.

    Yararl Olmayan Sorular:

    Kar taraf kstl cevaplar vermeye zorlar

    Kar tarafn savunmaya gemesine neden olur (bunlar genellikle Neden yle yle yaptn? ya da neden byle davranyorsun? eklinde sorulardr)

    yi soru sorma teknii gelitirmenize yardmc olacak bir takm aralardan yararlanabilirsiniz. Bunlardan biri karnzdakinin konuya drt adan yaklamasna yardmc olacak drt ynl sorulardr:

    FKRLERDUYGULAREYLEM

    BYKRESM

    SONULAR

    VARSAYIMLAR

    GEM

  • YSORUSORMATEKN

    KARILIKLIKOLUKEitim Kitap

    14

    Amac net olan sorular

    Koun soraca sorunun etkili olabilmesi iin net bir amac ya da hedefi olmaldr.

    rnein, daha fazla bilgi edinmek, karnzdakini dnmeye tevik etmek ya da harekete geirmek amacyla soru sorabilirsiniz. Sorularmzn net bir amac yoksa, soru havada kalr ya da istemediimiz bir sonuca yol aar. Koluk asndan bu nemlidir nk sorularmzn karmzdaki kiinin bir biimde ilerleme kaydetmesine yardmc olmasn isteriz.

    Aadaki soru tablosu net bir amaca ynelik olan sorular ieriyor. Bunlar ayrca her gn i hayatnda karlatnz durumlarda da sorabileceiniz ho, basit sorular.

    .

    Ama Koun Sorabilecei Sorulara rnekler

    Genel bilgi edinmek

    Belli bir konuda bilgi edinmek

    Karnzdakinin bir eyi daha net hatrlamasna yardmc olmak

    Karnzdakinin nemli olan meseleye yeniden odaklanmasn salamak, konuyu datmasn nlemek, sakinletirmek vb..

    Karnzdakinin deerlerini anlamak

    Karnzdakinin bir bakasnn bak asn anlamasna yardm etmek

    Karnzdakinin iki dnce veya durum arasnda balant kurmasn salamak

    Karnzdakinin bir sonuca ulamasna yardmc olmak

    Bask altnda hissetmeden fikir retmek

    Karnzdakinin karar vermesinde etkili olmak

    Karnzdakinin adm atmasnda etkili olmak

    Karnzdakini adm atmasnn nndeki engelleri ortadan kaldrmaya hazrlamak

    Bu konuyu biraz daha anlatabilir misin?

    Somut olarak, seni mutsuz eden nedir?

    Tam olarak ne olduunu anlatabilir misin?

    Daha baka ne hatrlyorsun?

    Tamam, peki bunun en nemli boyutu nedir?

    u anda odaklanmamz gereken en nemli mesele sence nedir?

    Bu konuyla ilgili senin iin nemli olan ey nedir?

    Bu neden senin iin bu kadar nemli?

    Anna neden bunu istemi olabilir?

    Anna iin nemli olan nedir?

    Anna imdi burada olsayd, mevcut durumu nasl tanmlard?

    te yaadn basklar, ekibini daha da gelitirme isteinle ne adan balantl?

    Bu konuyla ilgili imdi ne dnyorsun?

    Bundan imdi ne gibi bir sonu karyorsun?

    Ne gibi seenekler var?

    Sen hangi seenekleri deerlendirebilirsin?

    Yapabilecein neler var?

    Ne gibi dncelerin var?

    Hangi seenei tercih edersin?

    Ne yapmaya karar verdin?

    Bu konuda u anda ne yapabilirsin?

    Bunu yapman engelleyebilecek olan nedir?

    (Takip sorusu) peki bu engeli nasl ortadan kaldracaksn?

  • YSORUSORMATEKN

    KARILIKLIKOLUKEitim Kitap

    15

    GROW (BYME) modeli

    GROW yani BYME modeli (ngilizce Ksaltmasyla Goal: Hedef, Reality: Gerekler, Options: Seenekler, Will: rade), koluk seansn yaplandrmak iin kullanlan basit bir erevedir:

    KONU

    1. HEDEF4. RADE BEYANI

    2. GEREKLER3. SEENEKLER

    Ele alnacak konuya karar verme

    Mmknse uzun vadelihedef belirleme

    Somut

    llebilir

    Uzlalm / Kabul edilmi

    Gereki

    Takvime dayal

    Eyleme gemeye karar verme

    Somut ve takvime baladmlar atma

    Muhtemel engelleri belirleme

    Destee kararverme

    Btn ihtimalleri ortaya koyma

    Seenekleri masayakoyma

    Varsaymlardan vegemie dair gereksizayrntlardan kanma

    Bu aamada sorun zmekten kanma

    Gerekiyorsa seanshedeflerini gzdengeirme

  • YSORUSORMATEKN

    KARILIKLIKOLUKEitim Kitap

    16

    GROW modelinin btn aamalarnda iinize yarayabilecek soru listesini aada bulabilirsiniz. Sorular belli bir sra gzetilerek hazrlanmad:

    HEDEF

    Bugn hangi konu zerinde almak istersin?

    Aklnda hangi konu var?

    Bunu senin iin nemli bir konu haline getiren nedir?

    Bu hedefi gerekletirecek olsan, nasl bir tablo ortaya kard, nasl hissederdin?

    Bu hedefi gerekletirecek olsan, imdiki duruma kyasla neler deiirdi?

    Bu mesele zerinde, yzde olarak ifade edecek olsan, ne kadar kontroln var?

    Sence bu konu, 1den 10a kadar bir puan verecek olsan, ne kadar nem tayor?

    Bakalar zerindeki etkisi nedir?

    GEREKLER

    u anda neler oluyor?

    Bu ey (her ne ise) sana olduunda, olmadan hemen nce kendine ne sylyorsun?

    Bununla ilgili ne hissediyorsun?

    Bununla ilgili endielerin neler ve bunlar ne kadar gl endieler?

    Bu mesele senden baka kimi/kimleri etkiliyor?

    imdiye dek ne yapmay denedin?

    Daha fazla adm atmana ne engel oldu?

    Daha nce benzer bir eyin bana geldii bir rnei benimle paylar msn?

    O zaman ne yapmtn da ie yaramt?

    Elinde hangi kantlar var?

    nn tkayabilecek etmenler neler?

    Hangi engelleri ortadan kaldrmak gerekecek?

    Bununla ilgili ne gibi varsaymlarda bulundun?

    Adm atmann nnde, senden ya da senin diren gstermenden kaynaklanan engeller neler (eer byle engeller varsa)?

    Halihazrda hangi kaynaklardan yararlanabiliyorsun? Beceri, zaman, istek, para, destek, vb.

    SEENEKLER

    Bu konuya baka ne ekilde yaklaabilirsin?

    Hangi admlar atabilirsin? Seeneklerin neler?

    Btn alternatifleri listele; byk ya da kk, tam ya da ksmi btn zmleri ortaya koy.

    Daha baka hangi admlar atabilirsin?

  • YSORUSORMATEKN

    KARILIKLIKOLUKEitim Kitap

    17

    Bu admlarn art ve eksileri nelerdir?

    Eer daha fazla zamann ya da bten olsayd veya patron sen olsaydn nasl hareket ederdin?

    Temiz bir sayfa ap yeniden balama ansn olsa ne yapardn?

    Para, zaman, vb. sorun olmaktan ksayd neler yapardn?

    Bunlarn her birinin avantajlar ve dezavantajlar nelerdir?

    Hangisi en iyi sonucu elde etmeni salard?

    Bu zmlerden hangisi sana en ok hitap ediyor ya da iine siniyor?

    Hangisi seni en ok tatmin eder?

    Baka ne yapabilirsin?

    Baka nereden destek ya da bilgi alabilirsin

    YAPILACAKLAR / RADE BEYANI

    Ne gibi admlar atacaksn?

    Hangi seenee ya da seeneklere karar verdin?

    Bu seenek senin hedeflerini ne lde karlyor?

    Baar kriterlerin, llerin neler?

    Bir sonraki adm ne olacak?

    Ne gibi admlar atacaksn?

    Atacan kk admlardan birini tarif et.

    Her bir adm atmaya tam olarak ne zaman balayacaksn ve ne zaman bitireceksin?

    Bu admlar atmana ya da hedefine ulamana ne engel olabilir?

    Bu admlar atmana engel olabilecek kiisel diren noktalarn (eer varsa) neler?

    Bu i ve d etmenleri snrlandrmak iin ne yapacaksn?

    Planlarn baka kimlerin bilmesi gerekiyor?

    Kimden, nasl bir destek almaya ihtiyacn var?

    Bu destei almak iin neyi, ne zaman yapacaksn?

    Bir-iki hafta sonra sana yolda rastlayacak olsam, bana nelerin deitiini syleyebilirsin?

    zerinde uzlatmz bu admlar atmaya ne kadar kararl olduuna 1den 10a kadar ka puan verirsin?

    Kendine 10 puan vermeni engelleyen nedir?

    Kararllk dzeyini 10a yaklatrman iin ne yapman ya da neyi deitirmen gerekir?

  • Nesta1 Plough Place London EC4A 1DE

    [email protected] @nesta_uk www.facebook.com/nesta.uk

    www.nesta.org.uk

    February 2015

    Nesta ngiltere ve Gallerde 7706036 irket no ve 1144091 yardm kuruluu no ile tescil edilmi bir kurulutur. skoyadaki tescil numaras: SCO42833. Kaytl ofis: 1 Plough Place, Londra, EC4A 1DE.