mrn mo pds pristupni

Download MRN MO PDS Pristupni

Post on 11-Jul-2015

185 views

Category:

Documents

1 download

Embed Size (px)

TRANSCRIPT

UNIVERZITET DEMAL BIJEDI U Mostaru FAKULKTET ZA POSLOVNI MENADMENT Mostar

POSTDIPLOMSKI STUDIJ

VREDNOVANJE ZALIHA PO APSORPCIONOM I VARIJABILNOM PRISTUPU U D.D. TOP 25. MAJ CAZINSEMINARSKI RAD

MOSTAR, 2009. UNIVERZITET DEMAL BIJEDI U Mostaru FAKULKTET ZA POSLOVNI MENADMENT mostar

POSTDIPLOMSKI STUDIJ

VREDNOVANJE ZALIHA PO APSORPCIONOM I VARIJABILNOM PRISTUPU U D.D. TOP 25. MAJ CAZINSEMINARSKI RAD

Predmet: Mentor: Magistrant:

Menadersko raunovodstvo Prof. dr. Ibro Popi

Mostar, mart 2009.

2

SADRAJ

Stranica

1. UVOD............................................................................ ............41.1. PROBLEM, PREDMET I OBJEKT ISTRAIVANJA................................4 1.2. RADNA HIPOTEZA I POMONE HIPOTEZE........................................5 1.3. SVRHA I CILJEVI ISTRAIVANJA......................................................5 1.4. ZNANSTVENE METODE......................................................................6 1.5. KOMPOZICIJA RADA.........................................................................6

2. TEORIJSKE ZNAAJKE O MENADERSKOM RAUNOVODSTVU....................................................... .............72.1. MENADERSKO RAUNOVODSTVO KROZ HISTORIJU......................7 2.2. POJAM, ZADACI I CILJEVI MENADERSKOG RAUNOVODSTVA......7

3. SISTEMI VREDNOVANJA ZALIHA...........................................103.1. POJAM ZALIHA I VREDNOVANJE ZALIHA.......................................10 3.2. APSORPCIONI I VARIJABILNI SISTEM VREDNOVANJA ZALIHA.................................................................................... .............. 12

4. MJERE ZA POBOLJANJE SISTEMA INFORMISANJA VLASNIKA D.D. TOP 25. MAJ CAZIN O POSLOVANJU PREDUZEA......... 184.1. OSNOVNI PODACI O PREDUZEU.................................................. 18 4.2. PRIMJENA METODA VARIJABILNIH I APSORPCIONIH TROKOVA

3

U D.D. TOP 25. MAJ CAZIN................................................................ 19 4.3. OBJANJENJE RAZLIKA U OPERATIVNOJ DOBITI ........................ 22 4.4. APSORPCIONI SISTEM I PROBLEM NEELJENOG NAGOMILAVANJA ZALIHA..................................................................... 26

5. ZAKLJUAK.................................................................... ....... 29LITERATURA ................................................................................ .............. 31 POPIS SHEMA........................................................................................ ..... 32 POPIS GRAFIKONA .................................................................................... 32 POPIS TABELA........................................................................................ .... 32

1. UVOD1.1. PROBLEM, PREDMET I OBJEKT ISTRAIVANJA ovjeanstvo kao i sve druge pojavne vrste ivota karakterie nesputana tenja za povezivanjem u specifine oblike sistema. Sistem, bez kojeg civilizacija, moemo sa sigurnou rei, ne bi mogla da funkcionie u granicama normale, jeste trite. Trite, kao organizovano mjesto gdje se susreu ponuda i potranja dobara i usluga, ne bi moglo egzistirati bez svog kljunog uesnika, a to je pak preduzee, bilo ono trgovako, proizvodno, ili usluno... Kao to je i logino po samom slijedu stvari, preduzee predstavlja jedan oblik organizovanja. Preduzee kao organizacija predstavlja u biti udruivanje dvoje ili vie ljudi sa namjerom da izvre neki posao, pri emu oni definiu cilj udruenja, raspodjeljuju zadatke, obezbjeuju sredstva i vode odreene poslovne procese, izvravaju odreene funkcije radi realizacije zadataka.

4

Preduzee kao jedna od osnovnih organizacionih jedinica u trinoj privredi ima veoma vaan zadatak u drutvenoj reprodukciji. Proizvodnja kao opti i apsolutni uslov egzistencije ljudskog drutva postoji i ostvaruje se uvijek u obliku konkretnih proizvodnih procesa, organizovanih na odreenom mjestu, s posebnim sredstvima za proizvodnju i radnom snagom i sa odreenom namjenom u pogledu vrste proizvoda ili usluge. Naime, ovakakv konkretni oblik organizovanja proizvodnje predstavlja proizvodnu jedinicu, odnosno preduzee. U preduzeu se jedinstvo kretanja novanog, robnog i proizvodnog kapitala ispoljava kao jedinstvo tri osnovne funkcije reprodukcionog ciklusa: proizvodnu, prometnu i finansijsku. Kroz faze reprodukcionog ciklusa: proizvodnju, raspodjelu, razmjenu i potronju, preduzee ostvaruje svoju funkciju i dostie svoj krucijalni cilj: maksimizaciju profita. Meutim, ubrzani razvoj trita zahtijeva odvajanje funkcije vlasnitva od funkcije menadmenta, to se esto oituje eksponiranjem fenomena sukoba razliitih interesa izmeu vlasnika kapitala i menadmenta. Pomenuti fenomen nerijetko se ispoljava situacijom da se menaderi prilikom donoenja odluka ne pridravaju pravila, procedura, politika i principa koji bi na najbolji nain zadovoljili interese vlasnika kapitala, ve poseu najee za friziranjem finansijskih izvjetaja kako bi zadovoljili vlastite interese na utrb vlasnika kapitala. Na problem istraivanja je usmjeren na preduzee kao finansijski sistem koji na bazi pravovremenih i kvalitetnih informacija i signala nastoji neogranieno u vremenu, odnosno kontinuirano poslovati uz maksimizaciju dobitka, zahvaljujui pravovremenim i ispravnim odlukama. Preduzeu je novac, ali i pravovremena i tana informacija preduslov nastanka, kontinuiteta poslovanja i razvoja. Predmet istraivanja ovog seminarskog rada se odnosi na kvalitet informacija proizilih iz apsorpcionog i varijabilnog sistema vrednovanja zaliha, odnosno obrauna trokova zaliha, za potrebe vlasnika kapitala, odnosno za potrebe internog izvjetavanja. Na osnovu ovakvo postavljenog problema i predmeta istraivanja, moemo postaviti i objekt istraivanja, koji je usmjeren na utjecaj obrauna trokova zaliha po apsorpcionom i varijabilnom sistemu na kvalitet informacija u bilansu stanja i uspjeha za potrebe donoenja ispravnih odluka i zakljuaka o stvarnom poslovanju preduzea d.d. TOP 25. majCazin, od strane, prvenstveno vlasnika kapitala, ali i menadmenta. 1.2. RADNA HIPOTEZA I POMONE HIPOTEZE Uzimajui u obzir problem i predmet istraivanja postavljamo i temeljnu radnu hipotezu: istraiti i znanstveno dokazati da varijabilni sistem obrauna trokova zaliha prua kvalitetnije informacije vlasnicima kapitala, nego apsorpcioni sistem, zbog toga to apsorpcioni sistem prua mogunost manipulacije od 5

strane menademnta nivoom operativne dobiti. Dakle, varijabilni sistem obrauna trokova zaliha za potrebe vlasnika kapitala predstavlja conditio sinequa non maksimizaciji profita preduzea u dugom roku, pri emu se ostvaruje drugi glavni cilj preduzea kontinuitet poslovanja. Ovako postavljena temeljna hipoteza implicira nekoliko pomonih hipoteza: Istraiti pojam menaderskog raunovodstva, nastanak, zadatke i ciljeve menaderskog raunovodstva Istraiti pojam zaliha, trokova zaliha, sistema vrednovanja (obrauna trokova) zaliha, slinosti i razlike meu pojedinim sistemima Istraiti prednosti i nedostatke sistema utvrivanja trokova zaliha u d.d. TOP 25. maj Cazin za potrebe internih korisnika 1.3. SVRHA I CILJEVI ISTRAIVANJA Svrha i ciljevi istraivanja usmjereni su na istraivanje relevantnih znaajki utjecaja odabira sistema obrauna trokova zaliha za potrebe internih korisnika, prvenstveno vlasnika kapitala na donoenje ispravnih odluka i primjerenog miljenja o stvarnom poslovanju preduzea. Da bi se primjereno rijeio problem istraivanja, ostvario predmet i objekt istraivanja, dokazala postavljena radna hipoteza, te postigla svrha i ciljevi istraivanja, potrebno je odgovoriti na slijedea pitanja: 1) 2) 3) 4) 5) 6) 7) 8) 9) ta je to menadersko raunovodstvo? Koji su osnovni ciljevi i zadaci menaderskog raunovodstv? ta ini zalihe preduzea, a ta trokove zaliha? Pomou kojih sistema moemo utvrditi trokove zaliha? Objasniti slinosti i razlike meu pojedinim sistemima obrauna trokova zaliha? Kakva je razlika izmeu mare pokria i bruto dobiti i ta je relevantnije za donoenje odluka i oblikovanje primjerenog miljenja vlasnika kapitala o stvarnom poslovanju preduzea? Zbog ega se javljaju razlike u operativnoj dobiti kod apsorpcionog i varijabilnog sistema obrauna trokova i kako utiu na operativni prihod? Zato se apsorpcioni sistem obrauna trokova ne preporuuje za interno izvjetavanje iako se zahtijeva za eksterno izvjetavanje? Kako se mogu smanjiti nedostaci apsorpcionog sistema? 1.4. ZNANSTVENE METODE

Pri istraivanju i formuliranju rezultata istraivanja tematike koja je prezentirana u ovom radu, koje ima naslov VREDNOVANJE ZALIHA PO APSORPCIONOM I VARIJABILNOM PRISTUPU U D.D. TOP 25. MAJ CAZIN, u odgovarajuim kombinacijama koritene su ove znanstvene metode: induktivna i deduktivna metoda, metoda analize i sinteze, metoda dokazivanja, metoda deskripcije, empirijska metoda, te metoda kompilacije.

6

1.5. KOMPOZICIJA RADA Rezultati istraivanja predstavljeni su u est meusobno povezanih dijelova. U prvom dijelu, uvodu, formuliran je problem, predmet i objekt istraivanja, postavljena je radna hipoteza s pomonim hipotezama, navedeni su svrha i ciljevi koji su istraivanjem ostvareni, navedene su znanstvene metode koje su koritene pri istraivanju i prezentaciji rezultata, te je obrazloena kompozicija rada. U drugom dijelu s naslovom TEORIJSKE ZNAAJKE O MENADERSKOM RAUNOVODSTVU saeto i sustavno obraen je pojam menaderskog raunovodstva, znaaj, zadaci, osnovni ciljevi menaderskog raunovodstva, kao i historijski razvoj menaderskog raunovodstva. U treem dijelu s naslovom SISTEMI VREDNOVANJA ZALIHA detaljno obraen je predmet istraivanja: pojam zaliha i trokova zaliha, pojam, slinosti i razlike sistema obrauna trokova zaliha, s posebnim osvrtom na apsorpcioni i varijabilni sistem. U etvrtom dijelu s naslovom MJERE ZA POBOLJANJE SISTEMA INFORMISANJA VLASNIKA D.D. TOP 25. MAJ CAZIN O POSLOVANJU PREDUZEA, predstavljen je nain kako poveati i poboljati kvalitet informacija o stvarnom poslovanju