mmg kitapcik sempozyum

of 258 /258

Author: mimar-ve-muehendisler-grubu

Post on 28-Mar-2016

330 views

Category:

Documents


33 download

Embed Size (px)

DESCRIPTION

 

TRANSCRIPT

  • EHRLERMZN GELECE, TEHDTLER VE FIRSATLAR

    SEMPOZYUM

    Balarba Kltr Merkezi - skdar

    19 Kasm 2011Cumartesi

  • ehirlerimizin Gelecei, Tehditler ve Frsatlar

    Her hakk sakldr. Alntlar dnda izinsiz kopyalanamaz, oaltlamaz

    Bildiri kitabnda yaynlanan yazlarn tm sorumluluu yazarlara aittir.

    EHRLERMZN GELECE, TEHDTLER VE FIRSATLAR

    SEMPOZYUM

    Balarba Kltr Merkezi - skdar

    19 Kasm 2011Cumartesi

    Yayna HazrlayanlarMustafa Kkkural

    smail amazNevzat Albayrak

    Erkan BaltacFatih Gksu

    YapmAJANS PKSEL

    www.ajanspiksel.com

    BaskOver Print

    STANBUL - Kasm 2011

  • EHRLERMZN GELECE, TEHDTLER VE FIRSATLAR

    SEMPOZYUM

    Balarba Kltr Merkezi - skdar

    19 Kasm 2011Cumartesi

  • ehirlerimizin Gelecei, Tehditler ve Frsatlar

    AILI KONUMALARI

    Avni EBnsanlar Yapan ehirler...........................................................................................................................................................13

    Mustafa KARADeerli Misafirler...........................................................................................................................................................................17

    Prof. Dr. smail YKSEKDeerli Misafirler...........................................................................................................................................................................19

    Prof. Dr. Muhammed AHNDeerli Konuklar............................................................................................................................................................................21

    Kadir TOPBA Deerli Misafirler...........................................................................................................................................................................25

    Hseyin Avni MUTLU Deerli Misafirler...........................................................................................................................................................................27

    Erdoan BAYRAKTARDeerli Misafirler...........................................................................................................................................................................29

    I.OTURUMAfet, Deprem ve Risk Analizleri ............................................................................................................33

    Kadem EKBirlikte Baaracaz ...................................................................................................................................................................35

    Mahmut BADeprem................................................................................................................................................................................................39

    Prof. Dr. Mustafa ERDKstanbul Erken Uyar ve Acil Mdahale Sistemi........................................................................................................47

    Kazm Gkhan ELGNstanbulda Sismik Riskin Azaltlmas ve Acil Durum Hazrlk Projesi........................................................53

    Prof. Dr. Mikdat KADIOLUEtkin Afet Ynetimi Politikalar Nasl Olmal.............................................................................................................63

    Prof. Dr. M. Hasan BODUROLUYksek Binalarn Performans ve Ynetmelikler.......................................................................................................67

    II.OTURUMKentsel Dnm Politikalar ............................................................................................................................73

    Yrd. Do. Dr. mer Faruk KLTRKentsel Dnmde Trkiyenin Yn ve Hedefleri.................................................................................................75

    imek DENZTarihi Yaplarn Korunmas, Yenilenmesi, rnek Uygulamalar........................................................................79

    Yrd. Do. Dr. Srma Ramazanoullar TURGUTGelecein Kentlerinde Deiimi Ynetebilmek...........................................................................................................85

    4

    NDEKLER

  • 5indekiler

    dris ATABAYKentsel Dnm Politikalar...............................................................................................................................................95

    III.OTURUMehir, nsan ve Toplum...........................................................................................................................101

    Murat ZDEMRehir, nsan ve Toplum...........................................................................................................................................................103

    Prof. Dr. Nazif GRDOANMedeniyetlerin Aynas Kutlu ehirler...........................................................................................................................107

    Prof. Dr. Bedri GENCERMedineden Kente, Edepten Medeniyete.......................................................................................................................111

    Mehmet Medeniyetin zeti ehirler ve ehirciliimizin Gelecei...................................................................................133

    hsan AKTASosyal Aratrmalarda nsan ve stanbul.....................................................................................................................151

    Nuran Kara PLEHVARANKentte Hzl Deiim ile Gelen Yabanclama Sorunlar.....................................................................................175

    DER BLDRLER

    Yrd. Do. Dr. Ayhan NUHOLUGzel zmir Afetlere Hazr m?..........................................................................................................................................183

    Dr. Bedri NERMUTOLUMahallenin Toplumsal Kltrmzdeki Yeri...........................................................................................................191

    Celal Dndar SELUKehirlerimizin Gelecei, Tehditler ve Frsatlar Kayseri Projeksiyonu.........................................................199

    Erol DEMRALAYSakarya.............................................................................................................................................................................................217

    Prof. Dr. vgn Ahmet ERCANVan-Erci-Edremit Depremlerinin Oluumu, leyii le Yap Ykmlarnn Neden...........................225

    Fatma BYKBEKTASrdrlebilir evre in Atk Ynetimi........................................................................................................................235

    Sreyya SUKentsel Dnmn Yakn Tarihine Eletirel Bir Bak.....................................................................................241

    mit NALKamu Yatrmlarnn Mekansal Alanda Dalmnda l zel darelerinin Rol...................................249

    Zeyyat GMehirlerimiz ve Planlama zerine...................................................................................................................................255

  • ehirlerimizin Gelecei, Tehditler ve Frsatlar

    6

    EHRLERMZN GELECE, TEHDTLER ve FIRSATLAR SEMPOZYUMU BLM VE DANIMA KURULU

    Prof. Dr. lhami KARAYALIN - .T.. Prof. Dr. Nazif GRDOAN - Maltepe niversitesiProf. Dr. Nizamettin AYDIN - Y.T..Prof. Dr. Zeki ZMECOLU - Y.T..Prof. Dr. M. Zafer GL - Marmara niversitesiProf. Dr. Recep Hayri EREN - Yalova niversitesiProf. Dr. Amir PASIC - IRCICAProf. Dr. Ali Osman NCEL - .. Yrd. Do. Dr. mer Faruk KLTR - ..Yrd. Do. Dr. Hayri BARALI - Y.T..

    Sempozyum Dzenleme KuruluKadem EK - MMG Genel Bk.Yrd. - Kurumsal letiimMurat ZDEMR - MMG Yn. Kurulu yesi - ehircilikYavuz SARI - MMG Genlikle likiler Kom. Bk. Murat SEVEN - MMG naat Kom. Bk. Hasan OMAY - MMG Mimarlk Kom. Bk. Selami KESKN - MMG Yerel Ynetimler Kom. Bk.Ali Reyhan ESEN - MMG Etik Kurulu yesimer SARA - skdar Belediye Bk. YrdHasan EKMEN - skdar Belediye Bk. Yrd.

    Sempozyum KatlmclarAvni EB - Mimar ve Mhendisler Grubu Genel Bakan, Mustafa KARA - skdar Belediye Bakan, Prof. Dr. smail YKSEK - Y.T.. Rektr, Prof. Dr. Muhammed AHN - .T.. Rektr, Dr. Mimar Kadir TOPBA - BB Bakan, Hseyin Avni MUTLU - stanbul Valisi, Erdoan BAYRAKTAR - evre ve ehircilik BakanMahmut BA (BB Deprem ve Zemin nceleme Md.) Prof. Dr. Mustafa ERDK (B.. Kandilli Rasathanesi ve Deprem Aratrma Enstits) Kazm Gkhan ELGN (stanbul Valilii l zel daresi stanbul Proje Koordinasyon Birimi) Prof. Dr. Mikdat KADIOLU (.T.. Afet Ynetim Merkezi Mdr) Prof Dr. M. Hasan BODUROLU (.T.. naat Fakltesi)dris GLLCE (TBMM Bayndrlk, mar, Ulatrma ve Turizm Komisyon Bakan) imek DENZ (Mimar-KUDEP) Yrd. Do. Dr. Srma Ramazanoullar Turgut (ehir Plancs-Y.T..) Prof. Dr. brahim BAZ (MP) dris ATABAY (BB Kentsel Dnm Mdr) Prof. Dr. Nazif GRDOAN (BB (Maltepe nv.) Prof. Dr. Bedri GENCER (Y.T..) Mehmet C (Mimar) hsan AKTA (Aratrmac) Prof. Dr. Nuran Kara PLEHVARAN (Mimar Y.T..)

  • 7MMAR VE MHENDSLER GRUBU

    MMG Ynetim Kurulu

    Avni EB Genel Bakan / Elektronik Haberleme Mh.Osman ARI Genel Bakan Yardmcs / Makine MhendisiYrd. Do. Dr. mer Faruk KLTR Genel Bakan Yardmcs / naat MhendisiOsman AHBAZ Genel Bakan Yardmcs / Makine MhendisiKadem EK Genel Bakan Yardmcs / Jeofizik MhendisiMurat ZMEN Ynetim Kurulu yesi / Makine MhendisiMurat ZDEMR Ynetim Kurulu yesi / naat MhendisiTuran KOYT Ynetim Kurulu yesi / Makine Mhendisienol ARSLAN Ynetim Kurulu yesi / Elektrik MhendisiSerkan CANTRK Ynetim Kurulu yesi / Bilgisayar MhendisiYavuz SARI Ynetim Kurulu yesi / Mimar. Mustafa KKKURAL Genel Sekreter

    MMG Komisyon Bakanlar

    Prof. Dr. lhan KOCAARSLAN Akademik Kurul Bakan / Elektrik MhendisiMurat SEVEN naat Komisyonu Bakan / naat Mhendisi Oktay KORKMAZ Makine Komisyonu Bakan / Makine Mhendisiehmus YILDIRIM Yer Bilimleri Komisyonu Bakan / Jeofizik MhendisiDo Dr. brahim GNE Elektrik-Enerji Komisyonu Bakan / Elektrik MhendisiHasan OMAY Mimarlk Komisyonu Bakan / MimarMustafa YANARTA Biliim Komisyonu Bakan / FizikiMfit TAKIN Harita Komisyonu Bakan / Harita MhendisiSelami KESKN Yerel Ynetimler Komisyonu Bakan / naat MhendisiYrd. Do. Dr. Yaln BOZTOPRAK Proje Gelitirme Komisyonu Bakan / Metalurji Mhendisi Sunullah DOMU Sal ve Gvenlii Komisyonu Bakan / Makine Mhendisi

    MMG Denetleme Kurulu

    mer DOAN Bilgisayar MhendisiOsman BALTA Makine Mhendisi Ltfullah ALTINKUM Elektronik Mhendisi

    MMG Etik Kurulu

    Adnan ELK Elektrik MhendisiAli Reyhan ESEN Mimar Mesut UUR Mikroteknoloji Mhendisi

  • ehirlerimizin Gelecei, Tehditler ve Frsatlar

    8

    MMG Ankara ubesi Ynetim Kurulu Asil yeler

    Ylmaz ADA Bakan / Elektrik MhendisiErturul KUYRUKU Ynetim Kurulu yesi / Harita MhendisiSedat BAKICI Ynetim Kurulu yesi / Harita MhendisiMetin YILMAZ Ynetim Kurulu yesi / Elektrik MhendisiKazm ZGR Ynetim Kurulu yesi / Harita MhendisiMehmet MUNGAN Ynetim Kurulu yesi / Elektrik Mhendisi

    MMG Ankara ubesi Ynetim Kurulu Yedek yeler

    Deniz IILDARKemal KILINMustafa DORUCengiz AKMAKahin AKIRmit KESERZlf YILDIRIM

    MMG Ankara ubesi Denetleme Kurulu Asil yeler

    Yunus ALU Bakan / MhendisAhmet DEMRTA Ynetim Kurulu yesi / Mhendisbrahim DEMRHAN Ynetim Kurulu yesi / Mhendis

    MMG Ankara ubesi Denetleme Kurulu Yedek yeler

    Ercan DOANHseyin GNDZBilal GNE

    MMG Sakarya ubesi Ynetim Kurulu Asil yeler

    Erol DEMRALAY Bakan / Elektrik-Elektronik Mhendisi Recep Kl Makine Mhendisi Ylmaz KURTULMU Kimya Yksek MhendisiM. Vefa RUMEL Elektrik MhendisiProf. Dr. Ahmet ALP Metalurji Yksek Mhendisi

    MMG Sakarya ubesi Ynetim Kurulu Yedek yeler

    Fatih PSTL naat Yksek MhendisiAdnan BORAZANCIOLU Elektrik MhendisiNecati ATALAY Makine Yksek MhendisiHilmi ORAPSIZ Elektrik Mhendisidris BAER Makine Mhendisi

  • 9MMG Sakarya ubesi Denetleme Kurulu Asil yeler

    Mahmut RUMEL Elektrik MhendisiHakk MUHU naat MhendisiProf. Dr. Hatem AKBULUT Metalrji Yksek Mhendisi

    MMG Sakarya ubesi Denetleme Kurulu Yedek yeler

    Metin LM Makine MhendisiKyasettin ELK Makine MhendisiMurat Salih BAER evre Mhendisi

    MMG zmir ubesi Ynetim Kurulu Asil yeler

    nal ZTURKUT Bakan / Makine MhendisiHaim AYTEN Bakan Yrd. / Elektrik MhendisiSerkan KIRKAR Bakan Yrd. / Makine MhendisiEthem TATAR Bakan Yrd. / naat MhendisiDo Dr. Musa ALCI Muhasip ye / Elek.-ElektronikY.MhendisiEser PALA ye / Makine Yksek MhendisiM. Sira BATUK ye / Orman Mhendisi MMG zmir ubesi Ynetim Kurulu Yedek yeler

    Selami ALDERM Mimarzkan TAGA Gda MhendisiYavuz TOPRAK Kimya MhendisiYrd. Do Dr. mer MERMER Elektrik ve Elektronik MhendisiYrd. Do. Dr. Ayhan NUHOLU naat MhendisiNihal ZDEMR Jeofizik MhendisiYrd. Do. Dr. M. Necdet YILDIZ Elektronik Mhendisi

    MMG zmir ubesi Denetleme Kurulu Asil yeler

    Yrd. Do. Dr. Mehmet EVK naat Mhendisibrahim TATAR MimarYrd. Do. Dr. Recep YT Makine Mhendisi MMG zmir ubesi Denetleme Kurulu Yedek yeler

    Fehmi AKTRK Makine MhendisiMehmet YEL Makine MhendisiEnder M. GM Ziraat Mhendisi

  • ehirlerimizin Gelecei, Tehditler ve Frsatlar

    10

    MMG Kayseri ubesi Ynetim Kurulu Asil yeler

    Ouz MEM Bakan / naat MhendisiOuzhan YILDIZ Bakan Yrd. / naat MhendisiCelal Dndar SELUK ye / naat MhendisiTevfik Rza SMER ye / Elektronik MhendisiHarun ELK ye / naat MhendisiFatih KAYA ye / naat MhendisiFatih KALENDER Muhasip ye / Makine Mhendisi

    MMG Kayseri ubesi Ynetim Kurulu Yedek yeler

    Mehmet KTAHNEC Mimar Mustafa YILMAZ Makine MhendisiOsman AKYURT Makine MhendisiAhmet KURT Elektrik MhendisiYaar ANDA Makine MhendisiAli YAPRAK naat MhendisiYaar BAYRAKDAR Makine Mhendisi

    MMG Kayseri ubesi Denetleme Kurulu Asil yeler

    Mehmet IIN Bakan / naat MhendisiYavuz AAN ye / naat MhendisiMurat UUR ye / naat Mhendisi

    MMG Kayseri ubesi Denetleme Kurulu Yedek yeler

    Mesut AKAKAYA naat MhendisiSuat ACAR Makine MhendisiNurullah BEYDLL Makine Mhendisi

    MMG Bursa ubesi Ynetim Kurulu Asil yeler

    Mustafa BAYRAKTAR Bakan / Harita MhendisiAli YILMAZ ye / Elektrik MhendisiHayri ZTURAN ye / Uak MhendisiMustafa YILDIZ ye / Dr. Gda MhendisiTalip AKCI ye / letme Mhendisi MMG Bursa ubesi Ynetim Kurulu Yedek yeler

    Fatih TERZOLUHasan AYDINRasim SERMSddk Ebubekir ASLANzer BURSA

  • 11

    MMG Bursa ubesi Denetleme Kurulu Asil yeler

    Mesut BALMustafa ARSLANMustafa ZTRK

    MMG Bursa ubesi Denetleme Kurulu Yedek yeler

    Faik ERENbrahim ASLANakir EMN

    MMG Samsun ubesi Ynetim Kurulu yeleri

    Murat ALBAYRAK Bakan / Yksek Makine MhendisiAli KULOLU Bakan Yard. / naat MhendisiMurat ARAS Muhasip ye / Makine Mhendisikr KOLCU ye / Makine MhendisiAhmet CENGZ ye / Elektrik Mhendisi

    MMG Samsun ubesi Ynetim Kurulu Yedek yeleri

    Ylmaz KOLSAN Yedek ye / Makine MhendisiTaner KEFEL Yedek ye / Elektronik MhendisiSerkan EROL Yedek ye / Makine MhendisiMustafa PEHLVAN Yedek ye / Makine MhendisiBayram ZDEMR Yedek ye / Makine Mhendisi

    MMG Samsun Denetleme Kurulu Yedek yeler

    Kksal SNMEZ Bakan / Makine MhendisiAhmet ATAL ye / Jeoloji MhendisiMustafa Hayri ZDEMR ye / Maden MhendisiHakan BALTAOLU Yedek ye / Makine MhendisiYahya LNGR Yedek ye / Makine Mhendisizge PL Yedek ye / Harita Mhendisi

  • 12

    ehirlerimizin Gelecei, Tehditler ve Frsatlar

  • 13

    Al Konumalar

    nsanlar daha gvenli ve huzurlu yaamak, daha ok i blmnn olutuu medeni-yetin rahat ve imknlarndan faydalanmak iin ehirler kurdu. Her toplum ehirlerini, kendi medeniyetinin insan, doa ve teki ile ilikisi tasavvuruna gre yaplandrd. Bi-zim medeniyetimiz de ehirlerini rabbani olann ekseninde yaplandrd. ehirlerimiz, cami, medrese ve pazarn merkezde olduu, mahallerin i ie getii, her ekonomik ve sosyal ev-reden insanlarn birbirini hissederek ve grerek yaad srekli iletiimin olduu ak ulu yaplard.

    Modernleme, daha fazla tketme istei, byk ehirlere g, ehirlerimizin o dingin ve huzurlu yapsn bozdu. Bugn gelinen noktada zellikle byk ehirlerimizde planlama yoksunluunun meydana getirdii karmaa ve kemeke, zaman ve mekn yetersizliinin meydana getirdii stres ve gelir adaletindeki bozulma ehirlerimizdeki huzur, gvenle bir-likte yaama azmini tehdit eder duruma gelmitir.

    Son 30-40 ylda byk ehirlerimizde ve zelikle stanbulda yaplan binalarn teknik ola-rak yeterli proje ve malzeme ile yaplmamas, deprem blgesinde olan ehirlerimiz iin b-yk riskler tamaktadr. Eskiyen bina stokunun tekrar yenilenmesi mal ve can gvenlii asndan nem tamaktadr. Ayrca stanbul gibi Trkiye nfusunun yzde 20sini ve eko-nomisinin yzde 40n tayan bir ehirde meydana gelecek byk bir deprem yalnz stan-bul iin deil lkemiz asndan ciddi riskler tamakta ve stratejik neme sahip bir ehir planlanmasn ncelemektedir.

    Bugn gelinen noktada, ehircilik konusunu evreyi de nemseyerek yaplandracak bir ba-kanln oluturulmas gelecek adna umut vermektedir. Ancak evre ve ehircilk Bakan-lmz, ehirlerimizi yeniden yaplandrrken bir ehirin bakanl gibi deil bir lkenin ve onun btn ehirlerinin bakanl gibi hareket etmelidir. ehirlerimizin kimliini ve doal evresini koruyacak bir yaklamla kendisini yaplandrmaldr. Bugn btn ehirlerimiz estetik yoksunu benzer binalarla birbirlerinin ayn hale gelmilerdir. Farkl ehirlerde za-

    AVN EBMimar ve Mhendisler Grubu Genel Bakan

    nsan na Eden ehirler

  • 14

    ehirlerimizin Gelecei, Tehditler ve Frsatlar

    Modern ehir, byk binalarn, sitelerin ve AVMlerin olduu ehir deil, insann

    huzur ve gven ierisinde yaad, yeili bol, havas temiz ve sosyal donat imkanlarnn

    geni ve eriilebilir olduu, sedirin sunduu kaynaklardan insanlarn eit ve zgrce

    yararland ehirdir.

  • 15

    Al Konumalar

    man ierisinde gelimi ehircilik kltr ve yerel olann iklim ve malzeme btnl ie-risinde kullanld birikimden bugnn bilgi ve teknolojisini kullanarak yararlanma bilge-liini yakalamalyz. ehirlerimiz ve binalarmzn her birinde mimarin estetik araylar ve mhendisliin gerektirdii fonksiyonel yaplar bir uyum ierisinde, gz rahatsz etmeye-cek biimde grlebilmelidir. Trkiye yeni ehircilikte dnyaya rnek olacak mimari aray ve yaplar ortaya koyabilecek potansiyele sahiptir.

    Deprem riskini azaltmak ve ehirlerdeki karmaadan kmak iin yaplacak kentsel dn-m almalarnda yerel halkn katlm ncelenmeli, konuyla ilgili almalarda sosyal bi-limcilerden daha ok faydalanlmaldr. ehircilik yapmak yalnz bana mimar ve mhen-dislerin faaliyet ettii teknik bir i deil, ondan daha ok sosyal bilimcilerin iidir. ehirle-rimizi kurarken insanmzn ihtiyalarn ne almalyz ehirlerimizi insanlarmz blen de-il onlar buluturan, zarif ve ilevsel meknlara evirmeliyiz. ehiri planlarken mazlum ve madurlar hesaba katmalyz. Yal, zrl ve ocuklarn ehirde rahat hareket edecei e-kilde yol ve peyzaj almalar, meknlarda ve binalarda yapmalyz. Bu konuda dnyada-ki iyi rneklerden de yararlanma bilgeliini de gsterebilmeliyiz.

    Modern ehir, byk binalarn, sitelerin ve AVMlerin olduu ehir deil, insann huzur ve gven ierisinde yaad, yeili bol, havas temiz ve sosyal donat imkanlarnn geni ve eri-ilebilir olduu, ehirin sunduu kaynaklardan insanlarn eit ve zgrce yararland e-hirdir. ehirlerimizi kurarken tarihi ve kltrel mirasa sayg gstermeliyiz ve gelecek nesil-lerin ehirlerden yararlanma hakkna sayg gstermeliyiz. zellikle tarihi neme sahip e-hirlerimizin ehir siluetlerini korumaya daha fazla zen gstermeliyiz.

    ehirleri kuran insanlar, yaptklar ehirlerle ayn zamanda kendilerini de ina etmekte ol-duunu fark etmeli. Bugn yaptmz ehirlerle yarnlarmz belirlediimizi aklmzdan -karmamalyz.

  • 16

    ehirlerimizin Gelecei, Tehditler ve Frsatlar

  • 17

    Al Konumalar

    ehirler insanln ortak yaam alanlar, ana merkezleridir. Bilgi ve biliim teknoloji-lerinin hzla gelitii gnmzn kresel dnyasnn imkn ve ihtiyalar dolaysy-la en ok deien ve bu nedenle de elbette en ok tartlan konularndan birisi hali-ne gelmitir.

    Bu erevede hzl kalknan lkeler kategorisinde ilk sralarda bulunan lkemizin ve dnya-nn en nemli ehirlerinden birisi olarak stanbulun geleceinin tartlmasnn ok nem-li bir adm olacan dnyorum.

    Bu anlamda stanbul, binlerce yllk tarihi boyunca hemen her dnemde sosyal, kltrel, ekonomik ve siyasi birok ynyle n planda olmutur. Binlerce yllk tarihinden de anla-laca gibi yaayan bir ehir olan stanbul, bir yandan an getirdii kresel beklentilere gre ekillenip hzla deiirken, bir yandan da yava yava sahip olduu birikimi kaybet-mekte ve bu deiim srecinden kaynaklanan sorunlarla yz yze kalmaktadr.

    Sonu olarak bu gelimeler ya nmze yeni frsatlar karmakta ya da tehditler, zlmesi gereken sorunlar ortaya koymaktadr. Bu durum da bata yerel olmak zere tm ynetim-lere yeni politikalar retme; ehirleri, yenian imkn ve ihtiyalarna gre, yaayan ve ya-anabilir bir ekilde yeniden tasarlama sorumluluu yklemektedir.

    te skdar Belediyesi olarak biz, bu sorumluluun farknda olarak altk ve alma-ya devam ediyoruz. Yaayan ve yaanabilir ehir algmz ve bu yndeki dikkatlerimiz-le, dnya leinde model bir ehir olma yolunda hzla ilerliyoruz. Hedefimiz, hem an imknlarna gre ehrimizi yeniden tasarlamak hem de skdar yaayan bir ehir ola-rak muhafaza etmektir.

    Bu sempozyumun, bata stanbul olmak zere ehirlerimizin geleceinin kltr ve medeni-yet birikimine olumlu katklar salamasn diliyorum.

    Sayglarmla

    MUSTAFA KARAskdar Belediye Bakan

    Deerli Misafirler,

  • 18

    ehirlerimizin Gelecei, Tehditler ve Frsatlar

  • 19

    Al Konumalar

    Son 10 yl ierisinde, dnyann birok blgesinde gelimi, sosyo-ekonomik byme, istihdam, yenilikilik, ticaret ve sosyal uyum asndan n plana kan ehirler, lkele-rinin geliiminde de nemli bir rol stlenmilerdir. Kltrel, teknolojik, ekonomik ve sosyal ynleri kucaklayan multidisipliner bir yaklamla kentsel stratejilerin oluturulmas, ehirler iin birok yeni geliim frsatlar sunmaktadr.

    21. yzylda, btn nde gelen dnya ehirlerinde kltr ve retim odakl endstriler, e-hirlerin ekonomik kalknma ve bymesine nemli katkda bulunmaktadr. Gnmzde yksek katma deer retmenin nemli bir bileeni haline gelen retim faktr, kresel re-kabette blgesel ve toplumsal gelimenin motorunu da oluturmaktadr. Bu nedenle dn-yada srekli yeni cazibe merkezleri olumakta ve birok ehir, yeni programlar ve proje-ler gelitirmektedir.

    Bu arzu edilen ancak kontrolsz geliim, ayn zamanda yeni sorunlar ve cevap arayan so-rular da beraberinde getirmektedir. Yaayan ehir anlaynn temelini oluturan sosyal, si-yasi ve ekonomik gerekler, kltrel gemiler ve corafi konumlar nmze yeni frsatlar karmakta ya da kanlmaz tehditleri de beraberinde getirmektedir. Bu durum, ynetim-lere yeni politikalar oluturma ve bu politika oluturma srecinde tm ehir paydalarnn katlmn salama sorumluluunu getirmektedir.

    Bu konuya ilikin duyarllnn artrlmas ve aktif politikalarn uygulanmas konusunda akademi dnyas ve sektr alanlarnn katklar ok nemlidir. Yenilikleri tartmak ve sorunlara zm aramak amacyla bilim dnyas ve sektr alanlarn bir araya getiren ve Mimar ve Mhendisler Grubu tarafndan dzenlenen ehirlerimizin Gelecei, Tehdit-ler ve Frsatlar Sempozyumudan kacak sonular ilgili katlmclara ve kurumlara ehir-lerin gelecei konusunda yeni bak alar kazandrma ve politika oluturma srelerine de katkda bulunacaktr.

    Sempozyumun tm katlmclar iin hayrl olmas dileiyle sayglarm sunarm.

    PROF. DR. SMAL YKSEKYT Rektr

    Deerli Misafirler,

  • 20

    ehirlerimizin Gelecei, Tehditler ve Frsatlar

  • 21

    Al Konumalar

    stanbulda sokaklarda yrrken, evinizin ya da iyerinizin camndan dar bakarken, tarih, gelenekler, sanat gibi birok bileeni hissederek bu ehrin grkemine kaplabilir ya da deprem gereini dnerek dier yzn hatrlayabilirsiniz. Yllardr, merkez ynetimden, yerel ynetimlere, brokratlardan meslek odalarna kadar olup bitene seyir-ci kalan toplumun her ferdiyle ne yazk ki dzensiz bir kentleme yaanmtr. Bugn bun-larn nedenlerinin tartlmasnn aslnda hibir anlam yok. Yaplmas gereken; bundan sonrasnn hzlca planlanmasdr. lkemizin neresine giderseniz gidin kaamayacanz iki gerek var, deprem ve bu gerek dikkate alnarak her geen gn geciken kentsel dn-m. stanbul bata olmak zere tehlikede olan her yerde kentsel dnmn bir an nce hayata geirilmesi arttr. Kim olursa olsun depreme kar daha gvenli, daha ada ko-nutlarda yaama hakkna sahiptir.

    1999 ylnda yaanan Marmara Depremi, byk kayp ve ykmlarla birlikte lkemizde-ki afet ynetimi ve hazrlk konusunda planlamaya ihtiyacmz olduunu ortaya koymu, tm eksikliklerimizi adeta gn yzne karmtr. Trkiyede arpk Yaplama, Afet Ynetimi, Deprem Tehlikesi gibi kavramlar 1999 depremi sonrasnda ciddiye alnma-ya balanmtr. 1999dan bu yana geen srete, lkemizde afet ynetimi ile ilgili birok alma yaplm, sadece T kanalyla yaplan almalarda 10 binlerce kiiye ulalmtr.

    T, Amerika Acil Durum Ynetimi Kurumu (FEMA) ile 2000 ylnda ibirlii yaparak 31 retim elemann Afet Eitmeni olarak FEMA tarafndan sertifikalandrmtr. ok ksa bir sre iinde Tde Afet Ynetim Merkezi kurulmutur. Bu merkezin ats altnda Afet Ynetimi Yksek Lisans Programlar alm bu alanda uzmanlar yetitirilmeye ba-lanmtr. Yine bu merkez ats altnda FEMAnn kitaplar Trkiyeye uyarlanarak Trk-e diline evrilmitir. ileri Bakanl Strateji Gelitirme Dairesi desteiyle 10 binin ze-rinde STK yneticisi ve Kamu yneticisi eitilmitir.

    u ana kadar yaplan tm almalar daha ok afete mdahale ve iyiletirme aamalarn

    PROF. DR. MUHAMMED AHNT Rektr

    Deerli Konuklar,

  • 22

    ehirlerimizin Gelecei, Tehditler ve Frsatlar

    zerinde oka dnlmesi gereken kentsel dnm srecini masaya yatrdmzda aslnda bu konudaki

    en byk sorumluluun sadece siyasilerin deil, vatandalara ve sivil toplum kurulularna ait olduunu da grmekteyiz. Bu konu sadece stanbulun deil btn lkemizin gereidir. Bu srecin her zincirinde bilin ve

    ibirlii ihtiyac bulunmaktadr.

  • 23

    Al Konumalar

    kapsamnda yaplm, afet ncesi afete hazrlama anlamnda ciddi almalar ne yazk ki gerekleememitir. u andan itibaren olas bir depremde en az kayb yaamak iin tek ya-plmas gereken Kentsel Dnmdr.

    Kentsel dnmde vizyon ve ama bellidir. Strateji ve yntemleri iyi belirleyerek ken-di modelimizi oluturmamz gerekmektedir. Bu srecin etki ettii alann bykl d-nlrse, tm planlama almalarnda mhendisler, mimarlar, sosyologlar ve ekonomistler gibi farkl disiplinlerin bir arada almasnn gerei anlalabilir. zerinde oka dnl-mesi gereken kentsel dnm srecini masaya yatrdmzda aslnda bu konudaki en b-yk sorumluluun sadece siyasilerin deil, vatandalara ve sivil toplum kurulularna ait ol-duunu da grmekteyiz. Bu konu sadece stanbulun deil btn lkemizin gereidir. Bu srecin her zincirinde bilin ve ibirlii ihtiyac bulunmaktadr. Depreme kar atlacak en byk adm olan Kentsel Dnm ile ilgili muhalefet iktidarla el ele vermeli, sivil top-lum kurulular bu srecin en salkl ekilde gereklemesi iin her evrede bulunmal, va-tanda bilinle hareket etmeli, yerel ynetim, merkez ynetim ile ibirlii iinde olmaldr.

    Bu ibirlii kapsamnda Mimar ve Mhendisler Grubunun dzenledii ehirlerimizin Ge-lecei, Tehditler ve Frsatlar adl sempozyuma katkda bulunan herkese teekkr ederek, lkemiz adna verimli karmlarn oluaca bir etkinlik olmasn dilerim.

  • 24

    ehirlerimizin Gelecei, Tehditler ve Frsatlar

  • 25

    Al Konumalar

    Deerli Misafirler,

    ehircilik adna en hassas yaklamn sergilenmesi gereken stanbulu yaanabilir, sr-drlebilir ve ekolojik bir ehir yapmak iin ortak akln da nemine inanarak greve geldiimiz 2004 ylndan itibaren azim ve gayretle alyoruz. Mimar belediye bakan olarak tarihi, estetii ve kltrel gemiiyle dnyaya rnek bir s-tanbul iin ekibimle birlikte Metropoliten Planlama Merkezini kurduk. Btn dokularyla tarihi ve ada ehir anlayn iyi harmanlayan; tarm, iklim ve evre balantlarnn ya-nnda sosyal, siyasal ve ekonomik gerekleri de hesaba katarak, herkesin huzur iinde yaa-masn hedefleyen bir ehircilik anlay ortaya koyduk. Bu almalar dorultusunda daha yaanlr ve gzel bir stanbul hayali gerekleiyor.

    Yaplan almalar srasnda yaanlr ehri oluturma hedefinin yannda insanolunun m-dahale edemedii doal afet riskine kar alnacak nlemleri de planlyoruz. Muhtemel afet senaryolarna kar alnacak nlemleri, katlmc belediyecilik anlayyla btn meslek ve sivil toplum rgtleriyle ibirlii iinde hayata geiriyoruz.

    ehirlerimizin Gelecei, Tehditler ve Frsatlar balkl bu sempozyumun insan ihtiyala-rna gre ekillenen, herkesin yaamaktan mutlu olaca yeni ehirlerin oluumuna katk salamasn diliyorum.

    Sayglarmla

    KADR TOPBABB Bakan

  • 26

    ehirlerimizin Gelecei, Tehditler ve Frsatlar

  • 27

    Al Konumalar

    Deerli Misafirler,

    Medeniyetlerin buluma noktasnda yer alan stanbulun doal, tarihi ve kltrel yaps ile yaanabilir ve srdrebilir bir dnya kenti olmas iin, stanbul l zel daresi kaynaklaryla maksimum fayday retmek ve bu adan lkenin eitim, salk, spor alanndaki yatrmlar ile iddial bir kurum olma abas ile hedeflerini belirle-mi bulunmaktadr.

    Dnyann sayl metropolleri baz alndnda stanbul, bugn artk huzur ve gven orta-mnda bulunmaktadr. Her ne kadar lkemizin bu huzur ortamn bozmaya ynelik faali-yetler olsa da bu komplo ve tahriklere kaplmadan stanbulumuza ve stanbullulara hizmet yolunda yatrmlara ve projelere arlk verilmektedir.

    Dnya kltr mirasnda barndrd eserleri, grkemli gemii ve ok sayda uygarla be-iklik etmesi bakmndan dnya kentleri arasnda ayrcalkl bir yer edinmitir.

    Gzel stanbulumuzun mkemmel hale getirilmesinde tek bir proje, tek bir reete zerin-den, tek bir ilala, tek bir tedavi sz konusu deildir. Bu ok ynl bir hadise. stanbulu ok farkl ynlerden donatmak, kuatmak iyiletirmek durumundasnz. Ama tabi en temel noktalardan bir tanesi imar. mar dzenlemeleri, kaak yaplama, iyi yap stoklaryla d-ntrlmeli ve depreme hazrlkl bir kent haline getirilmesi gerekmektedir. Kentsel dn-mde tabii ki btn bir ehri dntrmeniz asndan da zorluunun farkndayz. n-k stanbulun yap stoku olduka eski. 1999 depreminden evvel yaplm ok sayda yap var. Bunlarn depremle ilintili olarak kentsel dnmn dnecek olursanz stanbulda karnza dev gibi bir yenileme almas kar. Depremin ne zaman bizi karlayacan, ne zaman karmza kacan bilmiyoruz. Bu nedenle yaplabildii kadar sratle yeni konut-lar retilirken hem depreme dayankllk noktasnda mkemmel bir yaplama ve gzel bir evre imar hem de mevcut bina stoklarn iyiletirerek kentsel yaplar yaplmas gerekir.

    stanbula yakan ada yaam koullar ve fiziki mekanlarn gelitirilip dzenlenmesi ba-kmndan hkmetimizin zellikle Sayn Babakanmzn stanbulun imar ve yaanabilir bir kent olarak gelecee hazrlanma konusundaki hassasiyetini biliyoruz.

    stanbula ve lkemize k tutacak nitelikte olduuna inandm ehirlerimizin Gelecei, Tehditler ve Frsatlar konulu sempozyumu koordine eden ve gerekletiren herkese stan-bullular adna teekkrlerimi sunuyorum.

    HSEYN AVN MUTLUstanbul Valisi

  • 28

    ehirlerimizin Gelecei, Tehditler ve Frsatlar

  • 29

    Al Konumalar

    Gnmzde lkemiz nfusunun te ikisi ehirlerde ve ehir evrelerinde yaamak-tadr. ehirlere ynelim, kentsel alanlarda zamanla artan nfusa sunulan hizmetle-rin yetersiz kalmasna yol am ve yaam kalitesini drmtr. 2000li yllarda yaam ve mekn kalitesi yksek, afetlere direnli, iklime ve evreye duyarl, iyi hizmet su-nan, toplumun tm kesimlerinin ihtiyalarna cevap veren, srdrlebilir, planl ve ada kentlere ulamak gelimi toplumlarn en nemli hedefleri arasndadr.

    evre ve ehircilik alannda meydana gelen deiimlere paralel olarak Bakanlmz yeni-den yaplandrlmtr. Bu yaplandrma yeni ve daha icrac bir nitelikle, etkin hizmet sun-may hedeflemektedir. Bu erevede evre ve ehircilik konularn daha geni bir ekilde ele alarak, uygulama birlii salamaya ynelik almalar balamtr.

    Bu kapsamda Bakanlmzn temel hedefi;

    ehirleri sosyal, kltrel, teknik ve ekonomik boyutlaryla bir btn olarak deerlendire-rek planlama, konut, altyap, ulam gibi sektrler bakmndan daha st standartlara -karmaktr. Bu balamda;

    Kentlere ynelik olarak; Gecekondu blgelerini slah etmek iin kentsel dnm projeleri hazrlamak, Afete kar dirensiz bulunan yap stokumuzu planl, kapsaml ve ekonomik ekilde kent-sel dnm projeleriyle iyiletirmek, nmzdeki dnemde kontroll kentlemeyi tevik etmek, Kentlilik bilincini ve katlm artrmak, ehirlerimizi kendi finansman dinamikleriyle yeniden ina etmek, Kentlerin gelimesini ve yaam kalitesini artrmak, Kentsel estetii, kaliteyi, kltrel deerleri ve evresel duyarll st seviyeye karmak ncelikli hedeflerimizdendir.

    ERDOAN BAYRAKTARevre ve ehircilik Bakan

    Deerli Misafirler,

  • 30

    ehirlerimizin Gelecei, Tehditler ve Frsatlar

    ehirlerimizin gelecei pek ok tehdit ve frsat iermektedir. Bakanlmz, ehirlerimizin

    potansiyellerini ortaya karmak ve srdrlebilir kalknma ilkeleri dorultusunda geliimlerine ynelik

    almalar yapmaktadr. Bu srete koruma kullanma dengesi ana eksenlerimizden birisidir.

  • 31

    Al Konumalar

    lkemizde kentsel yerlemelerin meknsal yaam kalitelerinin artrlarak, ekonomik ve toplumsal yapnn glendirilmesi, mekansal planlama sisteminin yeniden yaplandrlma-s iin hazrlanan ve ulusal dzeyde bir strateji dokman olan Kentsel Gelime Stratejisi ve Eylem Plan (KENTGES) hayata geirilmitir. Bu erevede kentsel geliimi koordine etmek ve uygulanmasn izlemek, buna ynelik gerekli modelleri ortaya koymak, icradan sorumlu kurumlarla ve yerel ynetimlerle her trl ibirlii yapmak, hedeflerimizin hayata geiril-mesine ynelik projeler gelitirmek, gelitirilen projelere destek olmak Bakanlmzn n-celikli amalar arasndadr.

    Ayrca, Bakanlmza verilen grev ve yetkiler kapsamnda, doal afetlere hazrlkl, risk azaltmaya ynelik, yaanabilir ve srdrlebilir kentlemeyi hedefleyen projeler planlar-mz arasndadr. Bu kapsamda ncelikle afet riskli, arpk yaplamann ve gecekondula-mann olduu blgelerde, kentsel dnm projeleri ile marka kentler oluturulmasna y-nelik byk projeler yrtlmektedir. Bu ve benzeri projelerin kentlerimizin planl, dzen-li ve modern geliimine katks byk olacaktr.

    Sonu olarak ehirlerimizin gelecei pek ok tehdit ve frsat iermektedir. Bakanlmz, e-hirlerimizin potansiyellerini ortaya karmak ve srdrlebilir kalknma ilkeleri dorultu-sunda geliimlerine ynelik almalar yapmaktadr. Bu srete koruma-kullanma dengesi ana eksenlerimizden birisidir.

    Mimarlar ve Mhendisler Grubunun dzenlemi olduu ehirlerimizin Gelecei, Tehdit-ler ve Frsatlar konulu sempozyumda sunulacak tebli ve tartmalarn ufuk aarak, evre ve ehircilik alannda yaplacak almalara k tutmas dileimizdir.

  • 32

    ehirlerimizin Gelecei, Tehditler ve Frsatlar

  • 33

    Afet, Deprem ve Risk Analizleri

    1. OturumAFET, DEPREM ve RSK ANALZLERKADEM EK (MMG GENEL BAKAN YARDIMCISI)

  • 34

    ehirlerimizin Gelecei, Tehditler ve Frsatlar

  • 35

    Afet, Deprem ve Risk Analizleri

    nsanln var oluundan bugne deimeyen ihtiyac olan barnma gerei, 5 bin yl nce ne ise bugn de znde ayn anlam ifade ediyor. nsan varlnn zerinden yz-lerce medeniyet ve kltr akm gemesine ramen, giyinme ve yeme refleksleri dei-medii gibi barnma refleksleri de deimedi, deimeyecek.

    Barnma konusu sosyal-kltrel anlamda farkl deikenlerle mutlaka birlikte irdelenmesi gereken bir konu. nsanlk bu gereksinimini yerine getirirken aile yapsn, kltrel yapsn, ekonomik konumunu, sosyal dzeyini gz nnde bulundurarak yuvasn oluturaca yeri seiyor yahut yapyor. Temelde bu kadar basit ve somut olan gerekler, yukarda da bahset-tiimiz gibi bin yl ncesinde ne ise aslnda bugn de ayn ilkelere dayanyor.

    ehirlerimizi tehdit eden fay hatlar ve depremler, heyelan, ar yalar ve sel vb. kavram-lar aslnda yeryzndeki doal oluumlar olup insanlar tarafndan bunlarn deitirilmesi, ortadan kaldrlmas mmkn olmad gibi, bunlarn zaman zaman aktivitelerini gerek-letirmeleri de olduka doal bir durumdur. Doann bu dirilii karsndaki yanl ve azgn ehirleme politikalarmz afetleri oluturuyor.

    ehirlerimiz, oluan ekonomik byme imknlar ve yeni istihdam alanlarnn almas ile son yllarda nceki 10 yllara oranla daha fazla g almaya balad. Gelinen noktada bu kontrolsz yaplama ve salksz byme, tm dnyada olduu gibi lkemizde de kenti yenilemek yani dntrmek fikrini ortaya kard. zellikle stanbul gibi byme aksla-r tkanm ve zorlanm ehirlerde, daha fazla kontrolsz bymenin olmamas adna bu konunun nemi aka ortadr. Bunun yan sra, konutlarn deprem gvensiz ve denetim-siz olarak yaplmas da ileride oluabilecek afetler iin herkesi diken stnde tutmaktadr.

    Kentsel dnmn gerekliliini sadece birka konuya indirgemek elbette mmkn deil-dir. Gnmzde kentsel dnm gereklilii onlarca farkl sebep sonu ilikisiyle aklana-bilmektedir. Ksaca bahsetmek gerekirse, altyap sorunlar, otopark gereksinimi, yeil alan

    KADEM EKJeofizik MhendisiMMG Genel Bakan Yardmcs

    BRLKTE BAARACAIZ

  • 36

    ehirlerimizin Gelecei, Tehditler ve Frsatlar

    Bu srete; fiziki st ve alt yapnn, daha gvenli yaam ve yerleim alanlarnn retilmesi, hasar

    grebilirliin azaltlmas, toplumun ve bireylerin bilin, eitim ve hazrlk seviyesinin artrlmas

    gerekir.

  • 37

    Afet, Deprem ve Risk Analizleri

    azl, sosyal donatlarn giderek azalmas, deprem ve dier afetlerin risk dzeyinin artma-s, insanlarn sosyal ihtiyalarnn deimesi, toplum beklentilerinin artmas, lke ekono-mik dzeyinin gelimesi gibi konular balca nedenler arasnda sunulabilir.

    stanbul; kozmopolit, hareketli, gen nfuslu, derin ve byk bir tarihi gemii olan, uyum-suz gelir seviyeleriyle sosyal adan karmak bir yap sunuyor olsa da prestijini sadece kta-lar arasnda deil ayn zamanda medeniyetler, fikirler, dinler ve insanlar arasnda bir kpr oluturmasndan alan bir ehirdir. Dnya ve Trkiye iin nemli bir ehir olan stanbulun geleceini tehdit eden muhtemel bir depremin bykln, muhtemel zaman gibi tart-malar bir yana brakp sosyal, ekonomik, psikolojik, hukuki ve idari yetki snrlar gz nne alarak zmler oluturulmas, bu konularn mhendislik, kentsel dnm ve plan-lama ile birlikte deerlendirilmesi gerekir.

    Olas depremlere kar en st dzeyde hazrlkl olma ve en az kaypla atlatma hedefleri-ne ulaabilmek iin baarl bir Afet Risk Ynetimi srecinin uygulanmas gerekmekte-dir. Bu srete; fiziki st ve alt yapnn, daha gvenli yaam ve yerleim alanlarnn retil-mesi, hasar grebilirliin azaltlmas, toplumun ve bireylerin bilin, eitim ve hazrlk se-viyesinin artrlmas gerekir.

    Bu sempozyumun, lkemizin gelecei adna bata stanbul olmak zere btn ehirlerimiz-de daha yaanlabilir, gvenli ve huzurlu bir yapnn olumasnda, olumlu katklar ve b-yk kazanmlar salamasn diliyorum.

  • 38

    ehirlerimizin Gelecei, Tehditler ve Frsatlar

  • 39

    Afet, Deprem ve Risk Analizleri

    17 Austos ve 12 Kasm 1999 depremlerinden sonra depremlere ynelik olarak yaplan almalar iki ana grupta toplayabiliriz. Birinci grup altnda yaplan almalar deprem senaryolar veya deprem risk analizleri eklinde isim-lendirmek mmkndr. Bu almalar, daha ok olas bir deprem sonucunda meydana ge-lebilecek kayp ve hasarlar belirlemeye ynelik olan almalardr. kinci grupta toplanabi-lecek almalar ise; kentsel riskleri ortadan kaldrmak ve azaltmak yannda sosyal, ekono-mik ve fiziksel hasar grebilirlilii en aza indirmek iin oluturulmas gereken stratejileri ve yaplmas gerekli olan yasal dzenlemeleri belirleyen almalardr. Beklenen ise, bu rapor-larn ieriinde yer alan hususlarn bir an nce hayata geirilmesidir.1999 depremlerinden bugne muhtemel ykc bir depreme hazrlk anlamnda genel bir de-erlendirmeyi Bilinenler, Yaplanlar, Yaplamayanlar, Yaplamama Nedenleri ve Yaplmas Gerekenler balklar altnda yapabiliriz. BLNENLER Yaplan bilimsel almalara gre, stanbulda ykc bir depremin olma ihtimali 30 ylda yzde 50 civarndadr. Bu dzeyde deprem tehlikesine maruz dier iki byk kentin de, San Francisco ve Tokyo olduunu bilmekteyiz. Yaplan analiz ve aratrmalarmza gre stanbulda beklenen deprem bugn olursa yaklak; 2 bin 500-10 bin Adet ok Ar Hasarl Bina, 13 bin-34 bin Adet Ar Hasarl Bina, 85 bin-150 bin Adet Orta Hasarl Bina, 250 bin-350 bin Adet Hafif Hasarl bina, 10 bin-30 bin Kii Can Kayb, 20 bin-60 bin Kii Hastanede Tedavi, 50 bin-140 bin Kii Hafif Yaral, 530 bin Adet Acil Barnma htiyac Olan Hane,

    MAHMUT BABB Deprem ve Zemin nceleme Mdr

    Bilinenler, Yaplanlar, Yaplamayanlar, Yaplamama Nedenleri ve Yaplmas Gerekenler

    DEPREM

  • 40

    ehirlerimizin Gelecei, Tehditler ve Frsatlar

    400 Adet Yanc Patlayc htiva Eden Binada Hasar, 450 Noktada me Suyu Hatt Hasar, bin 500 Noktada Atk Su Hatt Hasar, 650 Noktada Doalgaz Altyap ebekesi Hasar, 17 bin Adet Doalgaz Kutusu Hasar, 26 Milyar TL Yapsal Hasar Kaynakl Mali Kayp, 80 -100 Milyar TL Toplam Mali Kayp beklemekteyiz.Buna gre, can kayb stanbul nfusunun yzde 0.1 - yzde 0.2sine, kullanlamayacak bi-nalar (ok ar, ar, orta) ise yaplarn yzde 10 - yzde 15ine tekabl etmektedir.

    Dnyadaki deprem riski ile stanbulu karlatracak olursak; 1923 Byk Kanto Depremi: 143 bin can kayb 1976 Tangshan Depremi: 250 bin can kayb 1994 Northridge Depremi: 57 can kayb, 50 milyar dolar kayp. 1995 Kobe Depremi: 6 bin 400 can kayb, 150 milyar dolar kayp. 1999 Kocaeli Depremi: 19 bin can kayb, 20 milyar dolar kayp. 2008 Wenchuan Depremi: 88 bin can kayb, 75 milyar dolar kayp meydana gelmitir.

    Senaryo depremlerine gre ise; Tokyo Deprem Senaryosu: 1.6 trilyon dolar kayp. San Francisco Deprem Senaryosu: 260 milyar dolar kayp. Messina Deprem Senaryosu: 17 bin can kayb, 58 milyar dolar kayp eklindedir. stanbul Deprem Senaryosu: Max. 30 bin can kayb, 80 - 100 milyar TL toplam mali ka-yp.

    YAPILANLAR17 Austos ve 12 Kasm 1999 depremlerinden sonra doal afetlere ynelik birok alma farkl kurum ve kurulular tarafndan yaplm ve muhtemel doal afet zararlarn en aza in-dirmek iin nemli uralar verilmitir. Bu almalar tarihlerine gre aada sralanmtr.

    1999; Deprem Aratrma Komisyonu Raporu. Trkiye Byk Millet Meclisi(TBMM). 2000; zmir Deprem Senaryosu. zmir Bykehir Belediyesi-Kandilli Rasathanesi. 2002; stanbul Metropolitan Blgesi in Deprem Risk Analizi. Amerikan Kzlha ve Kzlay-B.. Kandilli Rasathanesi. 2002; stanbul li Sismik Mikro-Blgeleme Dahil Afet nleme-Azaltma Temel Plan a-lmas, stanbul Bykehir Belediyesi-Japon(JICA). 2003; stanbul Deprem Master Plan. stanbul Bykehir Belediyesi (T-ODT-YT-B) 2003; Z.Burnu, Fatih, K.ekmece, B.Paa, Gngren ve B.Evler Bina nceleme Projeleri. stanbul Bykehir Belediyesi. 2004; Trkiye ktisat Kongresi Doal Afetler alma Grubu Raporu, DPT. 2004; Trkiyede Doal Afetler Konulu lke Strateji Raporu. Japonya (JICA) Trkiye Ofisi. 2004; Deprem uras. Bayndrlk ve skan Bakanl. 2004; Gemi Depremlerde Endstriyel Hasarlar, Kayplar ve Endstriyel Risk, Kandilli Rasathanesi. 2005; Mikroblgeleme ve Tsunami Projeleri. stanbul Bykehir Belediyesi. 2005; Okul, Hastane Glendirme almalar. SMEP, stanbul Valilii. 2009; Kentleme uras. Bayndrlk ve skan Bakanl.

  • 41

    Afet, Deprem ve Risk Analizleri

    2009; stanbulun Olas Deprem Kayplar Tahminlerinin Gncellenmesi. stanbul Bykehir Belediyesi. 2010; TBMM Meclis Aratrmas Komisyonu Raporu. Deprem Riskinin Aratrlarak

    Deprem Ynetiminde Alnmas Gereken nlemler.Yaplm olan bu almalardan kan sonucu; lkemizde Deprem Sorunundan Ziyade Kentleme Sorunu Vardr. Kentleme Sorunlarmz zersek Deprem Kaynakl Sorunlar-mz da zm Oluruz eklinde zetlemek mmkndr.

    YAPILAMAYANLAR ve YAPILAMAMA NEDENLERYaplamayan i ve ilemleri genel olarak drt temel balkta toplamak mmkndr. Bun-lardan ilkini; lke veya kent baznda yeterli olabilecek bir risk azaltma stratejisinin olutu-rulamamas, ikincisini, idarelerin bu konuda kamuoyunun gvenini yeterince salayama-mas, ncsn, 1999 depremlerinden sonra baz kamu yaplarn glendirilmesi dn-da dnm veya toplu yenileme anlamnda doyurucu bir uygulamann yaplamama-s, son olarak da gerekli olan mevzuat deiiklii ve bilinlendirmenin yeterli dzeyde ger-ekletirilememesi eklinde verilebilir.

    Birlemi Milletler dahil birok uluslararas kurulu, afetler ncesi risk azaltma abalarna ncelik vermeyi kararlatrm olmasna ramen, Trkiyede risk ynetimi odakl ve nce-likli afet ynetimi anlay henz mmkn olamamtr. Deprem zararlarn azaltmaya y-nelik olarak doyurucu ve istenilen dzeyde uygulamalarn yaplamaynn nedenlerini ise kurumsal sorumluluklarn neden olduu sorunlar, planlamann neden olduu sorunlar ve yaplam evrenin neden olduu sorunlar eklinde sralayabiliriz.

    Bunun dnda ok ballk nedeniyle oluan lider eksiklii, baz idarelerin konuyu alglama-daki yetersizlii, deprem yatrmlarnn idare asndan dk cazibesinin olmas, rant bek-lentisi, insanlarmzn yaam alan evresinden ayrlmama kararl, unutma psikolojisi, si-yasi istismar ve cesaretsizlik gibi unsurlar dier olumsuzluklar olarak vermek mmkndr.

    YAPILMASI GEREKENLERTemel ve ncelikli ama veya hedefin olas bir depremde enkaz altnda kalmamay baarmak ve ayrca, geri dn mmkn olmayan varlklarn (insan hayat, tarihi ve kltrel miras) korunmasn salamak olmaldr. Bu ama veya hedefin gerekleebilmesi iin belediyelerin de iinde olaca ve aada sralanan almalarn bir an nce balatlmas gerekmektedir.

    a) lke ve kent apnda tehlike ve risklerin belirlenmesi, haritalarnn hazrlanmas,b) Mevcut riskin artrlmamas iin deprem etkilerini gz nne alan kent planlamas ve arazi kullanm dzenlemelerinin yaplmas,c) Mevcut riskin azaltlmas iin deprem direnci zayf yaplarn ve alt yapnn glendiril-mesi, eitim ve bilinlendirme programlarnn uygulanmas, acil durum ynetimi plan ve programlarnn hazrlanmas,d) Riskin transferi iin deprem sigortas ve afet bonolarnn gelitirilmesi.

    Uluslararas deneyim, risk azaltmak zere yaplan bir birim harcamann, yedi birim kay-b nlediini gstermektedir. Bu nedenle, lke risk azaltma stratejisi mutlaka oluturulma-ldr. Bu stratejinin uygulanabilmesi mar Kanununda yaplacak dzenlemelerle mmkn-dr. ncelikle ehir, blge ve lke genelinde ve bir btn olarak, zarar azaltma ve hazrlk

  • 42

    ehirlerimizin Gelecei, Tehditler ve Frsatlar

    Trkiye yerlemelerinde yap glendirme (okul, hastane, kpr, viyadk, tarihi ve kltrel yaplar

    dnda) kentlerimizin niteliksiz evrelerini konsolide edeceinden bunun yerine, zellikle

    kentlerimizin yksek riskli alanlarnda, ortaklklar yoluyla toplu yenileme ve dnm almalar bir an nce balatlmaldr. Bunun gerekleebilmesi

    iin de yaplacak uygulamalardan taraflarn tamamnn kazanmas gerekmektedir.

  • 43

    Afet, Deprem ve Risk Analizleri

    gibi risk ynetimine ynelik almalar yaplmal ve kentsel risk ynetiminde; risklerin d-lanmas, azaltlmas ve paylalmas temel balklar olarak alnmaldr. Dlama ile arazi kullanm kararlar ve toplu yenilemeye birinci ncelik, Azaltma ile yap glendirmeleri-ne, Paylama ile de deprem sigortasna ncelik verilmelidir.

    DASK sistemi Risk Azaltma hedefli iletilmeli ve yerel ynetimlerle balantl klnmaldr. Bu sayede, katlm geniletilerek kaynak verimlilii salanabilir ve bylece toplumda risk azaltmaya ynelik kltrn olumasna katk salanabilir. Bunun yannda risk azaltmaya ynelik olarak bteden yllk aktarmalarla srdrlen bir fon oluturularak kalknmaya da dorudan ve dolayl katklar salanm olur.

    Trkiye yerlemelerinde yap glendirme (okul, hastane, kpr, viyadk, tarihi ve klt-rel yaplar dnda) kentlerimizin niteliksiz evrelerini konsolide edeceinden bunun yeri-ne, zellikle kentlerimizin yksek riskli alanlarnda, ortaklklar yoluyla toplu yenileme ve dnm almalar bir an nce balatlmaldr. Bunun gerekleebilmesi iin de yaplacak uygulamalardan taraflarn tamamnn kazanmas gerekmektedir.

    GREV, YETK, SORUMLULUK KARMAASI ve BRL YAPILABLECEK ALANLAR5216 Sayl Bykehir Belediyeleri Kanununun 7z maddesi, daha da nemlisi 5902 sayl Afet ve Acil Durum Ynetimi Bakanl Kanunu ile evre ve ehircilik Bakanl Teki-lat ve Grevleri Hakknda KHK ile belirlenen baz yetki ve sorumluluklar birbiri ile ak-tndan yetki karmaasna ve daha da nemlisi ok balla neden olmaktadr. Bu nedenle ad geen kanun maddelerinin mutlaka yeniden dzenlenmesi gerekir. ok ballktan kay-naklanan liderlik eksikliinin olumamas iin mutlaka evre ve ehircilik Bakanl ile Be-lediyeler, afet-deprem ncesi almalarda yetkilendirilmeli; Afet ve Acil Durum Ynetimi Bakanl ise afet-deprem sras ve sonras iin (arama, kurtarma ve mdahale v.b) yetki-lendirilmelidir. KHK ve kanunlarda akan maddeler bu ilke erevesinde kanunla dieri-ne devredilmelidir. Ayrca, risk ynetimi veya en azndan risk azaltma konusunda be-lediyelerin yetkilendirilmesi gerekir. nk tr ne olursa olsun, afet yerel bir olaydr. Bykehir belediyelerine deprem ncesi yaplan almalar veya risk ynetimi gibi depre-me hazrlk konusunda etkin bir sorumluluk verilmek isteniyorsa Bykehir Belediyesi Deprem Hazrlk Kanunu almas kanunlamaldr.

    Afet ynetiminde ok ball ortadan kaldrmay amalayan 5902 sayl Afet ve Acil Du-rum Ynetimi Bakanlnn Tekilat ve Grevleri Hakknda Kanun ile evre ve ehircilik Bakanl Tekilat ve Grevleri Hakknda KHK, belediyeleri tamamen devre d brakm-tr. Hatta belediyelerin baz yetkilerini dahi elinden almtr. Bu balamda evre ve ehirci-lik Bakanlna, belediyecilik asndan Trkiye Belediye Bakanl demek yanl olmaz.

    nemli baka bir konu da Trkiye Deprem Blgeleri Haritas hazrlanrken yerel zemin koullar ayrntl olarak ele alnmadndan, nispeten salam zemine sahip stanbul Ana-dolu yakasnn byk bir blm 1inci derece deprem blgesi olarak deerlendirilmitir. Ancak, daha sorunlu zeminlerin bulunduu, nfusun ve sanayi tesislerinin daha ok yer al-d Avrupa yakasnn ok az bir blm 1.derece, geri kalan 2nci ve 3nc derece ola-rak belirlenmitir. Bu husus yaplamada gvenlik katsaylarnn daha dk seimini ge-rektirdiinden acilen zm gerektiren bir sorun oluturmaktadr.

  • 44

    ehirlerimizin Gelecei, Tehditler ve Frsatlar

    New Yorktaki yaplama stanbuldaki yaplamadan daha irkin olmadna gre, stanbulda baz

    blgelerde younluk art dnlebilir. Arazinin deerli olduu alanlardaki baz blgelerdeki riskli

    binalarn yklp yeniden bir kat fazla yaplmas halinde bile ek finansmana gerek kalmamaktadr.

  • 45

    Afet, Deprem ve Risk Analizleri

    Birok ehir plancsnn hakl olarak kar kt ancak, bazen kanlmaz olarak karm-za kan Younluk Art uygulamalarnn baz blgelerde yine planl olmak kaydyla, ka-bul edilmesi zorunlu bir gerek olarak karmza kmaktadr. New Yorktaki yaplama stanbuldaki yaplamadan daha irkin olmadna gre, stanbulda baz blgelerde youn-luk art dnlebilir. Arazinin deerli olduu alanlardaki baz blgelerdeki riskli binala-rn yklp yeniden bir kat fazla yaplmas halinde bile ek finansmana gerek kalmamaktadr.

    lkemizin nde gelen drt niversitesi tarafndan hazrlanan stanbul Deprem Master Pla-n ile eski adyla Bayndrlk ve skan Bakanl tarafndan yaplan Deprem uras ve Kent-leme uras almalarnda belirlenen ilke ve esaslar ncelikle dikkate alnmaldr. Yetkinlik gerektiren bir denetim sistemi, mali sorumluluk sigorta sistemi ile birlikte yeniden dzenlen-melidir. Byk ehirlerin yan sra deprem retme potansiyeli olan faylarn bulunduu krsal alanlarda da en riskli blgelerden balayarak zarar azaltma projelerine balanmal ve ayrca, planl yaplanma stats ile bu alanlardaki yaplanmalar disiplin altna alnmaldr.

    stanbulda ok byk bir baar ile yrtlen SMEP projesi, Kandilli Rasathanesinin uh-desinde devam eden stanbul Deprem Acil Mdahale ve Erken Uyar Projesi gelitirile-rek devam ettirilmeli ve dier bykehirlere yaygnlatrlmaldr.

    Yurt dzeyinde etkin bir Haberleme ve letiim Sistemi afet annda, kesilmeyecek ve bloke olmayacak, hzl ve etkili olacak biimde kurulmaldr. TRAC v.b gnll rgtler ile koordineli biimde mevcut kapasite ve kapsam geniletilmelidir. Afet sonras hasar ve kayp tespitlerinin salkl bir ekilde yaplmasn salayacak dzenlemeler belediyelerle birlikte gerekletirilmelidir.

    Son sz, zellikle depreme hazrlk gibi topyekn almay gerektiren konularda sivil top-lum rgtleri ile beraber ve kurumlar aras ibirlii olmadan, zellikle de halkn iinde ol-mad hi-bir projenin baarl olma ans yoktur. Yetkiniz ve imkannz ne kadar gl olursa olsun bu durum asla deimez.

    KAYNAKLAR:1-Erdik, M: 4. stanbul ve Deprem Sempozyumu B. Kandilli Rasathanesi ve Deprem Aratrma Enstits, 2009. 2-Balamir, : TBMM Deprem Riskinin Aratrlarak Deprem Ynetiminde Alnmas Gereken nlemlerin Belir-lenmesi Amacyla Kurulan Meclis Aratrmas Komisyonu in Hazrlanm Rapor, ODT, 2010.3-Sucuolu, H: stanbul Deprem Master Plan, 2003. Sunular.

  • 46

    ehirlerimizin Gelecei, Tehditler ve Frsatlar

  • 47

    Afet, Deprem ve Risk Analizleri

    Son yllarda hzla gelien elektronik ve bilgisayar teknolojileri, gerek zamanda yap-lan deprem yer hareketi gzlemlerinin annda (kayt sresi ierisinde) deerlendirilmesi ile Deprem Erken Uyar sistemlerinin gelitirilmesine olanak salamtr. Hasara neden olabilecek dzeyde bir deprem oluumunun kaynaa en yakn konumlarda belirlenerek ilgili kurumlara otomatik olarak iletilmesi ile yksek gerilim hatlarndaki akmn kesilmesi, kritik kimyasal retim yapan fabrika ve nkleer santral ve rafinerilerin tehlike oluturabilecek faali-yetlerinin durdurulmas, metro ve banliy trenleri gibi toplu tama aralarnn durdurulmas gibi ok nemli tedbirlerin alnmas mmkn olmaktadr. Benzer sistemler Japonya, ABD-Kaliforniya, Tayvan, Meksika ve Romanyada almaktadr. Gerek UN-IDNDR-ISDR (Bir-lemi Milletler - Doal Afet zararlarnn Azaltlmas On yl Afet Zararlarnn Azaltlmas Uluslararas Stratejisi) rgt grleri ve gerekse ABDde yrtlmekte olan ANSS (Geli-mi Ulusal Deprem Sistemi) projesi kapsamnda kentsel blgelerde acil mdahale amal kuv-vetli yer hareketi ebekeleri kurulmas ncelikli bir husus olmaktadr.

    Boazii niversitesi tarafndan 1998 ylnda (1999 Kocaeli depreminden nce) yaplan stanbul Deprem Acil Mdahale ve Erken Uyar sistemi kurulmas giriimleri, 1999 Kocaeli ve Dzce depremlerinden sonra, Bakanlar Kurulunun 5.4.2001 tarih ve 2001/2232 sayl karar ile gereklemitir. Boazii niversitesi Kandilli Rasathanesi ve Deprem Aratrma Enstits (KRDAE) tarafndan 10 Mays 2001 tarihinde kurulu almalar balatlan stanbul Deprem Erken Uyar ve Acil Mdahale projesi, stanbul Valilii, Birinci Ordu Komutanl ve stanbul Bykehir Belediye Bakanlnn lojistik katklar ile yrtlmektedir. Projenin tm tasarm ve teknik artnameleri Boazii niversitesi Kandilli Rasathanesi ve Deprem Aratrma Enstits tarafndan hazrlanmtr. stanbul Deprem Erken Uyar ve Acil Mdahale Sisteminin kurulu maliyeti 1 milyon 600 bin ABD dolardr. Sistemin altrlmas ve bakm son 8 yldr herhangi ilave bir finasmana ihtiya duyulmadan srdrlmektedir.

    PROF. DR. MUSTAFA ERDKB. . Kandilli Rasathanesi ve Deprem Aratrma Enstits Mdr

    STANBUL DEPREM ERKEN UYARI ve ACL MDAHALE SSTEM

  • 48

    ehirlerimizin Gelecei, Tehditler ve Frsatlar

    Projenin Erken Uyar ksm ile ilgili olarak stanbulda hasara neden olabilecek byk bir depreme neden olma potansiyeline sahip fay hatlarna (Ana Marmara Fay) en yakn yerlere 10 adet kuvvetli yer hareketi istasyonu kurulmustur. Bu istasyonlarn yerleri istasyon emniyeti, veri nakil emniyeti ve fay hattna yaknlk gibi lojistik kriterler gz nnde bulundurularak Adalar, Tuzla, Yalova, Gebze ve Marmara Erelisi gibi mahallerde konumlandrlmtr (ekil-1). Proje kapsamnda kurulmu olan Veri lem ve Deerlendirme Merkezine bu istasyonlardan gerek zamanda saysal radyo modem veri iletiim sistemi ile srekli olarak gelen veriler deerlendirilmekte ve hasara neden olabilecek bir depremle ilgili uyar sinyali, deprem kaynak parametrelerine ve etkilenecek konumun koordinatlarna bal olarak 3s-15s ncesinde verilebilmektedir. Bu amala kullanlan algoritma, tm benzer sistemlerde olduu gibi, gvenirliinin artmas iin bir renme devresine tabi tutulmu ve doru parametreler belirlenmitir. Elde edilen uyar sinyalinin kullanclara transferinde istenilen gvenirlik saland ve kullanc tarafnda gerekecek bilgisayar balantl servo sistemler kurulabildii zaman, erken uyar sinyalinin kullanabilecek tm kurum ve kurululara iletilmesi mmkn olacaktr. Bu hususta GDA ile ortak almalara balanm bulunmaktadr. Erken uyar sinyallerinin GDAn kurulmakta olan SCADA merkezine iletimi ve dier uyar sitemleri ile telif edilerek kullanm konusunda alma ve uygulamalar yaplmaktadr. Benzer ekilde, stanbul Tp Tnel olarak adlandrlan MARMARAY ulam sistemin de deprem emniyetinin salanmasnda deprem erken uyar sinyalinden faydalanlacaktr.

    stanbul Deprem Erken Uyar Sistemi dnya apnda ok sayda doktora tezine ve bilim-sel makalelere konu olmu ve Avrupa Birlii 6nc ereve Program kapsamnda yrt-m olan SAFER projesi tarafndan tm Avrupa iin rnek alnm ve zerinde allmtr. Gncel uygulama ve almalar halen Avrupa Birlii 7inci ereve Program kapsamnda-ki NERA ve REAKT projeleri tarafndan yrtlmektedir.

    Kentlere kurulacak youn deprem kuvvetli yer hareketi kaydedicileri vastas ile bir deprem sonrasnda kuvvetli yer hareketi parametrelerinin annda belirlenmesi ve haritalanmas mm-kndr. llen bu yer hareketlerinin yap envanterleri ve yap hasar grebilirlik ilikileri ile beraber deerlendirilmesi kent apndaki hasar ve can kayplarnn dakikalar zarfnda belir-lenmesinde nemli bir ara olmaktadr. Bu ilk belirlemelerin acil yardm ve kurtarma ile g-revli kurumlara annda iletilmesi ile deprem sonrasndaki Acil Mdahale ve ilk yardm faali-yetlerinin amaca uygun ve dzenli bir ekilde yaplmasna olanak salanmaktadr.

    Projenin Acil Mdahale ksm erevesinde stanbulun youn yerleim, ticaret ve sana-yi blgelerinde seilmi konumlara 100 adet kuvvetli yer hareketi istasyonu kurulmutur (ekil-2). Bu istasyonlarn olas bir depremle tetiklenmesinden sonra kaydedilecek deprem hareketi her bir istasyonda deerlendirilerek, elde edilecek parametrik bilgiler (alet bilgile-ri, enbyk ivme, en byk hz, depremin sresi, spektral deplasmanlar) GSM ebekesi ile KRDAE Veri Merkezine ksa mesajlar halinde gelmekte ve bu bilgiler annda deerlendi-rilerek meydana gelen kuvvetli yer hareketinin yerel dalm tesbit edilmektedir. stanbul bina envanteri, demografik yap, kritik tesisler ve kritik ulam nodlar bilgileri ve bu ele-manlarn deprem hasar grebilirlik ilikileri kullanlarak bigisayar ortamnda ilk 5 dakika ierisinde yaplan bir ilk hasar deerlendirmesi ile depremin stanbulda nerelerde ne ka-dar hasar yapt ve can kayplar tahmin edilmektedir. Bilgisayar ortamndaki bu veriler

  • 49

    Afet, Deprem ve Risk Analizleri

    stanbul Deprem Erken Uyar Sistemi dnya apnda ok sayda doktora tezine ve bilimsel

    makalelere konu olmu ve Avrupa Birlii 6nc ereve Program kapsamnda yrtm olan

    SAFER projesi tarafndan tm Avrupa iin rnek alnm ve zerinde allmtr.

  • 50

    ehirlerimizin Gelecei, Tehditler ve Frsatlar

    ekil 1: Erken uyar sisteminin mevcut durumu

    e-zamanl olarak stanbul Valilii Afet Ynetim Merkezi, Birinci Ordu Komutanl Doal Afet Kontrol Karargah ve stanbul Bykehir Belediyesi Afet Koordinasyon Merkezinde kurulmu olan bilgisayar sistemlerinde grntlenmektedir (ekil 3).

    Boazii niversitesi Kandilli Rasathanesi ve Deprem Aratrma Enstits-Deprem M-hendislii Anabilim Dal bnyesinde kurumus bulunan Veri Merkezinde GSM ve radyo te-lemetri modemleri ve bir Ethernet LANa arayz salayacak eriim sunucusu (access server) yer almaktadir. Ayrca i istasyonu, UPS sistemleri ve gerekli periferik birimler (veri saklama birimleri, yazclar, saysallatrclar) ve yayn sistemleri mevcuttur.

    GSM servis salaycs olarak AVEA irketi ile ibirlii yaplmtr. AVEA tm teknolojik birikim ve donanmn kullanarak, sinyalin toplama noktalarndan BU-KRDAE yer alan merkezdeki sunuculara iletmesi iin gvenilir, etkin ve yedekli bir iletim modeli oluturul-mutur. Bugn iin 3G teknolojisi kullanlarak herhangi bir yerde notebook bilgisayar veya el bilgisayar vastas ile acil mdahale amal deprem hasar dalm haritalarnn aln-mas mmkndr. BU sistemden elde edilen veriler ayni zamnada stanbul Afet Acil Bilgi Sisteminin nemli bir gesini oluturmaktadr.

    stanbul Deprem Erken Uyar ve Acil Mdahale Sistemi tm dnyada byk ilgi ve yan-k bulmu ve Avrupada rnek sistem olarak deerlendirilmitir. Sistemle ilgili gelimeler nemli uluslararas konferanslarda deerlendirilmi ve ok sayda bilimsel makalenin ko-nusunu tekil etmitir.

    5 Ekim 2010 tarihinde yaplm olan Deprem ve Tsunami Erken Uyar altay kapsamn-da Japonyada ulalm bulunan teknoloji ve ilgili erken uyar uygulamalar stanbul Dep-rem Erken Uyar ve Acil Mdahale Sistemi tm ayrntlar ile incelenmitir.

  • 51

    Afet, Deprem ve Risk Analizleri

    ekil 3: Veri merkezi ile iletiim hatt kurulmu merkezler

    ekil 2: Acil Mdahale kapsamnda kurulmu kayt istasyonlarnn mevcut durum ve konumlar

  • 52

    ehirlerimizin Gelecei, Tehditler ve Frsatlar

  • 53

    Afet, Deprem ve Risk Analizleri

    ZETstanbul, Kuzey Anadolu fay hattna olan yaknl, artan yksek nfusu ve mevcut ticari-sanayi faaliyetlerin younluu gz nnde bulundurulduunda zarar grebilirlii en yksek ehirdir. nmzdeki yllarda meydana gelebilecek olas byk bir depremin fiziksel evre ve ekonomi sektrnde neden olaca byk ykmlar ve yaam kayplar gz nnde bulundu-rulduunda, mevcut kaderci yaklamlarn ve yara sarmaya ynelik politikalarnn proaktif, zarar azaltma ve nlemeye ynelik yaklamlara dnmesine acilen ihtiya duyulmaktadr.

    Btncl afet ynetiminin temel esaslarn uygulamaya ynelik almalar arasnda nemli bir yere sahip olan stanbul Sismik Riskin Azaltlmas Projesi (ISMEP) Dnya Bankas, Av-rupa Yatrm Bankas ve Avrupa Konseyi Kalknma Bankas tarafndan finanse edilmektedir. ISMEP Projesi afet ynetimi ve acil durum mdahale konularnda kurumsal ve teknik kapa-sitenin glendirilmesi, ncelikli kamu binalarnn depreme kar dayankllnn artrlmas ve imar mevzuatnn daha iyi uygulanmasna ynelik destekleyici nlemler alnmas vastasy-la stanbulun muhtemel bir depreme kar hazrllk dzeyinin artrlmasn amalamaktadr.

    GRSismik adan dnyann en aktif blgelerinden biri olan lkemizde gnmze kadar birok byk deprem yaanm, bu depremler sonucunda pek ok kii hayatn kaybetmi ve lke ekonomisi byk zarar grmtr. lke olarak yksek deprem riski olan Trkiyede, Kuzey Anadolu Fay Hatt zerinde bulunan stanbul, yksek nfusu, ticari ve sanayi faaliyetlerinin younluundan dolay en hassas blgedir. 15 milyonluk bir nfusa sahip, Trkiyenin finans, kltr ve sanayi merkezi olan stanbulda 1999 Kocaeli depremiyle ayn byklkte bir dep-rem meydana gelirse, byle bir afetin sadece can kayb deil, bununla birlikte sosyal, ekono-mik ve evresel etkilerinin de ok daha fazla olaca ortadadr.

    Bu erevede, stanbulun olas bir depreme kar hazrlkl hale gelmesine ve afet zararlarnn en aza indirilmesine ynelik nemli admlardan biri de SMEP olmutur. Bu proje ile afet

    KAZIM GKHAN ELGNstanbul l zel daresistanbul Proje Koordinasyon Birimi

    STANBUL SSMK RSKN AZALTILMASI veACL DURUM HAZIRLIK PROJES (SMEP)

  • 54

    ehirlerimizin Gelecei, Tehditler ve Frsatlar

    ncesi, afet zaman ve afet sonras iin gerekli olan hazrlk, zarar azaltma, mdahale ve iyi-letirmeye ynelik destekleyici ve nleyici uygulamalar ele alnmaktadr.

    SMEPin finansman ve uygulanmas iin Trkiye Cumhuriyeti ile Uluslararas mar ve Kalknma Bankas arasnda 18 Ekim 2005 tarihinde 4784-TU numaral Kredi Anlamas imzalanm ve 3 ubat 2006 tarihinde yrrle girmitir. Proje kapsamndaki faaliyetlerin uygulamas, stanbul l zel daresi bnyesinde oluturulan stanbul Proje Koordinasyon Birimi (PKB) tarafndan yrtlmektedir. Trkiye Cumhuriyeti, ISMEP projesini destekle-mek amacyla, 12 Mart 2008de Avrupa Yatrm Bankas ile, 16 Eyll 2010 tarihinde Avru-pa Konseyi Kalknma Bankas ile ve 4 Austos 2011 tarihinde Uluslararas mar ve Kalkn-ma Bankas ile ek kredi anlamalar imzalamtr. Bylece ISMEP toplamda 969.800 mil-yon Avroluk bteye ulamtr.

    SMEP afete hazrlk, zarar azaltma, mdahale ve iyiletirme faaliyetlerini kapsayan afet y-netimi konusundaki kurumsal, teknik ve sosyal kapasitenin gelitirilmesi, halk eitimleriyle

    kamu afet bilincinin artrlmas, ncelikli kamu binalarnn sismik riske kar durumlarnn incelenmesi, inceleme sonularna bal olarak glendirilmesi veya yklp yeniden yaplma-s ve imar mevzuatnn daha etkin uygulanmasna ynelik destekleyici nlemler vastasyla stanbulun muhtemel bir depreme hazr olma durumunun gelitirilmesini amalamaktadr.

    Proje aadaki 3 temel bileenden ve faaliyetlerden olumaktadr. A Bileeni, Acil Durum Hazrlk Kapasitesinin Artrlmas ana bal altnda stanbulda afet ynetimi ile ilgili kurum ve kurulularn, meydana gelebilecek afetlere, zellikle dep-remlerden kaynaklanan acil durumlara kar hazrlkl olmasn ve acil durumlara mdaha-le kapasitelerinin glendirilmesini amalamaktadr.

    B Bileeni, ncelikli Kamu Binalar iin Sismik Riskin Azaltlmas erevesinde, ncelikli kamu binalar, kltrel ve tarihi miras kapsamndaki binalara ilikin zarar azaltma faaliyetlerini kapsamaktadr.

    C Bileeni ise, mar ve Yap Mevzuatnn daha Etkin Uygulanmas na ilikin ruhsat sre-lerinin iyiletirilmesine ynelik pilot belediyelerde (Baclar ve Pendik) teknik ve kurumsal kapasitelerin artrlmas ile hedef grubun (yerel yneticiler, teknik elemanlar, toplum tem-silcileri) afet zararlarnn azaltlmasna ynelik ehir planlama ve yaplama hakknda ka-muoyu bilinlendirme faaliyetlerinin gerekletirilmesini hedeflemektedir.

    II. PROJE FAALYETLERSMEPin A Bileeni kapsamnda, afet ve acil durum haberleme sistemlerinin kurulmas ve gelitirilmesi (A1 altbileeni), acil durum bilgi ynetim sistemlerinin kurulmas (A2 alt-bileeni), stanbul Valilii l Afet ve Acil Durum Mdrlnn (stanbul AFAD) kurum-sal kapasitesinin artrlmas (A3 altbileeni), afet ve acil durumlarda ilk mdahaleci ku-

    Kredi Veren Kurulu Bte (Euro) Szlemeye Balanan Tutar Harcama Tutar (Euro)

    Dnya Bankas 310.000.000 290.040.482,36 250.228.592,32

    Avrupa Yatrm Bankas 300.000.000 156.128.503,11 124.575.021,41

    Avr. Kon. Kalknma Bankas 250.000.000 152.551.702,79 19.428.636,82

    Dnya Bankas II 109.800.000 0,00 0,00

    TOPLAM 969.800.000 598.720.688,26 394.232.250,55

  • 55

    Afet, Deprem ve Risk Analizleri

    rum ve kurulularn (stanbu AFAD, stanbul l Salk Mdrl, Trk Kzlay, Istanbul Emniyet Mdrl vb.) acil durum mdahale kapasitesinin artrlmas (A4 altbileeni) ve halkn bilinlendirilmesi/eitimi almalar (A5 altbileeni) gerekletirilmektedir. A1 altbileeni kapsamnda, kamu kurumlarnn mevcut analog telsiz haberleme sistem-leri altyaps, analog saha blge aktarclar, mobil rle, ok modlu saysal telsiz, evre-sel haberleme ekipman, haberleme santralleri, radyolink cihazlar, mux-demux cihazla-r HF/SSB telsizleri, haberleme aralar almlar ile desteklenmektedir. stanbul Emniyet Mdrlnn mevcut gvenlik kamera sisteminin (MOBESE) iyiletirilmesiyle stanbul ADM ye tm stanbul ili iin kamera grntlerinin aktarlmas salanmtr.

    A2 altbileeni kapsamnda, Afet Ynetimi Bilgi Sistemi yazlm gelitirilmi ve stanbul Va-lilii l Afet Acil Durum Mdrlne teslim edilmitir. Sz konusu sistem tm kamu ku-rumlarndan acil durumlarda birlikte alabilmeleri ve ynetebilmeleri iin gerekli olan bilgilerin toplanarak bir karar destek sistemi oluturulmas amalanmaktadr. Birok BT ekipman (grnt duvar sistemleri, iletim sistemleri, sunucular, aktif cihazlar, haberleme aralar vb.) stanbul AFADn faaliyetlerini desteklemek iin satn alnmtr.

    stanbul Valilii l Afet ve Acil Durum Mdrl bnyesindeki mevcut corafi bilgi sistemi (VAYBS) ve afet ynetim bilgi sistemlerine aktarlmak zere stanbul genelindeki ncelikli olarak belirlenen kamu binalarnn envanteri karlmtr. l Afet ve Acil Durum Mdrl- tarafndan hazrlanacak il genelindeki afet planlarna girdi tekil edecek bu alma idari, eitim, salk, sosyal hizmet binalar ve yurt binalarn (bloklar ve ek binalar dahil) kapsa-maktadr. Sz konusu envanter almas ile elde edilen mekansal ve mekansal olmayan ve-riler idare tarafndan kullanlmakta olan veri tabanna aktarlmtr.

    stanbul Valilii l Afet Acil Durum Mdrlnn (stanbul AFAD) kurumsal kapasitesinin arttrlmasna ynelik A3 altbileeni kapsamnda, valilik yerlekesi iinde stanbul AFAD iin yeni bir bina l zel daresi tarfndan ina edilmi, binann tm tefriat (mobilya, BT ve haberleme ekipman, muhtelif aralar) gerekletirilmitir. stanbul Valilii yeni Acil

    Bina Tipi Tamamlanan Devam eden

    Hastaneler 7 2

    Semt Poliklinkleri - 1

    Okullar 413 57

    dari Binalar 16 - -

    Yurtlar ve Sosyal Hizmet Binalar 14 -

    TOPLAM 459 60

    Bina Tipi Tamamlanan Devam eden

    Hastaneler - 1Semt Poliklinkleri 1 1Okullar 71 53dari Binalar - 1Yurtlar ve Sosyal Hizmet Binalar - 3TOPLAM 72 59

  • 56

    ehirlerimizin Gelecei, Tehditler ve Frsatlar

    Durum Komuta Kontrol Merkezleri iin kullanlmak zere Asya ve Avrupa yakasnda iki yeni mevki belirlemitir. HASDAL Komuta Kontrol Merkezinin inaat 18 Mart 2010 tarihinde balam olup 2011 yl sonu itibariyle tamamlanmas beklenmektedir. Asya yakasndaki merkez ise Akfratta yer alan Trk Kzlay Marmara Afet Mdahale ve Lojistik Merkezi (MAFOM)nin yerlekesi ierisinde yaplacaktr. naatn ihale sreci tamamlanmak zeredir.

    A4 altbileeni kapsamnda, aada belirtilen eitli ekipman almlar tamamlanm ve kamu kurumlarna teslim edilmitir. stanbul l Salk Mdrlne alnan ekipmanlar:Izole tip konteynerler (50 adet)eitli tbbi ekipmanlar Aralar (elektrikli ve diesel forkliftler, 4x4 salk kurtarma aralar, acil durum salk ara-lar, ar hizmet tipi salk aralar vb.)Mobil Ik KuleleriSouk Hava depolar (kan rnleri ve her trl ay +4C de saklamak iin)

    stanbul AFADa alnan ekipmanlar: Aralar (mobil haberleme, mobil radyo ve televizyon yayn arac, keif, intikal ve operasyon aralar)

    eitli haberleme cihazlar (analog ve saysal el ve ara telsizleri, haberleme santralleri, telsiz anten ve anten sistemleri vb.)

    stanbul AFAD Arama ve Kurtarma Birliine alnan ekipmanlar: Aralar (arazi tipi tam ekipmanl arama ve kurtarma aralar, suda kurtarma aralar, K-9 kurtarma arac, NBC kurtarma arac, mobil haberleme, keif ve operasyon aralar)eitli haberleme cihazlar (el ve ara telsizleri, , HF/SSB telsizleri vb.)eitli arama, kurtarma ve kamp ekipman Dal ekipmanBT Ekipman (Bilgisayarlar, notebooklar, fotoraf makinalar, video kameralar, yazclar vb.)

    Yukarda belirtilen ekipman almlaryla, ilgili kamu kurumlarnn afet zaman ve sonrasna ynelik mdahale kapasiteleri artrlmtr. Bu kapsamdaki satn almlar kurumlarla yakn ibirlii iinde devam etmektedir.

    Projenin nemli bir ksmn oluturan B bileeni, ncelikli kamu binalarnn (okul, hastane, yurt, idari ve sosyal hizmetler binalar) glendirilmesi veya yeniden yapm faaliyetlerini kapsamaktadr.

    Yaplan glendirme almalarna taban oluturan nceliklendirme ve hazrlk almalar Dnya Bankasnn MEER Projesi kapsamnda yaplm, buna gre toplam 2 bin 473 bina deerlendirilmitir. Buna gre, ncelikli olarak yaklak 800 kamu binasnn glendirilme-si ve yeniden yapm SMEP kapsamnda yaplacaktr. Yaplan glendirme faaliyetlerine ta-ban oluturan teknik ve ekonomik alardan yaplan fizibilite almalarnda finansal adan ekonomik olmayan glendirme faaliyetleri iin yeniden yapm karar alnmaktadr. Dola-ysyla, glendirilecek kamu binalarna ynelik belirlenen bu rakam, var olan kaynaklara bal olarak deiecektir.

  • 57

    Afet, Deprem ve Risk Analizleri

    Glendirme projeleri Afet Blgelerinde Yaplacak Yaplar Hakknda Ynetmelik kapsa-mnda incelenmektedir. Buna gre, finansal adan glendirilmeleri uygun bulunan binala-rn glendirme projeleri revize edilmektedir. Ayrca, glendirme projesi olmayan ve g-lendirme maliyeti asndan glendirilmesi uygun bulunan binalarn ise sz konusu ynet-melik esas alnarak, glendirme projeleri hazrlanmtr. 22 Eyll 2011 tarihine kadar 788 ncelikli kamu binasnn glendirme projeleri deerlendirilmitir. Bu deerlendirmeler so-nucuna gre, aada belirtilen binalar iin glendirme almalar tamamlanmtr. Buna gre, 413 okulun glendirilmesi tamamlanm olup 57 okulda glendirme almalar de-vam etmektedir.

    HASTANE ve POLKLNKLERDEK ALIMALARBeykoz Devlet Hastanesi, stanbul Bakrky Ruh ve Sinir Hastalklar Hastanesi (Amatem ve Nevroz Bloklar), Pendik Devlet Hastanesi, Tacirler Vakf Sultanbeyli Devlet Hastane-si, ile Devlet Hastanesi, Hfzshha Entits, Paabahe Devlet Hastanesi, Fatih Semt Po-liklinii, Sultanahmet Dispanseri, Topular Semt Poliklinii, Sait ifti Poliklinii, Blent Doanlar Salk Oca, Haydarpaa Numune E. Ar. Hast. Semt Poliklinii (Yeldeirmeni Semt Poliklinii), Merdivenky Salik Ocai, Esenyali Salik Ocai, Kilyos-Kumky Salik Ocai glendirme almalar tamamlanmtr.

    Bahelievler Siyavupaa Salk Oca, Maltepe Meslek Hastalklar Hastanesi, Bayrampa-a Devlet Hastanesi glendirme ve onarm inaat devam etmektedir. Levent Semt Polikli-nii yeniden yapm tamamlanmtr. Kkyal Semt Poliklinii yeniden yapm almala-r devam etmektedir.

    YURT ve SOSYAL HZMET BNALARIAtatrk Kz Yurdu, Edirnekap Erkek renci Yurdu, Fatih Kz Yurdu, Kadrga Yurdu, Vezneciler Kz Yurdu, M.. zmen Aktar Kz Yurdu, Hrriyeti Ebediye Erkek grenci Yur-du glendirme almalar tamamlanmtr.

    Kocamustafapaa Sosyal ve Rehabilitasyon Merkezi, Kkyal Sevgi Evleri ve Atatrk -renci Yurdu yeniden yapm almalar devam etmektedir.

    SOSYAL HZMET YAPILARI Bahelievler Kadn Konukevi, Bahelievler eyh Zayed ocuk Yuvas, Beyolu stanbul Ei-tim Merkezi (Kabata), Eyp Aal ocuk ve Genlik Merkezi Kartal Emrullah Turanl ocuk Yuvas, Saryer zzet Baysal Huzurevi, skdar amlca Fahrettin Kerim Gkay Hu-zurevi glendirme almalar tamamlanmtr.

    DAR BNALARBaclar le Emniyet Mdrl ve Polis Merkezi Amirlii, Beikta Bayndrlk ve skan Mdrl Hizmet Binas, Etiler Polis Meslek Yksek Okulu, Gayrettepe Asayi ube M-drl Hizmet Binas, Beykoz Hkmet Kona, B. ekmece le Emniyet Mdrl, Eyp le Emniyet Mdrl Hizmet Binas, Fatih ehit Vedat Ulusoy Polis Merkez Amir-lii Hizmet Binas, Kk ekmece le Emniyet Mdrl, Kadky le Emniyet Mdr-l Binas, Kthane le Emniyet Mdrl Binas, Pendik le Emniyet Mdrl, Baltaliman Polis Moral ve Eitim Merkezi, Silivri Hkmet Kona, ile Hkmet Kona,

  • 58

    ehirlerimizin Gelecei, Tehditler ve Frsatlar

    ili le Emniyet Mdrl glendirme almalar tamamlanmtr.

    Hasdal l Afet Ynetim Merkezi inaat devam etmektedir. Tuzla Akfrat Afet (Kzlay) Lo-jistik Merkezi inaatna ise nmzdeki aylarda balanmas planlanmaktadr.

    Glendirme-yeniden yapm almalar ierisinde, 29 hastane ve 18 semt polikliniinin glendirilme fizibilite almalar tamamlanmtr. Bu kapsamda, glendirme tasarm-larnn yaplmas veya mevcut glendirme tasarmlarnn incelenmesi ve revizyonu al-malar yaplmtr.

    Yeniden yapm kararlar glendirme maliyetinin finansal, ekonomik ve teknik alardan uygun olmad durumlarda verilmektedir. Glendirme almalarnn yannda, 71 oku-lun yeniden yapm tamamlanm olup 53 okulun yeniden yapm almalar devam etmek-tedir. Atatrk renci Yurdu Kampusu, yklp yeniden yapm ihalesi sonulanm ve ina-at almalar balamtr.

    ili Okmeydan Eitim ve Aratrma Hastanesi, Kartal Dr. Ltfi Krdar Eitim ve Aratr-ma Hastanesi yeniden yapm projeleri tamamlanm olup, ubat 2012de yeniden yapma inaat halesine klmas planlanmaktadr.

    Ayrca stanbul Okul ve Hastane Binalar Deprem Glendirme Tasarm Rehberin B Bile-eni kapsamnda yrtlen danmanlk faaliyetlerinin bir paras olarak, SMEP seilen okul ve hastane binalarnn deprem glendirme tasarm esaslarn belirlemek zere hazrlanmtr.

    Ayrca, B Bileeni kapsamnda, stanbuldaki tarihi ve kltrel miras kapsamnda Kltr ve Turizm Bakanl himayesi altndaki 28 tanmaz kltr varlna ait binalarn (176 bina) envanter almas tamamlanmtr. Topkap Saray, 4. AvluMecidiye Kk, Arkeoloji Mzesi Ek ve Klasik Bina, Ayasofya Mzesi Mdrl Aya rini Ant glendirme projeleri hazrlanmtr.

    UNESCO ICOMOS Ortak Misyonu, Dnya Kltr Mirasnda yer alan stanbuldaki ta-rihi yerleri Mays 2008 tarihindeki ziyareti srasnda hazrlad raporda Dnya Bankas ta-rafndan finanse edilen SMEPe deinilmitir. Trkiye, Dnyann Kltrel ve Doal Mi-rasnn Korunmas le lgili Anlamann yesi konumunda bulunmakta ve stanbulun ta-rihi alanlar UNESCOnun Dnya Kltr Miras listesinde yer almaktadr. Misyon, SMEP kapsamnda tarihi ve kltrel yaplarn risk deerlendirmelerinin, nitelikli uluslararas uz-man danmanlar tarafndan yapldna deinilmi ve yaplan almalarn Trkiyede dier projelere rnek olacak nitelikte pilot proje olarak tasarland belirtilmitir. Ayrca misyon, Trkiyenin risk azaltlmas ynnde yrtm olduu bu yeniliki ve ayrntl almalarn, muhtemel depremlere kar risk tayan dnya mirasndaki dier yaplara model tekil ede-ceini ifade ederek takdirlerini ifade etmilerdir.

    SMEPin C Bileeni altnda, yap ruhsat ilemleri ve planlama srelerinin etkin hale geti-rilmesine ilikin faaliyetler, belirli kriterlere gre seilmi olan (deprem blgelerine yaknlk, tehlikeli maddelerin varl, yksek nfus art, nfus emme potansiyeli olan mahallelere yaknlk vb.) Baclar ve Pendik Belediyeleri ile imzalanan protokoller kapsamnda yrtl-mektedir. Yap ruhsat ve planlama srelerinin daha iyi hale getirilmesine ynelik olarak, kent bilgi sisteminin kurulmasna ynelik corafi tabanl verilerin dzenlenmesi, mekansal ve mekansal olmayan verilerin entegrasyonu ve digital imar arivi almalar tamamlanm-tr. Bu kapsamda BT almlar yaplm, uygulama yazlmlar ve bilgi gvenliine ynelik da-

  • 59

    Afet, Deprem ve Risk Analizleri

    nmanlk hizmetleri (ISO 27001) alnm. Baclar ve Pendik Belediyelerinde retilen veri-lerin gvenlii, saklanmas ve yedeklenmesine ynelik ISO 27001 Bilgi Gvenlii ve Yneti-mi Sistemleri kurulmu ve bu belediyeler ISO 27001 sertifikas almlardr.

    Pilot belediyelerin teknik ve mesleki yeterliliklerinin gelitirilmesi ve ruhsat srelerinin et-kin hale getirilmesi amacyla gerekli faaliyetler pilot belediyeler ve stanbul Proje Koordi-nasyon Birimi arasnda imzalanan protokol kapsamnda yrtlmektedir. Bu kapsamda, belediyelerdeki mevcut ruhsat ve imar srelerinin iyiletirilerek dijital ortama aktarlmas ile bu srelerin web ortam, hizmet masas ve ar merkezi uygulamalar ile entegre edil-mesine ynelik erik, Dokman ve Ariv Ynetimi, ICR ve e-form Uygulamalar Geliti-rilmesi ve Donanm Temini halesine yaplm olup, ihaleyi kazanan firmalar belediyeler-de almalarna balamtr.

    C Bileeni kapsamnda yrtlen bir dier proje ise Kamu Arsa/Arazi Ynetimi almasdr. alma, sismik risklere maruz olmalar ve ehir iinde kalm olmalar ne-denleriyle yklmas ve veya tanmas ngrlen kamu binalarnn bulunduklar alanlarnn kamu yarar adna daha etkin deerlendirilmesi amacyla eitli modeller nermektedir. Ay-rca, bu erevede, yurtdndaki ilgili mevcut gelimeler ve yaplanmalar deerlendirilmi, Trkiyedeki yasal mevzuat ve kurumlar, imkanlar ve kstlamalar ile birlikte incelenmitir.

    Ayrca, Bayndrlk skan Bakanl Teknik Aratrma Uygulama Genel Mdrl ile imzalanan protokol kapsamnda, inaat mhendislerinin Afet Blgelerinde Yaplacak Yaplar Hakknda Ynetmelik hakknda eitim dzeylerinin artrlmasna ynelik Trkiye genelinde eitli illerde eitim programlar dzenlenmektedir. Programn eitim materyallerinin oluturulmasn takiben balatlan eitimlerde bugne kadar toplam 2 bin 660 inaat mhendisine eitim verilmitir. 2011 ylnda verilecek olan eitimler hazrlk almalar balatlmtr.

    III. SMEPN PROJESNN SOSYAL BOYUTU ve LGL ALIMALAR SMEP ve bileenleri, yrtlmekte olan teknik ve kurumsal faaliyetlerin sosyal boyutu ile ilgili yrtt almalarla zarar azaltmaya ynelik kamu bilincinin artrlmasn hedeflemektedir.

    Projenin A Bileeni kapsamnda, afet gnlllk sisteminin tm stanbulda yaygnlatrl-mas ve bu sistemin l Afet ve Acil Durum Mdrlne entegrasyonu iin kavramsal, idari ve pratik bir model gelitirilmesi hedeflemektedir. Bu kapsamda gnlllk sistemlerinin tar-tlmas amacyla ilgili kurumlarn katld 24 Mays 2007 tarihinde bir arama konferans gerekletirilmitir. stanbul Valiliinin, afet gnlllk sistemi ile dorudan ilgili kurumla-rn yetkilileriyle bir araya gelerek gr al veriinde bulunduu konferansta, katlmclarn afet gnlllk sisteminin gelitirilmesi kapsamnda nerilen sisteme ilikin ilgileri, konuya verdikleri nem, fikir, neri ve deerlendirmeleri ortaya koyulmutur.

    B Bileeni kapsamnda, glendirme almalar hakknda projeden etkilenen kii ya da gruplara bilgi vermek ve olas sorunlar nceden tespit etmek amacyla sosyal bir alma yrtlmektedir. Glendirme faaliyetlerine ilikin farkndaln artrlmasna ynelik olarak glendirilecek okullarn okul mdrleri, okul aile birlik bakanlar, le Milli Eitim Mdrl ile l Milli Eitim Mdrl yetkililerinin katld farkl gruplarla bilgilendirme toplantlar yaplmtr. Glendirilecek okullara ilikin bilgilendirme brorleri hazrlanm ve datlmtr. Ayrca, okullarda yrtlen glendirme almalarnn sosyal etkilerinin

  • 60

    ehirlerimizin Gelecei, Tehditler ve Frsatlar

    deerlendirilmesi ve glendirme yeniden yapm i srelerinin ortaya koyulmas iin bir sosyal etki deerlendirme almas yrtlmtr.

    Ayrca, A ve C Bileenleri kapsamnda, afete hazrllk sreleri, zarar azaltmaya ynelik e-hir planlama ve yaplama kurallarna ilikin kamuoyu bilincinin artrlmas amacyla, farkl hedef gruplar iin eitim programlar hazrlanmtr. Eitim katlmclar ve eiticiler iin ayr ayr hazrlanm eitim materyalleri, posterler, brorler, bilgi kartlar, ppt sunumlar, teknik izimler ve spot filmler ngilizce ve Trke olarak hazrlanmtr. Kamuoyu bilincinin artrl-masna ynelik hazrlanan eitim modlleri ve materyalleri aadaki gibidir;

    Birey ve Aile in Depremde lk 72 Saat Engelliler in Depremde lk 72 Saat Zorunlu Deprem Sigortas Bilinci Depreme Kar Yapsal Risklerin Azaltlmas Depreme Kar Yapsal Glendirme Depreme Kar Yapsal Olmayan Risklerin Azaltlmas Olaand Durumlarda Yaam Srdrme Salk Kurulular in Afet Acil Yardm Planlama Rehberi Sanayi ve yerleri in Afet Acil Yardm Planlama Rehberi Eitim Kurumlar in Afet Acil Yardm Planlama Rehberi Afetlerde Psikolojik lkyardm Yerel Afet Gnllleri in Afete Hazrlk Yerel Yneticiler in Afet Zararlarn Azaltmaya Ynelik ehir Planlama ve Yaplama Teknik Elemanlar in Afet Zararlarn Azaltmaya Ynelik ehir Planlama ve Yaplama Toplum Temsilcileri in Afet Zararlarn Azaltmaya Ynelik ehir Planlama ve Yaplama

    Bunun yan sra, stanbulda kamuoyu bilinlendirme kampanyalar dzenlenmitir. lk kam-panya, 1999 Marmara depreminin yldnmnde, 16-17 Austos 2008 tarihinde, stanbul Valilii tarafndan SMEP destei ile gvenli yaam desteklemek amacyla Gvenli Yaam in 1 Adm At kampanya slogan ile yrtmtr.

    2. kamuoyu bilinlendirme kampanyas ise Marmara Depreminin 10uncu ylnda toplu-mun afetlere kar bilinlendirilmesi erevesinde 16-17 Austos 2009 tarihlerinde G-venli Yaam in 1 Adm Atalm: Eitim Alalm temas ile balatlmtr. Kampanya 2 te-mel faaliyeti kapsamtr. Bunlardan biri olan Gvenli ehir Gvenli Yaam 2009 stanbul Bulumasnda, SMEP faaliyetleri, eitim programlar ilgili kamu kurum ve kurlularna aktarlmtr. kinci kampanya ise SMEP faaliyetlerinin ve gvenli yaam gnllleri proje-sinin tantlmasn hedefleyen stant almalar yerine getirilmitir. Kampanya boyunca proje kapsamnda hazrlanan tm materyaller kamu ile paylalmtr.

    3. kamuoyu bilinlendirme kampanyas da ayn yl dzenlenen 2. kampanyann bir tekrar olarak, Kasm 2009 aynn 2. haftasnda sanatlarn katlm ile gerekletirilmitir.

    SONUSMEP stanbulda depreme bal ortaya kabilecek risklerin nlenmesi ve azaltlmasna ynelik proaktif bir yaklam getirmitir. SMEP kapsamnda yrtlen faaliyetlerin gele-cekte meydana gelebilecek olas depremlerden kaynaklanabilecek can kayplarnn nleme-si, sosyal, ekonomik ve finansal etkilerin azaltlmas asndan nemi byktr. Ayn za-

  • 61

    Afet, Deprem ve Risk Analizleri

    manda, SMEP afetlere kar zarar azaltma faaliyetleri kapsamnda dier ulusal ve uluslara-ras proje ve faaliyetlerin tasarlanmas ve uygulanmas asndan da nemli bir model ola-caktr.

  • 62

    ehirlerimizin Gelecei, Tehditler ve Frsatlar

  • 63

    Afet, Deprem ve Risk Analizleri

    Afetler gnmzde, plansz ehirlerimizin geleceini hem tehdit ediyor hem de afet yne-tim biliminin gerekleri zamannda, etkin ve doru uyguland takdirde daha yaanlabi-lir ve gvenli ehirler kurabilmemiz iin de bize birok nemli frsatlar sunuyor.Trkiyede yerlemelerin deprem ve sel gibi tehlikelere maruz blgelerde hzl ve plansz byme-si ve yatrmlarn bu alanlarda younluk kazanmasyla yksek risk ylmalarna sebep verilmi-tir. te yandan bugn, kentlerimizin hangi olaslk ve iddette tehlikelerle kar karya olduu-na ilikin bilgilerimiz yetersizdir. Kentlerin, hangi tr ve mertebede riskler ierdii, bunlarn han-gi etkenlerden tr ykseldii, hangi etkinliklerin risk azaltmada baarl yntemler olabilece-i de belirlenmi deildir. Afetlere kar hangi nlemlere bavurulaca, kararlarn kim tarafn-dan alnaca, ynetimlerin bu tr kararlar almada yetkili olup olmadklar da hala bir sorundur.

    Bu nedenle, kentlerin zarar grebilirliini azaltmak, afetlerin olumsuz etkilerini nlemek iin potansiyel risklere kar stratejiler gelitirilmeli, hukuki, siyasi ve teknik almalar yaplmaldr. Afet ynetiminde bu tr almalarn hepsi Afet Riski Azaltma almalar olarak adlandr-lr. Afet Riski Ynetimi, gerekli idari kararlarn, eylemsel becerikliliklerin, teknik almalarn, mdahale kapasitelerinin ve hazrlklarn afet riskinin azaltlmas iin yasal dzenlemelerle uy-gulanabilir hale getirilmesi, gerekli stratejilerin ve yntemlerin belirlenmesi ve devaml tatbikat-larla uygulanmasdr. Baka bir ifade ile risk ynetimi, tehlike ve risklerin belirlenmesi ve ana-lizi, risklerin nlenmesi ve, veya azaltlabilmesi iin, imkn, kaynak ve nceliklerin belirlenme-si, politika, strateji ve eylem planlarnn hazrlanmas ve uygulamaya geirilmesi sreci olarak tanmlanmaktadr. ncelikle ehir, blge ve lke genelinde bir btn olarak, olas zarar azalt-ma ve hazrlk gibi risk ynetimine ynelik almalar yaplmazsa afet sonras kriz ynetimi et-kili ve baarl olamaz.

    Afetler ortaya ktktan sonra ve sadece kriz ynetimi aamasnda uygulanacak olduu d-nlen mdahale ile birlikte orta ve uzun vadeli iyiletirme almalarnn da afetler ortaya k-madan ok nce planlanmas ve uygulanmaya balanmas gerekir. Bylece, Afet Ynetimi, yi-

    PROF. DR. MKDAT KADIOLU.T.. Afet Ynetim Merkezi Mdr

    ETKN AFET YNETMPOLTKALARI NASIL OLMALI?

  • 64

    ehirlerimizin Gelecei, Tehditler ve Frsatlar

    Deprem, seller, teknolojik kazalar ve terrizm gibi tehlikelerle kar karya olan ve derin risk havuzlarna dnen

    ehirlerimizin durumu, afet ynetimi biliminin gerekleri etkin bir ekilde uygulanabilirse ayn zamanda ehirlerimizi

    yaanabilir, srdrlebilir ve gvenli ehirlere dntrebilme frsatn da iermektedir.

  • 65

    Afet, Deprem ve Risk Analizleri

    letirme ve Yeniden Yaplanma aamasndaki sistematik faaliyetler kapsamnda, Meknsal Plan-lama, Tamir ve Glendirme, Kentsel evre Planlar, Altyap Tesisleri, Kalc Konutlarn nas, Sosyal Hizmet Tesisleri, Ticari Hayatn Gelitirilmesi ve Normal Yaam Koullarn Kurulmas, vb. ynelik yaplan almalar esnasnda tarm alanlar, su havzalar, ormanlar, kylar, tarihi ve kltrel varlklarn korunmas temel prensiplerine uyulmas ve toplumun sosyo-kltrel zellik-lerine, ekonomiye, trendlere ve yeni risklere de dikkat edilmesi durumunda, kentlerde afet zarar ve risklerini azaltmak, yeil alanlar oluturmak, Trafii yiletirmek, Yaam Kalitesini Artrmak ve Srdrlebilir Kalknmay salamak gibi ok nemli frsatlar da sunmaktadr.

    Sonu olarak deprem, seller, teknolojik kazalar ve terrizm gibi tehlikelerle kar karya olan ve derin risk havuzlarna dnen ehirlerimizin durumu, afet ynetimi biliminin gerekleri etkin bir ekilde uygulanabilirse ayn zamanda ehirlerimizi yaanabilir, srdrlebilir ve gvenli e-hirlere dntrebilme frsatn da iermektedir.

  • 66

    ehirlerimizin Gelecei, Tehditler ve Frsatlar

  • 67

    Afet, Deprem ve Risk Analizleri

    ZETHzl kentleme ve byk kentlere olan g, yeni yaplan binalarn ounun yksek bina-lar olarak ina edilmesine yol amaktadr. Salam zeminde yksek binalar depremde hasar grmez trnde olan yanltc kavramlar, bunlarn analiz ve inasnda birok sorunu da be-raber getirmektedir. lkemizde yksek binalar ile ilgili resmi bir ynetmelik yoktur. ok fazla sayda ina edilen bu binalarn salkl bir denetimden getiine dair pheler vardr. Bu sunumda yksek binalarn yapsal analizi ile ilgili yurt ii ve yurt d mevcut ynetme-lik ve esaslar ve bu ynetmeliklerin nasl olmas gerektii konusundaki grler ve neri-lere yer verilmitir.

    GRlkemizde hzl kentleme sonucu konut inaatlarnn byk bir ounluunun yksek ve daha yksek binalar olduunu gzlyoruz. Bu binalarn deprem performanslar gnm-ze kadar meydan gelen depremlerde tam bir testten gememitir. Yabanc lkelerde de ben-zer durumlar vardr. rnein 27 ubat 2010 ili Depreminde 9 kat ve zerinde olan yk-sek yaplarn yzde 2.8inin hasar grd belirtilmektedir (1). Yer hareketi ivmelerinin en yksek olduu Conception kentinde ise bir adet tam ken ve bir de ok ar hasar gren iki yksek yap vardr. Yklmas gereken 9 kattan fazla 8 adet bina olduu ve 9 kat ve ze-ri binalarn yzde 18inin ar hasarl binalar olduu rapor edilmitir(2). Bu hasar durum-lar aslnda yksek yaplar iin gz nne alnmas gereken nemli bir gstergedir.

    YNETMELKLERncelikle yksek yap denildii zaman bundan ne anlaldnn incelenmesi gerekmekte-dir. 1975 Afet Blgelerinde Yaplacak Yaplara Ait Ynetmelikte (3) yaplara uygulanacak analiz yntemleri iin aadaki hususlar iinde bir ayrm yaplmaktadr.

    13.3.2 - Gvenilir bir dinamik zmleme yaplmadka, tayc sistemi dzenli olan ve temel st kotundan llen ykseklii 75 m.yi gemeyen betonarme yada elik karkas

    PROF. DR. M. HASAN BODUROLUTrkiye Deprem Vakf Ynetim Kurulu BakanT Deprem Mhendislii ve Afet Ynetimi Enstits

    YKSEK BNALARIN PERFORMANSI ve YNETMELKLER

  • 68

    ehirlerimizin Gelecei, Tehditler ve Frsatlar

    yaplar ile her trl yma binalarn, bacalarn, kulelerin ve yksek haznelerin depreme gre hesab bu blmde aklanan yatay ykler kullanlarak yaplabilir.

    13.3.3 - Tayc sistemi dzensiz olan veya temel st kotundan llen ykseklii 75 m.yi geen tm yaplarn depreme kar emniyetleri, usulne uygun ve gvenilir bir dina-mik hesap yolu ile saptanmaldr.

    Byle bir dinamik hesaptan zemin ve yapnn dinamik zellikleri ayrntlar ile gz nnde tutulur. Gerek ya da idealletirilmi spektrumlara gre mod sper pozisyonu yntemi ya da depreme davrann zamana gre deiimini veren titreim denklemlerinin integrasyonu vb. yntemlerinden biri ya da model deneyleri kullanlabilir. Ancak, dinamik hesap sonu-cunda bulunacak toplam yatay ykler, bu blmdeki hesap ilkelerine gre bulunan deer-lerin yzde 70 inden daha kk olamaz.

    Bu durumda temelden ykseklii 75 m.yi geen yaplar bir bakma yksek y