mirËseardhËt nË schaffhausen

Download MIRËSEARDHËT NË SCHAFFHAUSEN

Post on 28-Jan-2017

225 views

Category:

Documents

0 download

Embed Size (px)

TRANSCRIPT

  • MIRSEARDHT N SCHAFFHAUSEN

    Nj udhzues pr t ardhur t rinj

  • 2 DFTUESI I BOTIMIT:Botuesi: Kanton Schaffhausen, Departement des InnernTirazhi i 1-r 2015Redaksia: Integres, Integrationsfachstelle fr die Region Schaffhausen Chantal BrndlerBurimet e referimit: Sekretariat Departement des Innern Mhlentalstr. 105 8200 Schaffhausen Tel. +41 52 632 74 61 / Email sekretariat.di@ktsh.ch Integres Krummgasse 10 8200 Schaffhausen Tel.+41 52 624 88 67 / Email info@integres.chKrijimi: Sepp PircherBurime t fotografive: BBF Communication + Design: Seite 19 R, 20 R, 21, 23 M, 24, 31 L, 34 M, 35 Chantal Brndler: Seite 11R, 23 L / R, Haus der Kulturen: Seite 11L Hhere Fachschule Schaffhausen, Fotograf Michael Kessler: Seite 29 Koordinationsstelle V, Kt. SH: Seite 16 Sepp Pircher: Seite 6 M / R, 8 L, 12, 15 R, 18, 20 L, 26, 28, 30, 31 R, 34 R, 36 Stadtarchiv Schaffhausen: Seite 9L Wirtschaftsfrderung Kanton Schaffhausen, Fotograf Rbi Bsch: Seite 1, 2, 3, 4, 5, 7, 8 M, 10, 13, 14, 15 L, 16, 17, 19 L, 22, 25, 27, 32, 33, 34 L, 40 www.parlament.ch: Seite 6 L (L = Links, M = Mitte, R = Rechts auf der Seite)Printimi: Drucksachen- und Materialzentrale Kanton SchaffhausenPrintuar mbi: REFUTURA FSC; 100 % Recyclingpapier, chlorfrei gebleicht, CO2-neutral.

  • MIrSEarDhT! 4

    WIllkOMMEn! 5

    ZvIcra E ShUMllOjShME 6

    rEgjIOnI SchaFFhaUSEn 7

    vlEraT ThEMElOrE 9

    MBrrITja & qnDrIMI 10

    nDrkUpTIMI DhE InTEgrIMI 11

    BanIMI 13

    MOBIlITETI 16

    pUna 18

    SIgUrIa SOcIalE 20

    TakSaT 22

    MarTESa, FaMIlja DhE FMIjT 23

    ShkOlla 26

    FOrMIMI prOFESIOnal DhE STUDIMI 28

    ShnDETI 30

    kOha E l Ir DhE kUlTUra 32

    BlErjET/pUnT E prDITShME 34

    jETa pOlITIkE 35

    aDrESaT 37

    3

    PASQYRA E LNDS

  • 4

    MIRSEARDHT!

    Mirseardhje e przemrt n kantonin Schaffhausen!Prshndetje me njrit-tjetrin!

    Ne gzohemi shum q ju kini vendosur t jetoni n kantonin e Schaffhausen-in. Kantoni yn ka shum pr t ofruar. Nj ofert atraktive banimi dhe vendi pune, lidhje t mira qarkullimi, nj sistem bashkkohor arsimor dhe nj topografi t pacenuar. Reni madhshtor, Randen-i i gjelbr dhe Klettgau me malet e tij me hardhi q bjn prshtypje ftojn pr tu eksploruar dhe pr tu lodhur.

    N kantonin Schaffhausen jetojn s bashku n paqe njerz me prejardhje dhe kultura t ndryshme. Respektohen individualiteti dhe identiteti i t gjithve. Kjo nuk sht e vetkuptueshme dhe t gjith pjesmarrsit, t ardhurit si dhe popullsia vendase, duhet t japin kontributin e tyre. Bazat qendrore pr kt jan respekti reciprok, iltrsia dhe toleranca. Nj jet e gjall shoqate, oferta t shumta arsimimi dhe nj numr i madh aktivitetesh kulturore ofrojn nj shans, t hyhet n kontakt me popullsin vendase dhe t merret pjes n jetn shoqrore.

    Shfrytzojeni ju kt!

    Piksynimi yn sht q ju dhe familjet tuaja t ndiheni mir n kantonin e Schaffhausen-it, q ju t jeni t suksesshm dhe t merrni pjes aktive n jetn shoqrore. Kjo broshur do t duhet tju ndih-moj juve gjat ksaj dhe tju jap juve informacione t rndsishme dhe me vler pr atdheun tuaj t ri. Ne ju urojm juve nj nisje t mbar n vendin tuaj t ri t jetess, shum takime me prshtypje dhe prjetime trheqse.

    N emr t kshillit t qeveris ju uroj mirseardhjen e przemrt n kantonin e Schaffhausen-it.

    Ursula Hafner-Wipf, Kshilltare e shtetit

  • Herzlich willkommen im Kanton Schaffhausen!Grezi mitenand!

    Es freut uns sehr, dass Sie sich entschieden haben, im Kanton Schaffhausen zu leben. Unser Kanton hat viel zu bieten: Ein attraktives Wohn- und Arbeitsplatzangebot, gute Verkehrsverbindungen, ein zeitgemsses Bildungssystem und eine intakte Landschaft. Der majesttische Rhein, der grne Randen und der Klettgau mit seinen beeindruckenden Rebbergen laden zur Erkundung und Erholung ein.

    Im Kanton Schaffhausen leben Menschen unterschiedlichster Herkunft und Kulturen friedlich zusam-men. Die Individualitt und Identitt aller werden respektiert. Dies ist nicht selbstverstndlich und alle Beteiligten - die Zuziehenden wie auch die einheimische Bevlkerung - mssen ihren Beitrag leis-ten. Zentrale Grundlagen dafr sind gegenseitiger Respekt, Offenheit und Toleranz. Ein reges Vereins-leben, zahlreiche Bildungsangebote und eine Vielzahl kultureller Veranstaltungen bieten die Chance, mit der einheimischen Bevlkerung in Kontakt zu treten und am gesellschaftlichen Leben teilzuneh-men. Nutzen Sie diese!

    Unser Ziel ist, dass Sie und Ihre Familien sich wohl fhlen im Kanton Schaffhausen, dass Sie erfolg-reich sind und aktiv am gesellschaftlichen Leben teilnehmen. Diese Broschre soll Sie dabei unterstt-zen und Ihnen wichtige und ntzliche Informationen zu Ihrer neuen Heimat liefern. Wir wnschen Ihnen einen guten Start an Ihrem neuen Lebensort, viele eindrckliche Begegnungen und spannende Erlebnisse.

    Im Namen des Regierungsrates heisse ich Sie herzlich willkommen im Kanton Schaffhausen.

    Ursula Hafner-Wipf, Regierungsrtin

    WILLkoMMEN!

    5

  • ZVICRA E SHUMLLoJSHME

    SrUkTUra E ZvIcrSZvicra sht nj vend i vogl, i cili prbhet nga katr regjione t ndryshme gjuhe. N kto zona fliten katr gjuht zyrtare t vendit: Gjermanisht, frngjisht, italisht dhe retoromanischt. Por n kto regjione ju do t gjeni pak a shum mnyra t ndryshme jetese. Zvicra sht nj komb me dshir: Ajo nuk formon as etnikisht, as gjuhsisht, as nga feja nj njsi. Ndrtimi i shtetit n Zvicr sht federalist dhe ndahet n tre nivele politike: Federata, kantonet dhe komunat. Kushtetuta e federats formon rregullin themelor dhe cakton parimet m kryesore t bashkjetess. Ajo pr-cakton ndarjen e detyrave ndrmjet federats dhe kan-toneve dhe kompetencat e autoriteteve.

    FEDEraTaFederata sht emrtimi zviceran pr shtetin. Fjala tjetr e prdorur m shpesh pr kt sht konfedera-ta. Federat sht kudo kompetente, atje ku kushtetuta e federats e autorizon pr kt. Kshtu pr shembull n vendosjen e normave t vlefshme ligjore n mbar vendin, n politikn e jashtme dhe at t sigurimit ose n rast t dogans ose n shtjet financiare. Detyrat, t cilat nuk jan shprehimisht shtje t federats, bien n kompetencn e nivelit tjetr t mposhtm: t atij t kantoneve.

    6

    www.bfm.admin.ch >Dokumentation >Publikationen: Broshura e federats Mirserdht n Zvicr - informacione pr t

    ardhur t rinj. E prkthyer n shum gjuh.

    www.ch.ch: Shpjegon Zvicrn dhe autoritetet e saj.

    www.swissworld.org: Informacione pr Zvicrn.

    kanTOnETKantonet, shpesh t quajtura edhe vende, jan shtetet fillestare, t cilat u bashkuan n vitin 1848 n federat. do kanton ka nj kushtetut vetjake, nj parlament vet-jak, nj qeveri dhe gjykata.

    kOMUnaTSi t gjitha kantonet sht kantoni Schaffhausen i ndar n komuna. Rreth nj e pesta e komunave ka nj parla-ment vetjak. Ktu populli mund t vendos direkt vetm n rast t pyetjeve t rndsishme mbi referendumin shtes ose t detyrueshm. Katr t pestat e komunave t Schaffhausen-it jan organizuar si demokraci direkte. Vendimet merren ktu n kuvendin e komuns. Komunat mbajn me porosi t federats dhe t kantoneve regji-strin e banorve. Ato vendosin prve ksaj mbi shtjet e shkolls dhe ato sociale, furnizimin me energji, ndr-timet e rrugve dhe planifikimin e vendit ose pr taksat. Vllimin e autonomis s komunave e vendosin kantonet e veanta. Prandaj kjo e drejt sht e ndryshme.

  • Krahina rreth Schafhausen-it shtrihet n ann e pjess qendrore zvicerane. Kodrat e buta dhe luginat bjn pjes tek malet m t ult t Juras dhe dshmojn pr lvizjet e akullnajave gjat periudhs s fundit t akullnajave. Panorama e topografis sht e shumformshe dhe n mnyr t veant e karakterizuar nga Reni me nj topografi t pazakont lumi, nga zonat e mdha t pyje-ve, tokn e madhe bujqsore dhe malet e vreshtave t shrbyera me kujdes. Siprfaqja e kantonit sht 298 kilometra katrore dhe i prgjigjet 0,7 % t territorit t prgjithshm t Zvicrs. Rreth 78 000 njerz jetojn n 26 komunat e kantonit, kta jan rreth 1 % e popullsis s prgjithshme zvice-rane. Schaffshausen-i i prket kantoneve m t vegjl n Zvicr.

    rEgjIOn I pavarUrKush jeton n Schaffhausen, vlerson marrdhniet e kapshme me nj vshtrim, kualitetin e lart t jets, pozicionin e bukur t banimit, zonat e afrta pr lodh-je prpara ders dhe ofertn mbi mesatare n kultur dhe sport. Si kantoni m verior i Zvicrs, Schaffhausen-i sht i rrethuar n pjesn m t madhe nga Gjermania. 82 % e kufirit prej 185 km t gjat takohet me landin federal gjerman t Baden-Wrttemberg-ut. Kantonin e rrethojn 1740 gur kufiri. Autoritetet prkujdesen pran-daj n nivelet m t ndryshme pr nj kontakt t hapur dhe konstruktiv, jo vetm me kantonet fqinj, por edhe me fqinjt gjerman.Kantoni ndahet n tre zona t ndara nga njra-tjetra, t cilat shtrihen t gjitha n veri t Renit. Pjesa krye-sore shtrihet nga kthesa e Renit n Schaffhausen dhe Neuhausen n ujvarn e Renit n Klettgau, n zonn e [malit] Rand dhe t rrafshnalts s Reiat. N lindje shtri-het Steiner Zipfel n derdhje t liqenit Untersee dhe n jugperndim pjesa e poshtme e kantonit me t dy fshatra Buchberg dhe Rdlingen.

    REGJIoNI SCHAFFHAUSEN

    7

    www.sh.ch: Faqja e internetit e kantonit Schaffshausen. Informacione nga administrata, qeveria dhe parlamenti.

    www.sh.ch >Kurzportrait: Portret i shkurtr mbi kantonin

    1 Bargen 2 Beggingen 3 Beringen 4 Buch

    5 Buchberg 6 Bttenhardt 7 Drflingen 8 Gchlingen 9 Hallau 10 Hemishofen

    11 Lohn 12 Lhningen 13 Merishausen 14 Neuhausen 15 Neunkirch 16 Oberhallau 17 Ramsen 18 Rdlingen 19 Schaffhausen 20 Schleitheim 21 Siblingen 22 Stein am Rhein 23 Stetten 24 Thayngen 25 Trasadingen 26 Wilchingen

    1

    2

    34

    5

    6

    789

    10

    11

    12

    13

    14

    1617

    18

    19

    20

    21

    22

    2324

    2526

    15

    Rhein

  • hISTOrIaMe popullimin nprmjet t alemanve vendoset n mesjetn e hershme struktura e sotme e ngujimeve e regjionit t Schaffshausen-it. Nga shekulli i 7-t jan t