metabolik sendrom tan± kriterleri ile postmenapozal kad±nlardaki

Download metabolik sendrom tan± kriterleri ile postmenapozal kad±nlardaki

Post on 29-Jan-2017

237 views

Category:

Documents

7 download

Embed Size (px)

TRANSCRIPT

  • T.C. SALIK BAKANLII TAKSM ETM VE ARATIRMA HASTANES

    2. DAHLYE KLN

    ef Uzm. Dr. smail EKZOLU

    METABOLK SENDROM TANI KRTERLER LE POSTMENAPOZAL KADINLARDAK

    HORMON PROFL ARASINDAK LK VE KARDYOVASKLER RSK

    (Uzmanlk Tezi)

    Dr. Elif Glcan ENOL

    Koordinatr: Uzm. Dr. Aslan ELEB

    stanbul 2009

  • TEEKKR

    Uzmanlk eitimim sresince engin bilgi ve deneyimlerinden yararlandm daima

    hogrsne sndm 2. Dahiliye Klinik efi smail EKZOLUna, tez koordinatrm

    ve tanma ansna sahip olmaktan her zaman mutluluk duyduum Sn. Uzm. Dr. Aslan

    ELEBye, ve onunla birlikte sadece mesleki ustalklaryla deil ayn zamanda hayat

    durularylada raklar olma ansn yakaladm uzman doktorlarm Sn. Uzm. Dr. Rza

    ALCANOLUna , Sn. Uzm. Dr. Deniz tmen KOa, Sn. Uzm. Dr. Tayfun

    GROLa,pek ok konuda olduu gibi tkenmez sorularmzdan asla bkmayarakda beni

    hep artan tm admlarmda desteini hissettiim Sn. Uzm.Dr. Erhan Sayalya birlikte

    almaktan byk keyif aldm asistan ve hemire arkadalarma teekkr ederim.

    Asistanla baladm ilk gnden itibaren benden desteini ve yardmn

    esirgemeyen alkanlklar ve doruluklar bana hep model olmu sevgili arkadalarm,Uzm

    Dr.Ela Temelolu KESKN ve Uzm Dr. Serkan KESKNe dostluklarna sndm her

    an iin teekkr ederim.

    Eitime itenlikle inanm ve bu yolculukta zlerinden vererek tm varlklarn biz

    ocuklarna adam sevgili annem Glten ENOL ve sevgili babam smail ENOLa ve

    onlarn bana hayattaki en gzel hediyesi olan kardelerim A.encan enol ve E.Sevcan

    Sada sonsuz teekkr ederim.

    Dr. Elif Glcan ENOL stanbul 2009

  • NDEKLER

    Sayfa No GR VE AMA.................................................................................. 1

    GENEL BLGLER .............................................................................. 3

    GERE VE YNTEM ......................................................................... 57

    BULGULAR .......................................................................................... 59

    TARTIMA ........................................................................................... 65

    SONU................................................................................................... 71

    ZET...................................................................................................... 72

    ABSTRACT ........................................................................................... 73

    KAYNAKLAR....................................................................................... 74

  • 1

    GR VE AMA

    Metabolik sendrom (MS), bir bireyde genetik faktrlere ve evresel etkenlere bal

    olarak ortaya kan, birden fazla kardiyovaskler risk faktrnn kmelendii hastalklar

    grubudur. MS'in balca komponentleri hiperglisemi, hipertansiyon, dislipidemi, visseral

    obesite, hiperkoagulabilite olarak sralanmaktadr. Temelinde yatan esas fizyopatolojik olay,

    hedef dokularn inslinin uyard glukoz kullanmna direncidir. Gelimi ve gelimekte olan

    lkelerde yaam tarz deiiklikleri sonucu bir epidemi haline gelen MS, ateroskleroza bal

    kardiyovaskler hastalklarn sklnda arta yol amaktadr (1).

    Bir dier tanmlamada metabolik sendrom, inslin direnciyle balayan abdominal

    obezite, glukoz intolerans veya diyabetes mellitus, dislipidemi, hipertansiyon ve koroner arter

    hastal (KAH) gibi sistemik bozukluklarn birbirine eklendii lmcl bir

    endokrinopatidir(2).

    Menopozal Trk kadnlarnda kaydedilen greceli yksek koroner risk ve bununla

    birlikte giden yksek risk profilinin altnda hormonal dzensizlik, zellikle kanda testosteron

    seviyesinde bir fazlalk yatp yatmad ilgi ekici bir sorudur. Abdominal obeziteye sahip

    menopozal kadnlarda, dk seks-hormonu balayc globlin (SHBG) eliinde, kanda

    serbest testosteronun ykseklii gsterilmitir (3,4).

    Obezitedeki hormon dengesizlikleri ile obezite arasndaki iliki zellikle santral tipte

    ya dalm durumunda daha belirgindir. Bu dengesizlikler arasna plazma kortizol

    dzeyinde artma, byme hormonu dzeyinde azalma, testosteron dzeyinde erkekte azalma,

    kadnda artma ve inslin direnci gelimesi girer. Bu dzensizliklerin altnda hipotalamus-

    pititer-srrenal ekseninde ar duyarlln primer kusur olarak yatabilecei ne srlmtr.

  • 2

    almamzda postmenapozal metabolik sendromlu hastalar ile metabolik sendromu olmayan

    bireyler arasndaki hormon profillerinin incelenmesi ve bunlarn kardiyovaskler risk

    faktrleri ile karlatrlmas amaland.

  • 3

    GENEL BLGLER

    Metabolik sendromun eitli tanmlar kullanlarak yaplm prospektif almalar,

    sendromun geliiminin, baz faktrlerin kombinasyonuna bal olabileceini ne

    srmektedirler. zellikle stnde durulan faktrler inslin (5,6), obezite (7), hayat tarz ve

    salk alkanlklardr (8). Azalm inslin duyarllnn MS geliiminin ncs olduu

    dnlmektedir (9, 10). Sonu olarak obezite, inslin rezistans, aterojenik dislipidemi,

    enflamasyon ve trombozis metabolik sendromun patogenezinde rol alrlar ve metabolik

    sendrom da Tip 2 diyabet geliimi ve kardiyovaskler komplikasyonlarn geliimi iin bir risk

    faktrleri topluluudur.

    Diyabetes mellitus (DM) karbonhidrat metabolizmasnn heterojen ve primer bir

    hastal olup, eitli etyolojik faktrler nedeniyle oluan, mutlak veya greceli inslin

    eksiklii, insline diren veya her ikisinin sonucu olarak gelien, hipergliseminin ana

    belirleyici olduu metabolik bir hastalktr. Tm diyabet hastalarnn % 8090n tip 2 DM

    oluturmaktadr ve toplumda skl giderek artmaktadr.

    Diyabetes mellitusun akut metabolik komplikasyonlarnn kontrol altna alnmasnda

    nemli gelimeler kaydedilmesine ramen vaskler komplikasyonlar nedeniyle nemli

    morbidite ve mortalite nedeni olmaya devam etmektedir. Grme kayb, bbrek yetersizlii ve

    ayak amputasyonu nedenlerinin banda diyabet gelmektedir. Diyabeti olmayan yatlarna

    gre tip 2 diyabetlilerde kardiyovaskler olay riski 2- 4 kat daha yksektir.

    Hiperglisemi hem dorudan etkiyle hem de eitli sitokin, kemokin ve byme

    faktrlerinin lokal ve sistemik etkilerinde arta yol aarak mikrovaskler komplikasyonlar

    tetiklemektedir. leri dnemde hipertansiyonun (HT) eklenmesi ile hastalk sreci olduka

    hzlanmaktadr.

  • 4

    Gelimi lkelerde toplumun % 510u tip 2 diyabetiktir. Genellikle orta-ileri ya

    hastal olarak kabul edilmekle birlikte, son yllarda daha gen yalarda tip 2 DM vakalar

    grlmeye balamtr. Yurdumuz iin diyabet prevalans 20 ya st insanlarda %7,2

    civarndadr, bozulmu glukoz tolerans (IGT) prevelans ise %6,7 bulunmutur. Bu oranlara

    baklarak lkemizde 2,6 milyonun zerinde diyabetli yaad tahmin edilmektedir. Amerika

    Birleik Devletlerinde ylda yaklak bir milyon kii, Almanya'da ise ylda 300350 bin kii

    M geirmektedir. Diyabetli hastalarda inme riskinde 2 kat, kalp krizi riskinde 23 kat,

    bilhassa ayaklarda periferik vaskler yetersizlik riskinde 50 kat art sz konusudur.

    Diyabet tans iin kan glukoz lm ve Oral Glukoz tolerans Testi (OGTT) en sk

    kullanlan tan testleridir. Fruktozamin ve HbA1C deerleri tan testi olarak yer almamaktadr.

    ADA nn 1997 ve WHO nun 1999 raporlarndaki kriterlere gre;

    1. Gnn herhangibir saatinde, kiinin a olup olmamasna baklmakszn llen

    plazma glukoz dzeyi 200 mg/dl (11.1mmol/L) eit veya zerinde olmas ve beraberinde

    poliri, polidipsi, glukozri, ketonri ve aklanamayan kilo kayb gibi diyabet

    semptomlarnn bulunmas,

    2. En az 8 saatlik tam alk sonras iki farkl gnde baklan alk plazma glukoz

    dzeyinin 126 mg/dl (7 mmol/L) eit veya zerinde olmas,

    3. 75 gramlk OGTT testinin 2. saat kan glukoz dzeyi 200 mg/dl (11.1mmol/L) eit

    veya zerinde olmas.

    Yukarda belirtilen kriterlerden herhangi biri DM tans iin yeterli bulunmaktadr.

    Yaplan almalarda OGTTnin 2. saat glukoz deerinin kardiyovaskler mortalite riskini

    gsterdii, buna karlk alk kan glukozunun byle bir prediktif deerinin olmad ileri

    srlmtr. Bu yzden 2003 ylnda ADA Uzmanlar Toplantsnda alk kan glukozu iin

    normal st snr 100 mg/dl olarak deitirmitir. Bylece bozulmu alk glukozu (IFG)nun

    bozulmu glukoz tolerans (IGT)na yakn bir riski yanstmas hedeflenmitir. (Tablo1)

  • 5

    Tablo 1: Diyabet ve bozulmu glukoz reglasyonu tan kriterleri

    Kategori Alk plazma glukozu OGTT 2.saat glukozu

    Normal

  • 6

    HDL'nin ykm hzlanr. nslin direncinin zelliklerinden biri de artm plazma serbest ya

    asitleri (SYA) konsantrasyonudur. SYAleri karacierde trigliserid birikmesini uyarr (13).

    Gncel olarak tpta en ok aratrmann yapld ve ilgi eken konulardan biri

    metabolik sendromdur. Metabolik sendrom kardiyovaskler hastalklar iin deerlendirilmesi

    gereken bir risk faktrleri topluluunun tanmdr (14). NCEP Adult Treatment Panel III

    raporunda (15) ayrntl olarak belirtildii eklinde metabolik sendrom aadaki bulgulardan

    veya daha fazlasnn ayn bireyde bulunmas olarak tanmlanmaktadr:

    1. Abdominal obezite = bel evresi : erkeklerde >102 cm ve kadnlarda >88 cm

    2. Hipertrigliseridemi : 150 mg/dl (1.69mmol/l)

    3. Dk HDL kolesterol: erkeklerde < 40 mg/dl ve kadnlarda 50mg/dl

    4. Yksek kan basnc: sistolik 130 mmHg veya diastolik 85 mmHg

    5. Yksek alk kan ekeri: 110 mg/dl

    Bu klavuza gre antihipertansif tedavi ya da oral antidiyabetik veya inslin eklinde

    antihiperglisemik tedavi alanlar da, yksek kan basnc veya yksek alk kan ekeri

    kriterlerini dolduruyor saylrlar.

    Metabolik sendrom insidans gelimi toplumlarda daha yksektir. Her