megep tcdd trafik işaretleri

of 54/54
T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI MEGEP (MESLEKİ EĞİTİM VE ÖĞRETİMSİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ) RAYLI SİSTEMLER TEKNOLOJİSİ TRAFİK GÜVENLİĞİNİ SAĞLAMADA KULLANILAN İŞARETLER ANKARA2008

Post on 29-Jun-2015

1.722 views

Category:

Documents

29 download

Embed Size (px)

TRANSCRIPT

T.C. MLL ETM BAKANLII

MEGEP(MESLEK ETM VE RETM SSTEMNN GLENDRLMES PROJES)

RAYLI SSTEMLER TEKNOLOJS

TRAFK GVENLN SALAMADA KULLANILAN ARETLER

ANKARA2008

Milli Eitim Bakanl tarafndan gelitirilen modller; Talim ve Terbiye Kurulu Bakanlnn 02.06.2006 tarih ve 269 sayl Karar ile onaylanan, Mesleki ve Teknik Eitim Okul ve Kurumlarnda kademeli olarak yaygnlatrlan 42 alan ve 192 dala ait ereve retim programlarnda amalanan mesleki yeterlikleri kazandrmaya ynelik gelitirilmi retim materyalleridir (Ders Notlardr). Modller, bireylere mesleki yeterlik kazandrmak ve bireysel renmeye rehberlik etmek amacyla renme materyali olarak hazrlanm, denenmek ve gelitirilmek zere Mesleki ve Teknik Eitim Okul ve Kurumlarnda uygulanmaya balanmtr. Modller teknolojik gelimelere paralel olarak, amalanan yeterlii kazandrmak koulu ile eitim retim srasnda gelitirilebilir ve yaplmas nerilen deiiklikler Bakanlkta ilgili birime bildirilir. rgn ve yaygn eitim kurumlar, iletmeler ve kendi kendine mesleki yeterlik kazanmak isteyen bireyler modllere internet zerinden ulalabilirler. Baslm modller, eitim kurumlarnda rencilere cretsiz olarak datlr. Modller hibir ekilde ticari amala kullanlamaz ve cret karlnda satlamaz.

NDEKLERAIKLAMALAR ...................................................................................................................iii GR ....................................................................................................................................... 1 RENME FAALYET1 .................................................................................................... 3 1. TRAFK ARETLER VE ANLAMLARI ........................................................................ 3 1.1. itilen aretler ............................................................................................................. 4 1.1.1. Az Dd.......................................................................................................... 4 1.1.2. eken Ara Dd .............................................................................................. 5 1.1.3. Elektrikli an veya Zil........................................................................................... 5 1.1.4. Kestane Fiei........................................................................................................ 5 1.2. Grlen aretler ........................................................................................................... 6 1.2.1. Grlen aretlerin Kullanlma Zamanlar............................................................. 6 1.2.3. Sinyaller................................................................................................................. 7 1.2.4. aret Bayra......................................................................................................... 8 1.2.5. Yuvarlak Levhalar ................................................................................................. 8 1.2.6. alan Takma Dikkat Levhas............................................................................. 9 1.2.7. El aret Feneri....................................................................................................... 9 1.2.8. Tren aretleri ...................................................................................................... 10 1.2.9. Hemzemin Geit areti ve Sinyali ...................................................................... 11 1.2.10. Bariyer areti .................................................................................................... 12 1.2.11. Yol Bitim areti ................................................................................................ 12 1.2.12. Mesafe Tayin areti .......................................................................................... 12 1.2.13. Durup Kalkma (D) areti.................................................................................. 13 1.3. Makas Fenerleri .......................................................................................................... 13 1.3.1.Basit makas feneri................................................................................................. 14 1.3.2. Tek Toplu ngiliz Makas Feneri .......................................................................... 14 1.3.3. AEG Tipi ngiliz Makas Feneri ........................................................................... 14 1.3.4. Makas Levhas..................................................................................................... 15 1.4. Hareket Memuru Diski................................................................................................ 15 1.5. Limit areti................................................................................................................. 17 1.6. Yardmc aretler ....................................................................................................... 17 1.6.1. Telefon Prizi areti ............................................................................................. 17 1.6.2. Eim areti.......................................................................................................... 18 1.6.3. Kilometre ve Hektometre areti ......................................................................... 18 1.6.4. Hz areti ............................................................................................................ 18 1.6.5. Kurp Levhas ....................................................................................................... 18 1.6.6. Haberleme Direklerinin Boyanmas................................................................... 19 1.7. Dier aretler ............................................................................................................. 19 1.7.1. Manevra aretleri................................................................................................ 19 1.7.2. Fren Denemesi aretleri...................................................................................... 20 1.7.3. Seyir Halinde Olan Trenlere Verilecek aretler ................................................. 21 1.7.4. Bir Yola Ait Manevra Yasak areti .................................................................... 22 1.7.5. Tnel inde aretlerin Verilmesi ....................................................................... 23 1.7.6. Dner Kpr areti ............................................................................................. 23 1.7.7. Vagon Kantar areti........................................................................................... 23 UYGULAMA FAALYET .............................................................................................. 24

i

LME VE DEERLENDRME .................................................................................... 28 RENME FAALYET2 .................................................................................................. 30 2- MEKANK GVENLK DONANIMLARI...................................................................... 30 2.1. Giri Semaforlar......................................................................................................... 31 2.1.1. ( ) Tipi Mekanik Gvenlik Donanm................................................................ 31 2.1.2. ( ) Tipi Mekanik Gvenlik Donanmnda Giri Semaforu ................................ 33 2.1.2. Toros Tipi Emniyet Tesisat ................................................................................ 35 2.2. k Semaforlar ........................................................................................................ 36 2.2.1. Kapal durumu ..................................................................................................... 36 2.2.2. Ak durumu; ....................................................................................................... 36 2.2.3. hbar aretleri...................................................................................................... 37 UYGULAMA FAALYET .............................................................................................. 41 LME VE DEERLENDRME .................................................................................... 43 MODL DEERLENDRME .............................................................................................. 45 CEVAP ANAHTARLARI ..................................................................................................... 46 NERLEN KAYNAKLAR.................................................................................................. 47 KAYNAKA ......................................................................................................................... 48

ii

AIKLAMALAR AIKLAMALARKOD ALAN DAL/MESLEK MODLN ADI MODLN TANIMI SRE N KOUL YETERLK840UH0026 Rayl Sistemler Teknolojisi Rayl Sistem letmecilii Trafik Gvenliini Salamada Kullanlan aretler Bu modl trafik iaretlerinin ve mekanik gvenlik donanmlarnn ve kullanlan yntemlerin tantld bir renme materyalidir. 40/32 10.snf modllerini baar ile tamamlam olmak Trafikle ilgili haberlemeyi salamak Genel Ama Bu modlle gerekli ortam salandnda, iletme talimat ve ynetmeliklerine uygun olarak trafik gvenliini, iletilmesini salamada kullanlan iaretleri ve mekanik gvenlik donanmlarn kullanabileceksiniz. Amalar 1. Trafik iaretlerini kullanabileceksiniz. 2. Mekanik gvenlik donanmlarn kullanabileceksiniz. Ortam Atlye, snf veya gerek alma ortam Donanm: Trafik iaretleri Modln iinde her renme faaliyetinden sonra yer alan lme aralar ile kazandnz bilgi ve becerileri lerek kendi kendinizi deerlendireceksiniz retmen modl sonunda lme arac uygulayarak modl uygulamalar ile kazandnz bilgi ve becerileri lerek deerlendirileceksiniz.

MODLN AMACI

ETM RETM ORTAMLARI VE DONANIMLARI

LME VE DEERLENDRME

iii

iv

GR GR GRSevgili renci, Gnmzdeki rayl sistem iletmeciliinin akc, ekonomik ve emniyetli bir ekilde yaplabilmesi, hat ve iletme kabiliyetinin arttrlmas, mevcut aralardan daha ok yarar salanmas, az personel ile trafiin dzenlenmesi ile ilgili nasl hareket edeceklerini gstermek suretiyle bir iletme sisteminin uygulanmas gerekir. Bu amala; Trafik iletiiminde kullanlan rayl sistemlerdeki iaretlerden grlen, duyulan iaretler ile mekanik gvenlik donanmlarnn trafiin gvenle salanmasndaki nemi can ve mal gvenlii asndan son derece nem tamaktadr. Bu modlle trenlerin, makinelerin ve dier demiryolu aralarnn trafik ilemlerini yapmay, trafik ynetiminde kullanlan iaretlerin anlamlarn ve kullanm ekillerini reneceksiniz.

1

2

RENME FAALYET1 RENME FAALYET1AMABu renme faaliyeti sonucunda iaretleri gerei gibi kullanabileceksiniz.

ARATIRMA Blgenizdeki rayl sistemlerde kullanlan iaretleri aratrnz. aretleri kullananlar aratrnz ve aratrmalarnz snfa rapor halinde sununuz.

1. TRAFK ARETLER VE ANLAMLARITrenlerin trafii ile ilgili emirlerin grevli personele iletilmesi iin kullanlan, sabit veya hareketli, elektrikli veya elle kullanlan ara ve malzemeler ile ddkle veya insan sesiyle veyahut kol hareketleriyle ve eitli renkte klarla verilen tm iaretleri belirtir. Trenlerle, dier demiryolu aralarnda, istasyonlarda, demiryolu bakm ve onarm hizmetlerinde alan btn demiryolu grevlileri kullanlan btn iaretlerin anlamn bilmek ve buna uymak ve uygulanmasn salamak zorundadr. Yol zerinde hi bir iaretin bulunmamas yolun serbest olduunu bildirir. Genel olarak iaretler trenin geli ynne gre sa taraftan verilmelidir. aretler, verilen grevli tarafndan grlene, duyulana veya anlalana kadar verilmeye devam edilir, duyan veya anlayan grevli de iareti aynen tekrar ederek anladn belirtir. Ancak, durmay emreden iaretler durulduktan sonra tekrarlanr. lgililer, kendilerine verilen iaretleri ve iaret malzemelerini korumaya, bakm ve temizliini yapmaya ve her an alr durumda bulundurmaya zorunludur. Kaybedilen, bozulan veya arzalanan ve amaca uygun almayan iaretler, yerine yenisinin verilmesi veya onarlmas iin iyeri amirine bildirilir. Bunlarn yenilenmesi ve onarlmas iyeri amirlerince salanr. Trafikle ilgili personelde bulunmas zorunlu olan iaretler aada gsterilmitir. Tren efinde; renkli el feneri, Klf iinde bir yeil ve bir krmz bayrak, Bir kutu kestane fiei ( iinde alt adet ), Bir az dd, Kondktrde; Bir az dd, Tren zerindeki Tren Tekil Memurunda; renkli ( gn , krmz, yeil ) el feneri, Klf iinde bir krmz, bir yeil bayrak, Bir az dd,

3

Tren Tekil Memurunda; Bir az dd, renkli ( gn , krmz, yeil ) el feneri, Klf iinde bir krmz, bir yeil bayrak, (tren kabul edende) Yol Takmlarnda; Klf iinde 2 yeil, 2 krmz bayrak, 4 adet renkli ( gn , krmz, yeil ) el feneri, Bir kutu kestane fiei ( 6 adet ), 2 adet bir yz ortas yeil kenar beyaz, dier yz ortas beyaz kenar yeil, 2 adet bir yz ortas krmz kenar beyaz, dier yz ortas beyaz kenar yeil yuvarlak levha, 2 adet alan takma dikkat levhas, Bir az dd, Yol Bekisinde; Klf iinde 2 yeil, 2 krmz bayrak, renkli ( gn , krmz, yeil ) el feneri, Bir kutu kestane fiei ( 6 adet ), Bir az dd, Geit Bekisinde; Klf iinde 2 yeil, 2 krmz bayrak, renkli ( gn , krmz, yeil ) el feneri, Bir kutu kestane fiei ( 6 adet ), Bir az dd,

1.1. itilen aretlerTrenlerin trafii ile ilgili emirlerin ilgililere iletilmesi iin kullanlan bir iletiim eklidir. itilen iaretler, gece ve gndz aynen kullanlr.

1.1.1. Az DdAz dd ile gece ve gndz aadaki iaretler verilir: Bir uzun ddn alnmas, ileriye hareketi, nbeti hareket memuru bulunmayan istasyonlar ile durak ve saydinglerde tren efi tarafndan bir uzun ddn alnmas trenin hareket edebileceini, ki uzun ddn alnmas, geriye hareketi, ksa ddn alnmas, durmay, duran bir tren iin frenlerin sklmasn, ksa ddn bir ka kez alnmas, tehlike olduunu ve derhal durmay, ki ksa ddn alnmas, tampon yaplmasn, fren tecrbesinde frenin gevetilmesini, Bir ksa ddn alnmas, frenin muntazam olduunu bildirir.

4

1.1.2. eken Ara Ddeken ara dd ile gece ve gndz aadaki iaretler verilir: Bir uzun ddk alnmas, ileriye hareket edileceini, ki uzun ddn alnmas, geriye hareket edileceini, ksa ddn alnmas, durulacan, duran trenlerde fren tecrbesi iin fren sklacan, ksa dd, bir ka kez tekrarlanmas tehlike olduunu ve derhal durulacan, ki ksa ddn alnmas, tampon yaplacan, fren tecrbesinde frenin gevetileceini, Bir ksa ddn alnmas, frenlerin muntazam olduunu bildirir. Seyir halindeki trenlerde; Yerleim yerlerine, hemzemin geitlere, yarma ve tnellere, arzal blgelere yaklarken bir uzun ddk alnr. El frenlerinin sklmas iin ksa ddk alnr. El freninin gevetilmesi iin iki ksa ddk alnr.

1.1.3. Elektrikli an veya ZilBaz istasyonlardaki emniyet tesisatlar veya bu yerlerin zellii nedeniyle trenlerin giri ve klarn grevli personele duyurmak veya TS sistemindeki terminal veya saydinglerde, trafik kontrolr tarafndan grevli personelle grme yapmak zere arlmas iin kullanlan an ve ziller bulunur. TS Blgesinde zilin sesini duyan personel derhal trafik kontrolr ile grr ve alaca emre gre hareket eder.

1.1.4. Kestane Fiei

ekil 1.1. Kestane Fiei Yerleimi

5

Kestane fiekleri durma ve uyarma iareti olarak kullanlr ve iaretlerden nce konulur ve ilgili personele durma veya uyar iaretine yaklaldn bildirir. (ekil 1.1) Bir durma iaretinden nce ray zerinde 50 er metre ara ile trenin gidi ynne gre birincisi saa, ikincisi sola ve ncs tekrar saa olmak zere 3 kestane fiei konulur, bunlarn patlamas derhal durmay bildirir. Kestane fiekleri bir durma iareti ile birlikte konulmu ise, ikinci bir talimat veya iaret alnmadka hareket edilemez. kestane fiei patlad halde hi bir iaret yoksa durulur, her an durabilecek ekilde ve ddk alarak bir iaret bildirisine veya ilk istasyona kadar ilerlenir. Yolun sa ray zerine 800 metre ara ile konulan iki kestane fieinin patlamas, nden giden bir trenin normal hzn koruyamadn bildirir. Bu durumda, arkadaki tren her an durabilecek ekilde hzn azaltarak, bir yol bekisine rastlayncaya veya ilk istasyona kadar yoluna devam eder.

1.2. Grlen aretler1.2.1. Grlen aretlerin Kullanlma ZamanlarGrlen iaretlerde kullanma zamanlarna gre, gece ve gndz kullanlan iaretler olarak ikiye ayrlr. 1- Gndz kullanlan iaretler; gnein douundan gnein batna kadar kullanlr. 2- Gece kullanlan iaretler; gnein batndan, gnein douuna kadar kullanlr. Aadaki durumlarda gndz iareti yerine, gece iaretleri kullanlr. a) Sisli, karl, tipili ve benzeri havalarda gndz iaretlerinin grlemedii yerlerde, b) Boyu 1000 metreyi geen veya giri ve k grlemeyen tnellerde, c) zel emirlerle bildirilen yerlerde,

1.2.2. aretlerdeki Renk ve Iklarn Anlamlar

ekil 1.2. Renkler

6

aretlerde kullanlan eitli renk ve klarn anlamlar yanda belirtilmitir. Krmz renk ve k; derhal durmay emreder. Sar renk ve k; bir dur bildirisi veren iarete gidildiini, dikkatin artrlmasn ve iaretin durumuna gre gerektiinde durmak iin hzn azaltlmasn bildirir. Yeil renk ve k; TS sisteminde yolun geie serbest olduunu, TM sisteminde dikkatin arttrlmas ve hzn azaltlmasn bildirir. Gn ; yolun serbest olduunu bildirir. St beyaz renk ve k; iaretlerin zerindeki ekillere gre anlam bildirir.

1.2.3. Sinyallerzerinde iki, veya drt renkli lambas bulunan gabarinin uygun yerine elik boru, konsol veya kprler zerine yerletirilmi, eitli renk bildirileri vererek demiryolu trafiini dzenleyen ve trlerine gre tanmlar aada belirtilen tesislere sinyal denir.

1.2.3.1 Grnleri Bakmndan Sinyaller Yksek Sinyaller: ki, veya drt lambal olan, 3 ila 3.8 metre yksekliinde boru direkler veya arazinin ve gabarinin uygun olmad yerlerde konsollar ve kprler zerine yerletirilmi ana yol zerinde bulunan sinyalleri, Cce Sinyaller: veya lambal olan boylar ksa elik borular zerine ve barnma yollarnn klarna yerletirilmi sinyalleri;

1.2.3.2. Kullanllar Bakmndan Sinyaller Kumandal Sinyaller: Kumanda makinesine elektriksel olarak bal olan ve trafik kontrolr tarafndan kumanda edilen, ayrca istasyon kumanda masas olan yerlerde istasyon kumanda masasndan da kumanda edilen sinyalleri, Otomatik Sinyaller: Kumandal sinyaller dnda kalan, trafiin ynne ve kendinden bir sonraki sinyalin durumuna gre otomatik olarak renk bildirisi veren sinyalleri,

1.2.3.3. Grevleri Bakmndan Sinyaller Giri Sinyalleri: Terminal veya Saydinglerin girilerine yerletirilmi olup, yksek drt lambal kumandal sinyalleri, k Sinyalleri: Terminal ve Sayding yollarnn klarna yerletirilmi yksek ve cce kumandal sinyalleri,

Ana yollardan k sinyalleri ynl istasyonlarda ve ok hatl blgelerde drt lambal yksek sinyal, tek hatl blgelerde lambal yksek sinyalleri, barnma yollarnn klarndaki cce sinyalleri, Otomatik Blok Sinyalleri: Terminal ve Saydingler arasndaki bloklarn girilerine yerletirilmi yksek, lambal otomatik sinyalleri,

7

Yaklama Sinyalleri: Terminal istasyonlar haricindeki saydinglerin giri sinyallerinden bir nceki otomatik blok sinyallerini, Koruma Sinyalleri: Terminal istasyonlar veya manevras fazla olan istasyonlarda giri sinyalinden bir nceki kumandal veya yar kumandal sinyalleri, Tekrarlama Sinyali: Belirli bir uzaklktan grlemeyen, sinyallere 400 metre mesafeye kadar konulan ve bu sinyalin durumuna gre renk bildirisi veren, iki renkli ve altnda yuvarlak st beyaz zerine siyah renkli (T) harfli levha bulunan yksek sinyalleri,

1.2.3.4. Sinyallerde Bulunan Lambalarn Sras ve RenkleriAlttan balayarak; Drt lambal yksek sinyal; sar, krmz, yeil ve sar, lambal yksek sinyal; krmz, yeil ve sar, Cce sinyal; Lambal; sar, yeil ve krmz, Cce sinyal; iki Lambal; sar, krmz-Krmz, yeil Tekrarlama sinyali, stte beyaz, altta Yeil, Drtl, yksek sinyallerin baz blgelerde stteki sar lamba sapmay ifade ettiinden tek bana yanmaz.

1.2.4. aret BayraKrmz ve yeil renkli olan iaret bayra yalnz gndz kullanlr. Krmz renkli bayrak; derhal durmay emreder. Yeil renkli bayrak; dikkatin arttrlmas, makaslardan izin verilen hzla, dier yerlerden 25 km/s, sper ekspres, mavi tren, ekspres, ray otobs ve motorlu trenlerin 40 km/s hzla seyir edeceini bildirir. Klf iinde bayrak; yolun geie serbest olduunu bildirir.

ekil 1.3 aret Bayraklar

1.2.5. Yuvarlak LevhalarGndz, durma ve yavalama iaretleri vermek zere kullanlan ap 40 cm. ve orta yuvarlann ap 27 cm. olan yuvarlak levhalar iki trldr. Bir yz, ortas yeil kenar beyaz, teki yz ortas beyaz kenar yeil levha, Ortas yeil kenar beyaz yznn grlmesi, hzn 25 km/s ye, sper ekspres, mavi tren, ekspres, ray otobs ve motorlu trenlerde 40 km/s' e indirilmesini ve

8

dikkatin artrlmasn bildirir.Ortas beyaz kenar yeil yznn grlmesi; yolun serbest olduunu ve normal hzla seyir edileceini bildirir. Bir yz ortas krmz kenar beyaz, teki yz ortas beyaz kenar yeil levha, Ortas krmz kenar beyaz yznn grlmesi, derhal durmay emreder.Ortas beyaz kenar yeil yzn grlmesi, yolun serbest olduunu ve normal hzla seyir edileceini bildirir.

ekil 1.4. Yeil yuvarlak levha

ekil 1.5. Yeil- krmz yuvarlak levha

ekil 1,6. alan takma dikkat levhas

ekil 1,7. El aret Feneri

1.2.6. alan Takma Dikkat LevhasBir yznde, beyaz zemin zerine siyah renkte alan bir ii resmi, dier yz beyaz olan, kenarlarnn uzunluu 40 cm. olan ekenar gen bir levhadr. Bu levha, demiryolu kenarnda bakm ve temizlik yapld durumlarda yol takm iilerinin alt yerden her iki yne de 300500 metre uzakla konur. aretin ii resmi bulunan yznn grlmesi iileri uyarmak amacyla sk sk ddk alnmas ve dikkatli olunmasn emreder.

1.2.7. El aret FeneriKrmz, yeil ve gn gsteren renkli el feneri geceleri gaz lambas veya pille aydnlatlarak kullanlr. El iaret feneri ile; Krmz gsterilmesi, derhal durmay emreder. Yeil gsterilmesi, hzn 25 Km/s ye, sper ekspres, mavi tren, ekspres, ray otobs ve motorlu trenlerde 40 Km/s ye indirilmesini ve dikkatin artrlmasn ve makaslardan izin verilen hzla geilmesini bildirir. Gn gsterilmesi, yolun serbest olduunu bildirir.

9

1.2.8. Tren aretleriTrenlerde esas ve geici olmak zere iki tr iaret bulunur. Trenlerin esas iaretleri; gndz son vagonun arka tamponlar stndeki sabit elektrikli veya sinyalli blgeler dnda sportlara taklan ve arka tarafnda krmz cam bulunan fener veya lambalardr. Bunlar gece klandrlr. Sinyalli blgelerde seyyar sport fenerleri kaldrlmtr. Gece ise; bu iaretin dnda, trenin n tarafnda, gn veren lokomotif, mototren ve ray otobslerinin n sa ve solunda bulunan lambalar ile orta st ksmnda bulunan projektrlerdir.

ekil 1.8. Tren iaretleri

Tek seyir eden lokomotiflerin, arka orta ksmna gndz, ortas krmz kenar beyaz levha, gece ise, arka tarafna krmz k veren fener taklr. Trenlerin geici iareti; TS ve DRS blgeleri dnda orer de gsterilen buluma istasyonu deitiinde, buluma deiiklii ile giden trenin yeni buluma istasyonuna kadar, lokomotif, motorlu tren ve ray otobslerinin kumanda blmelerinin sol n camnn iine konulan gndz ortas krmz, kenar beyaz yuvarlak levha olan buluma deiiklii iareti taklr. Gece ise bu levha yerine sol n taraftaki lambann krmz k vermesi salanr.

ekil 1.9. Buluma deiiklii iareti

ki istasyon arasnda herhangi bir nedenle trenin blnerek gtrlmesi gerektiinde, sinyalli blgeler dnda ilk hareket edecek ksmn son vagonunun yalnz sa taraf arka tampon stndeki sporda arkaya geceleri krmz k, gndzleri krmz renk gsteren bir fener taklr. kinci ksmn alnmasnda, arka iaretleri yine muntazam taklr. Bu madde sinyalli blgelerde uygulanmaz. Trenlerin esas iaretlerinden olan, n her iki taraftaki lambalar ile stteki projektrden, geceleri, hem projektr hem de lambalar her hangi bir nedenle yanmazsa tren bulunduu yerde imdat ister. Sadece, projektr veya lambalardan birisi veyahut her ikisi de yanmazsa, tren ilk istasyona kadar gider ve burada yanmalar salanr, bu mmkn olmad takdirde ilgili makamlarn verecei emre gre hareket edilir.

10

1.2.9. Hemzemin Geit areti ve SinyaliHemzemin geit iareti, bir direk zerine konulmu, tek demiryolu hattndaki geitlerde birer metre boyunda apraz iki kanattan, birden fazla demiryolu hattndaki hemzemin geitlerinde, birer metre boyunda apraz iki kanat ve aprazn altnda yarm apraz bulunan bir iaret olup, kanatlar dtan 1 cm. beyaz, 2.5 cm. krmz ve 5 cm. beyaza boyanmtr. Hemzemin geit iareti tek hatl veya birden fazla hatl demiryolu ile ayn seviyede kesien karayolundan ofr ve srclere demiryolu vastalarnn gei stnl hakkna sahip olduunu belirtmek iin kullanlr. Hemzemin geit iareti, demiryolunun her iki tarafnda karayolunun sana ve karayolu arac srclerinin kolayca grebilecekleri ekilde konulur.

ekil 1.10. Hemzemin geit iareti

Otomatik hemzemin geit koruma sistemi; TS sistemlerinin bulunduu hatlar dndaki hemzemin geitlerde; her trl masraf, bakm ve onarm geidin tesisini isteyen kurum, kurulu veya kii tarafndan karlanarak, TCDD'nin onay ve imzalanacak protokole uygun olarak TS sistemindeki hemzemin geit koruma sistemi esas alnarak en yksek hz 125 km/s. olan trenlere gre trenlerin geide geliinden nce, standart srede (azami 45 sn.) ray devresi vastasyla otomatik hemzemin geit bariyerinin kapanmasn salayacak ekilde tesis edilen sistemidir. Hemzemin geit sinyali; hemzemin geit ile istasyon arasndaki mesafe, ray devreli otomatik hemzemin geit koruma sisteminin tesisine imkn vermedii, gnn 24 saatinde nbeti hareket memuru bulundurulan yerlerde ba makasn gidi ynne gre demiryolunun sana konulan ve butona baslarak kumanda edilen ray devreli hemzemin geit koruma sistemi ile anklee alan sinyaldir. Ba makastaki sinyalin istasyondan grlemedii yerlerde, istasyonun ilgililerce belirlenecek yerine sinyalin benzeri tekrarlama sinyali olarak konulur ve hemzemin geit sinyali 3-3.5 metre yksekliinde boru direk zerine konulmu st lambas yeil, alt lambas krmz bildiri veren iki lambal bir yksek sinyaldir. Sinyalin yeil bildiri vermesi, hemzemin geidin karayoluna kapal demiryoluna ak olduunu ve trenin hareket memuru tarafndan verilecek hareket emri ile hareket edebileceini bildirir. Sinyalin krmz bildiri vermesi, hemzemin geidin karayoluna ak, demiryoluna kapal olduunu bildirir. Otomatik bariyer veya hemzemin geit sinyali arzalar trenlere ihbar edilir.Butona baslarak alan ray devreli hemzemin geit koruma sistemi ile birlikte hemzemin geit sinyalinin tesis edildii istasyonlarda butonun konulduu nbeti hareket memurluu yazhanesi veya sinyal kulesinde, bu sistemle anklee alan hemzemin geidin karayoluna kapal olmas halinde yeil k, hemzemin geidin karayoluna ak olmas halinde krmz

11

k veren kl uyar sistemi ve hemzemin geidin karayoluna kapal olduunu bildiren 5-10 saniye sesli uyar yapan zil tertibat bulunur.

1.2.10. Bariyer aretiDemiryolunun karayolu ile kesitii ve karayolu trafiinin youn olduu hemzemin geitlere konulur. Gndz bariyer kolunun demiryoluna paralel, karayolu zerine inik durumda grlmesi, gece, bariyer kolu zerindeki fenerin karayolunun her iki tarafna krmz k, demiryolunun her iki tarafna gn gstermesi, yolun demiryolu aralarna ak, karayolu aralarna kapal olduunu bildirir.(ekil 1.11)

ekil 1.11. Bariyer areti

ekil 1.12. Yol bitim iareti

1.2.11. Yol Bitim aretiKr yollarn sonundaki tampon traversi zerine konulan, tampon traversi olmayan yollarda yolun ortasna dikilen, ortas krmz kenar beyaz bir yuvarlak levha veya fenerdir. Geceleri krmz k vermesi salanr.

1.2.12. Mesafe Tayin aretileri koruma iareti, semafor ihbar iareti ve durup kalkma (D) feneri bulunan istasyon ve yerlerde bu iaretlere olan uzakln bildiren beyaz zemin zerinde siyah meyilli izgiler bulunan dikdrtgen eklinde 100'er metre ara ile konulmu levhalardr. Bu levhalar sras ile; Meyilli 3 izgi, ileri korumaya, semafor ihbar iaretine veya durup fenerine 300 metre, Meyilli 2 izgi, ileri korumaya, semafor ihbar iaretine veya durup fenerine 200 metre, Meyilli 1 izgi, ileri korumaya, semafor ihbar iaretine veya durup fenerine 100 metre kaldn bildirir. Siyah apraz levha, ileri korumaya, semafor ihbar iaretine veya durup fenerine gelindiini bildirir. kalkma kalkma kalkma kalkma

12

ekil 1.13. Mesafe tayini levhas

1.2.13. Durup Kalkma (D) aretini meyili fazla olan yerlerde, ini yapan trenlerin fren kontrol yapmak zere durup kalkmas iin gerekli grlen yerlere 1,5-2,00 metre yksekliinde bir direk zerine konulmu siyah zemin zerine st beyaz renkte "DUR" kelimesinin ba harfi olan "D" harfinin yazl olduu bir fenerdir. Arka yznde kk st beyaz yuvarlak cam bulunur, bunun bir anlam yoktur. Geceleri fener ierisindeki lamba yaklarak (D) harfli yznn grlmesi salanr. Rampa aa inen trenler (D) fenerini gemeden durur ve komu istasyon tarafndan verilen bileti fenerin yanndaki kutuya atar. D fenerinin konulaca yerler Genel Mdrlke belirlenir.

ekil 1.14. Durup kalkma iareti

1.3. Makas FenerleriTS sisteminin tesisata bal makaslar hari dier tm makaslarda bulunan ve makasn istasyonun hangi yoluna dzenlenmi olduunu bildiren makas fenerleri eittir. Makas fenerleri gece ve gndz aynen kullanlr. Ancak gece klandrlr. Gece manevras olmayan istasyonlarda fener camlar yerine ayn renkli fosfor taklabilir.

ekil 1.15. Makas feneri

ekil 1.16. Makas feneri dikdrtgen stbeyaz

13

1.3.1.Basit makas feneriMakasn evrilmesi ile birlikte fener kendi ekseni etrafnda dnerek drt ekil gsterir. Makas fenerinin; Dikdrtgen yeil yznn grlmesi, makasa ine ucundan ve sapma yapmadan anayola girileceini bildirir. Dikdrtgen st beyaz yznn grlmesi, makasa keden girilerek sapma yapmadan anayola klacan bildirir. St beyaz ok iaretli yznn grlmesi, makasn ine ucundan ve ok ynne sapma yaparak barnma yoluna girileceini bildirir. St beyaz yuvarlak yznn grlmesi, makasn kesinden girilerek barnma yolundan anayola sapma yaparak klacan bildirir.

ekil 1.17. Makas feneri ok

ekil 1.18. Makas feneri yuvarlak stbeyaz

1.3.2. Tek Toplu ngiliz Makas FeneriTek topla alan ngiliz makas feneri; makasn evrilmesiyle birlikte, fener kendi ekseni etrafnda dnerek iki ekil gsterir. Makas fenerinin;Karlkl iki yz dikdrtgen yeil olup, bu yzlerin grlmesi, makasn ine ucundan veya kesinden girilerek birbirini kesen yollardan sapma yapmadan anayola geileceini bildirir. Karlkl dier iki yz st beyaz (V) eklinde iki ok olup, bu yzlerin grlmesi makasn ine ucundan veya kesinden girilerek birbirini kesen yollardan sapma yaparak geileceini bildirir

1.3.3. AEG Tipi ngiliz Makas FeneriAEG tipi ngiliz makas feneri; bu makas feneri ikiyzl olup, makas hareketleri ile birlikte fenerin yzleri zerinde bulunan st beyaz ok iaretleri hareket ederek iki ekil gsterir. ki st beyaz okun ba baa gelip eik bir izgi halinde grlmesi, makasa ine ucundan veya keden girilerek birbirini kesen yollardan sapma yapmadan doru olarak geileceini bildirir. ki st beyaz okun dik bir a yapacak ekilde ba baa gelmi ekilde grlmesi, makasa ine ucundan veya keden girilerek birbirini kesen yollardan sapma yaparak geileceini bildirir.

14

ekil 1.19. Tek toplu ngiliz makas feneri

ekil 1.20. AEG tipi ingiliz makas

1.3.4. Makas LevhasGece manevra yaplmayan veya ok az kullanlan yollardaki makaslarda, fener yerine makas levhas bulunur. Makas levhalar makas hareketleri ile birlikte kendi ekseni etrafnda dnerek iki ekil gsterir. ki taraftan yuvarlak siyah zemin zerinde ucu yuvarlak levhann ortasndan balamak zere beyaz dilim eklinde bir okun grlmesi, barnma yoluna girileceini veya barnma yolundan klacan bildirir. Levhadaki genin ucu saplacak yn gsterir. Levhann, iki taraftan bir izgi halinde grlmesi, sapma yaplmadan doru yola girileceini veya doru yoldan klacan bildirir.

Resim 1.1. Makas levhas sapma

Resim 1.2. Makas levhas

1.4. Hareket Memuru DiskiNbeti hareket memurlar tarafndan kullanlan, bir yz ortas krmz kenar beyaz, dier yz ortas beyaz kenar yeil yuvarlak levhadr. Geceleri klandrlarak, bir yznde krmz k, teki yznde yeil k vermesi salanr.

15

Hareket memuru diski aadaki amalar iin kullanlr. Trene hareket emri verilmesi iin, gndz diskin ortas beyaz kenar yeil yz, gece ise yeil k veren yz, trenin gidi ynne dnen nbeti hareket memuru tarafndan ba hizasnda kaldrlarak tren hareket edinceye kadar, makinist ve tren efine gsterilir.

ekil 1.21. Hareket memuru diski ile hareket emri

Trenleri durdurmak iin, gndz ortas krmz kenar beyaz, gece ise krmz k veren yznn, gelmekte olan trenin geldii yne, hareket etmi bir trene ise trenin gidi ynne doru makinist ve tren efinin en iyi grebilecei bir yerden ba hizasnda gsterilir.

ekil 1.22. Hareket memuru diski ile dur emri

Gelmekte olan bir trene, nbeti hareket memuru tarafndan diskle dur iareti verildiinde kabul edildii yolun limitleri iine girdikten ve ba taraf limiti gemeyecek ekilde durur. Ancak, nceden bildirilmise, hareket memurunun dur iareti verdii nokta geilmeden durulur. Duran bir trene limit yapmadn bildirmek zere disk kullanlmaz.

ekil 1.23. Hareket memuru diski ile durmadan ge emri

Durmadan geecek trenlere; gndz, ortas beyaz kenar yeil yz, gece ise yeil k veren yz, gelmekte olan trenin personelinin grebilecei bir yerden trenin geldii yne tutularak, lokomotifi nbeti hareket memurunun bulunduu noktaya geldikten sonra son vagon geinceye kadar ayn yz trene paralel evrilerek gsterilir.

16

1.5. Limit aretiDemiryolu eken ve ekilen aralarnn bir yoldan dier yola birbirine arpmadan geiini salamak amacyla, iki ayr yolun birletii noktadan itibaren i raylar arasndaki akln 2 metre olduu yere konulmu, beyaz boyal bir iarettir. TS sisteminde k sinyalleri veya Yanar sner sinyale uyulacan bildiren YS levhalar da limitleri belirler.

ekil 1.24. Limit areti

Trenin son vagonundaki grevli ve makas, trenin son vagonu, arka destek lokomotifi dahil giri makaslarn geip, kabul edildii yolun limiti ierisine girmi ise, tren duruncaya kadar yeil, limitler ierisine girmeden durmu ise, krmz iaret gsterir. Eer trenin son ksm bulumadan sonra kacak veya ne geecek trenin yolunu kapatmsa son vagondaki grevli ve makas, kacak veya girecek trenin makinistine, krmz iaret gstermeye devamla beraber az dd ile "DUR" iareti verir.

Resim 1.4. Limit areti

Resim 1.5. YS areti

1.6. Yardmc aretler1.6.1. Telefon Prizi areti

Resim 1.6. . Telefon prizi iareti

ekil 1.25. Telefon prizi iareti

Trafik telefon devresine girmeyi salayacak piriz olan direklerin zerine konulmu ve fosforlu beyaz zemin zerine, siyah telefon ahizesi bulunan dikdrtgen eklinde bir levhadr. Bulunduu direk zerinde telefon prizi olduunu bildirir.

17

1.6.2. Eim aretiEim levhalar hat eiminin deitii yerleri gstermek iin, kilometrenin art ynne gre hattn sol tarafna bir direk zerine yerletirilmi, beyaz zemin zerine siyah renkte rakamlar yazl dikdrtgen levhadr. aret zerinde yazl bilgi, kendinden sonra gelen hat blm iin geerlidir. Levhann zerinde 2 rakam ve bu rakamlar arasnda bir ok iareti bulunur. Okun zerindeki rakam, binde olarak eimi, Okun altndaki rakam, yolun bu eimle ka metre devam ettiini, Okun yn, hattn eim ynn gsterir.

ekil 1.26. Eim iareti

ekil 1.27. Kilometre ve hektometre iareti

1.6.3. Kilometre ve Hektometre aretiKilometre ve hektometre iaretleri ta, beton veya para ray gibi malzemeden yaplr. Kilometre iaretinin zerine hattn o noktadaki kilometresi yazlr. 100 metre (hektometre) iaretlerinin zerine de, hektometre rakam yazlr. Kilometre iaretleri 1000 metre ara ile hektometre iaretleri de 200 metre ara ile hattn sana konulur.

1.6.4. Hz aretiBelirli baz trenlerin yapabilecekleri en fazla hz belirtmek iin haberleme direkleri zerine konulan ve zerinde bu trenlerin o yol blmnde yapabilecekleri en fazla hzn yazl olduu levhadr.

1.6.5. Kurp LevhasEri (kurp) levhalar; hattn eri yaraplarn gstermek iin, haberleme direkleri zerine konulmu ve siyah rakamla yarap uzunluu yazlm beyaz renkli bir levhadr.

ekil 1.28. Hz iareti

ekil 1.29. Kurp areti

18

1.6.6. Haberleme Direklerinin BoyanmasHi bir koruyucu iareti bulunmayan istasyon ve duraklara yaklaldn, tren ve makiniste bildirmek amacyla her iki yndeki ba makastan balamak zere 750 metre uzaklktaki ilk 5 haberleme direi stten bir metre siyah, iki metre fosforlu beyaz, tekrar bir metre siyah yal boya ile boyanr.

ekil 1.30. Haberleme direkleri

ekil 1.31. leri iaret

ekil 1.32. Geri iaret

1.7. Dier aretler1.7.1. Manevra aretleriManevra iaretleri gndz kolla ve az dd ile gece ise renkli iaret feneri ve az dd ile lokomotifin durumu dikkate alnarak verilir. Lokomotif veya kumanda blmesinin bulunduu taraf n taraf, yani ileri, dier tarafta geri olarak kabul edilir.

1.7.1.1. leri areti:Gndz kolun, gece gn gsteren fenerin ileriye doru sallanmas ile birlikte az ddnn bir defa uzun alnmas ile ileri iareti verilir.(ekil 1.31)

1.7.1.2. Geri areti:Gndz kolun, gece gn gsteren fenerin geriye doru sallanmas ve az ddnn iki defa uzun alnmas ile geri iareti verilir. (ekil 1.32)

1.7.1.3. Dur areti:Gndz kolun, gece krmz k gsteren fenerin ba zerinde yarm daire yapacak ekilde sallanmas ve az ddnn defa ksa alnmas ile dur iareti verilir. (ekil 1.33)

ekil 1.33. Dur iareti

ekil 1.34. Yavalama iareti

19

1.7.1.4. Yavalama areti:Gndz kolun, gece, gn gsteren fenerin yere paralel olarak uzatlp yava yava aa yukar hareket ettirilmesi ve az ddnn bir uzun bir ksa alnmas ile yavalama iareti verilir.(ekil 1.34)

1.7.1.5. Tampon Yap areti:Gndz iki elin omuz hizasnda birletirilmesi, gece gn gsteren fenerin omuz hizasnda, iki yana sallanmas ve az ddnn iki defa ksa alnmas ile tampon yap iareti verilir. (ekil 1.35)

ekil 1.35. Tampon yap iareti

ekil 1.36. Atma manevra

1.7.2. Fren Denemesi aretleriFren denemesi iaretleri, az ddk ile birlikte kol veya gn gsteren fenerle verilir.

1.7.2.1. Fren Sk areti:Gndz iki kolun ba zerinde birletirilmesi, gece gn gsteren fenerin sadan yukar doru yarm daire eklinde kaldrlp dik olarak aaya indirilmesi ve az ddnn defa ksa alnmas ile verilir.

1.7.2.2. Fren Gevet areti:Gndz tek kolun, gece gn gsteren fenerin, ba zerinde yarm daire izecek ekilde saa sola sallanmas ve az ddnn iki defa ksa alnmas ile verilir.

ekil 1.37. Frenleme yap iareti

ekil 1.38. Frenleri gevet iareti

1.7.2.3. Fren Muntazam areti:Gndz tek kolun, gece gn gsteren fenerin, aadan yukarya dik olarak kaldrlmas ve az ddnn bir ksa alnmas ile verilir.

20

1.7.3. Seyir Halinde Olan Trenlere Verilecek aretler 1.7.3.1. Yolun Ak Olduunun BildirilmesiYolun ak olduu, gndz klf iinde bayrak ile gece ise gn gsteren fenerle bildirilir. Hi bir iaretin bulunmamas da yolun serbest olduunu bildirir. Yol ak iareti, trenin yoluna devam etmesine engel bir durum olmadn bildirmek iin verilir.

1.7.3.2. Hz Azaltlmasnn BildirilmesiHzn azaltlmas iin, gndz yeil bayrak veya ortas yeil kenar beyaz yuvarlak levha, gece ise, yeil k gsterilir. (ekil 1.38) Hzn azaltlmas iareti aadaki durumlarda verilir. Yolun bir ksmnda normal hzn azaltlmas gerekiyorsa, zel olarak bildirilen ve zerinden yava geilmesi gereken, kpr ve tnel gibi tesislere yaklarken, Yolun ve makaslarn zorunlu kld yerlerde, Yal havalarda, trafiin akn engelleyecek sel ve heyelan olasl olan yerlerde, Hz azaltma iareti, hzn azaltlmas gereken nokta veya blgenin en az 500 metre ncesinden verilir.

ekil 1.38. Hz azalt iareti

ekil 1.39. Dur iareti

1.7.3.3. Durmann BildirilmesiGndz krmz bayrak veya ortas krmz kenar beyaz yuvarlak levha, gece krmz kla verilir. (ekil 1.39) Trenlere aadaki durumlarda durma iareti verilir : Anayol zerinde herhangi bir nedenle duran bir trenin korunmas iin, Buluma deiiklii iareti tamas gereken bir tren, bu iareti tamyorsa, Tren trafii emniyetini tehlikeye drecek bir engel veya arza varsa, Vagonlarda, trenin trafik emniyetini bozacak bir arza veya aksaklk grlrse, Bir trene arkadan gelen bir trenin yaklat grlrse, arkadan gelen trenin durdurulmas iin, Trenin vagonlar birbirinden ayrlrsa, Trenin sonundaki iaretleri yoksa veya grlmyorsa, 1 ve 3 nc bentlerde yazl durumlarda durma iareti, durulmas gereken noktadan, yolun meyiline gre, yolun meyili %0,5'e kadar 750 metre, %0,5'den %0,10'a kadar 850 metre, %0,10'dan fazla ise 1050 metre nce verilir.

21

Durma iaretleri nne, gece ve gndz ve durma iaretinden balamak zere 50'er metre ara ile 3 adet kestane fiei konur.

1.7.4. Bir Yola Ait Manevra Yasak aretiYalnz ait olduu yoldaki giri ve klar dzenleyen bir fenerdir. Topla veya emniyet tesisatna bal olarak alr. Derayman pabucu olan ve olmayan olmak zere iki tr vardr.

ekil 1.40. Manevra yasak iareti

1.7.4.1. Drayman Pabucu Bulunan Yollarda:Drayman pabucunu hareket ettiren aletle balantl olarak, kendi ekseni etrafnda dnen drt yzl bir fenerdir. Bir yznde yuvarlak st beyaz cam zerinde yatay bir siyah izgi, bunun karsndaki yznde yan yana iki adet st beyaz yuvarlak, dier yznde yuvarlak st beyaz cam zerinde siyah eik bir izgi, bunun karsndaki yznde iki adet eik st beyaz yuvarlak bulunur. Bir taraftan yuvarlak st beyaz zerinde yatay siyah izgi, dier taraftan yan yana yuvarlak stbeyazn grnmesi, derayman pabucunun ray zerinde olduunu bu yola giri ve kn yasak olduunu, Bir taraftan yuvarlak st beyaz zerinde 45 derece eik siyah izginin, dier taraftan eik vaziyette iki st beyaz yuvarlan grnmesi, bu yola giri ve kn serbest olduunu bildirir.

1.7.4.2. Derayman Pabucu Olmayan Yollarda: 3.5 metre yksekliinde bir direkzerine konulmu iki yzl sabit bir fenerdir. Bu fenerin iki yzndeki ekiller bal olduu makas veya emniyet tesisatnn hareketiyle birlikte hareket ederek ekil deitirir. Yuvarlak beyaz zerindeki siyah yatay izgi ve karsndaki yznde st beyaz yuvarlaklarn yan yana grnmesi, bu yola her iki taraftan giri ve kn yasak olduunu, Yuvarlak st beyaz zerinde 45 derece eik siyah izginin ve dier yznde eik st beyaz yuvarlaklarn grnmesi, bu yola giri ve kn serbest olduunu bildirir.

22

1.7.5. Tnel inde aretlerin VerilmesiTnel iinde verilmesi zorunlu olan iaretler nce trenin geldii ynde tnel aznda verilir, daha sonra da tnel iinde aynen tekrar edilir.

1.7.6. Dner Kpr aretiDner kpr zerindeki yola paralel olarak uygun bir yerine konulmu, bir fener ile her iki yznn ortas krmz kenar beyaz yuvarlak levhadr.ki durumu vardr.

ekil 1.41. Dner kpr iareti

1.7.6.1. Kapal Durumu:Gndz dner kprye girilecek yolun her iki ynnden ortas krmz, kenar beyaz yuvarlak levhann grlmesi, gece her iki ynden krmz n grlmesi dner kprye girilemeyeceini bildirir.

1.7.6.2. Ak Durumu:Gndz her iki ynden levhann izgi halinde grnmesi, Gece iki ynden yeil n grnmesi, dner kprye dikkatli girilebileceini bildirir.

1.7.7. Vagon Kantar aretiVagon kantar kulbesi zerine konulmu, kantar hareketleriyle birlikte hareket edip kendi ekseni etrafnda dnen, her iki yz ortas krmz, kenar beyaz yuvarlak levhadr. ki durumu vardr :

1.7.7.1. Kapal Durumu:Her iki ynden ortas krmz, kenar beyaz levhann grlmesi, kantar kefesinin kalkk olduunu ve kantar yolu zerinden geilemeyeceini bildirir. Gece aydnlatlr.

1.7.7.2. Ak Durumu:Her iki ynden levhann bir izgi halinde grlmesi, kantar kefesinin inik olduunu ve kantar yolundan gemenin serbest olduunu bildirir.

ekil 1.42. Dner kpr iareti

23

UYGULAMA FAALYET UYGULAMA FAALYETTrafikle ilgili haberlemeyi salamak iin aadaki ilem basamaklarn yapnz. lem Basamaklar Az dd ile bir uzun ddk alarak trenin ileriye hareketini bildiriniz. Az dd ile iki uzun ddk alarak trenin geri hareketini bildiriniz. Az dd ile ksa ddk alarak trenin durmas veya duran bir tren iin frenlerin sklmasn bildiriniz. Az dd ile birka kez ksa ddk tekrarlayarak tehlike olduunu ve trenin hemen durmasn bildiriniz. Az dd ile bir ksa ddk alarak trende frenlerin muntazam olduunu bildiriniz. Ara dd ile bir uzun ddk alarak trenin ileriye hareketini bildiriniz. Ara dd ile iki uzun ddk alarak trenin geri hareketini bildiriniz. Ara dd ile ksa ddk alarak trenin durmas veya duran bir tren iin frenlerin sklmasn bildiriniz. Ara dd ile birka kez ksa ddk tekrarlayarak tehlike olduunu ve trenin hemen durmasn bildiriniz. Ara dd ile bir ksa ddk alarak trende frenlerin muntazam olduunu bildiriniz. Seyir halindeki trenlerde; Yerleim yerlerine, hemzemin geitlere, yarma ve tnellere, arzal blgelere yaklarken bir uzun ddk alnz. El frenlerinin sklmas iin ksa neriler Trafik iaretlerinin zamannda kullanlmasna dikkat ediniz. Kaza ve olaylarn nlenmesine duyarl olunuz. Gvenlik kurallarna uyunuz. Mesleinizle ile ilgili etik ilkelere uygun davrannz.

24

ddk alnz. El freninin gevetilmesi iin iki ksa ddk alnz. Az dd ile verilen iaretin ara dd ile tekrarlanmasna kadar tekrar edin. Durmay emreden iaretler aldnzda nce durun sonra iareti tekrarlayn. Tren hzn koruyamyorsa 800 metre ara ile 2 tane kestane fiei koyun ve ilk istasyona kadar ilerleyin. Arkadan gelen tren ndeki trenin hzn koruyamadn anlayacak ve her an durabilecek ekilde devam edecektir. 50 er metre ara ile sa, sol ve saa 3 kestane fieinin patlamas ile derhal durun. Kestane fiekleri bir durma iareti ile birlikte konulmu ise, ikinci bir talimat veya iaret almadka hareket etmeyiniz. kestane fiei patlad halde hi bir iaret yoksa durun, her an durabilecek ekilde ve ddk alarak bir iaret bildirisine veya ilk istasyona kadar ilerleyin. Makasla hangi yola saplacaksa veya sapmadan devam edilecekse makas kolu evrilerek veya kumanda masasndan kumanda edilerek ayarlandnda makas fenerinin ona gre dnerek iaret etmesi salanr. Makas fenerlerinin gece grlebilmesi iin yanmasn salayn. Hareket memuru diski ile trene hareket emri vermek iin gndz ortas beyaz kenarlar yeil olan taraf, gece yeil k veren taraf trenin gidi ynne dnerek omuz hizasnda kaldrn. Makiniste ve tren efine tren hareket edinceye kadar gsterin. Trenleri durdurmak iin, gndz

Yeilekil 1.47. Makas feneri

ekil 1.48.Tek topla alan ngiliz makas feneri

Resim 1.7 Makas fenerleri

HAREKET

DUR

ekil 1.49. Hareket memuru diski

25

ortas krmz kenar beyaz, gece ise krmz k veren yzn, gelmekte olan trenin geldii yne, hareket etmi bir trene ise trenin gidi ynne doru makinist ve tren efinin en iyi grebilecei bir yerden ba hizasnda gsterin. Durmadan geecek trenlere; gndz, ortas beyaz kenar yeil yz, gece ise yeil k veren yz, gelmekte olan trenin personelinin grebilecei bir yerden trenin geldii yne tutularak, lokomotifi nbeti hareket memurunun bulunduu noktaya geldikten sonra son vagon geinceye kadar ayn yz trene paralel evirerek gsterin. Trenin son vagonundaki grevli ve makas, trenin son vagonu, arka destek lokomotifi dahil giri makaslarn geip, kabul edildii yolun limiti ierisine girmi ise, tren duruncaya kadar yeil, limitler ierisine girmeden durmu ise, krmz iaret gsterir. Eer, trenin son ksm bulumadan sonra kacak veya ne geecek trenin yolunu kapatmsa son vagondaki grevli ve makas, kacak veya girecek trenin makinistine, krmz iaret gstermeye devamla beraber az dd ile "DUR" iareti verir. Trenlerin son vagonlarndaki krmz iaretleri kontrol ediniz. Trenlerin n tarafndaki gn veren projektrleri kontrol ediniz. Tek seyir eden lokomotiflerin, arka orta ksmna gndz, ortas krmz kenar beyaz levha, gece ise, arka tarafna krmz k veren fener takn. Tren geli ynnde ve omuz hizasnda gndz krmz bayrak, gece krmz kl fener gsterilerek derhal durmasn salayn.

DUR ekil 1.50. aret bayra

26

Tren geli ynnde ve omuz hizasnda gndz yeil bayrak, gece yeil kl fener gsterilerek dikkatin arttrlmasn ve msaade edilen hzlarda seyredilmesini salayn. Klf iinde bayrakla yolun geie serbest olduunu bildirin. Hibir iaret gstermeyerek de yolun geie serbest olduunu bildirebilirsiniz.

27

LME VE DEERLENDRME LME VE DEERLENDRMEBu faaliyet kapsamnda hangi bilgiler kazandnz aadaki sorular cevaplandrarak belirleyiniz. OBJEKTF TESTLER (LME SORULARI) oktan Semeli Sorular 1. Aadakilerden hangisi az ddnn iki uzun alnmas ile verilen iarettir? A) leriye Hareket B) Geriye Hareket C) Dur D) Yavala 2. Demiryolunun karayolu ile kesitii ve karayolu trafiinin youn olduu yerlere aadaki iaretlerden hangisi konur? A) Limit areti B) Tren areti C) leri Koruma areti D) Bariyer areti 3. Aadakilerden hangisi bir dur bildirisi veren iarete gidildiini bildirir? A) Krmz Renk B) Yeil Renk C) Sar Renk D) Gn I Rengi 4. Aadakilerden hangisi kondktr de bulunmas zorunlu iarettir? A) Krmz Bayrak B) Yeil Bayrak C) Az Dd D) Kestane Fiei Aadaki sorularn cevaplarn doru ve yanl olarak deerlendiriniz. ()5. Eim levhasnn zerinde 2 rakam ve bu rakamlar arasnda bir ok iareti bulunur. Okun zerindeki rakam, binde olarak eimi ifade eder. ()6. Makas fenerinde st beyaz yuvarlak yznn grlmesi, makasn ine ucundan girilerek barnma yolundan anayola sapma yaparak klacan bildirir. ()7. 1,5-2,00 metre yksekliinde bir direk zerine konulmu siyah zemin zerine st beyaz renkte "DURAK" kelimesinin ba harfi olan "D" harfinin yazl olduu bir fenerdir. ()8. Demiryolu eken ve ekilen aralarnn bir yoldan dier yola birbirine arpmadan geiini salamak amacyla, iki ayr yolun birletii noktadan itibaren i raylar arasndaki akln 2 metre olduu yere konulmu, beyaz boyal bir iarete limit iareti denir. DEERLENDRME Cevaplarnz cevap anahtar ile karlatrnz. Doru cevap saynz belirleyerek kendinizi deerlendiriniz. Yanl cevap verdiiniz ya da cevap verirken tereddt yaadnz sorularla ilgili konular faaliyete geri dnerek tekrar inceleyiniz

28

UYGULAMALI TEST Yaptnz uygulamay deerlendirme leine gre deerlendirerek, eksik veya hatal grdnz davranlar tamamlama yoluna gidiniz. Deerlendirme ltleri Az dd ile verdiiniz iaret anlalp tekrar edildi mi? Az dd ile treni istediiniz yne gnderebildiniz mi ? Ara dd ile verilen iareti anlayp tekrar ettiniz mi? Kestane fieini uygun ekilde raylara dediniz mi? Kestane fiei patladnda durup, her an durabilecek ekilde ilerlediniz mi? Makaslar kumanda ettiinizde uygun iareti gsterip gstermediini kontrol ettiniz mi? Makaslara gelinince hznz azalttnz m? Hareket memuru diski ile trene ileriye hareket emri verebildiniz mi? Hareket memuru diski ile trene dur emri verebildiniz mi? Tren giri makasn geip, kabul edildi yolun limiti ierisine girip tren duruncaya kadar yeil limitler ierisine girmeden durmu ise, krmz iaret gsterdiniz mi? Trenin son ksm bulumadan sonra kacak veya ne geecek trenin yolunu kapatmsa, kacak veya girecek trenin makinistine, krmz iaret gstermeye devamla beraber az dd ile "DUR" iareti verdiniz mi? Trenin n ve arka tarafndaki iaretleri denetlediniz mi? Krmz iaret bayra veya krmz el feneri ile trene dur iareti verdiniz mi? Yeil iaret bayra veya yeil el feneri ile trene dikkat arttr iareti verdiniz mi? Klf iinde iaret bayra ile trene yolun serbest olduu iaretini verdiniz mi? Evet Hayir

DEERLENDRME Yaptnz deerlendirme sonunda hayr eklindeki cevaplarnz bir daha gzden geiriniz. Kendinizi yeterli grmyorsanz renme faaliyetini tekrar ediniz. Cevaplarnzn tamam evet ise bir sonraki faaliyete geiniz.

29

RENME FAALYET2 RENME FAALYET2AMABu renme faaliyeti sonucunda mekanik gvenlik donanmlarn kullanabileceksiniz.

ARATIRMABu faaliyet ncesinde yapmanz gereken ncelikli aratrmalar unlar olmaldr: Mekanik gvenlik donanmlarn aratrnz. Mahallinizdeki mekanik gvenlik donanmlarn inceleyiniz ve snfa rapor halinde sununuz.

2- MEKANK GVENLK DONANIMLARIstasyonlarda tren seyrseferinin gvenliini salamak amacyla makas dil ularnn, buna bal olarak giri ve k sinyallerinin ( semaforlarnn) istasyondan idare edilmesini salayan dzenee Mekanik Gvenlik Donanm denir. Semaforlar trenlerin istasyonlara emniyetle giri ve klarn dzenleyen bir iarettir. Semaforlar giri ve k semaforu olmak zere ikiye ayrlr. Semaforlar 8 metre yksekliindeki demir kafes direkler zerine konulmu, iki metre boyunda 20-25 cm kalnlnda bir taraf ucu yuvarlak ve ortas beyaz kenar krmz boyal satan yaplm, bir, iki veya koldan meydana gelmitir. Geceleri, kollarn yerine, yeil ve krmz k veren fenerleri bulunur. Kollarn arka yzleri siyaha boyaldr. Toros tipi emniyet tesisatlarnda, yalnz giri semaforu bulunur. k semaforu yoktur. Makaslar elle dzenlenir semafor alnca bal makaslar da kilitler. tipi emniyet tesisatlarnda hem giri semaforu hem de k semaforlar bulunur. Makaslar emniyet tesisatndan dzenlenir ve kilitlenir.

Resim 2.1.Semafor

30

2.1. Giri Semaforlar2.1.1. ( ) Tipi Mekanik Gvenlik Donanmstasyon binas veya zel olarak yaplm baka bir bina (kule) ierisine konulan Kumanda aleti vastasyla makaslarn ve semaforlarn uzaktan idare edilmesini dolaysyla trenlerin seyrsefer emniyetini salayan dzenektir. Mekanik Sinyal Tesisatlar ierisinde en gelimi ve ihtiyaca en iyi cevap veren sistemdir. ( ) Tipi Mekanik Sinyal Tesisatn incelemek iin Tesisat ( Kumanda Aleti ve Temel Alt Makara Aksam) ve D Tesisat olarak iki ksma ayrmak mmkndr. imdi srasyla bu tesisatlar, olabilecek arzalarn ve slah edilmelerini inceleyelim.

2.1.1.1. TesisatKumanda Aleti: zerinde kumanda, sinyal, makas ve kilit manivelalarnn bulunduu, bu manivelalarn belli bir prensip dhilinde alt dzenektir. Bu dzenekte manivelalarn belli bir prensip haricinde almalarn nleyen manivelalarn bulunduu kumanda kasas, kumanda aletinin arkasnda bal olarak bulunur. Aletinin alma prensibi bir anklaman plan dahilinde belirlenir ve bu anklaman plan kumanda aletinin zerinde, kullanan kiinin grebilecei ekilde asldr. Kumanda aletinin zerindeki manivelalar tek tek incelersek aadaki balklar halinde yapabiliriz.

Resim 2.2. Tipi Emniyet Tesisat Kumanda Aleti

Kumanda Manivelalar: Kumanda manivelalar, kumanda aleti zerinde ayr bir altlk zerinde bulunur. Makas, sinyal ve kilit manivelalarna gre ok daha kk olup kumanda kasas iinde bulunan ve bal bulunduklar cetvellerin ileri geri hareketini salarlar. Kumanda manivelalar, sinyal manivelalarndan nce, sinyal manivelalarnn kullanlmalarn temin iin kullanlr, Anklaman planna gre hareket sras ikincidir. Ancak alacak sinyal iin makaslar asli vaziyetinde kalacaksa hareket sras birincidir. Kumanda manivelalar sadece semafor manivelalarnn kullanmna imkn salad iin; hangi semafor manivelalarnn kullanmna imkn tanyorsa, o semaforun ismini alr. Bu

31

manivelalar aa ve yukar olmak zere iki hareketli olduu iin etiketlerine iki hareketin de ismi yazlr, rnein; Kumanda Manivelas A 1/2 semaforunun kullanmn temin ediyorsa a1-a2 ismini alr, Eer B ve C semafor manivelalarnn kullanlmasn temin ediyorsa b ve c ismini alr. Semafor Manivelalar: Semafor Manivelalar, kumanda manivelalarnn bulunduu altln hemen yannda srayla bulunurlar. Bu manivelalar 170 derecelik bir hareketle ismini ald semaforu tahrik ettirir. Etiketlerinde tahrik ettirdii semaforun ismi yazldr. rnein; A 1/2 semaforunun birinci kanadn tahrik ettiren semafor manivelasnn etiketinde Al yazldr. Semafor manivelalar, almasna imkn salayan kumanda manivelasnn hareketinden sonra alr. Baka trl alma imknlar yoktur. Semafor manivelalar ihtiyaca gre iki semafora ya da ift kanatl semaforun srayla her iki kanadna da kumanda etmesi salanabilir, Bu durumda semafor manivela kasna birbirinin aksi ynne dnen iki kasnan, kasnak iersine konulan bir dili dzeneiyle iki semafora kumanda etmesi salanr. Semafor manivelalarn etiketlerinde kumanda ettii semaforlarn ismi yazlr. rnein A1-A2,B-C gibi. Makas Manivelalar: Kumanda Aletinde Semafor ve kilit manivelalarndan sonra bulunur. Bunlar makaslar tahrik ederek kilit yapmalarn salarlar. Ayn zamanda anklaman planna gre kumanda manivelalarnn almasn temin ederler. Bunlar da semafor manivelalar gibi 170 derecelik bir hareketle makaslarn dzenlenmesini edilmesini salar.

Resim 2.3. Makas ve semafor manivelalar

Kilit Manivelalar: Kilit manivelalar ok yolla ve dolaysyla ok makasl istasyon ve garlarda herhangi bir sinyali ilgilendiren makaslarn kilitlenmesi iin kullanlr. Kilit manivelasnn kumanda aletindeki hareket sras makas manivelasndan sonradr.

Resim 2.4. Kilit manivelalar

32

2.1.1.2. D TesisatTek Kanatl Semaforlar: Tek kanatl semaforlar 8 metrelik kafesli direk, bir semafor kanad, bu kanad altracak kasnak ve ubuklar ile kanadn pozisyonuna gre krmz veya yeil renk veren bir fenerden ibarettir. ift Kanatl Semaforlar: ift kanatl semaforlar da tek kanatl semaforlar gibi 8 metrelik kafesli direk, semafor kanad, kanat ubuklar ve tek kanatl semaforlardan daha deiik birlikte alan semafor kasna bulunur. Bu semaforlarda st kanadn altnda ikinci bir kanat daha bulunur. Bu kanat aldnda trenin barnmaya gireceini bildirir. Bu semafor da tek kanatl semaforlardan fazla olarak ikinci kanat iin bir semafor feneri bulunur. Bu fener sadece yeil (Kanat akken) renk verir, Ya da hi renk vermez.

Resim 2.8. elik tellerin havai kazklar zerinde transmisyonu

Tel germe Aletleri: Bal bulunduu transmisyon tellerinin hava artlarna gre uzayp ksalmas durumunda tellerin gerginliini temin eden aralardr, Transmisyon Telleri: Mekanik gvenlik donanmlarnda kullanlan aralarn tahrikini salayan tellerdir. elik teller galvanizli 130 Kg/mm2 ekme kuvvetine dayankl 4 mm.,5 mm, olarak iki eittir.4 mm. olan galvanizli elik teller sinyal hatlarnda, 5 mm. galvanizli elik tel olanlar da makas hatlarnda kullanlrlar. Ayrca galvanizli elik tellerin dnlerinde, kasnaklara girilerinde ve kasnaklarda 5,5 mm. elik kordon tel kullanlr. Hatt Havai Kebentleri Ve Makaralar: Hatt havai kebentleri zerlerinde hatt havai makaralarn tayarak transmisyon tellerinin istenilen yere ulamalarn salayan genellikle 1 m. boyundaki kebentlerdir. Bunlarn 50 cm. topraa gmlerek dik vaziyette kalmalar salanr.

2.1.2. ( ) Tipi Mekanik Gvenlik Donanmnda Giri SemaforuBa makastan 200 ila 300 metre geriye yolun sana konulmu olup, 1, 2 veya 3 kolu bulunur. Kapal ve ak olmak zere iki durumu vardr.

33

2.1.2.1. Kapal durumuGndz; tren tarafndan en stteki kolun semafor direine 90 derece a yapacak ekilde grlmesi,Gece; tren tarafndan krmz n grnmesi, semaforun kapal olduunu ve iaretin nnde mutlaka durulacan bildirir.

Resim 2.9.Giri semafor kapal pozisyon

ekil 2.1.Giri semafor kapal pozisyon

2.1.2.2. Ak durumuGndz; stteki tek kolun tren tarafndan, semafor direine 135 derece a yapacak ekilde kalkk grnmesi, sapma yapmadan doru yola girileceini,

Resim 2.10. Bir sapma yapmadan doru yola girilecek semafor iareti

ekil 2.2.Bir sapma yapmadan doru yola girilecek iareti

34

Resim 2.11. Bir sapma yaparak barnma yoluna girilecek semafor iareti

ekil 2.3.Bir sapma yaparak barnma yoluna girilecek iareti

ki kolun semafor direine 135 derece a yapacak ekilde grnmesi, bir sapma yaparak barnma yoluna girileceini, kolun semafor direine 135 derece a yapacak ekilde grnmesi, iki veya daha fazla sapma yaparak, herhangi bir barnma yoluna girileceini, bildirir.Gece; bir yeil n grnmesi, sapma yapmadan doru yola girileceini, ki yeil n grnmesi, bir sapma yaparak barnma yoluna girileceini, yeil n grnmesi, iki veya daha fazla sapma yaparak herhangi bir barnma yoluna girileceini, bildirir.

ekil 2.4. Bir veya birden fazla sapma yaparak barnma yoluna girilecek iareti

2.1.2. Toros Tipi Emniyet TesisatToros tipi mekanik gvenlik donanm alma prensibi, ierdii elemanlar asndan I tipi mekanik gvenlik donanmndan fark; Toros tipi tesisatnda makaslarn topla dzenlenmesi ve k semaforunun olmamasdr. Kumanda aleti I Tipi tesisattan farkl olup manivelalar ne arkaya deil de saa veya sola evrilerek sinyal alr, makas yaplr.

35

Resim 2.12. Toros tip gvenlik donanm kumanda aleti

2.2. k SemaforlarTrenin gidi ynne gre kumanda ettii yolun sana ve limitlerinin iine konulmu olup tek kolludur, ancak, baz zel durumu olan istasyonlarda ift kollu da olabilir. ekil ve grn itibariyle giri semaforunun ayndr. Kapal ve ak olmak zere iki durumu vardr :

2.2.1. Kapal durumuGndz; semafor kolunun semafor direi ile 90 derece a yapacak ekilde grnmesi,Gece; krmz n grlmesi, semaforun kapal olduunu trenin hareket edemeyeceini bildirir.

ekil 2.5. k semaforu kapal iareti

2.2.2. Ak durumu;Gndz; semafor kolunun semafor direi ile 135 derece a yapacak ekilde kalkk grnmesi,Gece; yeil n grnmesi, semaforun ak olduunu, bu yoldaki trenin hareket edebileceini bildirir. Semafor iaretinin arkasnda grnen gn nn bir anlam yoktur.

36

ekil 2.6. k semaforu ak iareti

2.2.3. hbar aretleriGiri ve k semaforlar ile birlikte alan ve semaforlarn ak veya kapal pozisyonlarn bildiren yardmc iarettir. Bunlar leri hbar ve k semaforu hbar olmak zere alma amalarna gre ikiye ayrlr.

2.2.3.1. leri Koruma aretiSemafor tesisat olmayan baz istasyonlar uzaktan korumak amacyla ba makastan en az 700 metre uzakla 3 ila 3,5 metre yksekliinde bir direk zerine konmu, ortas krmz kenar beyaz dikdrtgen eklinde bir levhadr.

Resim 2.14. leri koruma kumanda kolu

Geceleri, krmz ve yeil k veren feneri bulunur. stasyon binas iinde veya makas banda bulunan bir kumanda kolu ile idare edilir. aretin kapal ve ak olmak zere iki durumu vardr.

37

Kapal durumu Gndz; ortas krmz kenar beyaz dikdrtgen levhann, gece ise; krmz n grlmesi ileri korumann kapal olduunu ve trenin iareti gemeden durmasn bildirir.

Resim 2.15. leri koruma iareti

ekil 2.7. leri koruma iaretinin kapal durumu

Ak durumu

Gndz; iaretin tren tarafndan yere paralel yatk ve bir izgi halinde grlmesi, gece ise; yeil n grlmesi, iaretin ak olduunu ve ba makasa kadar ilerleneceini ve makasta makasnn verecei iarete gre hareket edileceini bildirir. leri koruma iaretinin normal durumu kapaldr, bir trenin istasyona kabul edilmesinde bir saknca bulunmadnda, trenin geliinden nce ak duruma getirilir. Tren kabul edildii yolun limitleri iine girdikten sonra mutlaka kapatlr. leri koruma iaretinin gndz arka tarafndaki beyaza boyanm yz ile gece arkadan grnen gn nn bir anlam yoktur. leri koruma iaretinin kapal iken geildiinin belirlenmesi iin, ray zerine kestane fiei konulmasn salayacak bir sistem ileri korumann yaknna konulabilir. stasyondan hareket ederek kan bir trenin personeli, seyir ettii yndeki kt istasyona girie kumanda eden ileri korumann ak olduunu grrse, derhal trenini durdurur ve nbeti hareket memurundan yeniden emir almadka treni hareket ettirmez ve durumu trafik cetveline yazarak birlikte imzalar. Bu srada tren ba taraftan derhal iaretlerle emniyet altna alnr.

Resim 2.16. leri koruma iaretinin ak durumu ekil 2.8. leri koruma iaretinin ak durumu

38

Resim 2.17. Semafor ihbar iareti kapal durumu ekil 1.9. Semafor ihbar iareti kapal durumu

2.2.3.2. Semafor hbar aretiGiri semaforu olan istasyonlarda giri semaforunun ak olup olmadn belirtmek iin giri semaforundan 500 metre ileride bulunur. Semafor aldnda ileri ihbar da alarak semaforun ak olduunu ihbar eder. leri hbar iareti 3 ila 3.5 metre yksekliinde bir direk zerine yerletirilmi, iki ynl ihbar kasna, yuvarlak ortas sar, kenarlar beyaz bir sa tepsi ve sar yada yeil renk veren bir fenerden oluur. Giri semaforu aldnda, semafor kasnandan gelen transmisyon telleri vastasyla, kumanda aletinden verilen hareket semafora geldii gibi ileri ihbara da gelerek iaretin almasn temin eder. Bu hareket ileri ihbar kasnan saa veya sola evirerek yani giri semaforunun hangi kanad alrsa alsn ileri ihbar kasna da dnerek kasnaa bal ubuu hareket ettirir ve ihbar tepsisini yere yatay duruma getirir. Kapal Durumu

Gndz; tren tarafndan iaretin ortas sar kenar beyaz yznn, gece; tren tarafndan sar n, grlmesi giri semaforunun kapal olduunu ve giri semaforu nnde durulacan bildirir. Ak Durumu

Gndz; tren tarafndan levhann yatk ve bir izgi halinde, gece; tren tarafndan yeil n, grlmesi, giri semaforunun ak olduunu ve istasyona girilebileceini bildirir.Semafor ihbar iaretinin konulaca yer bir tnel iine rastladnda, bu iaretin yalnz feneri tnel duvar ile yap gabarisi arasna konularak, sadece feneri kullanlr. () tipi emniyet tesisat bulunan istasyonlarda, ayrca giri semaforunun hemen nnde, k semaforunun durumunu gsteren bir k semaforu ihbar iareti bulunur.

39

Resim 2.18. Semafor ihbar iareti ak durumu ekil 2.10. Semafor ihbar iareti ak durumu

2.2.3.3. k Semaforu hbar aretiGiri semaforunun hemen nnde bulunan bu iaret k semaforunun ak ya da kapal olduunu gstermektedir. ekil ve alma prensibi olarak ileri ihbarn ayns olup tek ynl alrlar. Yani sadece istasyonun doru yolundaki k semaforu aldnda alr, dier sapan yollardaki k semaforu aldnda ise pas ihbar kasna gelen hareketi ihbar tepsisine aktarmaz ve kapal kalmasn salar.

Resim 2.19. k semaforu ihbar iareti

40

UYGULAMA FAALYET UYGULAMA FAALYETMekanik gvenlik donanmlarn ilem basamaklarna gre kullannz. lem Basamaklar Tipi mekanik gvenlik donanmnda nce makaslar ayarlaynz. 1,2,3,gibi numaral olan kollar makas koludur. Tren, sapma yapmadan ana yola devam edecekse, makas kumanda kolunu yukarda brakn. Sapma yaparak barnma yoluna girecekse makas kolunu 170 derece aa ekiniz. Daha sonra makaslarn konumunun deitirilememesi iin manivela kilit manivelasyla kilitleyiniz. zerinde iki harf olanlar giri semaforudur. Aa doru 170 derece ekiniz. Tren istasyonda durmadan devam edecekse k semaforlarn da anz. Trafiin durumuna gre, toros tipi mekanik gvenlik donanmnda, giri semaforlarnn ak veya kapal durumuna kumanda etmek iin saa veya sola eviriniz. Toros tipi mekanik gvenlik donanmnda sadece semaforlar kontrol edebilirsiniz. Makaslarn makastaki grevli tarafndan elle dzenlenmesi gerekir. leri koruma iaretinin normal durumu kapaldr, bir trenin istasyona kabul edilmesinde bir saknca bulunmadnda, trenin geliinden nce kumanda aleti ile ak duruma getiriniz. Tren kabul edildii yolun limitleri iine girdikten sonra mutlaka kumanda aletinden kapatnz. leri koruma tesisatlarnda makaslarn gvenlii sz konusu deildir. Trenlerin istasyonlara girileri Tren Tekil memuru tarafndan salanr. Bu nedenle makastaki grevlinin verecei iarete gre hareket ediniz. neriler Mekanik gvenlik donanmlarnn zamannda kullanlmasna dikkat ediniz. Kaza ve olaylarn nlenmesine duyarl olunuz. Gvenlik kurallarna uyunuz. Mesleinizle ile ilgili etik ilkelere uygun davrannz.

Resim 2.21. Makas ve semafor kumanda kollar

Resim 2.22. Kilit manivelalar

Resim 2.22. Kilit manivelalar

41

Resim 2.23. Toros tipi manivelalar

Resim 2.23. leri koruma kumanda kolu

42

LME VE DEERLENDRME LME VE DEERLENDRMEBu faaliyet kapsamnda hangi bilgiler kazandnz aadaki sorular cevaplandrarak belirleyiniz. OBJEKTF TESTLER (LME SORULARI) oktan Semeli Sorular 1. Aadakilerden hangisi trenlerin istasyona emniyetli olarak giri ve klarn dzenleyen iarettir? A) Semafor B) Hareket Memuru Diski C) Yuvarlak Levha D) Limit areti 2. Semafor ve makaslarn dzenlenmesi aadakilerin hangisi ile salanr? A) Arlk Demirleri B) Teller C) Elektrik D) Manivela 3. Yandaki iaretin ad nedir? A) Semafor hbar areti C) leri Koruma areti

B) Giri Semaforu D) k Semaforu

4. Toros tipi mekanik gvenlik donanmnda makaslar nasl dzenlenir? A) Uzaktan Kumanda ile B) Teller ile C) Tren Tekil memuru tarafndan elle D) Elektrik ile Aadaki sorularn cevaplarn doru ve yanl olarak deerlendiriniz. ()5. I Tipi Emniyet Tesisatndaki makas veya semafor dzenlemeleri elektrikle salanr. ()6. Bal bulunduu transmisyon tellerinin hava artlarna gre uzayp ksalmas durumunda tellerin gerginliini temin eden aralara havayi hat kebentleri ve makaralar denir. ()7. Giri semaforunda 3 kolun semafor direine 135 derece a ile kalkk grlmesi iki sapma yapmayarak barnma yoluna girilecei anlalr. ()8. Toros tipi mekanik gvenlik donanmnda semaforlara kumanda etmek iin kumanda kolu ileri geri hareket ettirilir. DEERLENDRME Cevaplarnz cevap anahtar ile karlatrnz. Doru cevap saynz belirleyerek kendinizi deerlendiriniz. Yanl cevap verdiiniz ya da cevap verirken tereddt yaadnz sorularla ilgili konular faaliyete geri dnerek tekrar inceleyiniz

43

UYGULAMALI TEST Yaptnz uygulamay deerlendirme leine gre deerlendirerek, eksik veya hatal grdnz davranlar tamamlama yoluna gidiniz. Deerlendirme ltleri tipi mekanik gvenlik donanmnda makaslar ayarladnz m? Kilit manivelalar ile makaslar kilitlediniz mi? Semafor kumanda kolunu aa doru ekerek semafor iaretini ayarladnz m? Tren durmadan geecekse k semaforunu atnz m? Toros tipi mekanik gvenlik donanmnda giri semaforlar atnz m? Tren tekil memuru tarafndan makas istenilen yola dzenlendi mi? leri koruma iaretinin kapal olduunu kontrol ettiniz mi? Tren kabul edilecekse, ileri koruma iaretini atnz m? Evet Hayir

DEERLENDRME Yaptnz deerlendirme sonunda hayr eklindeki cevaplarnz bir daha gzden geiriniz. Kendinizi yeterli grmyorsanz renme faaliyetini tekrar ediniz. Cevaplarnzn tamam evet ise modl deerlendirmeye geiniz.

44

MODL DEERLENDRME MODL DEERLENDRMEPERFORMANS TEST (YETERLK LME) Trafik iaretleri ve anlamlar ile mekanik gvenlik donanmlar faaliyetleri ve aratrma almalar sonunda kazandnz bilgi ve becerilerin llmesi ve deerlendirilmesi iin kendinizi kontrol listesine gre deerlendiriniz. Bu deerlendirme sonucuna gre bir sonraki modle geebilirsiniz. Deerlendirme ltleri 1- Rayl sistemlerde kullanlan iaretleri tanyor musunuz? 2- Rayl sistemlerde kullanlan iaretlerin anlamn biliyor musunuz? 3- aretleri tekrarlamay biliyor musunuz? 4- tipi mekanik gvenlik donanmnda makaslar dzenleyebiliyor musunuz? 5- tipi mekanik gvenlik donanmnda kilit manivelalarn dzenleyebiliyor musunuz? 6- tipi mekanik gvenlik donanmnda semaforlar dzenleyebiliyor musunuz? 7-Toros tipi mekanik gvenlik donanmnda semaforlar dzenleyebiliyor musunuz? 8-leri koruma tesisatn kullanabiliyor musunuz? Evet Hayir

DEERLENDRME Yaplan deerlendirme sonunda hayr cevaplarnz bir daha gzden geiriniz. Kendinizi yeterli grmyorsanz modl tekrar ediniz. Btn cevaplarnz evet ise modl tamamladnz, tebrik ederiz. retmeniniz size eitli lme aralar uygulayacaktr. retmeninizle iletiime geiniz

45

CEVAP ANAHTARLARI CEVAP ANAHTARLARIRENME FAALYET- 1 CEVAP ANAHTARI1 2 3 4 5 6 7 8 B D C C DORU YANLI YANLI DORU

RENME FAALYET- 2 CEVAP ANAHTARI1 2 3 4 5 6 7 8 A B A C DORU YANLI DORU YANLI

Cevaplarnz cevap anahtarlar ile karlatrarak kendinizi deerlendiriniz.

46

NERLEN KAYNAKLAR NERLEN KAYNAKLAR http://gallery118542.fotopic.net/ http://www.railfaneurope.net/pix/de/signalling/signals/mechanical/pix.html http://www-users.rwth-aachen.de/christoph.schmitz2/smsignal.html http://www.viessmann-modell.com/de/produkte/ho.php?sprache_nr=1&gr_nr=2 aretler ve mekanik gvenlik donanmlar ile ilgili btn yazl veya grsel kaynaklar

47

KAYNAKA KAYNAKA ARSLAN, Cemalettin Eitim merkezi retmeni SVAS EN, Mehmet Ali, Tren Trafii, TCDD Eskiehir Eitim Merkezi Mdrl, Eskiehir, 2005 Trenlerin Hazrlanmas ve Trafii Ynetmelii, TCDD Eskiehir Eitim Merkezi Mdrl, Eskiehir, 2003 http://e40003.me.metu.edu.tr http://karaca.page.tl www.trainsofturkey.com

48